Skip to main content

Full text of "Comoediae;"

See other formats 


W^ 


^ 


'?*\  :^ 


X  ■'■;  •    hsrf!. 


'5"^ 


tei^i 


^Cs^ 


v> 


•',■"■ 


Digitized  by  tiie  Internet  Archive 

in  2011  witin  funding  from 

University  of  Toronto 


littp://www.arcliive.org/details/comoediae5v7plau 


P72\7G 


<^2  '  ^'^ 


T.  MACCI  PLAVTI^ 

COMOEDIAE 


EX   RECENSIONE 

GEORGII  GOETZ  et  FRIDERICI  SCHOELL 


FASCICVLVS  V 

MOSTELLABIAM  PEKSAM  POENVLVM  COMPLECTENS 


^'^^ 


LIPSIAE 

IN    AEDIBVS   B.  G.  TEVBNERI   * 
MDCCCXCVI 


I-IP8LAE:    TYPia    B.  G.  TEVBKEKl 


PEAEFATIO 


Notae  quibus  in  hac  editione  utimur  hae  sunt: 
1  ad  denotandos  hiatus  non  legitimos. 
f  ad  eorruptelam  sive  verborum  sive   metri   indi- 
candam. 

*  ad  lacunas  signandas  (nisi  moras  deficientes  per 
w  et  _  apposuimus). 

[]  ad  delendas  litteras  syllabas  voces  personas^) 
perperam  traditas  maioresve  interpolationes. 

( )  ad  seckidendos  versus  ex  dittographia  vel  re- 
tractatione  scaenica  ortos. 

<()  ad  insigniendas  litteras  syllabas  voces  personas 
contra  libros  suppletas. 

#  ad  adumbrandum  (personae)  spatium  in  librorum 
scriptura. 

A  codicis  rescripti  Ambrosiani  scripturas  (quas  in 
Poenulo  ex  parte  retractavit -)  Goetzius)  litteris  capi- 


1)  De  personis  uotandis  respiciencla  sunt  quae.ad  singulas 
fabulas  in  quibus  singularis  est  condicio  ad  dialogc/rum  initium 
adscripsimus. 

2)  De  opera  nostra  in  A  posita  cuius  iudicium  perstrinxi- 
mus  in  praef.  fasc.  IV  p.  IVsq. ,  is  nuper  respondit  in  rela- 
tionibus  societatis  Gottingensis  a.  1895  p.  115.  Cui  cum  plura 
opponenda  sint,  unum  sufficiat  quod  recte  nos  praestrigiandi 
artem  ei  tribuisse  denuo  probet.  Scilicet  de  Cistell.  v.  450 
testanti  Schoellio  fidem  ideo  derogandam  esse  contendit,  quod 
praeoccupata  ex  supplemento  suo  mente  codicem  inspexerit. 
Quod  unde  habet  aut   scire  se  posse  ci^edere  omnino  potuit? 


IV  PRAEFATIO 

talibus  exliibemus  adpunctis  iufra  vel  seiunctis  incer- 
tioribus:  alteram  recensionem  (P)  litteris  antiquis 
reddimus  scripturas  discrepantes  per  vel  adiungentes 
rariusque  singulos  codices  (Palatino-Vaticanum  B,  Pala- 
tinum  Decurtatum  C,  Vaticanum  Vrsinianum  D)  com- 
memorantes. 

Scripturis  a  contextu  discrepantibus  vel  signis  in 
contextu  ad  mutationem  indicandam  adhibitis  ubi  nihil 
additum  est,  ad  Italos  redire  emendationem  sciendum 
est.  Ceteroqui  iibrorum  scripturis  per  colon  (:)  dis- 
cretis  in  adnotatione  vel  per  signa  supra  posita  con- 
spicuis  per  voces^)  corr{exit),  trai{edt),  add(idit),  sup- 
pl(evit),  delievit),  secl{usit),  lac{unani)  sign(avit),  dist{in- 
xit),  discr(ipsit)  adiimximus  nomina  correctorum.  Ex 
quibus  haec  per  compendia  exhibuimus:  Ac(idaUus), 
Ald(us),  BentQeius),  Bo(thius),  Ca(merarius) ,  Fl{eck- 
eisenus),  Goe(tzius),  Gru(terus),  Crid(ielmius),  Guy(etus), 
Herm(annus),  Lachm(annus),  Lamh(inus),  Loe(ivius), 
(C.  F.  W.)  Mue(llerus),  Py(ladcs),  Ri(tschelius) ,  Sara- 
c(enus),  Scal(iger),  Schoe(llius),  Scu(tarius),  Seij(ffertus), 
Stu(demundus),  Turn(ebus),  Vss(ingius). 

Quibus  rationibus  et  poetae  verba  tractaverimus 
et  apparatum  constituerimus  et  orthographiam  ad- 
ministraverimus  in  prioribus  praefationibus  declaravi- 
mus.  Sed  quaedam  ad  Mostellariam  et  Persam,  paulo 
plura  ad  Poenulum  adnotanda  sunt,  etsi  omnem  ma- 
teriam  exhaurire  hoc  loco  neque  possumus  neque 
volumus. 

MOSTELLARIA.  21.  erilem  <gnatum>  Langenus 
'B.  Utztg.'  a.  1893  p.  1097.  —  62.  Datur?   es  inho- 


Neque  in  legendo  neque  in  relegendo  palimpsesto  de  eiusmodi 
supplementis  cogitavit  Schoellius,  quae  in  imprimenda  demum 
editione  lusit  non  nimium,  ut  par  est,  lusui  tribuens. 

1)  Accedunt  compendia  tralaticia  om{isit),  j)raem{isit),  in- 
v{ertit),  compiiehendit),  vid{etur),  ruhr{icator),  ras{ura),  s{upra) 
v{ersum)  similiaque. 


PRAEFATIO  V 

nestus  Bedslobius  'Lit  ChU  a.  1893  p.  1853.  —  73. 
Venit  qviod  nolis  quam  Goetzius  Bentleio  Bitschelio- 
que  ducibus.  —  74.  sis  nunciam:  i  dist.  Gimmins  ^de 
adiect.  PU  {ed.  a.  1892)  p.  27.  —  86.  multa  <iam> 
institui  Sigismundus  ^N.  philol.  Bdsch.'  a.  1894  p.  85.  — 
104.  (Sibi  quisque  similes)  uolt  (suas)  j^^o  uois  (sua) 
iuxta  (sibi  quisque  inde  exemplum)  expetunt  et  par- 
cunt  quod  sequitur  ferri  vix  posse  monet  Seyffertvs, 
similes  ut  struant  (vel  fuant)  temptans  (<(q)uo  [vel  qui] 
is  sient  SchoelUus).  —  124.  Reparount  D,  ut  vid.  — 
155.  t<um)>  a  me  Seyffertus.  —  160.  De  mulieris 
(^multoque  adeo  magis  de  Minerua  quod  cum  Haveto 
valde  commendant  SJcutschius  Lindsayusque)  magnopere 
duhitamus  cum  Seyfterto  (de  mulier  vocativo  cogitante); 
item  fartim  duhitanter  reliqimnus  defendente  Skutschio 
^Berl.  philol.Wschr.'  a.  1894  p.  138  sq.:  quamquam  satis 
debili  nititur  fundamento  forma  facillime  ex  fartim 
ligatura  in  versus  fme  derivanda.  —  186.  tam  docilem 
te  et  bene  doctam  Bedslohius  l.  s.  s.  —  213.  malesuada, 
nihili  lena  idem  itcmque  Sigismundus  l.  s.  s.:  uhi  can- 
tilena  Vssingii  placuit  Shitschio  l.  s.  s.  p.  137.  —  278. 
ut  pro  ni  a  Bitschelio  repositum  commendat  Seyffertus 
coll  V.  992;  Pseud.  1102,  1110;  Stich.  269,  al.  —  288. 
Purpura  ad  uitia  occultanda  est  usus  turpi  mulieri 
lusit  Goetmis.  —  319  et  331.  Cf.  Skutschius  l.  s.  s. 
p.  139.  —  324.  Duce  me.  DEL.  Amabo,  caue  (pro 
amabo.  DEL.  Caue)  Goetzius.  —  827.  comius  Schoellii 
(^probatum  Bedslobio  aliisque)  mire  impugnat  SkutscMus 
l.  s.  s.  p.  140  adn.,  quasi  lectus  non  a  Philolache  stratus 
sit  ^comius':  ceterum  cf.  Poen.  697.  —  370.  Quid  mihi 
sit  boni  [si]  mentir<(i)er  Schoellius.  —  385.  PHILO. 
Perdis  rem.  <DEL.)>  Tace,  amabo  Goetzius.  —  475.  Sic 
correximus,  non  quia  Plautum  immodulata  dedisse  cre- 
damus,  sed  quia  librorum  menwriae  hanc  scripturam 
subesse  persuasum  habemus  certa  ratione  vix  emenda- 
hilem.  —  586  sq.  Cf.  Skutschius  l.  s.  s.  p.  140.  —  651. 
meridie  cum  Vsenero  et  hoc  loco  servari  et  aliis  reponi 


VI  PRAEFATIO 

ridt  confidenter  idem  p.  138,  originationem  sane  reram 
cum  usu  confundens.  Nam  Plautmn  ^ad  meridie'  dixisse 
prohari  nullo  modo  potest.  —  Tol.  Vitam  <quom>  co- 
litis  Bedlobius  l.  s.  s.  —  Vitam  colitis  *.  TR.  Immo 
[u]it<(a)>  antehac  erat  Seyffertus,  alioqui  <ea)>  uit<(a> 
exspectans:  ubi  uita  (ut  alias  ^uiuere')  de  vita  bona, 
Jiilara  dici  xyutamus.  —  732.  Ita:  Oppido  o.  o.  dist. 
Bedslohius  improbante  Seyfferto:  qui  nusquam  ijost  Qui 
vcl  Quidum  sic  adhiberi  Ita  monuit,  quod  hoc  loco 
eadem  ratione  qua  alias  Nam  post  interrogationem  usur- 
patum  esse  videatur.  —  775.  TRANIO  errore  inter- 
cidisse  in  edit.  maiore  admtatio  docet.  —  878.  Pro  ire 
uis  {ex  ir '  uis  vix  defendendo)  de  iueris  cogitat  Shitschius 
l.  s.  s.  p.  140  adn.  —  1077.  mi  opportuuus  aduenit 
Gimmius  l.  s.  s.  —  1134.  De  ista:  ito  ad  me  cogitant 
Goetmis  Seyffertusque  duce  Camerario. 

PERSA.  (30.  His  cognomentum  erat  duricapitoni- 
bus  Sixius  in  Comment.  in  honorem  Leemansii  scr.  (ed. 
Amstelod.  a.  1885),  idem  ex  v.  100  ad  a.  BLVI  u.  c. 
fabulam  referens  propter  Illviros  epidones  ad  lovis 
epulas  parandas  illo  anno  creatos.  —  78.  Cf.  Shitschius 
'Berl  philol  Wschr.''  a.  1892  p.  1615  (Querintne  Flech- 
eisenus  Annal.  philol.  t.  CI  p.  75).  —  95  sq.  nisi  cre- 
more  crasso  sit  [ius]  coUyricum,  Nihilist  Sonnenschei- 
nius  'Class.  rev"  a.  1892  p.  401.  —  140.  <Vt>  mim- 
quam  h.  h.  h.  prius  edis  Langius  Annal.  philol.  t.  CXL  VII 
p.  193.  —  150.  Cf  Skutschius  ' FarscMingen'  I  p.  72.  — 
171.  censueram  praefert  Bedslobius  'Lit.  CentraJblatt^ 
a.  1892  p.  1441,  fortasse  recte.  —  181.  <m>ea  opera 
Seyffertus.  —  203.  f  obieci  <gradus)>  Langenus  'D. 
Littztg."  a.  1892  p.  1233  sq.  recte  immutata  cum  Schoellio 
sententia  sua.  —  217.  Spatium  jjost  ergo  ex  versu  olim 
bipertito  repetens  sic  Seyffertus  v.  dimetitur:  Eo  ego 
hinc  haud  longe.  #  Et  quidem  ego  haud  longe.  #  Quo 
ergo,  scelus  e.  q.  s.:  quamquam  cf  Schoellius  praef. 
p.  XXV  sq.  —  221.  <Sed)>  quid  ais  Sonnenscheinius 
J.  s.  s.  p.  401.  —  223.  est  del  Leo  "Pl.  Forschungen' 


PRAEFATIO  VII 

p.  255.  —  260.  dixit  fore  die  Seyffertus.  —  265.  ho- 
mini  ibus  Sonnenscheinius  l.  s.  s.  —  268.  Virtust  cimi 
aliis  reicit  Leo  I.  s.  s.  Virtus  est  ubi  occasio  ||  Ad- 
monet  dispicere:  quid  faciet  mihi  Seijfferhis.  —  269. 
uapulet  tutatur  Seyffertus  coll.  fragm.  fab.  cert.  74  (uapula 
Papiria).  —  272.  Anapaesticam  niensurani  suadet 
Skutschius  'Berl.  philol.  Wschr.'  a.  1892  p.  1617.  — 
nunc  pro  domum  BCD  hahent.  —  353.  Neque  pro  Non 
ego  {et  plure  cum  Seyfferto)  Sonnenscheinius  l.  s.  s.  (cf 
Leo  ^Pl.  Forschungen"  p.  251).  —  359  sq.  quam  tuo 
Fiat.  quae  hae  res  sunt  Saturioni  continuat  Appuhnius 
Quaest.  Pl.  p.  51.  —  392.  eccillud  Sonnenscheinius 
p.  400.  —  440.  seruandum  Seyffertus.  —  452.  procedit 
postprincipio  defcndit  Skutschius  '^Berl.  philol.  Wschr.'' 
a.  1894  p.  138.  —  469.  agerite  uos  retinuimus  coll.  ^amo- 
liri'  et  'atnovere'  'se'  vel  "aliqiiem'.  Cf.  etiam  Truc. 
112.  —  485.  486.  Ex  A  etsi  etiamnunc  proljabile  du- 
cimus  hoc  loco  lacunam  esse  (Quis  hicst  apte  confert 
Seyffertus  ex  Poen.  1332),  tamen  quid  lateat  nimis  in- 
certum  est.  —  512.  mi  hi<(c>  Redslohius  l.  s.  s.  —  570. 
Cf.  Slcutschius  ' Forschungen'  I  p.  86.  —  571.  Ferreos 
postes  Kochius  Mus.  Rhen.  t.  XXXII  p.  98.  —  576. 
Post  h.  V.  lacunam  esse  censet  Seyffertus.  —  792.  <^PAE.> 
Praeben  tu?  (scil.  pedes)  DO.  Puere,  Ne  e.  q.  s.  Seyf- 
fertus.  —  797  sqq. :  lurgium  hinc  auferas,  ||  Si  sapias. 
DO.  At,  bona  liberta,  haec  scmisti  et  me  celauisti? 
LE.  Stultitiast  quoi  bene  ||  Esse  licet  eum  jjraeuorti 
litibus.  posterius  istuc  ||  Te  magis  par  agerest.  DO.  Vri- 
tur  cdr  mihi  e.  q.  s.  Seyffertus.  —  802.  803.  Ne  ardescat. 
DO.  Liidos  me  facitis,  intellego  idem. 

POENl^LVS.  8.  Cf  Apuleius  Met.  I  26  s.  f.  ('ce- 
natus  solis  fahulis').  —  24.  queant  mavult  Seyffertus.  — 
30.  De  peritent  dubitat  idem:  quam  formam  tamen 
ohsairare  noluimus.  —  33.  Canora  corr.  D-  in  ras.  — 
134.  Adde  testimonium  lihri  glossarum  (C.  G.  L.  V 
p.  176,  20):  Cauerna  caua  [a]ut  gi-ata  gratia  aut  rauca 
raua   et    laetam    laetitiam  Plautus    dixit.   —    137.    Cf. 


VIII  PRAEFATIO 

NacJcius  Val.  Cat.  p.  16.  —  140.  Ex  Adamans  {quod 
Ad[vl].  Amans  esse  credinms)  post  Pyladem  At  amans 
efficit  Seyffertus.  —  218.  concessanimus  BCI)  exhibent. 

—  232.  quasi  <si>  in  lust<r>ost  Schoellius.  —  238.  Cf 
Ausonius  p.  182  ed.  Peip.:  Sicut  a  poeta  legimus 
usurpatum:  Modus  omnibus  utile  rebus  {nisi  potius 
ad  Horatium  hoc  pertinet).  —  optumu[m]st  Leo  ^Pl. 
Forschungen'  x>-  ~~^-  —  ^46.  inuenustate  <onustae> 
Schoellins.  —  250  sqq.  Sordr,  parce,  amabo.  ||  Sat  est 
istuc  alios  cKcere  ||  Nobis:  ne  nosmet  [in]  ndstra 
Etiam  uitia[m]  <e>loquamur.  ||  AN.  Quiesco.  AD.  Ergo 
amd  te.  ||  Sed  lidc  nunc  responde  mihi  Seyffertus.  — 
258.  Non  iam  me  decet  idem  de  nostra  discriptione 
duhikms.  —  274.  Nebula  quid  sit  docet  idem  Burs. 
Annal.  t.  XLVII  p.  119.  —  281.  Nil  hdc  quidemst 
idem  coll  Mil.  Gl.  19,  Most.  981.  —  288.  Eo  illud 
satiust  ^satis':  quod  satis  est  sapienti  {yel  habitu 
<(probi>s  coll.  Stich.  5.9)  plus  quam  sat  est  SchoelUus. 
Nihil  egit  Brixius  apud  Niemeyerum  Stud.  Pl.  p.  14.  — 
309.  auscultari  B  feste  HincJcio,  auscultaii  teste  Stude- 
mundo.  —  314.  Viden  ut  Ahraliam  in  cens.  (^Wschr. 
f  kl  PhiloU  a.  1885)  p.  453.  —  328.  lucrum  <uUum> 
amare  Brixius  l.  s.  s.  lucrum  <de>amare  vel  lucr<i  de>um 
amare  Schoellius.  —  343.  Cf  Studemundus  apud  Sche- 
rerum  p.  46  sq.  —  352.  ecce  (scil.  me),  odium  meum 
dist.  Ahraham  l.  s.  s.  itemque  Bachius  p.  395  adn.  — 
354.  Servato  namque  ^jro  meast  corr.  tuast  Seyffertus. 

—  371.  ninnium  retnovere  non  audemus,  etsi  quomodo 
explicetur  nondum  enucleavimus  neque  Ninnius  nomen 
pjroprium  quicquam  iuvare  videtur:  cf.  de  eadem  quae- 
stione  Palmerus  Hermath.  vol.  XX  p.  69.  —  377  sq.  Cf. 
Leo  Vind.  Pl.  p.  7  sqq.  «in>  me  uerberetillum  corriyens 
ohloquente  Schoellio   in  Woelfflini  Arch.  t.  IV  p.  632). 

—  383.  sualum  B  teste  Studemundo.  —  385.  et  label- 
lam,  linguam  —  cum  A  SchoeUius  ut  et  sauium  alia- 
que  additurum  interrumpat  Milphio  verbis  Ecquid  facies 
modi?  —  407.  #atq«  Loewius  rede  legisse  visus  est. 


PRAEFATIO  IX 

—  409.  IDEM  spatiis  codicis  rescripti  magis  convenit 
quam  itidem.  —  430.  Recte  iudicavit  iam  Bichterus 
p.  602.  —  454.  facere  iit  <aes>  esset  Palmcrus  Her- 
math.  t.  XI  p.  316.  —  471.  ptenolatronica  Leo  Herm. 
t.  XVIII  p.  581.  ptenolethronica  Birtius  Mus.  lihen. 
t.  XL  p.  533.  —  Ceterum  lenutte  B  hdbet  teste  Stude- 
mundo.  —  490.  credier  praetulinms  formam  et  exqui- 
sitiorem  et  optinie  referendam  ad  fidem  lenoniam.  — 
510.  porcos  Palmerus  in  edit.  Amph.  p.  254.  —  518. 
obnixi  sumus  temptavimus  ducihus  BC^  {cf.  etiani 
Stich.  45,  al.),  quo  referatur  sententia  ad  v.  504  sq.  et 
512.  Ceterum  quid  BCB.  —  530.  clabatorem  B  teste 
HincMo,  dabatorem  teste  Studemundo.  —  534.  edis 
postidat  Speijerus  Observ.  et  emend.  p.  1  sqq.  —  536. 
588.  Cf.  Buechelerus  in  Woelfflini  Arch.  t.  I  p.  279.  — 
540.  Cf  quae  ad  Merc.  v.  138  adnotavimus.  —  579.  De 
aprugnum  —  aprunum  cf  Caesar  p.  61.  —  N(on)  recte 
Loeivius  legit:  on  litterae  nunc  non  apparent.  —  587. 
Buas  recensiones  confusas  esse  censet  Seyffertus  (si  nil 
est  litium  et  si  nemost  quicum).  —  Cf.  Sidonius  Apoll. 
Ep.  V  7,  2  (hi  sunt  qui  lites  emunt).  —  607.  abeamus, 
sed  uos  —  <(ADV.5  Satis  dictumst:  abi  Niemeyerus 
Stud.  Pl.  p.  4.  —  609.  fecerint  B^  in  litura  teste  Stude- 
mundo.  —  613.  AG.  pro  ADV.  error  est  in  maiore 
editione.  —  615.  isto  pro  istuc  quod  correximus  Stude- 
mundum  praeoccupasse  monuit  Seyffertus,  etsi  locum  id)i 
is  emendaverit  neque  addidit  neque  invenimus.  —  646. 
Cf  Seyffertus  'Berl.  philol.  Wschr.'  a.  1884  p.  1093.  — 
648.  kvxov  quod  scripsimus  commendatur  prologi  v.  92  sq. 
Cf  V.  1333  =  1382.  —  660.  LY.  Itane?  ADV.  Illest 
cupiens,  aurum  habet  Seyffertus  Burs.  Annal.  t.  LXXX 
p.  289.  —  662.  calim  duce  Festo  ScJioeUius.  —  672. 
Pers.  om.  B  teste  Ritschelio.  —  684.  Cf.  Seyffertus  Burs. 
Annal.  t.  XLVII  p.  119.  —  690.  Ah  delet  Seyffertus 
duas  in  A  confusas  esse  recensiones  ratiis.  Sed  cf 
Bacch.  87;  Ter.  Ad.  342  et  597:  unde  de  iraiciendis 
verhis   Te    a    muscis    quaeritare    cogitat   Schoellius.    — 


X  PEAEFATIO 

694.  Quam  <^quom)>  regi  Autiocho  SchoeUms  coll. 
Merc.  956  (cf.  idem  'Heidelh.  Jahrh.'  t  II  p.  51).  — 
G99.  Cf.  Buechelcrus  Mus.  Bhen.  t.  XLI  p.  311.  — 
706.  Cf.  Seyffertus  Burs.  Annal.  t.  LXXX  p-  343.  — 
710.  dare  reliquinius  dubitanter:  fortasse  suhiectum  sid)- 
audiri  potest.  —  720.  Abduc  me  ergo:  addictum  Seyf- 
fertus.  —  725.  coepi  (a  coepio,  inf.  2^c(ss.)  Palmerus 
l.  s.  s.  p.  316,  vix  recte.  —  742.  Foras  egrediri  Brixius 
progr.  a.  1847  p.  10.  —  745.  Quia  Nonium  legisse  censet 
L.  3Iuellerus.  —  malai  (rel  tantai)  rei  fuimus  Schoellius. 

—  747.  Cf  Seijffertus  Burs.  Annal.  t.  XLVII  p.  120 
et  ad  V.  748  sqq.  t.  LXXX  p.  309  adn.  —  778.  raui<(er>o 
L.  MueUerus,  p7'ohahiliter.  —  796.  te  ire  CD.  tere  B 
teste  Studemundo  et  v.  815  quodrei  B^.  quo  irei  B^  et 
V.  817  pacto  cx  pacco  B  corr.  —  834.  in  del.  Ahraham 
'Wschr.  f  M.  PhiloV  t.  II  p.  453.  —  846.  Qui  liercle 
eampse  e.  q.  s.  SchoeUius.  Cf  Grimmius  de  adiect.  Pl. 
p.  22.  —  862.  moech<ul>i  SchoeUius.  —  864  sq.  Cf 
Seyfferhis  Burs.  Anncd.  t.  XLVII  p.  120.  —  874.  qui 
homo  eum  norit,  <(sane  {vel  nimium)  is)>  cito  Bachius  de 
attr.  p).  15^.  qui  homo  eum  norit,  norit:  cito  tutatur 
Leo  de  Vid.  p.  7  ex  loco  plane  dissimili  Rud.  1229.  qui 
homoeum  norit,  cito  SchoeUius  l.  s.  s.  p.  52.  —  875.  tu 
tac<itum  hab>ere  Goetzius  coU.  v.  890.  Cf.  Kaemp)fius 
p.  37.  —   886.  Cf.  Kampmannus  de  i:x  p.  19  (=  A). 

—  905.  Cf  Bachius  p.  369.  —  909.  ferueam  in  A 
recte  legisse  Loeivius  videtur:  quod  imprudentes  in  adn. 
negleximus.  —  950.  hanc  recte  legit  Loeivius  (hunc 
Studemundus).  —  994.  quo  ex  quoppido  B  teste  Stude- 
niundo  et  v.  995  bechaedi-e  et  v.  997  bas.  —  1016.  HA. 
Issam.  MI.  Arbinam  quidem  tutcttur  Leo  Archii  t.  IX 
p.  161,  improhahiliter.  —  1165.  Ego  quidem  meos  me- 
cum  Ahraham  '  Wschr.  f  U.  PhiloU  a.  1884  p.  271.  — 
1168.  locum  ohscurum  ohscuratumque  de  Thraciis  con- 
iectura  parum  prohahili  removit  Leo  I.  s.  s.  }).  162.  — 
soleni  etiam  B  teste  Studemtmdo.  —  1169.  Hodie  hercle 
opinor  Ahraham  cens.  p.  454.  —  1174  sq.  Cf.  Brixius 


PRAEFATIO  XI 

in  progr.  a.  1847  p.  6  sqq.  (uhi  iam  cuiuis  emendahaf, 
omnium  v.  1188  et  ego  v.  1176  delebai).  —  1184.  uti- 
tute  (tu  ex  tet)  B  teste  Stndemundo.  —  1189  sq.  Rebvis 
meis  agiindis,  ||  Et  quibus  amios  multos  carui  quas- 
(jue  <(e)>  patria  perdidi  paraas,  1|  Redde  liis  Libertatem, 
fnuictae  praemium  ut  esse  sciam  pietati  Goetzius:  uhi 
Sclioellins  monuit  ut  locum  Jiahere  potuisse,  si  pro  redde 
his  duce  A  de  alia  verhi  forma  cogitemus.  —  Ceterum 

INUICTE  in  A  recte  legit  Loeivius.  —  1195.  sit  ah 
initio  A  Jiahet.  ut  a  Si  tibi  versum  incepisse  certum  sit. 
—  1199.  tuam  sapientiam  cum  JBothio  traiciendum 
videtur  admisso  haecquidem.  —  1224.  que  etiam  D 
teste  Studemundo.  —  1235.  pro<que)>  osse  Brixius  progr. 
a.  1847  p.  14  {ante  BergJiium).  —  1258.  hi  falso  B 
testc  Studemundo  et  v.  1284  illa  eredeunt.  —  1286.  e  re 
militari  (Ji.  e.  '^ut  militmn  mos  est^)  Seyffertus  coll.  ^ex 
niatronarum  modo\  —  1290.  scit  B^.  sciet  B  corr.  teste 
Studemundo.  —  1292  sq.  metuo  miluos,  —  Mala  illa 
bestiast  —  ne   dist.  Sei/ffertus.  —    1295.    olsonare  B 

L 

teste  Studemundo.  —   1314.    ali  recte    in   A   Loewiu^ 

legit:  item  v.  1319  sum.  —  1855.  me  del.  Langenus 
Stud.  Pl.  p.  352.  —  1382.  no  ante  uel  excurrens 
ScJioeJlius  refert  ad  ueris  pro  noueris  traditum  v.  1384 
{B  =  P).  —  1391.  sciui  esse  <ambas)>  idem.  —  1403  sq. 
et  1409  sic  explicari  vix  posse  nos  non  fugit:  ahsti- 
nuimus  tamen  mutatione  in  loco  retractato.  Ceterum 
V.  1409  conpinga<(m)>  te  SJiutscliius  de  nom.  lat.  comp. 
p.  41.  —  1416.  amammae  etiani  B  tesfe  Studemundo. 

lenae  et  Heidelbergae  m.  Oct.  a.  MDCCCXCV. 

G.  G.     F.  S. 


T.  MACCI  PLAVTI 

MOSTELLARIA 

GRAECA  PHASMA  (PHILEMONIS?) 


Flavti  Comoediae  V 


peeso:n"ae 


TRANIO  SERVOS 
GRVMIO  SERVOS 
PHILOLACHES  ADVLESCENS  . 
PHELEMATIVM  MERETRIX 
SCAPHA  ANCILLA 
CALLIDAMATES  ADVLESCENS 
DELPHIVM  MERETRIX 
SPHAERIO  PVER 
THEOPROPIDES  SENEX 
MISARGYRIDES  DANISTA 
SIMO  SENEX 

PHANISCVS  ADVORSITOR 
PINACIVM  (?)  ADVORSITOR 
LORARH 


AEGYMENTYM 


Manu  misit  emptos  siids  amores  Philolaches 

Omnemqne  absente  rem  suo  absumit  patre. 

Senem  lit  reuenit  kidificatur  Tranio: 

Terrifica  monstra  dicit  fi[l]eri  in  aedibus, 

Et  mde  +primum  emigratum.     interuenit  5 

Luenpeta  faenus  faenerator  postulans, 

Ludosque  rursum  fit  senex:  nam  miituom 

Acceptum  [tiim]  dicit  pignus  emptis  aedibus. 

Requirit  quae  sint:  ait  uicini  proxumi. 

Lispectat  illas:  pdst  se  derisum  dolet,  10 

Ab  siu  sodale  gnati  exoratiir  tamen. 


2.  absimit:  corr  B^    \\    4.  sileri:  corr  Gru   ||    7.  Ludusque 
B^    II    8.  del  Ca    ||    11.  exorator:  corr  B^  \\ 


I  1,  1—17 


ACTVS  I 

GRVMIO.      TRANIO 

SERVI     II 

GR.   Exi  e  ciilina  sis  foras,  mastigia, 

Qui  mihi  inter  patinas  exhibes  argiitias. 

Egredere,  [hjerilis  permities^  ex  aedibus. 

Ego  pol  te  ruri,  si  uiuam,  ulciscar  probe. 

Exi  mquam  +nidore  cupinam  quid  lates?  5 

TR.  Quid  ti!bi  malum  hic  ante  aedis  clam<^it)>atiost? 

An  ruri  censes  te  esse?  abscede  ab  aedibus. 

Abi  rus:  abi  dierecte.    abscede  ab  ianua. 

Em:  hocihe  uolebas?  GR.  Perii.   qur  me  uerberas?  9.  10 

TR.  Quia  uiuis.    GR.  Patiar.   sme  modo  adueniat  senex: 

Sine  modo  uenire  saluom,  quem  absentem  comes. 

TR.  Nec  ueri  simile  loquere  nec  uerum,  frutex: 

Comesse  quemquam  ut  quisquam  absentem  p6ss<(i>et? 

GR.  Tu  urbanus  uero  scurra,  deliciae  popli,  15 

Rus  mihi  tu  obiectas?  sane  hoc,  credo,  Tranio, 

Quod  te  111  pistrinum  s<(c)is  actutum  tradier. 

Cis  hercle  paucas  tempestates,  Tranio, 


Personas  plerasque  servavit  B,  raras  CD^:  notamus  tan- 
tum  quae  omnino  addendae  vel  mutandae  erant   ||   2.  exibes  vel 
exhibes  (sic  Nonius)   ||    3.  herilis  vel  heriles  |  pemities  B  ras 
6.  clamat  iosi:   corr  Ac  duce   Ca     \\     8.  dierecte  vel  directe 
ianua  vel  inua  ||  9  sq.  En:  corr  Brixius  \\  12.  Ne  modo  Nonius 
saluos:  eorr  B-  cum  Nonio  \\   13.  ueri  vel  uen  ||   14.  posset  vel 
possit:  corr  Py  (cum  B^?)    jj    15.  scurra  vel  cura    |    popli  vel 
populi  II  16.  obiectas  vel  obiecta  |  hoc  solus  B  s.  v.  \\ 


I  1,  18—43  PLAVTI  MOSTELLARIA  5 

Augebis  ruri  niimerum,  genus  ferratile. 

Nunc  diim  tibi  lubet  licetque,  pota,  perde  rem,         20 

Cornimpe  +[h]erilem,  adulescentem  dptumum: 

Dies  noctesque  bibite,  pergraecaminei : 

Amicas  emite,  liberate:  pascite 

Parasitos:  obsonate  pollucibiliter. 

Haecine  mandauit  tibi,    quom  peregre  binc   [i]it,  se- 

nex?         25 
Hocine  modo  hic  rem  ciiratam  offendet  suam? 
Hocme  boni  esse  oflFicium  serui  existumas, 
Vt  eri  sui  cornimpat  et  rem  et  filium? 
Nam  ego  illiim  corruptum  duco,  quom  his  factis  studet. 
Quo  nemo  adaeque  iuuentute  ex  omni  Attica  30 

Antehac  est  habitus  parcus  nec  magis  continens, 
Is  niinc  in  aliam  partem  palmam  pdssidet. 
Virtute  id  factum  tua  et  magisterid  tuo. 
TR.  Quid  tibi  malum  me  aut  quid  ego  agam  curatiost? 
An  niri,  quaeso,  ndn  sunt  quos  cures  bouis?  35 

Lubet  potare,  amare,  scorta  diicere: 
Mei  tergi  facio  haec,  ndn  tui  iiducia. 
GR.  Quam  cdnfidenter  Idquitur  [fue].    *TR.  At  te  lup- 

piter 
Dique  dmnes  perdant:  <(fufae,)  obohiisti  alium, 
Germana  inhmies,  +rusticus,  hircus,  hara  sui<(s)>,        40 
^Canem  capram  commixtam.     GR.  Quid  uis  fieri? 
Non  dmnes  possunt  dlere  unguenta  exdtica, 
Si  tii  oles:  neque  superior  quam  erus  acciimbere 
************ 
Neque  tam  facetis,  quam  tu  uiuis,  uictibus.  45 

20.  iubet  vel  lubet  ||   21.  optumum  vel  optinum  ||   24.  pol- 
lucibiliter    {sic    yloss.   Plaut.   et  Fulyentius)    vel   pollucibiter 
25.  ut:  corr  Bo    ||    28.  rem  et  vel  semet    ||    29.  duco  vel  dico 
31.   parcus  vel  pacus  vel  porcus     |     continens   vel  contineas 
34.  mea  ut:  corr  Muretus    ||    36.  lubet  vel  lubet    |    ducere  vet 
deducere     ||     38.  del  JRi:  cf.  39     ||     39.  add  Goe  cum  Loewio 
duce  m    I    oboluisti   allium  vel  obolusti  alium    ||    40.  i'usticus 
etiam  Donatus   ||    41.  capra  vel  capra  n  ||  42.  ungenta  Nonius 
et  Priscianus  \\  43.  quam  erus  solus  habet  B  \\  44.  lac  sign  JRi  \\ 


6  PLAVTI  I  1,  44—71 

Tu  tibi  istos  habeas  tiirtures  pisci^s  aueis:  46.  47 

Siue  me  aleato  fuugi  fortunas  meas. 

Tu  fortunatus,  ego  miser:  patiunda  sunt. 

[TR.]  Meiim  bonum  me,  te  tuom  maneat  malum.      50 

<TR.)>  Quasi  inuidere  mihi  hoc  uidere,  Grumio, 

Quia  mihi  benest  et  tibi  malest.    dignissumumst. 

Decet  me  amare  et  te  bubulcitarier, 

Me  iiictitare  piilcre,  te  miseris  modis. 

GR.  0  carnufic(i)>um  cribrum,  quod  credd  fore:        55 

Ita  te  forabunt  patibulatum  per  uias 

■^■Stimulis,  si  huc  reueniat  senex. 

TR.  Qui  scis,  an  tibi  istuc  eueniat  prius  quam  mihi? 

GR.     Quia    numquam    merui:    tii    meruisti    et    nunc 

meres. 
TR.  Oratiouis  operam  compendi  face,  60 

Nisi  te  mala  re  magna  mactari  cupis. 
GR.  Eruom  daturi<(n)>  estis,  bubus  quod  feram? 
■^Data  es  inonestis  agite,  porro  pergite, 
Quoniam  occepistis:  bibi<(te)>,  pergraecamini, 
Este,  ecfer<(c)>ite  uos,  saginam  caedite.  65 

TR.  Tace  atque  abi  rus:  ego  ire  in  Piraeum  uolo 
In  uesperam  parare  piscatiim  mihi. 
Eraom  tibi  aliquis  cras  faxo  ad  uillam  adferat. 
Quid  est,  quod  tu  me  uunc  oijtuere,  fiircifer? 
GR.  Pol  triii  istuc  credo  nomen  actutum  fore.  70 

TR.  Dum  interea[s]  sic  sit,  istuc  'actutum'  sino. 
GR.  ■'^lta  est:  sed  unum  hoc  scito:  nimio  celerius 
TVenire  quod  moleste  quam  fllud  quod  cupide  petas. 
TR.  Molestus  ne  sis:  niinciam  i,  rus  te  amoue. 


47.  tibi  habeas  hos  gramm.  de  dub.  nom.:  tibi  obustos  {vel 
abe  istos)  Servius  \\  51.  add  Muretus  \\  52.  dignissumust  vel 
dignis  sumus  ||  53.  Decet  (sic  Nonius)  vel  Licet  |  bubulcitare 
Nonius  II  55.  add  Py  \\  62.  Seruum:  corr  B  ras  \  add  Py  \ 
bubus  vel  bobus  ||  63.  inonestis  vel  inhonestis  ||  64.  occepi- 
stis  vel  occepisti  |  add  B^  \\  65.  ecferite  vel  ecferute:  corr  Ga  \\ 
69.  quod  tu  vel  quid  tu  ||  71.  del  Lamb  \\  73.  illuc  veJ  illud  |- 
quod  vel  quo  (item  v.  76)  \\ 


I  1,72— 80;  2,1— U       MOSTELLARIA  7 

Xe  tu   [erres]   liercle  praeterhae   inihi  uon  facies  mo- 

ram.  75 

<(GR.>  Satin  abiit  ueque  quod  dixi  tiocci  existumat? 
[GrR.]  Pro  di  mmortales,  obsecro  uostram  fidem, 
Facite  hiic  ut  redeat  noster  quam  primiim  senex, 
Triennium  qui  iam  hihc  abest,  priusquam  omnia 
Periere,  et  aedis  et  ager.    qui  nisi  niinc  redit,  —   80.  81 
Paucorum  mens[u]um  siint  relictae  reliquiae. 
Nunc  riis  abibo:  nam  eccum  erilem  filium 
Yideo^  corruptum  {  ex  adulescente  optumo. 


PHILOLACHES 

ADM.ESCENS 

Recordatus  miiltum  et  diii  cogitaui  85 

Argiimentaque  in  pectus  miilta  institui 
(Ego  atque  in  meo  corde  —  sist  quod  mihi  cor  — 
Eam  rem  uokitaui  et  diii  disputaui), 

Hominem  quoius  rei,  quandd  natust,  89 

Similem  esse  arbitrarer  simulacrumque  habere: 

Id  repperi  iam  exempkim.  90 

Nouarum  aedium  esse  arbitro  similem  eQ;o  hominem, 
Quandd  [hic]  natus  est:  ei  rei  argiimenta  dicam. 
(Atque  hoc  haud  uidetur  ueri^  simile  uobis: 

At  ego  id  faciam  ita  esse  ut  credatis.) 
Profecto  esse  ita  lit  praedicd  uera  umcam.  95 

Atque  hdc  uosmet  ipsi,  scid,  proinde  uti  nunc 
Ego  esse  autumd,  quando  dicta  audietis 


75.  del  Sj^engelins  ||  76  sq.  add  ef  del  Ca  ||  80  sq.  periere 
vel  pertere  |  nisi  huc:  corr  lii  ||  82.  del  Lamb  ||  83.  eccum 
vel  equum  ||  84.  optumo  veJ  obtumo  ||  87  sq.  secl  Bi  \\  91.  ar- 
bitro  vel  arbitor  vel  arbitror  ||  92.  del  Lorenzius  ||  93  sq. 
sed  Ri    II    95 — 98.  tres  versiis  in  B  [ —  ipsi  —  autumo)  || 


8  PLAVTI  I  2,  15—41 

Mea,  haud  aliter  id  dicetis. 
Auscultate,  argumenta  dum  dico  ad  hanc  rem: 
Simiil  gnaruris  uo<(s)>  uolo  esse  hanc  rem  mecum.    lOO 
Aedes  quom  extemplo  sunt  paratae^  expolitae, 

Factae  probe  examussim, 
Laudant  fabrum  atque  aedes  probant:  sibi  quisque  inde 

exemplum  expetunt. 
Sibi  quisque  similes  "^uo  is  sua  sumptum  operam  par- 

cunt  suam. 

Atque  ubi   illo  inmigrat   nequam  homo,  indiligens 

[que],  106 

Ciim  pigra  familia,  inmundus,  <^in)>strenuos, 
Hic  iam  aedibus  uitium  ad<(d>itur,  bonae  quom  curan- 

tiir  male. 

Atque  ilkid  saepe  fit:  tempestas  uenit, 

Cdnfringit  tegulas  imbricesque:  ibi 

Dominus  indiligens  reddere  alias  neuolt.  iio 

Venit  imber,  lauit  parietes:  perpluont: 

Tigna  put[r]efacit,  per<(dit'>  operam  fabri: 
Nequior  factus  iamst  usus  aedium. 

Atque  <(ea)>  haud  est  fabri  ciilpa,  sed  magna  pars 
Morem    hunc    induxerunt:    siquid    nummo   sarciri    po- 

test,  115 

"^sque  mantant  neque  id  faciunt,  doniciim 
Parietes  ruont  —  aedificantur  aedes  totae  denuo. 
Haec  argumenta  ego  aedificiis  dixi:  nunc  etiam  uolo 
+Dicere,  ut  hominis  aedium  esse  similis  arbitremini. 

Primumdum  parentes  fabrf  liberum  sunt:  120 

Ei  fundamentum  substrudnt  liberdrum, 

Extdllunt,  parant  sedulo  m  firmitatem, 


100.  add  Ca  ||  102.  examussim  vel  examissum  ||  103.  ex- 
petunt  vel  expetant  ||  104.  simile  suo  is  |  sumptu  vel  sumptu 
vel  sumptvi  s  |  parcunt  vel  pascunt  (parsunt  B  in  marg)  11 
105.  del  Py  ||  107.  add  B^  ||  112.  del  Ki  \  add  Bergkius  || 
114.  add  Herm  ||  115.  Moram:  corr  quidam  apud  Lamh  \  hunc 
vel  hanc  |  nummo  sarciri  vel  nummos  acciri  ||  117  aedificantur 
vel  aedificatur  11  121.  Et:  corr  Gul  11 


I  2,  42—69  MOSTELLAEIA  9 

Et,  ut  in  usum  boni  et  in  speciem 
Populd  sint  sibique,  <^h)aud  materiae  reparcunt, 
Nec  siimptus  <(s>ibi  sumptui  esse  ducunt.  125 

(Expdliunt,  doceut  litteras,  iura,  leges 
Sumptii  suo  et  labore.) 

Nitiintur,  ut  alii  sibi  esse  ill6i-um  similis  expetant. 
Ad  legionem  +comita  adminiculum  eis  danunt: 
+  Tum  iam  aliquem  cognatum  suom.  130 

■•■Eatenus  abeunt  a  fabris  unum  ubi  emeritumst  sti- 

pendium. 

Igitiir  tum  specimen  cernitur,  quo  eueniat  aedificatio. 
Nam  ego  ad  illiid  frugi  usque  et  probus  fui, 
In  fabronim  potestate  dum  fui. 

Pdsteaj  quom  inmigi*aui  mgenium  in  meiim,         135 
Perdidi  operam  fabrorum  ilico  oppidd. 
Yenit  ignauia:  ea  mi  tempestas  fuit, 
Mi  aduentu  sud  grandinem  imbremque  attulit. 
Haec  uereciindiam  mi  et  uirtutis  modum 
Deturbauit  ^texit  detexitque  a  me  ilico.  uo 

Pdstilla  optigere  ea[m]  neglegens  fui: 

Contmuo  pro  imbre  amdr  aduenit  [in  cor  meum]. 

Is  usque  in  pectus  permanauit,  permadefecit  cdr  meum. 
Niinc  simul  res,  fides,  fama,  uirtus,  decus[que] 

Deseruerunt:  ego  sum  in  usu  factus  nimio  nequior.    145 

Atque   edepol  ita  haec  tigna  +umide  putent:   non  ui- 

ded<(r)>  mihi 

Sarcire  posse  aedes  meas,  quin  tdtae  pei-petuae  ruant, 


123.  icUis  omisimus,  uhi  metra  incertiora  \  usum  vel  usu  [1 
124.  aut:  corr  quidam  ajnid  Lamb  \  reparcunt  vel  neparcunt  [| 
126  sq.  secl  Bi  {compr  B)  \  leges  vel  lege  ||  129.  1  tum  ad 
comita  add  B  s.  v.  ||  130  sq.  locus  lacnnosns  est  \  eatenus  etiam 
gJoss.  Pl.  I  habeunt:  corr  B  ras  ||  134.  in  fabrorum  v.  133  ad- 
nectit  B  ||  135.  quam:  corr  Guy  \  i(m)migraui  |  in  ingenium: 
trai  Bo  \\  136.  oppido  vel  opido  ||  141.  opticere:  corr  Ca 
deJ  Sey  \\  142.  del  Bo  verba  quae  alia  depiderunt  ||  144.  de- 
cusque  vel  que  decus:  del  Bo  ||  146.  Atque  vel  At  |  putant: 
corr  B'  1  add  Ca  11 


10  PLAVTI  I  2,  G9— 77;  3,  1—9 

[Quiu]   Cum  fuudaineuto  perieriut,  uec  quisquam  esse 

auxilio  queat. 

Cor  dolet,  quom  seio  ut  niiuc  sum  atque  ut  fui: 

Qud  ueque  iudustrior  de  Tauentnte  erat  loo 

[Arte  gymuastica]  disco,  hastis,  pila 

Cursu,  arBais,  equo.    uictitabam  uolup.  152.  153 

Parsimouia  e<^t^  duritia  discipuliuae  alieis  eram: 
Optumi  quique  expetebant  a  me  doctrinam  sibi.      155 
Nunc,    postquam    uili    sum,    id  uero    meopte    ingenio 

repperi. 


PHILEMATIVM.      SCAPHA.     PHILOLACHES 

MERETRIX  ANCLLLA  ADVLESCENS 

PHILE.    lam  pridem   ecastor  frigida  nou   laui   magis 

lubenter, 
Nec  quom  me  melius,  mea  Scapha,  rear  esse  deficatam. 
SC.  Euentus  rebus  omuibus,  uelut  horuo  messis  magna, 
TFuit.     PHILE.  Quid  ea  messis  attinet  ad  meam  laua- 

tionem?  160 

SC.  Nild  plus  quam  lauatio  tua  ad  messim.     PHILO. 

Oh  Venus  ueuusta, 
Haec  illast  tempestas  mea,  mihi  quae  modestiam  dmnem 
Detexit  tectus  qua  fui,  quom  mihi  Amor  et  Cupido 
In  pectus  perpluit  meum:  ueque  iam  umquam  opti[u]- 

gere  possum. 
Madent    iam    in    corde    parietes:    periere  haec    oppido 

aedis.  165 


148.  del  Bi  ||  151  sqq.  del  Ei  |  hastis  filia:  corr  B*  |  uolup 
vel  uolupe  |  locus  lacunosus  est  \\  154.  Parsimonia  (vel  Parsi- 
moniae;  eduritia  ||  155.  tam  {vel  tain)  e:  corr  B^  \\  157.  ecastor 
vel  mecaator  |  lubenter  vel  iubenter  ||  158.  es  sedeficatam  vel  es 
edificatam  ||  163.  que:  corr  -B*  |  quam:  corr  Bi  \\  165.  haec 
vel  hae  || 


I  3,  10—26  MOSTELLARIA  U 

i*LILE.   Contempla,    amabo,   mea   Scapha,   satin  haec 

me  uestis  deceat. 
Volo    me[o]   placere    Philolach[et]i,    meo   ocello,    meo 

patrono. 
SC.  Quid  tii  te  exornas,  moribus  lepidis   quom  lepida 

tute's? 
Xon  uestem  amatores  amant  mulieris,  sed  uestis  fartim. 
PHILO.  Ita  me  di  ament,  lepida<st>  Scapha:  sapit  sce- 

lesta  multum.        170 
Yt  lepide  omnes  <mo)res   tenet    sententiasque    aman- 

tum. 
PHILE.  Quid  nunc?    SC.  Quid  est?    PHILE.  Quin  me 
aspice  et  contempla,  ut  haec  me  dece<a>t. 
•SC.  Virtiite  formae  id   euenit,  te  ut  deceat  quicquid 

habeas. 
PHILO.  Ergo  +ob  hoc  uerbum  te,  Scapha,  donabo  ego 

hodie  aliqui, 
Neque  patiar  te  istanc  grati<(i>s  laudasse,  quae  placet 

mi.  175 

PHILE.  Nolo  ego  te  adsentari  mihi.    SC.  Nimis  tuqui- 

dem   stulta's  miilier. 
Eho,     mauis    uituperari<(er>    falso     quam    uero     ex- 

tolli?  177.  178 

[PHILE.]  Equidem  pol  uel  falso  tamen  laudari  multo 

malo, 
Quam  uero  culpari  aiit  meam  speciem  alios  inridere.    180 
<PinLE.>    Ego   uerum   amo:    ueriim   uolo    dicf  mihi: 

mendacem  odi. 
SC.  Ita  tii  me  ames,   ita  Philolaches  tuos  te  amet,  ut 

uenusta's. 
PHILO.  Quid  ais,  scelesta?  quomodo  adiurasti?  ita  ego 

istam  amarem? 

167.  o  del  Bo  \  et  del  Ca  ||  168.  Quin:  corr  Bo  \  dist  Ei  [\ 
169.  fartim  etiam  gloss.  Pl.  \\  170.  add  Gru  ||  171.  add 
Bergliins  ||  172.  add  Ca  \\  175.  istanc  vel  hanc  |  add  Bent  \\ 
176.  tu  quidem  vel  quidem  tu  ||  178.  add  Bent  ||  179.  181. 
del  et  add  Canterus  \\  183.  pers  add  D^  \\ 


12  PLAVTI  I  3,  27—45 

Quid  ista[ha]ec  me,   id  cur[a]  non  additumst?  infecta 

dona  facio. 
Peristi:  qiiod  promiseram  tibi  dono,  perdidisti.         185 
SC.  Equidem  pol  miror  tam  ca[p]tam,  tam  +doctam  te 

et  bene  doctam 
Nun<(c)>    stiiltam    stulte    facere.     PHILE.    Quin   mone 

quaeso,  siquid  erro. 
SC.  Tu  ecastor  erras,  quae  quidem  illum  expectes  unum 

atque  illi 
Morem  praecipue  sic  geras  atque  alios  aspernere[s]. 
Matrdnae,  non  meretriciumst  unum  inseruire  amantem. 
PHILO.  Pro  Iiippiter,  nam  qudd  malum  uorsatur  meae 

dom<i>  illud?  191 
Di  deaeque  onmes  me  pessumis  exemplis  interficiant, 
Nisi   ego  illam   anum  interfecero    siti  fameque    atque 

algu. 
PHILE.  Nolo  ego  mi<(h)>i  male  te,  Scapha,  praecipere. 

SC.  Stulta's  plane, 
Quae  illiim  tibi  aeternum  putes  fore  amicum  et  bene- 

uolentem.  195 

Moneo  ego  te:  te  ille  deseret  aetate  et  satietate. 
PHILE.  Non  spero.    SC.  Insperata  accidunt  magis  saepe 

quam  quae  speres. 
Postremo,  si  dictis  nequis  perdiici  ut  uera  haec  credas 
Mea  dicta,   ex  factis  ndsce  rem:  uides   quae   sim:    et 

quae  fui  ante. 
Nilo   ego   quam  nunc  tu   amata  sum  atque  uni  modo 

gessi  mdrem,  200 
Qui  pdl  me,  ubi  aetate  hdc  caput  coldrem  commutauit^ 
ReKquit  deseruitque  me:  tibi  idem  futurum  credo. 


184.  del  B^  I  dist  Sey  \\  185.  Peristi  vel  Perdisti  |  dona: 
corr  B  minio  \  perdidisti  vel  perdisti  ||  186.  del  Pius  \  doctam 
{vel  docta)  te  ||  187.  Non:  corr  Bo  \  staitam:  corr  B^  ||  189. 
Morem  vel  Moram  |  del  Ri  \\  190.  meretricium  vel  meritri- 
cium  II  191.  domillum:  corr  Ca  \\  192.  omnes  me  vel  onmes  || 
193.  algu  vel  gelu  ||  194.  mei  ||  195.  putes  vel  putas  ||  199. 
dist  Sey    ||    201.  colorem  vel  calorem  || 


I  3,  46.  48.  47.  49-62      MOSTELLARIA  13 

PHILO.   Yix  cdmprimor,   quin  inuolem   illi   in  oculos 

stimulatrici. 
PHILE.   Solam   ille   me  soli   sibi  suo   <^sumptu)>  libe- 

rauit: 
[Solam]  IIK  me[o]  soli  censeo  esse  opdrtere  opsequen- 

tem.  205 

PHILO.  Pro  di  immortales,  mulierem  lepidam  et  pu- 

dico  ingenio. 
Beue  hercle  factum,    et    gaildeo   mihi   nil    esse   huius 

causa. 
(SC.  Inscfta  ecastor  tii  quidem  es.  PHILE.  Quapropter? 

SC.  Quae  istuc  <(cures>, 
Yt  te  ille   amet.     PHILE.    Cur   obsecro   non  ciirem? 

SC.  Libera's  iam: 
Tu    iam    quod    quaerebas    habes:    ille  te  nisi    amabit 

ulti*o,  210 

Id  pro  capite  tuo  quod  dedit  perdiderit  tantum  argenti. 
PHILO.  Perii  hercle,  ui   ego  illam  pessumis  exemplis 

enicasso. 
Illa  hanc  corrumpit  mitlierem  malesuada  '^uitilena. 
PHILE.  Numquam  ego  illi  possum  gratiam  referre,  ut 

meritust  de  me: 
Scapha,  id  tu  mihi  ne  suadeas,  ut  illilm  minoris  pen- 

dam.  215 

SC.  At  hoc  unum  facito   cogites:   si   iUum   inseruibis 

sokim, 
Dum  ti))i  nunc  haec  aetatulast,  in  senecta  male  querere. 
PHILO.  In  anginam  ego  nunc  me  uelim  uorti,  ut  ue- 

neficae  illi 
Fauces    prehendam    atque    enicem    scelestam    stimula- 

tncem. 


204.  205.  inv  libri:  trai  Ri  \  add  Bent  |  Solam  del  Fl  f 
0  del  Ca  ||  208 — 223.  secl  Ladewigius  ||  208.  inciste  ecastor 
{vel  castor)  |  add  Py  ducihiis  aliis  \\  210.  quod  vel  quot  j| 
212.  enicasso  vel  enecasso  ||  213.  malesuadam  uitilena  vel 
malesuada  utti  {vel  uti)  lena  ||  216.  inseruibis  vel  inseruiis  || 
218.  ueneficae  vel  beneficae    ||    219.  enicem  vel  enecem  || 


14  PLAVTI  I  3,  63—80 

PHILE.  Eundem  animum  oportet  mmc  mihi  esse,  gra- 

tiim  ut  inpetraui[t],  220 

Atque  dlim  priusquam  id  extudi,  quom  iUi  su<(b)>blan- 

diebar. 
PHILO.  Di^ui^  me  faciant  quod  uolunt,   ni  ob  istam 

oratidnem 
Te  Kberasso  denuo  et  ni  Scapham  enicasso.) 
SC.    Si   tibi   sat   acceptumst,    fore    tibi   uictum   sempi- 

ternum 
Atque  illum  amatorem  tibi  propriiim  futurum  in  uita, 
Soli  geiTindum  censeo  morem  et  capiundas  crmes.    226 
PHILE.  Vt  famast  homini,  exm  sole<(t)  pecimiam  in- 

uenire. 
Ego  si  bonam  famam  mihi  seruasso,  sat  ero  diues. 
PHILO.  Siquidem  hercle  uendundu[m]st  pater,  uenibit 

multo  pdtius, 
Quam    te   me   uiuo   umquam   sinam   egere    aut  mendi- 

care.  230 

SC.  Quid  iUis  futurumst  ceteris  qui  te  amant?    PHILE. 

Magis  amabiint, 
Quom  (jney  uidebunt  gratiam  refer<(re  rem  fe)renti. 
PHILO.    Vtinam    meus   nunc    mdrtuos    pater    ad    me 

nuntietur, 
Vt  ego  exheredem  +meis  me  bonis  faciam  atque  haec 

sit  heres. 
SC.  lam  istaquidem   absumpta  [quidem]  res  erit:   dies 

ndctesque  estur,  bfbitur,  235 
Neque  quisquam  parsimdniam  adhibet:  sagina  planest. 
PHILO.    In  te  hercle   certumst   principi[um]    ut    sim 

parcus  experiri: 


220.  animum  milii  oportet  esse  gi-atum  ut  impetu  (vel  gra- 
tum  impetu  qui)  Servius  Dan  \  dist  Bi  ||  221.  add  B^  \\  222.  add 
Bo  II  223.  caspam  |  enicasso  vel  inicasso  ||  224.  sat  solus  B  \\ 
226.  capiendos:  corr  ex  B^  et  Nonio  (gerundum  morem  censeo 
et  capiundas  crines  tibi)  ||  227.  add  B^  \\  229.  uendundum  si: 
del  Weisius,  corr  Ca  ||  232.  suppl  Gru  \\  233.  nunc  meus  vel 
meus  nunc  ||  234.  heres  vel  res  |  237.  del  Bent  \\ 


;  3,  81—97  MOSTELLARIA  15 

Nam  neqiie  edes  quicquam  neque  bibes  apud  me  <(h)is 

dec<(em)  diebus. 
PHILE.  Siquid  tu  in  illum  bene  uoles  loqui,  id  loqui 

licebit: 
Nec  recte  si  illi  dixeris,  iam  ecastor  uapulabis.        2-iO 
<PHILO.)>  Edepdl   si   summo   loui  +bo  argento  sacra- 

ficassem 
Pro  ilKus  capite  quod  dedi,    numquam   aeque  id  bene 

[coljlocassem. 
[Vt]    Videas    eam    meduUitus    me    amare:    oh    probus 

liomo  sum: 
Quae  prd  me  causam  diceret,  patrdnum  liberaui. 
SC.  Vided   te  nili   pendere  prae  Philolache  omnis  hd- 

mines:  245 

Nunc,  ne  eius  causa  uapulem,  tibi  pdtius  adsentabor. 
(Si  acceptum  sat  habes,  tibi  fore  iUum  amicum  sem- 

piternum.) 
PHILE.  Cedo  mihi  speculum  et  cum  drnamentis  arcu- 

culam  aetutum,  Scapha, 
Ornata  ut  sim,   quom  hiic  <(ad)ueniat  Philolaches  uo- 

luptas  mea. 
SC.  Miilier  quae  se  suamque  aetatem  spernit,  speculo 

ei  usu<^s)>  est:  250 

Quid  opust  speculo  tibi,   quae  tute  speculo   speculum 

es  maxumum? 
PHILO.  Ob  istuc  uerbum,  ne  nequiquam^  Scapha,  tam 

lepide  dixeris, 
Dabo  aliquid  hodie  pe[r]culi  —  tibi,  Philematium  mea. 
PHILE.   Sud  quique  loco?  uiden?   capillus  satis  com- 

positust  cdmmode? 


238.  isdec  vel  isdem:  stqjpl  Bent  \\  241.  bo  agento  vel 
uiuo  {vel  ioui)  argento  ||  242.  del  Guy  \\  243.  del  Schoe  \\ 
245.  Video  enim  te  Varro  \  philolache  vel  pliilolace  (philolacho 
Varro)  \\  247.  secl  Ac  \  Is:  corr  Ca  ||  249.  add  Ri  \  philo- 
laches  vel  philolaces  ||  250.  elusa  est:  corr  Ca  \\  253.  perculi 
vel  ferculi:  corr  B^  ||  254.  uide  capillum  satin  compositum  sit 
Nonius  I  dist  Schoe  duce  Iti  et  Sey  || 


16  PLAVTI  I  3,  98—113 

SC.  Vbi  tu  cotnmoda's,  capillum  cdmmodum  esse  cre- 

dito.  255 

PHILO.  Vah,   quid  illa  pote  peius  quicquam  miiliere 

<(me)>morarier? 
Nunc  adsentatrix  scelestast,  dudum  aduorsatrix  erat. 
PHILE.  Cedo  cerussam.    SC.  Quid  cerussa  opust  nam? 

PHILE.  Qui  malas  oblLnam. 

SC.  ^ua  opera  i  ebur  atramento  candefacere  postules. 

PHILO.    Lepide    dictum    de    atramento    atque    ebure. 

eug<(a)>e,  plaudd  Scaphae.       260 

PHILE.   Tiim  tu   igitur  cedo   pui-purissum.     SC.  Ndn 

do:  scita's  tii  quidem. 
Ndua  pictura  interpolare  uis  opus  lepidissumum  ? 
Ndn  istanc   aetatem   oportet  pigmentum  ullum   attm- 

gere,^ 
Neque  cerussam   neque  Melinum    neque    aliam    uUam. 

oflPiiciam. 
PHILE.  Cape  igitur  speculum.     PHILO.  Ei  mihi  mi- 
sero:  sauium  .speculd  dedit.    2G5 
Nimis  uelim  lapidem,  qui  ego  illi  speculo  dimminuam 

caput. 
SC.  Lmteum  cape  atque  exterge  tfbi  manus.     PHILE. 

Quid  ita,  dbsecro? 
SC.  Vt  specukim  tenuisti,  metuo  ne  ol[e]ant  argentiim 

manus : 
Ne   lisquam   argentum    te   accepisse    siispicetur    Philo- 

laches. 
PHILO.   Ndn   uideor  uidisse  lenam   callidiorem  ullam 

alteras.  270 


255.  commodes:  corr  Ca  ||  256.  pote  vel  potest  |  muliere 
vel  mulieri  ||  258.  opust  4t  nam  vel  opos  nam  PBULE.  || 
260.  ebure  vel  ebore  |  scaphae  vel  caphae  ||  261.  puq^uris- 
simum  {item  glossae)  vel  purpurissum  ||  264.  melinum:  corr 
Koepkius  \  offugiam  ||  265.  dedit  vel  dedi  ||  266.  specu- 
lum  4t^  odim  minuat  vel  speculo  ifj:  imminuat:  corr  B^  || 
268.  del  Ri  ||  269.  philolaches  veJ  philolaces  ||  270.  alte- 
ram  B-  11 


13,114-131  MOSTELLARIA  17 

V^t  lepide   atque   astute   in  ineutem    uenit   de   speculo 

mal<^a)e. 
PHILE.  Etiamne  unguentis   unguendam  censes?     SC. 

Minume  feceris. 
PHILE.   Quapropter?     SC.   Quia   ecastor   mulier  recte 

olet,  ubi  nil  olet. 
Nam  istae  +ueteres,  quae  se  unguentis  linctitant,  inter- 

poles, 
Vetulae  edentulae,  quae  uitia  corporis  fuco  occulunt,  275 
Vbi  sese  sudor  cum  unguentis  cdnsociauit,  ilico 
Itidem  olent,  quasi  quom  una  multa  iilra  confudit  cocus: 
Qufd  olant,  nescias,  nisi  id  unum,   lit  male  olere  in- 

tellegas. 
PHILO.    ^t    perdocte    ciincta    callet:    nil    hac    docta 

doctius. 
Verum  illuc  est:   maxuma  adeo  pars  uostrorum  intel- 

legit,  280 

Quibus  anus  domi  siint  uxores,  quae  uos  dote  merue- 

runt. 
PHILE.  Agedum  contempla  aiirum  et  pallam,  satin  haec 

<(me)>  deceat,  Scapha. 
SC.  Non  me  istuc  curare  oportet.     PHILE.  Quem  6b- 

secro  igitur?   SC.  Eloquar. 
Phrlolachem:   is  nequid  emat,   nisi   quod  sibi  placere 

censeat.  284.  285 

(Nam  amator  meretri^cis  mores  sil)i  emit  auro  et  piir- 

pura.) 
Quid  opust,  quod  suom  esse  nolit,  e(i}  ultro  ostentarier? 
Purpura  ''^aetate  occultanda  est  aurum  turpi  miilieri: 
Piilcra  mulier  niida  erit  quam  purpurata  piilcrior. 


271.  male  vel  mane:  corr  Ca  ||  274.  istes  vel  iste  ||  275.  fuco 
vel  suco  I  occultant:  corr  ex  Pseudoservio  \\  277.  unam  vel 
una  II  278.  oleas:  corr  Ei  duce  Lanib  \  unum  ni:  corr  Bi  || 
279.  docta  vel  dota  ||  280.  illud  est  maxumum  adeo:  illuc 
esse  maxuma  Gellius  (corr  Sey)  ||  282.  add  Ca  ||  283.  curare 
istuc:  trai  Guy  \\  284.  is  vel  us  |  tibi:  corr  Schoe  ||  286.  secl 
Ei   II    287.  nollit  e  vel  nolit  te:  corr  Py  \\ 

Plavti  Cohoediab  V  2 


18  PLAVTI  I  3,  13-2—147 

(P6ste[a]    nequiquain    exornatast    bene,    si    moratast 

male.  290 

Piilcrum  ornatum  tiirpes  mores  peius  caeno  cdnlinunt.) 
Nam   [ne]si  pulcrast,  nimis  ornatast.     PHILO.   Nimis 

diu  abstineo  manu<m)>.  — 

Quid  hic  uos  [diu]  agitis?    PHILE.  Tibi  me  exorno  ut 

placeam.   PHILO.  Ornata's  satis. 

Abi   tu  binc   intro   atque  ornamenta  haec  aiifer.     sed^ 

uoluptas  mea, 
Mea    Pbilematiiim,    potare    tecum    conlubitumst    mihi 

[libet].  295 

PHILE.  Et  edepol  mihi  tecum:  nam  quod  tilsi  lubet, 

idem  mihi  lubet, 
[PHILO.]  Mea  uohiptas.    <PHILO.>  Em  istuc  uerbum 

uilest  uiginti  minis. 
PHILE.   Cedo   amabo   decem:   bene   emptum  tibi  dare 

hoc  uerbiim  uolo. 
PHILO.   Etiam  nunc    decem  minae  apud  te  siint:   uel 

rationem  puta: 
Triginta  minas  pro  capite  tud  dedi.     PHILE.  Cur  ex- 

probras?  30o 

PHILO.   Egone  id   exprobrem,   qui  mihimet  ciipio  id 

o<p)prob<(r)arier 
Nec  quicquam  argenti  locaui  iam  diu  usquam  aeque  bene  ? 
PHILE.  Certe  ego,  quod  te  amo,  dperam  [a]  nusquam 

melius  potui  pdnere. 
PHILO.  Bene  igitur  ratio  accepti  atque  expensi  inter 

nos  cdnuenit: 
Tii  me  amas,  ego  te  amo:  merito  id  fieri  uterque  ex- 

istumat.  305 


290  sq.  secl  Bi  \  del  Ri  \  nequicquam:  eorr  B  \  si  vel 
est  I  continunt:  corr  ex  Poen.  306  \\  292.  ne  vel  ni:  del  Ca  || 
293.  del  Weisius  \\  295.  philomatium  |  del  Bent  \\  296.  id  mihi 
B^  II  297.  eam:  corr  B  ras  \  minis  vel  minus  ||  298.  decum: 
corr  Ac  \\  301.  add  B'  et  rubr.  in  B  \\  302.  tam:  corr  Ca  |j 
303.  opera  manus  quam:  corr  B^  \\  305.  me  amas  ego  te  amo 
vel  amas  ego  "amo  "te  |  id  vel  di  || 


I  3, 148-154;  4. 1—8     MOSTELLARIA  19 

(Haec  qui  gandent,  gaudeant  pei-petuo  suo  semper  bono. 
Qui    muident,    neumquam    edrum    quisquam    inuideat 

prosus  c6mmodi<(s>.) 
PHILE.  Age   accumbe  igitur.     cedo   aquam   manibus, 

piiere:  appone  hic  mensulam: 
Vide,  tali   ubi   sint.     uin  unguenta?     <,PHILO.)>  Quid 

opust?  cum  stacta  accubo. 
Sed  estne  hic  meus  sodalis,  qui  huc  incedit  cum  amica 

sua?  310 

Is  est:    Callidamates  cum  amica  [cum]  incedit.     euge^ 

oculus  meus: 
Cdnueniuiit  manuplares  eccos,  praedam  participes  petunt. 


CALLIDAMATES.      DELPHIVM.     PHILOLACHES. 

ADVLESCENS  .MERETRIX  ADVLESCENS 

PHILEMATIVM 

MERETRIX 

CAL.  Aduorsum  ueniri  mihi  ad  Philolachem 
Volo  temperi:  aiidi:  em,  tibi  imperatumst. 
Nam  illi  ubi  fui[t]  mde  effugi  foras:  315 
Ita  me  male  conuiui  sermdnisque  taesum^s^t. 
Niinc  co[m]misatum  ibo  ad  Philolachetem, 
^bi  nos  hilari  ingenio  et  lepide  accipie<(n>t. 
[Ha]Ecquid  tibi  uideor  ma-m-ma-madere? 
DEL.  Semper  istoc  modo  moratus     *     *    uitae  debe- 
bas.                                     320.  321 

306  sq.  secl  Langenus  \\  307.  post  v.  308  exstat:  trai  Ae  \ 
inuideat  vel  inuidiat  |  add  B^  ||  308.  puer  et  mensam:  corr 
ex  Prisciano  \\  309.  stacte  B  riibr.  \\  311.  cum  vel  eccum: 
del  Bo  II  313.  uenire  veJ  uenere:  corr  Dousa  ||  315.  del  Ca  || 
316.  me  vel  me  ibi  |  tesunt:  corr  Pareus  \\  317.  commisatum 
vel  commissatum  ||  318.  elepida:  corr  B  \  add  Lorenzius  \\ 
319—324.  cf.  ad  v.  123  \\  319—321.  compr  B  {sed  Semper)  || 
319.  mammam  adire:  corr  ex  v.  331  \\  320.  324.  328.  pers  s.  v. 
habet  B  {om  jt^)  ||  320  sq.  Jac  sign  Bi  || 

2* 


20  PLAVTI  I  4,  9-29 

CAL.  Visne  ego  te  ac  tu  me  amplectare? 
DEL.  Si  tibi  cordist  facere,  licet.     CAL.  Lepida's. 
Duce  me  amabo.     DEL.  Caue  ne  cadas:  asta. 
CAL.  0-o-ocellus  es  meus:   tuos  su[u]m  alumnus,  mel 

meum.  .325 

DEL.  Caue  modo,  ne  prius  m  uia  accubas 
Quam  illi,  ubi  lectus  est  stratus  "''coimus. 
CAL.  Sme  sine  cadere  me.    DEL.  Sino.     <CAL.>  +Sed 

hoc  quod  mihi  in  manu[se]st. 
<DBL.>  Si  cades,  ndn  cades,  quin  cadam  tecum. 
CAL.  lacentis  tollet  postea  nos  ambos  aliquis.         330 
DEL.  Madet  homo.     <(CAL.>  Tun  me  a[h]is  ma-m-ma- 

madere  ? 
DEL.  Cedo  manum:  nolo  equidem  te  adfligi. 
CAL.  Em  tene.    <DEL.>  Age  [i]i  simul. 
Qu6[d]  ego  eam,  an  scis?    CAL.  Scio:  in  mentem  uenit- 

[DEL.]  modo: 
Nempe  domum  eo  co[m]missatum.     +CAL.  Immo  istuc 

quidem  iam  memini.  335 

PHILO.  Niim  non  uis  me  obuiam  his  ei^re^  anime  mi? 
[DEL.]  fl<(l>i  <Ce>go  ex  omnibus  optume  uold. 
[DEL.]  lam  reuortar.    PHILE.  Diust  *iam'  id  mihi. 
CAL.    Ecquis    hic    est?      PHILO.    Adest.      CAL.    Eu, 

Philolaches. 
Salue,  amicissume  mi  dmnium  hominum.  340 

PHILO.  Di  te  ament.    accuba,  Callidamates. 
V^nde  agis  te?     CAL.  V^nde  homo  ebrius  probe. 


322.  amplectere:  eorr  Py  \\  323.  corde  est  ||  325.  Hoho- 
hocellus  vel  Ohohocelles:  corr  Bo  \  del  B^  \\  326.  accubas  B, 
minio  \\  328.  sinos  &  {vel  &*):  add  Herm  \  del  B  minio  \\ 
329.  clades  quin  vel  dades  quiin:  corr  B^  ||  331.  mea  his  vel 
mea  uis:  corr  Scal  \  mammam  adere  {vel  adire)  ||  332.  CAL.  || 
333—335.  tres  v.  sunt  in  B  (—  scis  —  domum  eo)  ||  333.  DEL.  | 
add  Ac  I  ii  vel  u:  corr  Ca  ||  334.  del  B  \  eam  vel  cam  | 
del  Gru  ||  335.  CAL.  B  s.  v.  ||  336.  DEL.  ||  337.  del  Ca  I 
llico:  corr  Ca  \\  338.  del  Ca  \  CAL.  ||  339.  DEL.  |  Eec  (vel 
hec)  quis  [  CAL.  Adest  4^  eu  JB  ||  342.  Probe  v.  343  ad- 
haeret  (PHIL.  praem  B^)  || 


I  4,29— 33;  II  1,1— 11     MOSTELLARIA  21 

<(PH1LE.)  Qmn  amabo  accubas,  Delpbium  mea? 
<PHILO.>  Da  illi  quod  bibat.    <(CAL.>  Ddrmiam  ego 

iam. 
DEL.  Niim  mirum  aut  nouom  quippiam  facit?        345 
<PHILO.>  Quid  ego  |  boc  faciam  postea,  mea?    <DEL.> 

Sic  sine  eum[i]pse. 
<PHILO.>   Age  tu  mterim   da   ab  Delphio     cito  can- 

tharum   circum. 


ACTYS  II 

TBANIO.      PHILOLACHES.      CALUDAMATES. 

SERVOS  ADVLESCENTES     II 

DELPHIVM.     PHILEMATIVM 

MERETRICES     H 

TR.  Iiippiter  supremus  summis  opibus  atque  industriis 
Me  perisse  et  Philolachetem  ciipit  erilem  filium. 
Occidit  spes  ndstra:  nusquam  stabuhimst  confidentiae. 
Nec  Sahis  nobis  saluti  iam  esse,  si  cupiat,  potest:  351 
fta  mah  maerdris  montem  maxumum  ad  portum  modo 
Cdnspicatus  sum.  erus  aduenit  peregre:  periit  Tranio. 
Ecquis   homost,    qui   facere  argenti  cupiat  ahquantum 

hicri, 
Qui  hodie  sese  excruciari  meam  ui<^cem)>  possit  pati  ?  355 
^i  sunt  isti  plagipatidae  ferritribaces  uiri 
Vel  isti,  qui  hosti<^ca)s  trium  numm[or]um  causa  sub- 

eunt  sub  falas, 
^i  ^aliqui  quique  denis  hastis  cdrpus  transfigi  solet? 

343.  add  Lorenzius  duce  Mi  et  Sey  |  accubas  vel  accum- 
bas  II  344.  add  Schoe  (CAL.  D-j  j  #  Dormiam:  corr  Vss  ||  345. 
PHILO.  I  quippiam  vel  quippam  ||  346.  DEL.  add  Ca  \  del  Gru  || 
347.  add  Ca  \\  348.  industriis  vel  industris  ||  351.  Nec  salus:  corr 
Scal  I  Itam  aliam  eroris  {vel  erroris):  corr  B'  \\  355.  add  Py 
(mea  uice  B^)  \\  357.  Vel  «eZ  Vibi  |  hastis:  corr  Bi  \  del  Bi  \ 
falsa:  corr  Ca  \\  358.  Vbi  vel  Vel  |  solet  vel  solent  |j 


22  PLAVTI  II  1,  12—26 

Ego   dabo   ei  talentum,    primus   qui  in   crucem   excu- 

ciirrerit : 
Sed  ea  lege,  ut  offigantur  bis  pedes,  bis  brachia:    3G0 
Vbi   id   erit  factum,    a    me   argeutum  petito   praesen- 

tarium. 
Sed  ego,  sumne  [ille]  infelix,  qui  non  curro  curriculo 

domum? 

PHILO.  ^Adest  opsonium:  eccum  Tranio  a  portii  redit. 

TR.  Philolaches.    PHILO.  Quid  est?    TR.  <Et>  ego  et 

tu  —  PHILO.  Quid  et  ego  et  tu?  TR. 

peri^^i^mus? 

PHILO.  Qmd  ita?    TR.  Pater  +adatest.    PHILO.  Quid 

ego   e(xy   te   audio?     TR.  Absumpti^ 

sumus :  365 

Pater,  inquam,  tuos  uenit.    PHILO.  Vbi  is  est,  obsecro? 

TR.  *  *  adest. 
PHILO.  Quis  id  ait?  quis  mdit?   TR.  Egomet,  inquam, 

uidi.    PHILO.  Vae'  mihi. 
Qui^d  ego  ago[m]  nam?    TR.  Quid  tu  malum  me  rogi- 

tas  quid  agas?  accuba[n]s. 

<PHILO.>  Tutin  uidisti?  TR.  Egomet,  inquam.  PHILO. 

Certe?   TR.  <Certe,>  inquam.  PHILO. 

Occidi, 

Si  tu  uera  memoras.     TR.  Quid  mihi  sit  boni,  si  men- 

tiar?  370 

PHILO.  Quid  ego  nunc  faciam?     TR.  lube  haec  hinc 

omnia  amoh'rier. 
Quis  istic  dormit?    PHILO.  Callidamates.   siiscita  istum, 

Delphium. 
DEL.  Callidamates,  Callidamates,  uigila.    CAL.  Vigilo: 

cedo  ut  bibam. 

362.  del  Py  \\  363.  aedit:  corr  B  \\  364.  est  ego  (TR 
s.  V.  B):  add  Dousa  \  tu  perimus  (TR.  s.  v.  B):  corr  Py  \\ 
366.  luc  sign  Gru  \\  368.  agam:  corr  Lamb  \  numquid  (TR. 
praem  B  s.  v.):  corr  ScJioe  |  :j^  Me  |  del  Ca  ||  369.  add  Z)* 
Tuin  vel  Tuiin:  corr  Fl  \  add  Ca  \\  370.  mentirer:  corr  Py  || 
372.  Quid:  corr  B  minio  || 


II  1,  27—41  MOSTELLARIA  23 

DEL.  Vigila:  pater  aduenit  peregre  Philolachae.    CAL. 

Valeat  pater. 
PHILO.  Valet  illequidein  atque  <^ego)>  disperii.     CAL. 

Bisperisti?  qui  potest?  375 
PHILO.  Quaeso  edepol  *,  exsilrge:  pater  aduenit.  CAL. 

Tuos  uemt  pater? 
<(l,y  iube   abire   rursum:    quid  illi  reditio  |  etiam  hilc 

fuit? 
PHILO.   Quid  ego   agam?  pater  iam   Mc  me  offendet 

miserum  adueniens  ebrium, 
Aedis   plenas    conuiuarum    et    muiierum.      miserumst 

opus, 
Igitur  demum  fodere  puteum,  iibi  sitis  fauces  tenet:   380 
Sicut   ego   aduentii  patris    nunc   quaero,    quid    faciam 

miser. 
<^TR.)>  Ecce  I  autem  hic   depos(i>uit  caput  et  dormit. 

suscita[t]. 
<PHILO.)>  Etiam  uigilas?  pater  inquam  aderit  iam  hi^c 

meus.  CAL.  Ain  tii?  pater? 
Cedo  soleas  mihi,  ut  arma  capiam:  iam  pol  ego  occi- 

dam  patrem. 
DEL.  Perdis  rem:  tace  amabo.     <^TR.>  Abripite  hunc 
mtro  actutum  inter  manus.        385 
CAL.  lam  hercle  ego  uos  pro  matula  habebo,  nisi  mihi 

matuliim  datis. 
PHILO.  Perii.     TR.  Habe  bonum  auimum:  ego  istum 

lepide  medicabd  metum. 
PHILO.  Nullus  sum.     TR.  Taceas:   ego  qui  istaec  se- 

dem  meditabor  tibi. 


874.  PHIL.  praem  B  et  CAL.  s.  v.  (DEL.  et  PHIL.  D'-)  || 
375.  add  Pij  \  disperi:  corr  B  minio  \  #  Bis  (TR.  D*)  ||  376! 
lac  sign  Bi  \\  377.  add  Schoe  \\  378.  offendit  ||  380.  solus 
habet  B  ||  382.  i  add  Ca  |  suscitat:  corr  B  ras  ||  383.  adherit: 
coir  B  ras  \  meus  ain  (CAL.  B  s.  v.)  \\  385.  PHIL.:  corr  Sey  \ 
add  Niemeyerus  \\  386.  nisi  mihi  vel  mihi  ||  387 — 392.  pers  s.  v. 
habent  BD-  {om  #)  ||  387.  meditabo  vel  medicabo  ||  388.  Nul- 
lum:  corr  B-  \  ista  hec:  corr  B  ras  \\ 


24  PLAVTI  II  1,  42—57 

Satin  habes,    si   ego   aduenientem    ita   patrem    faciam 

tuom 
Non  modo  ne  intro  <^e)>at,  nerum  etiam  ut  fiigiat  longe 

ab  aedibus?  390 

Vos  modo   hinc   abite   intro   atque  haec   hinc  propere 

amoKmini. 
PHILO.   Vbi   ego   ero?     TR.  Vbi    maxume    esse    uis: 

cum  I  hac,  cum  istac  eris. 
DEL.  Quid  si  igitur  abeamus  hinc  nos?    TR.  Ndn  hoc 

longe,  Delphium. 
Nam  intus  potate  haii  tantillo  hac  quidem  causa  minus. 
PHILO.    Ei  mihi,  quom,  istaec  blanda  dicta  quo  eue- 

niant,  madeo  metu.        395 
TR.  Pdtin  ut  animo  sis  quieto  et  facias  quod   iubed? 

PHILO.  Potest. 
TR.  Omnium  primum^  Philematium,  intro  abi,  et  tu, 

Delphium. 
DEL.  Morigerae  tibi  erimus  ambae.     TR.  Ita  ille  faxit 

Iiippiter. 
Animum  aduorte  niinciam  tu,  quae  uolo  accurarier. 
Omnium  primumdum  |  aedes  iam  fac  occlusae  sient.  400 
Intus  caue  mu<(t)>tire  quemquam  siueris.    PHILO.  Cu- 

rabitur. 
TR.  Tamquam  si  intus  natus  nemo  in  aedibus  habitet. 

<PHILO.>  Licet. 
<TR.)>   Neii   quisquam   responset,    quando   hasce  aedis 

pultabit  senex. 
PHILO.  Nvimquid  aliud?     TR.  Clauem  mi  harunc  ae- 

dium  Lacdnicam 

389.  post  tuum  inseritur  Non  modo  hinc  abite  intro  atqi 
hec  inquicl:  del  B^  ||  390.  add  B^  \\  393.  PHIL.  B^  \  Quid  est: 
corr  Bo  |  abeamus  vel  habeamus  |  delephuum  vel  delephyum: 
corr  B  \\  394.  Nam  entus:  corr  B^  \\  395.  ista  haec  (h  er.  B)  \\ 
396 — 398.  animo  ut:  trai  Bent  \  iubeo  potest  et  ambae  ita  {pers 
s.  V.  B)  I  delphum  vel  delphym:  eorr  B^  ||  399.  nunc  tu  iam 
{vel  tulam):  trai  Bent  \  accurarier  vel  accurrarier  ||  402.  stin- 
tus:  corr  B  \\  403.  add  D*  |  putabit:  corr  B  ||  404.  harumc 
et  iaconicam:  corr  Ca  \\ 


111,58—66.68.67.69-74     MOSTELLARIA  25 

lam  iube  efferri  mtus:  hasce  ego  aedis  occludam  hinc 

foris.  405 

PHILO.   In   tuam   custod<(e)>lam   meque   et  meas   spes 

trado,  Tranio. 

TR.    Pluma    haud    interest,    patronus    an   cliens  +pro- 

brior  siet.       407.  408 


TRANIO.      SPHAERIO 

SERVOS  PVER 

TR.  Homini,  quoi  nulla  in  pectorest  audacia, 

[Nam  quoiuis  homini,  uel  optumo  uel  pessumo]      410 

Quamuis  desubito  facilest  facere  nequiter. 

[Clauem  cedo  atque  abi  intro  atque  occlude  ostium.]  4ii^ 

Verum  id  uidendumst,  id  uiri  doctist  opus^ 

Quae  dissignata  sint  et  facta  nequiter, 

Tranquille  cuncta  et  lit  proueniant  sme  [mo]  malo, 

Niquid  potiatur^  quam  6b  rem  pigeat  uiuere.  415 

Siciit  ego  efficiam^  quae  facta  hic  turbauimus, 

Profecto  ut  liqueant  omnia  et  tranquiHa  sint, 

Neque  quicquam  nobis  pariant  ex  <(s^e[i]  incdmmodi. 

Sed  quid  tu  egredere,  Sp<(ha)>erio  ?     *     *     *     * 

*♦**♦*♦♦     iamiam:  optume 

Praeceptis  paruisti.     SPH.  lussit  maxumo  420 

Opere  orare^  ut  patrem  aliquo  absterreres  modo, 


406.  custodiam:  corr  Bo  \\  407.  accliens  vel  addiens  vel 
andiens:  corr  B'^  \  probrior  vel  proprior  |  sciet:  corr  B  ras  \\ 
409.  est  in  pectore:  trai  Py  ||  410.  secl  jRi  \  cuius  uis  vel  cuius: 
corr  B  ras  |  homine:  corr  B^  \\  411^.  secl  Ac:  cf.  425  \  abii: 
corr  B  ras  \  occludi  ostius:  corr  B^  ||  412.  docte  est:  corr  B  ras  \\ 
413.  dissignata  vel  dissignita  |  nequitia:  corr  Dousa  ||  414.  post 
V.  415  exstat:  trai  Ac  \  mo  malo  vel  mo  molo  ||  415.  Niquid  vel 
Nequid  |  patiatur  B  e  corr  ||  416.  turbabimiis :  corr  Lamb  ||  417. 
linqueant:  corr  B  ||  418.  exei  vel  exeis:  corr  Ca  \\  419.  egre- 
deres  perio  (perii  corr  B):  corr  Sey  \  lac  sign  Schoe  \\  420.  pers 
suppl  5  II  421.  Opete  || 


26  PLAVTI  II 1,  75—83;  ,  1—112 

Ne  intro  iret  ad  se.     TR.   Quin   etiam  illi  hoc  dicito: 
Factiirum,  ut  ne  etiam  aspicere  aedis  aiideat, 
Capite  obuoluto  ut  fugiat  cum  summo  metu. 
Clauim    cedo    atque    abi    [hinc]    intro    atque    occlude 

dstium,  425 

Et  ego  hmc  occhidam.     iiibe  uenire  nunciam: 
Ludos  ego  hodie  umo  praesenti  hic  seni 
Faciam:  quod  credo  mdrtuo  numquam  fore. 
Concedam  a  foribus  huc:  hinc  speculabor  procul, 
Ynde  aduenienti  sarcinam  inponam  seni.  430 


ACTYS  iir 

THEOPROPIDES.      TRANIO 

SENEX  SERVOS 

TH.  Habeo,  Nep<(t)une,  gratiam  magnam  tibi, 

Quom  m.e<^dy  amisisti  ab<(s)>  te  uix  uiuom   domu<(m)>. 

Veriim  si  posthac  me  pedem  latum  modo 

S<(c)ies  inposisse  in  undam,  hau  causast,  ilico 

Quod  niinc  uohiisti  facere  quin  facias  mihi.  435 

Apage,  apage  te  a  me  nunciam  post  hiinc  diem: 

Quod  crediturus  ti})i  fui,  omne  credidi. 

TR.  Edepol,  Neptune,  peccauisti  largiter, 

Qui  occasionem  hanc  amisisti  tam  bonam. 

TH.  Triennio  post  Aegypto  aduenio  domum:  440 

Credo  exspectatus  ueniam  familiaribus. 


422.  adest  quin  (TR.  s.  v.  B):  corr  Py  \\  424.  obuolutu 
vel  obuoluto  II  425.  ef.  41P  \\  427.  hodi  vel  hodie  |  sene: 
corr  B-  \\  428.  quo  do  edo:  corr  J5*  ||  429  sq.  scaena  signi- 
ficatur  nova  \\  431.  add  B'-  \\  432.  d  add  Guy  |  ad  (a  B  ras) 
te :  corr  Stu  \  modo :  corr  Thomas  \\  433.  Virum  ||  434.  illieo 
est :  trai  Scriverius,  dist  Weisius  \\  436  sq.  acage :  corr  B  \  dist 
Bo    II    437.  omni:  corr  BH 


II  2,  12—32  MOSTELLARIA  27 

TR.  Nimio  edepol  ille  potuit  exspectatior 

Venire  qui  te  nuntiaret  indrtuom. 

TH.  Sed  quid  hoc?  occlusa  ianuast  interdius. 

Pultabo.  •(h)>eus,  [hjecquis  <^hic)>  est?  aperitin  foris?  445 

TR.  Quis  homost  qui  no.stras  aedes  accessi^t  prope? 

TH.   Meus   seruos   hicquidemst  Tranio.     TR.  0  Theo- 

<(p)ropides, 
Ere,  salue:  sahiom  te  aduenisse  gaiideo. 
Vsqum  uakiisti?     TH.  Vsque,  ut  uides.     TR.  Factum 

optume. 
TH.  Quid  uds,  insanin  e'stis?    TR.  Quidum?    TH.  Sic: 

quia  ibO 

Foris  ambulatis:  natus  nemo  in  aedibus 
Seruat,  neque  qui  reclildat  neque  qui[s]  ^respondeat. 
Pultando    [pedibus]    paene    confregi    <^h)>asce    ambas 

<(foris>. 
TR.  E<li)o,  an  tu[te]  tetigisti  has  aedis?    TH.  Cur  uon 

tangerem?  454.  455 

Quin  piiltando,  inquam,  paene  confregi  foris. 
TR.  Tetigistiu?    TH.  Tetigi,  inquam,  et  pultaui.     TR. 

Vah.    TH.  Quid  est? 
TR.  Male  hercle  factum.    TH.  Quid  est  negoti?     TR. 

Non  potest 
Dici  quam  indignum  facinus  fecisti  et  mahim. 
TH.  Quid  iam?     TR.  Fuge   obsecro   atque  abscede  ab 

aedibus:  460 

Fuge  hiic,  fuge  ad  me  propius.  tetigistm  foris? 
TH.  Quo  modo  pultare  pdtui,  si  non  taugerem? 
TR.   Occidisti    hercle  —  TH.   Que'm    mortalem?     TR. 

omnis  tuos. 


445.  hecquis  ista  perit  in:  corr  Schoe  duce  Leone  \\  447. 
tlieuropides  ||  448.  galue:  corr  B-D^  \  saluom  veJ  saluem  || 
449.  Vsque  inualuisti:  corr  ex  gloss.  PI.  \\  452.  del  B^  ||  453. 
del  Bo  I  confregi  vel  confrigi  |  suppl  Bi  |!  454  sq.  add  B^  \ 
tute  vel  tete  |  tetigisti  vel  tetigistis  ||  456.  coufrigi:  corr  B^  || 
459.  facinus  vel  facimus  ||  461.  ijropius  vel  proptus  reZ  pro- 
pitius    H 


28  PLAVTl  n  2, 33—65 

TH.  Di  te  deaeque  omnis  <f)axint  cum  istovc)>  dmine  — 
TR.  Metud,  te  atque  istos  expiare  ut  pdssies.  465 

TH.   Quam   ob   rem?  aiit  quam  subito   rem  mihi  ad- 

portas  nouam? 
♦     +     *♦♦*****♦     + 
TR.  Et,  heus,  iube  illos  illinc  am[a]bo  abscedere.   467 
TH.  Apscedite.     TR.  Aedes  ne  attigatis.    tangite 
Vos  qudque  terram.  TH.  Obsecro  herclej  quin  +eloquere. 
TR.  Quia  septem  menses  sunt,  quominTiasceaedispedem 
Nemo  intro  tetulit,  semel  ut  emigrauimus.  471 

TH.  Eldquere,  quid  ita?     TR.  Circumspicedum,  num- 

quis  est 
Sermdnem  nostrum  qui  aiicupet?     TH.  Tutum  probest. 
TR.  Circiimspice  etiam.    TH.  Nemost:  loquere  niinciam. 
TR.   Capitale  scehis  factu<(m}st.     TH.  Quid  est?  non 

intellego.  475' 

TR.   Scelus,  mquam,    factumst  iam    diu   antiquom   et 

uetus. 
<(TH.)  Antiquom?     <(TR.)  Id  adeo  nds  nunc  factum 

inuenimus. 
TH.  Quid  istiic  est  .scele<ri)>s[te]  ailt  quis  id  fecit?  cedo. 
TR.  Hospes  necauit  hdspitem  captiim  manu  — 
Iste,  ut  ego  o[p]pinor,  qui  has  tibi  aedis  uendidit.     480" 
TH.  Necauit?     TR.  Aurumque  ei  ademit  hdspiti 
Eumque  hic  defodit  hdspitem  ibidem  in  aedibus. 
TH.  Quaprdpter  id  uos  factum  suspicamini? 
TR.  Ego  dicam:  ausculta   .    lit  foris  cenauerat 
Tuos  gnatus,  postquam  redi<(i)>t  a  cena  domum,       485 
Abimus  omnes  ciibitum^  condormmimus. 


464.  f  add  B^  \  homine:  corr  BB  ras  \\  466.  lae  sign  Sey  \\ 
467.  del  Scal  ||  468.  taedis  Biomedis  \  atigate:  corr  ex  Bio- 
mede  \\  469.  TH.  suppl  B  ||  473.  Sermonum:  corr  B^  |  TR. 
B  II  475.  Capitali  scedis  facta  est:  correximus  duce  Bergkio  || 
478.  sceleste:  corr  Spengelius  \\  479.  negauit:  corr  B^B^  |  dist 
Sey  II  480.  (li)astibus:  corr  B^  \\  481.  Necauit  vel  Cecauit  |  et: 
corr  Scioppius  ||  482.  en  aedibus:  corr  B^  \\  484.  aut:  corr  B 
ras  B^  II  485.  add  Bousa  \\  486.  gubitum:  corr  B^B^  || 


II  2,  56—78  MOSTELLARIA  29 

Lucernam  forte  oblitus  fueram  extmguere: 

Atque  ille  exclamat  derepente  maxumum.  - 

TH.    Quis    homo?    an   gnatus    meus?      TR.    St    tace: 

ausculta  modo. 
Ait  uenisse  illum  in  somnis  ad  se  mortuom.  490 

TH.   Nempe  ergo   in  somnis?     TR.  Ita,  sed  ausculta 

modo. 
Ait  illum  hoc  pacto  sibi  dixisse  mortuom  — 
TH.  In  somnis?    TR.  Mirum  qui<(n>  uigilanti  diceret, 
Qui  abhinc  sexaginta  aimis  occisiis  foret. 
Interdum  inepte  stultus  es  w  -i  v^  _  495 

TH.  Taceo.     TR.  Sed  ecce,  quae  illi  iu  _  ^  ^  .^  _ 
'Ego  transmarinus  hospes  sum  Diapontius. 
Hic  habito  I  ,  haec  mihi  deditast  habitatio: 
Nam  me  Acheruntem  recipere  Orc[h]us  noluit, 
Quia  praemature  uita  careo.     per  fidem  500 

Deceptus  sum:  hospes  Thic  me  necauit,  isque  me 
Defodit  insepiiltum  clam  [ibidem]  in  hisce  aedibus, 
Scelestus,  auri  causa.     nunc  tu  hinc  emigi-a: 
Scelestae  hae  sunt  aedes,  impiast  habitatio'. 
Quae  hic  monstra  fiunt,  anno  uix  possum  eloqui.     505 
St  st. 
TH.   Quid  dbsecro  hercle   factumst?     TR.   Concrepuit 

foris. 
^INTVS)  Hicine  percussit?    TH.  Giittam  haud  habeo 

sanguinis : 
Viuom  me  accersunt  A[d]chenintem  mdrtui. 
<^TR.)>   Per<(ii:)>   illisce   hodie  hauc  cdnturbabunt  fabu- 

lam.  510 


489.  Si  tace:  corr  Ca  ||  490.  adesse:  corr  B  ||  493.  add 
Py  I  diceret  vel  dicerit  ||  495  sq.  lac  sign  B  ||  498.  habeto 
vel  habito  ||  499.  me  vel  ine  ||  500.  hareo:  corr  B^D^  \\ 
501.  hospes  vel  hopes  ||  502.  del  Bent  \  his  ce  aedibus  vel  his 
cedibus  ||  504.  sunt  aedesimpla  est:  corr  Pius  ||  505.  moni- 
tra:  corr  B^  \\  506  sq.  Sedet  vel  Setet:  corr  Gru,  discr  Bo  i 
fores:  corr  S*  |]  508.  add  Brixius  |1  509.  adcheruntem  vel 
adacheruntem :  corr  Dousa  11  510.  TR.  add  Ca  11 


30  PLAVTI  II  2,  79—98 

Nimis  quam  formido,  ne  mamifesto  hic  me  dpprimat. 
TH.  Quid  tiite  <(te)cum  loquere?     <^TR.)  Abscede  ab 

ianua: 
Fuge,  obsecro  hercle.  TH.  Quo  fugiam?  etiam  tufuge[s]. 
TR.  Nil  ego  formido:  pax  mihist  cum  mortuis. 
INTVS.   Heus,  Tranio.     <TR.>  Non  me  appellabis,  si 

sapis.  515 

Nil  ego  commerui,  neque  istas  percussi  fores. 
Quaeso  w  _  w  ^  w  _    Quid?  segreges 
w  z  ^  _  w    <(TH.  Quae  r>es  te  agitat,  Tranio? 
[TR.]  Quicum  ista[h]ec  loquere?    <TR.>  An  quaeso  tu 

appellaueras? 
Ita  me  di  amabimt,  mdrtuom  illum  credidi  520 

Expostulare,  quia  percussissem  fores. 
Sed  tu,  etiamne  astas  nec  quae  dico  optemperas? 
TH.   Quid  faciam?     TR.  Caue  respexis,   fuge,  [atque]' 

operi  caput. 
TH.  Cur  ndn  fugis  tu?    TR.  Pax  mihist  cum  mortuis. 
TH.    Scio:    quid  modo   igitur?  ciir  tanto    opere    exti- 

mueras?       525 
TR.  Nil  me  curassis,  inquam:  ego  mihi  prouidero. 
Tu  ut  dccepisti,  tantum  quantum  quis  fu<g)e 
Atque  Herculem  inuoca[bi].     TH.  Hercules,  te<d)  m- 

uoco. 
TR.   Et  ego  —  [u]tibi   hodie  ut  det,  senex,  magniim 

malum. 
Pro  di[i]  immortales,  obsecro  uostram  fidem,  530 

Quid  ego  hodie  negdti  confeci  mali[m]. 


511.  opprimat  vel  opprimant  ||  512.  TR. :  corr  Ca  |  Quit 
te  tu  cum  I  TR.  add  Ca  |  abscede  vel  abcede  |(  513.  del  Pareus  || 
515.  TH.  Heus:  corr  Bostius  ||  516.  quommerui  ||  517 sq.  lac  sign 
lihri  II  518.  suppl  Ca  ||  519.  b  del  B^  \  appellaueras  vel  apel- 
laueras  ||  520.  amabant  mortum  vel  amabunt  mortuum  ||  521. 
percussisses:  corr  Ac  1|  522.  dist  Sey  \  astias  vel  astras  || 
523.  del  Guy  ||  527.  fui  ||  528.  del  Bent  \  TH.  suppl  B  \  add 
Fl    II    531.  malum:  corr  Guy  \\ 


III  1,  1—24  MOSTELLAKIA  31 

DANISTA.      TRANIO.      THEOPROPIDES 

SERVOS  SENEX 

DA.  Scelestiorem  ego  annum  argento  faenori 
Numqnam  lillum  uidi^  quam  hie  mihi  aunus  dptigit. 
A  mani  a<^d^  noctem  usque  m  foro  dego  diem: 
Locare  argenti  nemini  nummiim  queo.  535 

TR.  Nunc  pdl  ego  perii  plane  in  perpetudm  modum. 
Danista  adest,  qui  dedit  w  -  <j  s  ^  ^ 
Qui  amicast  empta  qudque  _  w  ji  ^  _ 
Manufesta  res  est,  nisi  quid  occurrd  prius, 
Ne  I  hdc  senex  resciscat.     ibo  huic  dbuiam.  540 

Sed  quidnam  hic  sese  tam  cito  recipit  domum? 
Metud  ne  de  hac  re  quippiam  in<(d>audiuerit. 
Accedam  atque  adpellabo.    ei,  quam  timed  miser. 
Nil  est  miserius  quam  animus  hominis  cdnscius, 
Siciit    me    <(male^    habet.     uerum    ut    ut    res   [esjsese 

habet,      545 
Pergam  turbare  pdrro:  ita  haec  res  pdstulat. 
Vnde    i^s?       TH.    Conueni    illum,    uude    hasce     aedis 

emeram. 
TR.  Numqui^d  dixisti  de  illo  quod  dixi  tibi? 
TH.  Dixi  hercle  uero    dmnia.   TR.  Ei  miserd  mihi:  549* 
(Etiam  fatetur  de  hdspite?    TH.  Immo  pernegat. 
TR.  Cape  dbsecro  hercle  ciim  [m]eo  |  una  iiidicem: 
Sed  eiim  uideto  ut  capias,  qui  credat  mihi: 
Tam  facile  uinces,  quam  pirum  uolpes  comest.)      549^ 
Metud  ne  techinae  meae  pei^petuo  perierint.  550 

TH.  Quid  tu<te>  tecum?    TR.  Nil  enim.   sed  dicmihi: 


533.  uidi  vel  iud  ||  534.  mane:  corr  Ei  |  acld  B^D^  || 
537  sq.  lac  sign  B  \\  539.  quod:  corr  Angelius  |(  540.  re- 
scissat  II  542.  adcl  Bo  ||  543.  et:  coi'r  Taubmannus  \\  545. 
add  Niemeyerus  |  del  B^  \\  547.  his:  corr  B  ras  \  hasce 
aedis  vel  has  cedis  ||  548.  dixit:  corr  B  ras  \\  549*.  et  vel 
Vet  II  549^—549^  secl  Ac:  cf  553.  557  sqq.  \\  549=.  hercle  ob- 
secro    I   cum  vel  com    ||    551.  dic  vel  dit  1| 


32  PLAVTI  III  1,  25—46 

+Dixtm  quaeso?     TH.  Dixi,  inquam,  ordine  dmnia. 
TR.  Etiam  fatetur  de  hdspite?     TH.  Immo  pernegat. 
TR.  Negat?  w  _  w  ^  w  _  quom  cdgita 
w  z  w  _  o    <(TH.>  Dicam,  si  confessus  sit.  555 

[TH.]  Quid  nunc   faciundum  censes?    TR.  Egon  quid 

censeam  ? 
Cape,  dbsecro  hercle,  cum  eo  |  una  iudicem: 
Sed  eum  uideto  ut  capias,  qui  credat  mihi: 
Tam  facile  uinces,  quam  pirum  uolpes  comest. 
DA.  Sed  Philolachetis  seruom  |  ec<(c)>um  Tranium,   560 
Qui  mihi  neque  faenus  neque  sortem  argenti  danunt. 
TH.   Quo    te    agis?     TR.   Ne[c]quoquam  abeo.  —  ne 

ego  siim  miser, 
Scelestus,  natus  de[h]is  inimicis  dmnibus. 
lam  illd  praesente  adibit.    ne  ego  homo  sum  miser: 
Ita  et  hinc  et  illinc  mihi  ex<(h)>ibent  negdtium.       565 
Sed  dccupabo  adire.     DA.  Hic  ad  me  it:  salu<(o)>s  sum: 
[TR.]   Spes  est   de   argento.     <(TR.)>  Hilarus  est:   fru- 

strast  homo. 
Saluere  iubeo  te,  Misargyrides^  bene. 
DA.    Salue[et]to.     qui<d>    de    arge'ntos<t>?     TR.    Abi 

sis,  belua: 
Continuo  adueniens  pilum  iniecistf  mihi.  570 

<Certe>  hic  homo  inanis  est.     TR.  Hic  homost   certe 

<h>ariolus. 
DA.  Quin  tu  istas  mittis  tricas?     TR.  Qufn  quid  uis, 

cedo. 
Vbi  Philolaches  est?    TR.  Numquam  potuisti  mihi 


552  sq.  TH.  suppl  B  (bis)  \  cf.  549^  \\  554  sq.  lac  sign  lihri  11 
554.  Negat  vel  Necat  ||  556.  TH.  Us  B  \\  557  sqq.  cf.  549°"«  || 
558.  ut  vel  u  ||  559.  uinces  vel  uincis  ||  560.  add  B^  ||  562. 
quoquom:  corr  B^  ||  563.  del  Pius  \\  565.  add  B^  \\  566. 
meis  I  add  B^  \\  567.  add  Ca  \  dist  Bi  ||  568.  mi  sar- 
cirites  vel  mis  artirites:  corr  ex  Donato  \\  569.  Salue  et 
tu:  corr  Lachm  \  add  B^  ||  570.  Continuo  vel  Continu  11 
571.  suppl  Sey  \\  572.  mittis  vel  mittistis  |  TR.  suppl  B  \\ 
573.  4^  pro  TR.  || 


lll  1,47— G5  [4y— A]      MOSTELLARIA  33 

Magis  6<^p^portuiius  adueii<(ire  quam)>  aduenis. 

DA.  Quid  est?    <TR.>  Concede  hue.    <DA.  l.  ^  faenus 

red)>ditur?  575 

TR.  Scio  te  bona  esse  uoce:  ne  clama  nimis. 
DA.   Ego  hercle  uero   chimo.     TR.  Ah,  gere   morem 

mihi. 
DA.  Quid  tilji  ego  morem  uis  geram?    TR.  Abi  quaeso 

hiiic   domum. 
DA.  Abeam?    TR.  Redito  huc  circiter  meridiem. 
DA.  Reddeturne  igitur  faenus?    TR.  Reddet[ur]:  nunc 

abi.  580 

DA.   Quid  ego   huc  recursem  aut   operam  sumam  aut 

conteram? 
Quid  si  hic  manebo  pdtius  ad  meridiem? 
TR.  Immo   abi  domum.    uerum  hercle   dico:    ^^abi  do- 

mum. 
At  uolo  o  _  w  faenus  —  nqu  ^  ^  w  o.  583^ 

DA.  Quin  uos  mihi  faenus  date.  quid  hic  nugamini? 
TR.  Eu  hercle,  ne  tu  —  abi  modo:  ausculta  mihi.  585 
DA.  lam  hercle  ego  illum  nominabo.    TR.  Euge  strenue. 

(Beatus  uero's  nunc,  quom  clamas.      DA.  ]VIeum  peto. 
[DA.]  IVIultos  me  hoc  pacto  iam  dies  frustramini. 
JVEolestus  si  sum,  reddite  arofentum:  abiero.  590 

Responsiones  dmnes  hoc  uerbo  eripis. 
TR.  Sortem  accipe.    DA.  Immo  faenus,  id  primum  uolo. 
TR.  Quid  ais,  tu  hominum  dmnium  taeterrume? 


574  sq.  Magius  vel  Maius:  corr  B  \  lac  sign  libri  \  concede 
vel  conde    |    stippl  Bi    ||     576.  xeclamatmimiS:   ne  cum  Jac 
su])pl  Ca    II    577.  clamabo  {sic  A,  ut  vid)  vel  ciamo     |    geke 
cherem  {corr  B^  ||  578.  g(eram):  ceram  {corr  B-)  \\  579.  (h)uc 
liunc  {corr  B^)  \  (meri)dieM:  meridie    ||    580.  del  Guy    ||    581 
SUMAM:  summam  ||  582.  si  hic  manebo:  post  si  discrepahat  A 
meridiem  (sic  A)  vel  merediem  ||  583^.  DOMrM*UERUM  |  domum: 
modo    II    583^.  solus  A  habet  (Atuolo)  ||   586  sq.  illum:  illunc 
{corr  B)     \     lac  sign  Ei     \\     588 — 597.   secl   Schoe     \\     588  sq. 
4J:MEUMPET0:  meum  puto  {pers  corr  Pius)  \\  591.  eripis:  eripit  || 
593.  OMXIUMHOMIXUM:  hominem  omnium:  corr  B- \\ 

PliAVTI    CoSfOEDIAE    Y  3 


34  rLAVTI  MOSTELLARIA     III 1,  66— 86[— 85A] 

Venisti  hiic  te  extentatum?  agas  quod  m  manust. 
Non  dat,  non  debet.    DA.  Ndn  debet?    TR.  Ne[c]  frft 

quidem    595 
Ferre  hinc  potes.     an  metuis,  nequo  abeat  foras 
Vrbe  exolatum  faenoris  causa  tui?)  597 

Quoi    sortem    accipere    iam    "'^licebit.     DA.    Quin    non 

peto         599 
Sortem:  ilhic  primum,  faenus,  reddundiimst  mihi.     600 
<(TR.^  Molestus  ne  sis:  nemo  dat:  age  quidlubet. 
Tu  sdkis  credo  faenore  argentvlm  datas. 
DA.  Cedo  faenus,  redde  faenus,  faenus  reddite. 
Datiirin  estis  faenus  actutiim  mihi? 
Datiir  faenus  mihi  ?    <TR.>  Faenus  illic,  faenus  hic.   605 
[TR.]  Nescit  quidem  nisi  faenus  fabularier 
Vndse:  neque  ego  taetriorem  bekiam 
Vidisse  me  umquam  quemquam  quam  te  censeo. 
DA.  Non  edepol  tu  nunc  me  istis  uerbis  territas.    609 
(Calidum  hdc  est:  etsi  prdcul  abest,  urit  male.)       666 
TH.  Quod  illuc  est  faenus,  dpsecro,  quod  ilKc  petit?   610 
TR.  Pater  eccum  aduenit  peregre  non  multd  prius 
lUius:  is  tibi  et  faenus  et  sortem  dabit: 
Ne  incdnciliare  quid  nos  porro  pdstules. 
Vide  niim  moratur.     DA.  Quin  feram,  siquid  datur. 


594.  MANy(ME)ST     II     595.  del  Ac     \     erit:   corr  Ellisius 

596.  (lii)NC:  hoc   I    METUISNEQUOABE**:  Quo  habeat  posi  lac 

597.  UEE(EE)X0LATUMI'AEN0EIS:  Vrbem  exsul  {lac)  his  {vel  hic) 

598.  CUI0ETEMAC(CIP)EEE(IA)MLICEB(1T) :  Quoi  sortem  (lac)  cebit 
600.  solus  A  habet  \\  601.  sit  |  quid  (sic  A)  vel  quod  ||  603.  redde 
faenus  {sic  A)  vel  rede  funus  |  reddite  vel  redite:  keddidete  || 
604.  (est)iS:  estiis  ||  605.  datuefaenusmihifaenuS:  Date 
mihi  fenus  fenus  ||  607  UNO**  {suiipl  Stu):  Vetro  te  (Vltro  te 
Sey)  I  beluam:  belum  {corr  B^  \\  608.  quemquam  {vel  quam- 
quam)  quam:  Quemquam  ||  609.  tuncmeistiS;  nunc  me  tu 
istis  {vel  tu  tuis):  corr  Sclioe  \\  666.  secl  Bi  et  cum  Ac  trai 
post  665  I  abestueit:  habes  tu  rita  ||  610.  hinc  saepius  B 
H.  pjro  TR.  {interdum  etiam  pro  TH.)  et  S.  vel  SI.  pro  TH. 
{interdum  etiam  pro  TR.)  habet  \  illuc:  illud  |  obsecro  quod 
illic  petit  {sic  A  [opsecro])  vel  et  sortem  dal)it  (e  v.  612)  \\ 
612    estsortem  II  613.  quid  {sic  A)  vel  quod  || 


m  1, 87-93. 97-100. 94-96. 101. 102  (=121  [A]).  122  sq.[A].  103  sq.    35 

TH.  Quid  ais  tu?    TR.  Quid  uis?    <TH.>  Quis  illic  est? 

quid  iUic  petit?    615 
Quid  Philolachetem  gnatum  compellat  <meum> 
[TR.]  Sic  et  praesenti  tibi  facit  conuicium? 
[TH.]  Quid  ilK  debetur?    TR.  6bsecro  hercle,  <tu>  iube 
Obi<cere>  argentum  ob  ds  inpurae  beluae. 
TH.   lubeam  — ?     TR.  lube   [in]   homini    argento   os 

uerberarier.  620 

DA.  Perfacile  ego  ictus  perpetior  argenteos. 
<TR.>  Audin?  uidetur,  obsecro  hercle,  idoneus, 
Damsta  qui[d]  sit,  genus  quod  inprobissumumst? 
TH.  ^Non  ego  istuc  curo,  qui  sit,  linde  sit: 
+Id  uolo  mihi  dici,  id  me  scire  expeto,  625 

[TR.]  Quod  illuc  argentumst.     TR.  Est  —  huic  debet 

Philolaches 
Pauliim.     TH.    Quantillum?     TR.    Quasi    quadraginta 

minas. 
Ne    sane    id    multum    censeas.     TH.    Pauhim  id    qui 

demst  ? 
Adeo  etiam  argenti  faenus  credit<um>  audio. 
TR.  Quattilor  quadraginta  lUi  debentur  minae,         630 
Et  sors  et  faenus.     DA.  Tantumst:  nilo  plils  peto. 
TR.  Yelim   quidem  hercle   ut  lino  nummo  pliis  petas. 
Dic  te  daturum^  ut  abeat.     TH.  Egon  dicam  dare? 
TR.  Dic.     TH.    Egone?     TR.    Tu    ipsus.     dic   modo: 

ausculta  mihi. 


616.  add  Ca  ||  617.  conuitium  vel  contium  ||  618.  add 
Schoe  I  iubi  ||  619.  add  Mue  \\  620.  homini  vel  homine  j 
argentos  vel  argenteos:  corr  B-  ||  621.  perpetior  vel  pepetior  j| 
622—625.  extant  x>ost  628;  trai  Bi  {duce  Bo)  \\  623.  impro- 
bissimum  est  vel  improbissimus  est  ||  626.  illud:  corr  Bi  | 
dist  Leo  ||  627.  Paululum  vel  Paulum  |  quadraginta  vel  qua- 
dragenta  vel  quadringenta  ||  630.  iteratur  post  v.  652,  ubi 
sequimtur  631.  632,  quos  huc  traxit  Bi  confirmante  A  et 
Servio  |  DA.  |  Quattuor  {sic  A)  vel  Quatuor  (Centum  Ser- 
vius,  ut  vid)  1  librae  Servius,  ut  vid  \\  631.  tantunst:  tan- 
tum  est  #  II  632.  Velim  vel  Vellm  |  numo  ||  633.'  abeat 
vel  habeat  || 


36      ni  1, 105— 109. 117. 118. 110— 116.  liy.  120.  124sq.  [124sq.  A] 

Promitte,  age  inquam:  ego  iiibeo.    TH.  Responde  mihi: 
Quid  eost  argento   factum?    TR.  Saluomst.     TH.  S61- 

uite  636 

Vosmet  igitur,  si  saluomst.     TR.  Aedis  filius 
Tuos  emit.    TH.  Aedis?    TR.  Aedis.    TH.  Euge,  Phi- 

lolaches 
Patris<(s)>at:  iam  homo  in  mercatura  uortitur. 
<(TR.)>    Nam    postquam    haec    [cjaedis    it<(a)>  erant  ut 

dixi  tibi,  640 

Contmuost  alias  aedis  mercatus  sibi. 
<(TH.)>  Ain  tu  aedis?    TR.  Aedis  ihquam.     sed  s<(c)>in 

quoiusmodi? 
TH.    Qui  scire  possum?     TR.   Vah.     TH.    Quid   est? 

TR.  Ne  me  roga. 
TH.  Nam  quid  ita?    <^TR.^  Speculoclaras,  can<(d)>orem 

merum.  644.  645- 

TH.  Bene  hercle  factum.    quid,  eas  quanti  destinat? 
TR.  Talentis  [ajmagnis  tdtidem  quot  ego  et  tu  sumus. 
Sed  arraboni  has  dedit  quadraginta  minas: 

Hi<(n>c  sumpsit,  quas  ei  dedimus.    satin  intellegis?  650 
TH.  Bene    hercle   factum.     <(DA.)>  Heus,   iam  adpetit 

mendie<(s)>. 
<(TR.)>   Absdlue  hunc   quaeso,    u6mitu[m]   ne  hic  nos 

enecet. 
<(TH.)>  Adulescens,  mecum  rem  habe.     DA.  Nempe  aps 

te  petam. 
TH.  Petito  cras.     DA.  Abeo:  sat  habeo,  si  cras  fero. 


637.  saluomst  vel  saluom  si  ||  638.  TH.  ante  euge  suppl  B  11 
639.  add  B^  ||  640.  641.  extant  post  650.-  trai  Ri  \  del  B^  j| 
642.  Ain  vel  An  |  TR.  s^ippl  B  |  sint  quouis  vel  in  quoius: 
corr  B^  ||  644 sq.  TR.  add  Ca  \  speculo  claras  canorem  {vel 
conorem):  corr  Spengelius  \\  647.  DA. :  corr  Sarac  \  del  Pius  \ 
quod:  corr  B^  cum  Servio  ||  649.  lac  sign  Ri  ||  650.  add  Py  | 
quasi:  corr  B  \  satin  vel  santin  |  cf.  ad  v.  640  sq.  ||  651.  DA. 
add  Py  \  s  add  Sarac  \\  652.  add  Py  \  del  Bo  \  cf.  ad  v.  630  (| 
653.  habe  {sic  A)  vel  habet  ||  654.  aeeo  {om  :^):  habeo  {corr 
B  ras)  I  PETO  || 


III 1, 126—147  [A]     rLAVTI  MOSTELLARIA  37 

TR.  Malum  qiiod  isti  di  deaeque  omnes  duint:        655 

Ita  mea  consilia  perturbat  paenfssume. 

Nullum  edepol  hodie  genus  est  hominum  taetrius 

Nec  mmus  bono  cum  iure  quam  danisticum. 

TH.  Qua  in  regione  istas  aedis  emit  filius? 

TR.    Ecce    aiitem    perii.     TH.    Dicisne    hoc    quod    te 

rogo?       660 
TR.  Dicam:  sed  nomen  ddmini  quaero  quid  siet. 
TH.  Age,  comminiscere  ergo.   TR.  Quid  ego  nunc  agam, 
Nisi  ut  in  uicinum  hunc  prdxumum  ^  ^  w  _ 
Eas  emisse  aedis  hiiiius  dicam  filium. 
Calidum  hercle  esse  audiui  dptumum  mendacium.    665 
Quidquid  dei  dicunt,  id  decretumst  dicere.  667 

TH.   Quid  igitur?    iam    commentu's?     TR.    Di    istum 

perduint  — 
Immo  istunc  potius.  —  de  nicino  hoc  prdxumo 
Tuos  emit  aedis  filius.     TH.  Bonan  fide?  670 

TR.  Siquidem  tu  argentum  reddituru's,  tiim  bona: 
Si  redditurus  non  es,  non  emit  bona. 
[TH.]  Non  lii  loco  emit  perbono?  TH.  Immo  in  optumo. 
[TH.]    Cupio   hercle   inspicere   hasce   aedis.     pultadilm 

fores 
Atque  euoca  aliquem  |  intus  ad  te,  Tranio.  675 

TR.  Ecce  autem  perii.    nunc  quid  dicam  nescio. 
Iteriim  iam  ad  unum  saxum  me  fluctiis  ferunt. 


655.  QUAD  1  d:deaeq-:  de  deaque  {corr  B^)  \\  656.  peruertit 
Priscianns  |  p(eniss)ume  {ut  vid) :  plenissime :  corr  ex  Prisciano  \\ 
657.  edepol  hodie:  edepol  ||    659.  quarein  ||  661.  siet:  sciet 

{corr  B  minio)    \\    663.  (PK)0(si)aiUMp EpiE(t'eZ  percite): 

proximum  mendacium  {cf.  665)  \\  664.  HUnuS:  huius  ||  665. 
ESSEAUDiui:  audiui  esse  |  cf.  ad609sq.  ||  667.  QypQUiD  |  decre- 
TUNST:  decretum  est  vcl  rectum  est  ||  668.  etcommentust: 
commentus:  corr  Lamb  \  di  istum  {sic  A)  vel  diis  tuum  || 
669.  ISTUNC:  istuc  II  670.  TH.  suppl  B  \\  671.  tuargentum- 
REDDITURUS:  68  argcntum  redditurus  {corr  Vss)  \\  673.  del 
Sey  I  TR.:  corr  Sey  '  inoptumo:  optumo  ||  674.  del  Sey  \ 
HASCEAEDES:  has  caedis  II  675.  adtetranio:  atte  {vel  atite) 
temo  II  676.  perii:  iterum  || 


38  PLAVTI     mi,  148— 159;  2,1— 6  [A] 

<TH.>  Quid  minc?    <TR.>  Non  hercle  quid  nunc  fa- 

ciam  reperio. 
Manufesto  teneor.     TH.  Euocadum  aliquem  ocius, 
Roga    circumducat.     TR.    Heiis    tu,    at  hic  sunt  mii- 

lieres :  680 

Yidendumst  primum,  utrum  eae  uelintne  an  ndn  uelint. 
TH.  Bonum  aequomque  oras.     i,  percontare  et  roga: 
Ego  hic  tantisper,  dum  exis,  te  opperiar  foris. 
TR.  Di  te  deaeque  omnis  funditus  perdant,  senex: 
Ita  mea  consilia  lindique  oppugnas  male.  685 

[TR.]  Eugae  optume  eccum  |  aedium  dominiis  foras 
Simo  progreditur  mtus.     huc  concessero, 
Dum  mihi  senatum  consili  in  cor  conuoco. 
Igitiir  tum  accedam  huc,  quando  quid  agam  inuenero. 


SIMO.      THEOPROPIDES.      TRANIO 

SENES     n  SERYOS 

SI.  IVTelius  anno  hdc  mihi  ndn  fuit  domi,  690 

Nec  quod  una  esca  me  iuuerit  magis. 
Prandium  uxdr  mihi  perbonum  dedit. 

Nilnc  dormitum  iubet  me  ire:  minume. 
Ndn  mihi  fdrte  uisum  ilico  fuit, 
I^elius  quom  prandium,  quam  solet,  dedit.  695 


678.  add  Schoe  |  4^noN:  non  |  reperio:  recerio  ||  679. 
OCIUS:  foras  II  680.  hic  (sic  A)  vel  hinc  ||  681.  eae  (sic  A) 
vel  ee  |  uelintautnon  ||  682.  aequmqrogasipercunctare: 
aequomque  oras  percontare  ||  684.  Di  te  et  perdant  (sic  A)  vel 
Dice  {ex  Dide)  et  pedant  ||  G85.  malI:  mala  ||  686.  del  Ca  \ 
eugae:  fuge  I  optume  (sic  A)  vel  obtume  ||  687.  intuS:  ipsus  || 
688.  MiHi:  mi  II  689.  Igitur  {sic  A)  vel  Itur  |  huc  {sic  A)  vel 
hunc  ]  INUENERO:  enuenero  ||  691.  necquodunaescameiuuerit: 
Ne  quod  est  cauna  meruerit  ||  692.  prandium:  Peranium  {corr 
B^)  II  693.  MEiRE:  mieire  (corr  B^)  \\  694.  ilico  {sic  A)  vel  iloco  || 
695.  QUM:  quam  |  quamsolet:  quam  solum  |J 


in  2,  7—30  [A]  MOSTELLARIA  39 

Voluit  in  cubiculum  abducere  me  auiis: 

Ndn  bonust  somnus  de  prandio:  apage. 
Clanculum  ex  aedibus  me  edidi  foras: 
Tota  turget  mihi  uxor,  scio^  domi. 
TR.  Res  paratiist  mala  in  uesperum  huic  seui:        700 
Nara  et  cenandum  et  cubandumst  ei  male. 

SI.  Quom  magis  cogito  cum  meo  animo: 
Siquis  dotatam  lixorem  atque  +anum  habet, 
Neminem  soUicitat  sopor:  ibi  omnibus 
Ire  dormitum  ddiost.     uelut<^i)  nunc  mihi  705 

Exsequi  certa  res  est,  ut  abeam 
Pdtius  hinc  ad  forum  quam  domi  cubem. 
Atque  pol  nescio  ut  mdribus  sient 
Vdstrae:  haec  sat  scid  +quam  habeat  male, 
Peiius  posthac  fore  quam  fuit  mihi.  710 

TR.  Abitus  tuos  tibi,  senex,  fecerit  male, 
Nii  erit  qudd  deorum  villum  accusites, 
Te  ipse  iure  dptumo  merito  incusses  licet. 
Tempus  nunc  est  senem  hunc  adloqui  mihi. 
Hdc  habet:  repperi,  qui  senem  diicerem,  715 

Qud  dolo  a  me  dolorem  procul  pellerem. 

Accedam.  —  di  te  ament  pkirumum,  Simd. 
SI.  Saluos  sis,  Tranio.     TR.  ^''t  uales?     SI.  Ndu  male. 
Quid  agis?     TR.  Hominem  dptumum  teneo.    SI.  Amice 

faciSj 

696.  abducere  nie  anus  (sic  A)  vel  abducerem  eamus  ||  697. 
BONUMESTSOMNUM:  bonus  somnus  est:  corr  Bi  \\  699.  domi: 
nunc  domi     1|     700.  male     ||     701.   et   cubandumst  ni  trahis: 

EIETCUBANDUMEST :    tvai    Bi      \\      703.    ATQ-ANUMHABET :    habet 

post  lac  II  704.  sopo  cum  lac:  sopokinomnibuS:  corr  Bi  || 
705.  DOMiTUM  I  ue  cti)n  lac:  uelutnuncmihi:  corr  Bi  ||  706. 
ABEAM:  liabeam  {corr  B  ras)  \\  709.  uostra  |  quam  {sic  A,  ut 
vid)  vel  quam  me  ||  710.  peiiuS:  Pelius  ||  712.  ullum:  nullum 
(co»T  B^)  II  713.  ipsei  I  incusseS:  incusis  (corr  B^)  \\  714. 
senem  (sic  A)  vel  semen:  item  v.  715:  cf.  v.  716  \  adloquimihi: 
adloquimini  ||  715.  ciRCyMpuCEKEM  ||  716.  pro  hoc  v.  714 
iterat  A,  sed  mihihungadloquisenem  |  Quod:  cmr  B^  \\  718. 
TRANIOUT  II  719.  AGis#:  agis  (TR.  5.  V.  B)  I  4:|:a]mige:  uamicB 
(SI.  et  a  s.  v.  B)  \\ 


40  PLAVTI     III  2,  31.32;  1,71;  2,33— 49[—35A] 

Qudm   me    laudas.      TR.   Decet    certe.     SI.   Qmn  me- 

hercle  te  720 

Hail  bonum  teneo  seruom.  721 

(<(TH.)>  Heia,    mastigia,    acl    me    redi.      TR.   lam   isti 

ero.  741 

SI.)  Quid  nunc?  quam  mox  —  TR.  Quid  est?   SI.  Quod 

solet  fieri  hic       722 
Intus  —  TR.  Quid  id  est?    SI.  Scis  iam,  quid  loquar. 

sic  decet: 
*     *     *     morem  geras.  725 

Vita  quam  sit  breuis,  '''simul  cogita.    <TR.)>  Quid? 
Ehem,   uix  tandem  percepi  super  his  rebus  nostris  te 

loqui.  727.  728 

SI.  Musice  hercle  agitis  aetatem  ita  ut  uds  decet: 
Vmo  et  uictu,  piscatii  probo  electili  730 

Vitam    *    cdlitis.     TR.  Immd  uit<(a>  antehac  erat:  ■ 
Nunc  nobis  +communia  haec  exciderunt. 
SI.    Quidum?      TR.    Ita    oppido    dccidimus    omnes^ 

Simo. 
SI.  Ndn  taces?  prdspere  udbis  cuncta  lisque  adhuc 
Prdcesserunt.     TR.  Ita  ut  dicis  facta  haii  nego.       735 

Nds  profectd  probe  ut  udluimus  uiximus: 
Sed,  Simo,  ita  nunc  uentus  nauem  <^ndstram)>  deseruit  — 
SI  Quid  est? 

720.  me  laudas  vel  mel  audis  |  4I^CERTEQyiXM — :  certe 
hercle  (SI.  s.  v.  B)  te:  corr  Schoe  duce  Gru  \\  721.  haudbo- 
NUM:  habeo  hau|;Bonum  ||  741.  versum  ah  aliis  traiectum  secl 
Schoe  I  add  Ca  |  heia:  Eia  |  meredi(:j^iamistieiio):  meredieam 
(TE.  s.  V.  B)  istic  ero  ||  722  sq.  nunc:  num  |  QUIDISEST  | 
FiERiHic||iNTUS:  fieri||Hic  {vel  SI.  Dic)  cnm  lac  \  scisiamquii)- 
LOQUARSIC:  loquar  (vel  TK.  loquar)  post  lac  ||  Sic  {vel  SI. 
Sic)  II  725.  lac  sign  libri  \\  726.  breuis  {et  simul  s.  v.)  vel 
breui  simul  j  ^t^  Quid  ||  727  sq.  percipio  super  rebus  nostris 
loqui  te  Festus  \\  731.  lac  siyn  Spengelius  ||  732.  cf.  ad 
V.  123  II  733.  Quidum  ita  vel  Qudum  ita  (TR.  s.  v.  B)  || 
734 — 736.  tres  v.  in  B  ( —  processerunt  —  nos);  discr  Ca  || 
735.  hau  vel  haud  ||  737 — 740.  qtiinque  v.  in  B  ( —  nauem  — 
pessimo  —  in  terra  —  (.Imsi):  discr  Bo  ||  737.  scimo  vel  simo  | 
suppl  Ca  I  SI.  s.  V.  B  jj 


III  2,  49—72  [72—  A]     MOSTELLAEIA  41 

Qu6  modo?    <TR.)>  Pessumo.    <CSI.>  Quaene[c]  sub- 

dilcta  erat 
Tiito  in  terra?    TR.  Ei.    SI.  Quid  est?     TR.  Me'  mi- 

serum:  occidi. 
SI.   Qui?     TR.   Quia  uenit   nauis,    nostrae  naui   quae 

frangat  ratem.       740 
SI.  Velim,  ilt  +tu  uelles,  Tranio.    s<(ed>  qmd  est  negoti? 

TR.    Eloquar:       742 
Erus  peregre  uenit.    SI.  Tiiuc    ******    cor 

tenditur : 
Inde  ferriterium:    postea    *     *      <(TR.     *     *     g)enua 

dbsecro, 
Ne  indicium  ero  facias  meo.     SI.  E   me,  nequid  me- 

tuas,  nil  sciet.      745 

TR.  Patrone,  salue.  SI.  Nil  moror  mihi  istiusmodi  clientis. 

TR.  Nunc  boc,   quod   ad   te  noster  me  [me]   misit 

senex  — 
SI.  Hoc  mihi  responde  primum,  quod  ego  te  rogo: 
lam  de  istis  rebus  uoster  quid  sensit  senex? 
TR.  Nil  quicquam.     <(SI.)>  [u]Numquid  ihcrepitauit 

filium?  750 

TR.  Tam  liquidu[me]st  quam  liquida  esse  tempestas 

solet. 
Nunc  te  hoc  orare  iiissit  opere  maxumo, 
Vt  sibi  liceret  inspicere  hasce  aedis  tuas. 
SI.  Non  siint  uenales.     TR.  Scio  equidem  istuc:  sed 

senex 
Gynaeceum  aedificare  uolt  hic  m  suis  755 

Et  balineas  et  ambulacrum  et  porticum. 
SI.  +Quid  consomniauit?     TR.  Ego  dicam  tibi: 
Dare  uolt  uxorem  filio  quantum  potest: 
Ad  eam  rem  facere  uolt  nouom  gynaeceum. 


738.  add  Bo  \  del  Py  \\  742.  tu  vel  ut///  ]  trannios  #  est  vel 
trannios  est  et  qd  s.  v.  \  eloquar  vel  eloquere  ||  743  sq.  lac  sign 
lihri  I  add  Ca  ||  745.  sciat:  corr  B-  ||  750.  increpitauit  vel 
increpauit  ||  751.  del  Guy  duce  Ca  ||  753.  hasce  aeclis  vel 
has  cedis    ||    755.  Gyneceum  vel  Cineceuni  || 


42  PLAVTI  III  2,  73—93  [A] 

Nam  si\n  laudaiiisse  hasce  ait  architectonem  760 

Nescioquem  exaedifieatas  iusamim  bene. 
Nunc  hmc  exemplum  capere  uolt,  nisi  tii  neuis. 
Nam  ille  eo  maiore  hinc  opere  sibi  exempliim  petit, 
Quia  isti  limbram  audiuit  esse  aestate  perbonam 
Sub  sudo  cohimine  usque  pei-petudm  diem.  765 

SI.   Immo   edepol  uero   quom  lisque    quaque  umbrast, 

tamen 
Sol  semper  hic  est  lisque  a  mani  ad  uesperam. 
Quasi  flagitator  astat  usque  ad  ostium, 
Nec   mi  ilmbra  hic  usquamst,  m'si   si  in  puteo  quae- 

piamst. 
TR.  Quid?  Sarsinatis  ecquast?  si  Vmbram  non  habes. 
SI.  Molestus  ne  sis:  haec  sunt  sicut  praedico.  771 

TR.  At  tamen  inspicere  uolt.     SI.  Inspiciat,  si  lubet. 
Siquid  erit  quod  illi  placeat,  de  exemplo  meo 
Ipse  aedificato.     TR.  Eon,  uoco  huc  hominem?    SI.  I, 

uoca. 
TR.    Alexandrum    maguum    atque    Agathoclem    aiunt 

maxumas      775 
Duo  res  gessisse:  quid  mihi  fiet  tertio, 
Qui  solus  facio  facinora  inmortalia? 
Vehit  hic  clitellas,  uehit  hic  autem  alter  senex. 
Nouicium  mihi  quaestum  institui  non  makim: 
Nam  muliones  miilos  cHtellarios  780 


760.  LAUD(AUI)SS(EAI)THAS(AECHITEC)TONEM:  laudasse  hasce 

ait  architectonem  vel  laudasse  ait  architectorem  ||  761.  EX- 
AEDiFiCATASESSE(iN)SA(N)UM:  aedificatas  {vcl  esse  aedificatas) 
has    sane:    corr   Stu     \\     763.    maioeehixc:    malo    cum    lac 

S(lBl)Ex :  exemplum  (vel  ex  te  exemplum)     ||     764.  istium- 

BEAM:  hic  cum  lac  I  aestate(mihi)esseaud(IUIt):  esse  aestate 
post  lac  (corr  Ca)  \\  765.  suBS(up)OCOL(UMi)XEUSQ-  (suppl  Stu): 
Subdiu  col  cum  lac  ||  767.  hucusqamane:  hic  est  usque  amane: 
corr  ex  Servio  \\  768.  hostium  (sic  A)  vel  ostium  (|  769.  Nec 
(sicA)  vel  Haec  |  umbeahic:  umbra  ||  770.  aesinatisecquaest  : 
sarsinatis  ec  (vel  et)  quam  est  |  dist  Tauhmannus  \\  114=.  Ipse 
(sic  A)  vel  Ispe  |  dist  Sey  \  iuoca:  uoca  ||  778.  uehit(hic)- 
clitellas:  Yehit  clitellas  (vel  ditellas:  hic  add  B^)  || 


in  2,  94—110  [—109  A]     MOSTELLARIA  43 

Habent,  at  ego  habeo  homines  clitellarios. 
Magm  sunt  oneris:  quicquid  imponas,  uehunt. 


TRANIO.      THEOPROPIDES.      SIMO 

SERVOS  SENES  U 

TR.  Nunc  hunc  hauscio  an  conloquar.     congrediar. 

Heus,  Theopropides.    TH.  Hem,    quis  hic  nominat  me? 

TR.  Erd  seruos  miiltimodis  suo  fidus.  TH.  V^nde  is?    785 

TR.  Quod  me  miseras,  adfero  dmne  impetratum. 

TH.  Quid  ilKc,  opsecrd,  tam  diil  destitisti? 

TR.  Seni'  non  erat  otium:  id  sum  opperitus. 

TH.  Antiquom  optines  hoc  tudm,  tardus  lit  sis. 

TR.  Heus  til,  si  uoles  uerbum  hoc  cdgitare:  790 

Simiil  flare  sdrbereque  haiid  factu  facilest. 

Ego  hic  esse  et  illic  simitu  hau  potui. 

TH.  Quid  nilnc?    TR.  Vise,  specta  tuo  lisque  arbitratu. 

TH.  Age    duc  me.     TR.    Num     moror?     TH.   Siibse- 

quor  te. 
TR.  Senex  ipsus  te  ante  ostium  eccum  opperitur.    795 
Sed  ut  maestus  est  se  hasce  ^^aedis^  uendidisse. 
TH.  Quid  tandem?    TR.  Orat  ut  suadeam  Philolacheti, 


781.  {ATE)G0  (siq)})!  Sh():  ego  ||  783.  scaenam  om  A  \  Huxc- 
HAUDSCIO:  nunc  hausclo:  corr  B'  |  conloquae:  con  4^  conlo- 
quar  {corr  B^)  ||  784.  theokopideS:  theuijropides  vel  theuropides  | 
HEMQUISHIC:  Hcm  cum  lac  (quis  add  B')  \\  785.  multimodis- 
FiLius4^UNDEiS:  niultum  suo  cion  lac  (fidelis  add  B-)-.  corr  Ri  \\ 
786.  Quo  (sic  A)  vel  Quod  ||  788.  eratotium:  otium  erat  vel 
otium  cum  lac  \  operitus  vel  opperitus  (sic  A)  \\  789.  tardus  (sic  A) 
vel  pardus  |  sies  ||  791.  haud  (sic  A)  vel  aut  ||  792.  illic- 
SIMITUHAU:  iUi  simul  hau  vel  illic  simul  et  haud  ||  793. 
nunuis4|:uisaspecta#  I  TuousQ-:  tuo  ||  794.  DUC:  #  Duc  vel 
][  Duc  I  4|:nommorok:  nunc  moror:  corr  Ca  ||  795.  ipsuste: 
ipse  te  veJ  ipse  |  kostium  |  eccum  operitur  (vel  opperibitur) : 
illudopperitue  II  796.  SEDUT:   sed  I  SESE  |  suppl  Bi  II 


44  PLAVTI  III  2,  111—128 

Vt  istas  remittat  sibi.     TH.  Haud  opmor. 
Sibi  quisque  niri  metit.     si  male  emptae 
Forentj  nobis  istas  redhibere  haud  lieeret.  800 

Lucri  quicquid  est,  id  domum  trahere  opdrtet. 
Misericordia  s  *     *     *     hominem  oportet. 
TR.  Morare  hercle,    ♦    *    facis.     subsequere.    <(TH.> 

Fiat. 
<TR.>  D6  tibi  ego  operam:   senex  illic  est.     em,  tibi 

adduxi  hominem  *  * 
SI.   Saluom  te   aduenisse  peregi*e  gaudeo,   The6<^p)>ro- 

pides.  805 

TH.  Def  te  ament.     SI.  Inspi'cere[n]  te  aedis  [te]  has 

uelle  aiebat  mihi. 
<(TH.^    Xisi  tibist  incommodum.      SI.    Immo   commo- 
dum.    [SI.]  i  intro  atque  mspice. 
TH.   At  enim  mulieres   —    SI.    Caue   tu  uUam  fl6cci 

faxis  miilierem. 
Qualubet  perambula  aedis  oppido  tamquam  tuas. 
TH.  'Tamquam'?     TR.  Ah,  caue  tu  illi  obiectes  nunc 

in  aegritiidine  810 

Te  has  emisse.    n6n  tu  uides  hunc  u61tu  ut  tristi  [  est 

senex  ? 
TH,  Video.     TR.   Ergo   inridere  ne  uideare  et  gestire 

admodum: 
N61i  facere  mentionem  +te  emisse.     TH.  Intellego: 
Et  bene  monitum  diico  atque  <(es)se  existumo  humani 

ingeni[o]. 
Quid  nunc?     SI.  Quin  tu   [TR.]   is  mtro  atque  oti6se 

perspecta,  lit  lubet.   815 

799.  metit  vel  metuit  ||  800.  liceret  vel  placeret  ||  802  sq. 
lac  sign  libri  ||  803.  subsequere  fiat  vel  subsequere:  add  Gru  || 
804.  add  Bo  \  ego  vel  senex  |  hominem  vel  homine  |  lac  sign 
Richterus  ||  805.  theuropides  ||  806.  Inspiceren  te  (vel  in- 
spicerent)  aedes  te:  del  Pareus  |  belle  ||  807.  incommodum 
est:  trai  Bent  |  TH.  Immo  ||  808.  ullam  flocci  vel  illam  floxci  11 
812.  uideare  et  vcl  uideare  ||  814.  add  Bo  |  humano  corr  B  || 
815.  i  ex  is  B  minio  11 


m  2,  129— 145  [141— A]     MOSTELLARIA  45 

TH.  Bene  beni<(gue>que  arbitror  te  facere.  <(SI.>  Factum 

edepol  uolo. 
(SI.  Vin  qui  perductet?     TH.  Apage   istum  perducto- 

rem:  non  placet.  816^ 

[SI.]  Qui<^cqui)>d  est,  [TH.]  errabo  potius,    quam  per- 

ductet  qui^spiam.)  816*^ 

TR.  Viden  uestibulum  ante  aedis  hoc  et  ambulacrum, 

quoiusmodi? 
TH.    Luculentum    edepol    profecto.      TR.    Age    specta 

postes,  quomsmodi, 
Quanta  finnitate  facti  et  quanta  crassitudine. 
TH.  Non  uideor  uidisse  postis  pulcriores.     <(SI.)>  P61 

mihi  820 

E6  pretio   empti  fuerant  olim.     TR.   Aiidin  'fuerant' 

dicere? 
Vix   uidetur    continere    lacrimas.      TH.    Quanti    hosce 

emeras? 
(Sl.y   Tris  minas  pro   istfs  duobus  praeter   uecturam 

dedi. 
TH.  Hercle  qui  multum  fmprobiores  siint  quam  a  primo 

credidi. 
SI.   Quapropter?     TH.   Quia  edepol  ambo   ab  mfumo 

tarme<(s)>  secat.  825 

<(TR.)>  Intempestiuos  excisos  credo:  id  eis  uitiiim  nocet. 
Atque  etiam  nunc  satis  boni  sunt,  si'  sunt  inducti  pice. 
Non  enim  haec  pultifagus  opifex  opera  fecit  barbanis. 
[TR.]  Viden  coagmenta  in  foribus?    TH.  Video.    TR. 

Specta  quam  arte  dormiunt. 
TH.  D6rmiunt?    TR.  Illiid  quidem,  ut  coniuent,  uolui 

dicere.  830 


816^.  add  Ca  ||  816^^  gecl  Sey  \  cf.  v.  847  \\  817.  SL  | 
amplacrum  (corr  B)  \  dist  Vss  ||  818.  SL  Age  ||  819.  Quanta 
veJ  Qua(m)  ||  821.  Aut  in  vel  Auden  J  fuerat  (n  s.  v.  B)  11 
823.  istis  diebus  ||  825.  tramisecat:  corr  Scal  duce  B-  (s  s.  v.)  \\ 
826.  add  Ca  \  rsTEMPESTiuSEXCissos  |  docet  II  827.  etian- 
NUNG  II  828.  PULTUFAGIS  ||  829.  dcl  Ca  I  DOKivnuNT:  dormunt 
{corr  B')\\ 


46  PLAVTI  III  2,  146— 160  [A] 

Satin  habes?    <TH.^   Yt   qmcqiiid   magis  contemplor^ 

tanto  magis  placet. 
TR.  Viden  pictnm,  ubi  ludificat[ur]  una  comix  uoltu- 

rids  duos? 
TH.  Ndn  edepol  uideo.    <TR.>  At  ego  uideo[r]:  nam 

mter  uolturios  duos 
Comix  astat:  ea  uolturios  duo  uicissim  uellicat. 
Quaeso  huc  ad  me  specta,  comicem  ut  conspicere  possies. 
lam  uides?     TH.  Profecto  nullam  equidem  illic  comi- 

cem  ihtuor.  836 

TR.    At    tu  isto   ad    uos    dptuere,    quoniam    comicem 

nequis 
Conspicari,  si  uolturios  forte  possis  contui. 
TH.  (3mnino,  ut  te  absdluam,  nullam  pictam  cons-picio 

hic  auem. 
TR.  Age,  iam  mitto:  ignosco:  aetate  ndn  quis  optuerier. 
TH.  Haec  quae  possum,  ea  mihi  profecto  cuncta  uehe- 

menter  placent.  841 

SI.  Latius  demumst  dperae  pretium  iuisse.    TH.  Recte 

edepdl  mones. 
SI.  Eho,  istum,  puere,  circumduce  hasce  aedis  et  con- 

clauia. 
Nam  egomet  ductarem,  nisi  mi  esset  apud  foram  ne- 

gdtium. 
TH.  Apage  istum  a  me  perductorem:  nil  moror  ducta- 

rier.  845 

Qmcquid    est,    errabo    potius,    quam    perductet    quis- 

piam.  846.  847 

831.  Satin  {sic  A)  vel  Satim  ||  832.  del  Bent  \  unacoenix: 
comix  una  |  DUOS:  duo  ||  833.  solus  hahet  A  \  add  Bo  \  del 
Stu  II  834.  duo:  Duos  |  UELLiCAT:  uelHtat:  corr  B^  ||  835. 
POSSIES:  possis  II  836.  riDES#:  uides  (TH.  s.  v.  B)  |  coeni- 
cuaaKTUOR:  comicem  intueor  {vel  intues)  ||  841.  placent 
{sic  A)  vel  isLceai  ||  842.  (DEiiUKST)OPEEERAE  |  pretium  tJeZ 
tretium  |  eecte:  Erecte  {corr  B  ras)  \\  843.  puebe:  puer 
HOSAEDis  II  844.  egomet  {sic  A)  vel  ego  mes  |  nisi  mihi  {sic  A) 
vel  -4  mihi  ||  845.  ameperductorem  :  me  cum  lac  \]  847.  est- 
er(ra)p>opotiusquam:  est  cum  lac:  cf.  v.  816'^  || 


1112,161— 170;  IV  1,1  [A].  2     MOSTELLARIA  47 

SI.   Aedis   dico.     TH.   Ergo   intro   eo   igitur  sine  per- 

ductore.    SI.  Ilicet. 
TH.  Ibo  intro  igitur.    TR.  Mane  sis  uideam,  ne  canis  — 

TH.  Agediiin  uide. 
<^TR.>  Est:  abi,  canis:  est,  abin  dierecta?  abin  hinc  iu 

malam  crucem?  850 
At  etiam  restas?  abi  istinc.  <SI.>  Ni'1  periclist:  "''age 
Tam  placidast  quam  feta  quaeuis:    eire  intro  audacter 

licet. 
[SI.]  Eo  ego  binc   ad  foriim.     TH.   Fecisti  commode: 

bene  ambula. 
Tranio,  age  canem  istam  a  foribus  <^aliquis)>  abducat  face, 
Etsi  non  metuendast.     TR.   Quin  tu  illam    aspice   ut 

placide  accubat.  855 
Nisi  molestum  uis  uideri  te  atque  ignauom.    TH.  lam 

lit  lubet. 
Sequere  hac  me  igitur.    TR.  Equidem  haud  usquam  a 

pedibus  apscedam  tuis. 


ACTVS  IV 

PHANISCVS 
ADVORSITOR 

Serui  qui,  quom  culpa  carent,    tamen  malum  metuont, 
[H]Ei  solent  esse  eris  utibiles. 

848.  AEDES:  Adis  I  4:^rLiCET:  ilicet  (SI.  s.  V.  B)  il  849.  IGI- 
TUK:  igitur  est  {corr  B^  \  uidE:  unde  ||  850.  add  Ca  \  CA- 
NiEST  I  ABINDIEEECTE  [vix  a):  abi  dierecta  {vel  dierecte)  est 
(directe  JB*)  |  in  malam  (sic  A)  vel  malam  |1  851.  restas  {sic  A, 
ut  vid)  vel  restat  |  abi:  est  abi  {vel  ab:  corr  B^  \\  852.  quae- 
uiSIRE:  qua  uis  eire  ||  853.  Eo  (vel  Ec)  ego:  egoabeo  ||  854. 
suppl  Weisius  {om  etiam  A)  \\  855.  illaaspice  (ut  vid)  \\  856. 
TH.  s.  V.  B  II  857.  haud  {sic  A)  vel  hau  |  a  pedibus  {sic  A)  vel 
ab  edibus  ||  858.  quom  vel  quo :  CUM  |  carent  :  carint  ||  859  sq. 
Hii:  corr  Sey  \  cf.  Men.  9S4sqq.  \\ 


48  PLAVTI  IV  1,  3-27;  2,1.2 

Nam  illi  qui  nil  metuout,  ^postquam  sunt  malum  me 

riti,  860 

Stultii  sibi  expetunt  consilia: 
Exercent  sese   ad  ciirsuram:  fugiilnt.     sed  [lii]i  si  re- 

prehensi  sunt, 
Faciunt  a  malo  peculio  quod  nequeunt  *  *  *  863.  864 
Augent  ex  pauxil<(lo^    *****    de  parant.    865 
Mihi  in  pectore  consili*    *    *    *   malam  rem  prius 
Quam  ut  meum     ***** 
Vt  adhuc  fuit  mihi  corium  esse  oportet 
Sinceram  atque,  ''■ut  uotem  uerberare. 

Si  huie  imperabo,  probe  tectum  habebo,  870 

Maliim  quom  impluit  ceteris,  ne  inpluat  mi. 
Nam  lit  serui  uolunt  esse  erum,  ita  solet: 
^Bonis  sum  improbis  sum,  malus  fuit. 

Nam  nunc  domi  nostrae    tot  pessumi  uiuont 
Peciili  sui  prodigi,  plagigeruli.  875 

Vbi  aduorsum  ut  eant  uoc<(it)>antur  ero: 
'Non  eo,  molestus  ne  sis. 
Scio  quod  properas:  gestis  aliquo:  iam  hercle  fre  uis, 

mula,  foras  pastum'. 
Bene   merens  hdc  preti[um]   inde  abstuli:   abi<^i> 

foras: 
Solus  nunc  eo  adudrsum  ero  ex  pliirumis  seruis.    880 

Hdc  di<(e)>  crastini  quom  erus  resciuerit, 
Mane  castigabit  eos    biibulis  exiiuiis. 
Pdstremo  minoris  pen<(do  t)>ergum  illorum  quam  meum: 
llli  erunt  bucaedae  multo  pdtius  quam  ego  sim  restio. 


862.  del  Sey  ||  863  sqq.  cf.  ad  v.  123  \  lac  sign  lihri  || 
865.  add  B^  \\  870.  tectum  vel  tecum  ||  871.  ceteros:  corr  B^\\ 
873.  improbis  sum  vel  improbis  sunt  1|  875 — 877.  dw  v.  sunt 
in  B  ( —  eant)  ||  876.  Vocantur  vel  Vocatur:  add  Herm  ||  878. 
bercle  vel  erde///  (er.  t)  vel  erede  (d  ex  t)  ||  879.  del  Herm  \ 
unde  I  abstultabi:  corr  Bo  duce  Ca  ||  881.  add  B'  ||  883. 
add  B^  in  lac   11 


IV2,2-4.6— 8.5.y— 21[10^— AJ     MOSTELLARIA  49 


PINACIVM  (?).     PHANISCVS 
ADVOIISITORES     II 

PI.  Mane  tu  atque  adsiste  ilico,  885* 

Phanisce:  etiain  respicis?  885^ 

<PH.>  MiTii  molestus  ne  sis.  886* 

PI.  Vide  ut  fastidit  simia.  886^ 

Manesne  ilico,  impure  parasiteV 
PH.  Qui  parasitus  sum?    <?!•)>  Ego  enim  dicam:  cibo 

perduci  poteris  quouis. 
PH.  Mihi  siim,  lubet  esse:  quid  id  curas? 
PI.  Ferdcem  facis,  quia  "'^te  eratus  amat.  <PH.>  Vah,  890 
Oculi  dolent.  PI.  Qur?  PH.  Quia  fumus  molestus  est. 
PI.  Tace  sis,  faber,  qui  ciidere  soles  pliimbeos  nummos. 
PH,  Ndn  potes  tu  cdgere  me  ut  tibi  maledicam. 
Nduit  erus  me.    <PI.)>  Suam  quidem    pdl  culcitul[I]am 

opdrtet. 
PH.  Si  sdbrius  sis,  male  ndn  dicas.    <fPI.)>  Tibi  optem- 
perem,  quom  tu  +mihi  nequeas?   895.  896 
At  tu  mecum,  pessume,   ito  adudrsus.     <PH.)>  Quaeso 

hercle  abstine 
lam  sermonem    de  istis  rebus.    <(PI.)>   Faciam  et  pul- 

tabd  foris. 
Heus,  ecquis  hic  est,  maxumam  his  qui  iniiiriam 
Foribiis  defeudat?  ecquis  has  aperit  foris?  900 

Homo  nemo  hincquidem  foras  exit. 


885''  et  886^.  compr  B  ||  885''.  respices  vtl  respicis  vel  re- 
spice  II  886"  et  889.  compr  B  (sed  Milis  pro  Mihi).-  trai  Ac  ]| 
887.  cf.  ad  v.  123  \\  888.  poteres:  corr  Ca  \\  889.  cf.  ad  886^  ] 
890.  amatuha:  adcl  Ca  \\  891.  cf.  ad  v.  123  (a  Quia  v.  in- 
cohabat  A,  ut  vid)  \  moles(tu)S(EST):  molestus  ||  892.  sis 
(sic  A)  vel  si  |  nummos  vel  numbosnos  ||  895  sq.  neqieas  || 
897.  PESSIMEITO  («i  vid):  pessimi  tu  |  add  Spengelius  \\  898.  add 
Bi  II  899. 'qui  his  {item  A,  ut  vid):  trai  Guy  \\  900.  (ec- 
QUiSH)ASAPERiTFORis :  hec  quis  ec  {vel  hec)  quis  huc  exit 
atque  aperit  ||  901  et  902^.  compr  B,  902»  et  902^  compr  A: 
discr  Stu    \\    901.  homoxemo  {ut  vid):  Xemo  || 

PliA.VTI    COMOEDIAB    V  4 


50  PLAVTI     IV2,21— 23;  III  3,1—9  [AJ 

Vt  esse  addecet  iiequam  hommes,  ita  sunt.  902* 

Sed  ed  magis  cautost  opus, 
Ne  huc  exeat  qui  male  miilcet.  903 


I 


TRANIO.     THEOPROPIDES. 

SERVOS  SENEX 

PHAOTSCVS.      PINACIVM  (?) 

ADVORSITORES    II 

TR.  Quid  tibi  uisumst  mercimoni?     TH.    *     *    totus 

gaudeo. 
TR.  Niim  nimio  emptae  tibi  uidentur?   TH.  +Numquam, 

edepol  ego  me  scio    905 
Vidisse  umquam  abiectas  aedes,  m'si  modo  hasce.    TR. 

Ecquid  placent? 
TH.  Ecquid  place<(a)>nt,  me  rogas?  immo  hercle  uero 

perplacent. 
TR.  Quoiusmodi  gynaeceum?  quid  porticum?    TH.  In- 

saniim  bonam. 
Non  equidem  ullam  in  pilblico  esse  maiorem  hac  ex- 

istumo. 
TR.    Quin    ego   ipse   et  Philolaches  in  piiblico   omnis 

porticus  910 

Sum[m]us  commensi.     TH.  Quid  igitur?     TR.  Longe 

dmnium  longissumast. 
TH.  Di  immortales,  mercimoni  lepidi.    <(si)>  hercle  niinc 

ferat 


902*.  addecet  vel  adect  vel  addet  ||  903.  qiui)ma(le)  {ut 
vid);  qui  male  me  |  mulcet  vel  multet  ||  904.  lac  sign  Gru  || 
905.  ego  me  scito :  M(es)CIO  ||  906.  umquam  ablectas  vel  umq» 
ablactas  |  ecquid:  haec  quid  (h  ei:  B)  \  placet  {ut  vid)  || 
907.  add  Ca  ||  908.  modi  vel  modo  ||  911.  del  -B*  ||  912. 
add  Ca   || 


III 3,  10—26  [A]  MOSTELLARIA  51 

Sex  talenta  magna  argenti  pro  istis  praesentaria, 
Numquam  accipiam.    TR.  Si  <(h)>ercle  accipere  ciipias, 

ego  numquam  sinam. 
TH.  Bene  res  nostra  cdulocatast  istoc  mercimonio.   915 
TR.  Me  suasore   atque  inpulsore   id    factum   audacter 

dicito, 
Qui'  subegi  faenore  argentum  ab  danista  ut  sumeret 
Quod   isti   dedimus  arraboni.     TH.   Seruauisti   omnem 

ratem. 
Nempe    octoginta    debentur    huic    minae?      TR.    Hau 

nummo  amplius. 
<^TH.^  Hodie  accipiat.    TR.  Ita  enim  uero:  nequa  causa 

siibsiet.  920 

Vel  niihi  denumerato:  ego  illi  porro  denumerauero. 
TH.  At  euim  nequid  captioni<^s>  mihi  sit,  si  dederim 

tibi. 
TR.  Egone  te  ioculo  modo  ausim  dicto  aut  facto  fallere? 
TH.  Egone  aps  te  ausim  non  cauere,  nequid  commit- 

tam  tibi? 
TR.  Quia  tibi  umquam  quicquam,  postquam  tuos  sum, 

uerborilm  dedi?         925 
<^TH.)>  Ego  enim  caui  recte  —  eam  <^am)>bis  gratiam?  — 

atque  animo  meo 
[TH.]  Sat  sapio,  si  aps  te  modo  uno  caueo.     TR.  Te- 

cum  sentio.         927.  928 
<(TH.)>  Niinc  abi  rus:  dic  me  aduenisse  filio.     TR.  Fa- 

ciam  lit  iubes. 
TH.  Ciirriculo  iube  in  lirbem  ueniat  iam  simul  teciim. 

TR.  Licet.  930 


914.  acciinein  et  cupies:  corr  Ca  \  si  ere  te  accipere  {vel 
accicere)  |  numquam  vel  numq^  ||  918.  quid  |  an-aboni  vel  arri- 
boni  II  919.  TH. :  corr  Pij  ||  920.  add  Py  (TR.  er.  in  B)  j|  922.  add 
Geppertus  \  sed  si:  corr  B-  ||  923.  egqnteioco  [ut  vid)  j  ioculo 
vel  loculo  II  924.  neqciD:  ni  quid  ||  925.  dist  Taiibma7i)U(s  1 
926.  EECTEEAMBis  (tit  vid):  recte  4f  eam  dehis:  corr  Schoe  || 
929.  ABi:  abi  i  |  filiofaciam  j  iubeS:  uoles  il  930.  itjbe:  ubi 
iube  I  4f  LiCET:  licet  || 

4* 


52  PLAVTI     ins,  27.28;  IV '2, 24— 30  [A] 

[TR.]  Niinc  ego  nae  illac  per  posticum  ad  congerrones 

couferam : 
Dicam   ut   hinc  res  sint   quietae   atque   hiinc   ut  hinc 

amouerim. 


I 


PHANISCVS.     PINACIVM  (?).      THEOPROPIDES 

ADVORSITORES     II  SENEX 

PH.  Hic  quidem  neque  conuiuarum  s6nitus<^t)>,  it[id]em 

ut  antehac  fuit, 
Neque    tibicinam    cantantem    neque   alium    quemquam 

aildio. 
TH.  Quae  illaec  res  est?  quid  illisce  homines  quaerunt 

apud  aedis  meas?     935 
Quid  uokmt?  quid  introspectant?    PI.  Pergam  pultare' 

dstium. 
Heus,  reclude:  heus,  Tranio,  etiamne  aperis?    TH.  Quae 

haec  est  fabula? 
PI.  Etiamne  aperis?  Callidamati  nostro  aduorsum  ueni- 

mus. 
TH.  Heiis  uos,  pueri,  quid  istic  agitis?  quid  istas  aedis 

frangitis? 
PH.  <(Heu)s  senex,  quid  tii  percontare,  ad  te  quae  nil 

attinent?  940 

TH.  <Ni>l  ad  me  attinet?    PH.  Nisi  forte  factu's  prae- 

fectiis  nouos: 
Quf  res  alienas  procures,  quaeras,  uideas,  aiidias. 
TH.  (Mesie  su)>n<(t  ist)>a<(e>  ae<dis,)>  ubi  statis.  PH.  Quid 

ais?  an  iam  uendidit 

931.  ILLAC:  illa  I!  932.  hic  vel  hinc  (sic  A)  |  quaksitae  1 
IIUNCUT:  ut  hunc  [  scaenam  om  A  ||  933.  aAd  Bi  \  del  Bo  \\ 
935.  ILLISCE:  illisc  |  MEAS:  mem  {corr  B^)  ||  936.  pultare: 
pultari  {corr  B^  \\  937.  etiamne:  etiam  ||  938.  callidamatI; 
calidamati    ||    940—945.  solus  Juibet  A     \\     940.  percunctaee- 

(ATTE)QUAE(«;eZ   QUOp)  |  ATTINENT   Vel  ATTINET    ||    941.    FACTUS: 

corr  Schoe  ||    943.  suppl  Stu  et  Schoe  || 


IV  2,  31—42  [A]  MOSTELL.AJIIA  53 

Ae<(dis  P^hilolaches?  aiit  qiiidem  iste  uos  defrustratur 

senex. 
TH.  Vera   dieo:   sed   quid  uobis^  est  negoti  hic?     PH. 

Eloquar:  945 

Erus   hic  noster  potat.     TH.   Erus  hic  uoster  potat? 

PH.   Ita  loquor. 
<TH.>   Piiere,   nimium   delicatu's.     PH.    Ei    aduorsum 

uenimus. 
TH.  Quoi  homini?    PH.  Ero  nostro.    quaeso,  quotiens 

dicendilmst  tibi? 
TH.   Piiere,  nemo   hic   habitat:    nam   te  esse   arbitror 

puerilm  probum. 
PH.  Non  hic  Philolaches  adulescens  habitat  hisc<(e)>  in 

aedibus?  950 

TH.    Habitauit:    ueram    emigi-auit    iam    diu    ex    hisce 

aedibus. 
PI.  Senex  hic   elleborosus   est  certe.     PH.  Erras  per- 

uorse^  pater: 
Nam  nisi  hinc  hodie  emigi-auit  aiit  heri,  certo  scio 
Hic    habitare.      TH.    Qum  sex  mensis  iam  hic  nemo 

habitat.     PI.  Sdmnias. 
TH.  Egone?    PI.  Tu.     TH.  Tu  ne  molestu's:  sme  me 

cum  puero  loqui.      955 
[TH.]  Nemo  habitat.     PH.  Habitat  profecto:  nam  heri 

et  nudius  tertius, 
Quartus,  quintus,  sextus  usque,  postquam  hinc  peregre 

eiiils  pater 
Abiit,  numquam  hic  triduom  unum  desitumst  potarier. 


947.  PUERE:  Puer    |    deljcatum:^:  adelicatus:  corr  Py 
948.    DICENDUST     II     949.    PUERENEMOHic :    Puer    hic    nemo 

950.  Non  {sic  A)  vel  Nam     ]     msciN aedibus  :  his  cedibus 

951.  sohis  habet  A  \\  952.  elleborosuS:  cerebrosus  |  certe 
{om  41:):  certe////  (er.  PH.)  veZcerti  ||  953.  hinc:  hic  ||  955.  #tu41:: 
tu  I  molestus:  corr  Bi  \\  956.  habitatprofecto:  haectat 
profecto  I  HERi:  eri  |  nudius  {sic  A)  vel  nudus  \\  957.  hinc  peregre 
eius :  PEREGREiEnus  II  958.  ABiT :  Habiit  {corr  B  ras)  \  unum- 
DESITUMESTPOTARIER :  munum  {corr  B  ras)  desitum  esse  et 
bibi  est  (bibi////  B)-.  cf.  959  \\ 


54  PLAVTI  IV  2,  43—57  [A] 

TH.   Qiud  ais?     PH.   Triduom  unumst  haud  intermis- 

sum  hic  esse  et  bibi, 
Scorta  duci,  pergraecari,  fidicinas  tibicinas  960 

■•■Ducere.    TH.  Quis  istaec  faciebat?    PH.  Philolaches. 

TH.  Qui  Philolaches? 
PH.  Quoi  patrem  Theopropidem  esse  opinor.    TH.  +Ei, 

dccidi, 
Si  haec  hic  uera  memorat.   pergam  porro  percontarier. 
Ain  tu  istic  potare   solitum  Philolachem   istum,   quis- 

quis  est, 
Cum  ero  uostro?    PH.  Hic,  inquam.    TH.  Puere,  praeter 

speciem  stultus  es.  965 

Vide  sis,  ne  forte  ad  merendam  quopiam  deuorteris 
Atque    ibi    ampliiis  +quam   satis   fuerit   biberis.     PH. 

Quid  est? 
TH.  Ita  dico:  ne  ad  alias  aedis  perperam  deueneris. 
<(PH.^  Scio  qua  me  ire  oportet  et  quo   uenerim   noui 

locum. 
Philolaches  hic  habitat,   quoiius  est  pater  The6<(p)ro- 

pides:  970 

Qui,  postquam  pater  ad  mercatum  hinc  abiit,  hic  tibi- 

cinam 
Liberauit.     TH.  Philolachesne   ergo?    PH.  Ita:  Phile- 

matium  quidem. 
TH.  Quanti?    PH.  Triginta  —  TH.  Talentis?    PH.  (iSc 

rhv  'AtioXXg)^  sed  minis.    973 
TH.  Lil)erauit?    PH.  L]l>erauit  ualide,   triginta  minis. 


959.  AiS:  agis(co?T  B  ras)  \\  961.  istaec:  ista  hec  {corr  B^)  \ 
Qui  {sic  A)  vel  Quid  ||  962.  Quoi:  cuiius  |  teoropidem:  theu- 
propidem  vel  theuropidem  |  Ei:  Et  ||  964.  isticpotaee:  istuc 
portare  |  silitum  ||  965.  uestrO:  uostra  {corr  B-)  \  AiC:  H(a)ec  1] 
966.  QUOPiAM:  copiam  II  967.  ampliusquam:  melius  cuiquam  || 
968.  AD:  ab  {corr  B^)  \  deueneriS:  neueneris  ||  969.  meire: 
me  et  re  {corr  B')    \    et  quo  {sic  A)  vel  quo   |    locum:  loqui  11 

970.  cunus:  cuius  vel  adcuius    |    theoropideS:  theuropides  || 

971.  HINCABITHIC:  abit  {vel  habit:  abiit  B^)  hinc  ||  972.  philo- 

LACHESNE:   philolaches   II   973.    #TALENTIS#MAT0NAP0LL0SED: 

talentis  maton  apollo  sex  ||  974.  solus  habet  A  || 


IV  2,  58—72  [A]  MOSTELLAEIA  55 

TH.    Am    minis    trigmta    amicam    i  destiuatam    Philo- 

lachem?  974'' 

PH.  Aio.    TH.  Atque^eam  manu  emisisseV     PH.  Aio. 

TH.  Et  postquam  eiius  hinc  pater    975 

Sit  profectus  peregre,  perpotasse  assiduo  |  ac  simul 

Tuo  cum  domino?    PH.  Aio.    TH.  Quid  is?  aedis  emit 

has  hinc  proxumas? 
PH.  Non  aio.    TH.  Quadraginta  etiam  dedit  huic,  quae 

essent  pignori? 
PH.  Neque  istud  aio.    TH.  Ei,  perdis.    PH.  Immo  suom 

patrem  illic  perdidit. 
TH.   Yera  cantas.     PH.  Yana    uellem:    patris    amicus 

uidelicet.  980 

TH.  Heu,  edepol  patrem  eiius  miserum  praedicas.    PH. 

Nil  hoc  quidemst, 
Triginta  minae  prae  quam  alios  dapsilis  sumptiis  facit. 
<TH.)>    Perdidit   patrem.      PH.  Ynus    istic  seruos   est 

sacerrumus, 
Tranio:  is  uel  Herculi  conterere  +quaestum  potest. 
Edepol  ne   eius  patris  me  misere  miseret,   qui  quom 

istaec  sciet  985 

Facta  ita,  amburet  ei  misero  corculum  carbunculus. 
TH.   Si   quidem  istaec  uera  sunt.     PH.   Quid  merear, 

quam  ob  rem  mentiar? 
PI.  Heiis  uos,  ecquis  hasce  aperit?  PH.  Quid  istas  pultas, 
ubi  nemo  intus  est? 

974^.  BESTiXAT AM :  destinatuiu  ||  975.  emisisse  et  aio 
4^  et  {sic  A)  vel  emisse  et  aio  (TH.  s.  v.  B)  \\  976.  Assinuo- 
ACSiMUii:  assiduo  II  977.  Aio^^:  alio  (1  er.  et  TH.  s.  v.  B)  \ 
dist  Sey  \  edes  |  hashinc:  hic  ||  978.  Aio#:  agio  vel  aio 
(TH.  s.  V.  B)  I  etiam  dedit:  E(tiam)  |  huiC:  huc  {corr  B-)  ! 
QUIESSENT:  que  est  II  979.  istud  veJ  illud  |  aio  veJ  allo  vel  iaio  || 
981.  HEU:  Eu  I  EnuS:  meum  vel.  eum  ||  982.  praequam:  praeter 
quam  j  dapsiliS:  dapsillies  ||  983.  add  Bi  \  ^u^TJS:  unus 
{corr  Bi)  \  estsaceeeimuS:  si  acerrimus  ||  984.  conteeeee: 
conterre  {corr  B^)  \\  985.  nemeeiuspateismiseee:  me  eius 
patris:  trai  Weisius  \\  986.  ita:  istaesse  |  eimiseri:  misero 
ei  II  988.  hasce  aperit:  aperithas  |  TH.  :  corr  Bi  \  istaS: 
ista  I  intusest:  intusst  || 


56  PLAVTI     IV  2,  73—75;  3,  1—12  [A} 

[PH.]    Alio    credo   cdmisatum    abisse:    abeamus    nun- 

ciam  — 

TH.  Piiere  —  <^PH.)>  atque  porro  quaeritemus.   sequere 

hac  me.     (VI.  Sequor.^     990 

TH.  Puere,  iamne  abis?    PH.  Libertas  paenulast  tergo 

tuo: 

[PH.]   Mihi,  nisi   ut  erum  metuam   et  curem,  nil  est 

qui  tergiim  tegam. 


THEOPROPIDES.      SIMO 

SENES  11 

TH.  Peri<i>  hercle.     quid   opust  uerbis?  ut  uerb[er]a 

aiidio, 
[SI.]  Non  equidem  in  Aegyptum  hi^nc  modo  uectiis  fui, 
Sed  etiam  in  tei-ras  sdlas  orasque  [u]ultumas  995 

Sum  circumuectus :  fta  ubi  nunc  sim  nescio. 
Veriim  iam  scibo:  nam  eccum  unde  aedis  filius 
Meus   emit.     quid  a<g)is   tu?     SI.  A  foro  incedo  do- 

mum. 
TH.  Numquid  processit  ad  forum  +hodie  noui? 
SI.  Etiam.     TH.  Quid  tandem?     SI.*Vidi   efferri  mor- 

tuom.  TH.Hem,  looo 
Nouom.     SI.  Vnum  uidi  mortuom  efferri  foras: 
[TH.]  Modo  eiim  uixisse  aiebant.   <TH.)  Vae  capiti  tuo. 
SI.  Quid  tu  [ut]  otiosus  res  nouas  requiritas? 
TH.  Quia  hddie  adueni  peregre.     <SI.^  Promisi  foras: 


989.  COMISATUMABESSE:  commissatum  abisse  |  ABEAMUS: 
abemus  {corr  B)  \\  990.  solus  habet  A  \  add  Schoe  \  ATQ-PUEiiO: 
corr  Goe  \  supj)l  Vss  ||  991.  abis^^::  abis  (corr  Ei)  \\  992. 
del  Bi  I  UTERUM:  erum  ut  |  tergumteega  ||  993.  add  B^  \ 
del  Ca  II  995.  orasque  vel  horasque  |  del  B^  \\  996.  circum- 
uentus  II  998.  add  Ald  \\  1000.  tandem  uidi  (SI.  s.  v.  B)  \ 
(mo)Rftu)uM:  mortum  {corr  B^)  \  4}:hem:  hem  (TH.  .s.  v.  B)  \\ 
1001.  SI.  .9.  V.  B  II  1002.  tuae:  corr  B  ras  ||  1004.  add  Py  \\ 


IV  3,  13-32  [A]  MOSTELLARIA  57 

Ad  cenam  ne  me  t[u]e  uocare  censeas.  1005 

rH.  Haud  postulo  edepol.     SI.  Verum  cras,  nisi  <^qni^ 

prius 
Vocauerit  —  me,  uel  apud  te  cenauero. 
TH.  Ne  istuc  quidem  edepol  postulo.     nisi  quid  magis 
Es  occupatus,  dperam  mihi  da.    <(SI.)>  IVLaxume. 
TH.  IVIinas  <^qua^draginta  accepisti,  quod  sciam,     1010 
A  Philolachete?    SI.  Numquam  nummum,  qudd  sciam. 
TH.  Quid,  a  Tranione  seruo?     SI.  ■''Multo  id  minus. 
TH.  Quas  arraboni  tibi  dedit?     SI.  Quid  somnias? 
TH.  Egone?  at   quidem  tu,   qui  istoc  speras  te  modo 
Potesse  dissimulando  infectum  hoc  reddere.  1015 

SI.   Quid   autem?     TH.   Quod    me   apsente  hic  tecum 

fiHus 
Negoti  gessit.     SI.  Mecum  ut  ille  hic  gesserit, 
Dum  tuhincabes,neg6ti?  quidnam?  autquddie?  1018.1019 
TH.  Minas  tibi  octogmta  argenti  debeo.  1020.  1021 

SI.  Non  mihi  quidem  hercle:  uerum  si  debes,  cedo. 
Fides  seruandast:  ue  ire  infitias  pdstules. 
TH.  Profecto  non  negabo  debere,  et  dabo: 
Tu  caue  quadraginta  accepisse  hinc  te  neges.  1025 

SI.  Quaeso  edepolhuc  me  aspecta  et  responde  mihi:  1026* 
Q********i  argenti  minas? 
Fu     *     *     *     *•   *     *     TH.  Ego  dicam  tibi: 
Tantu     ********     ebeat 
De  te  aedis.   SI.  Ktane?  de  me)>  ille  aedis  emerit?  1026® 


1005.  AT  I  del  Py  ||  1006.  SL  et  TH.  (s.  v.):  corr  Ald  \  suppl 
Sey  diice  Ca  \\  1008.  SL:  corr  Ald  \  iste:  corr  JB*  cxnn  A  \\  1009. 
Es  occupatus:  OCCUPATUS  1  add  Ald  \\  1010.  triginta  {itern  A,  xd 
vid):  corr  Py  \  a(CCEpistin)qu(AS)  («i  mrf) :  accepistis  quas  t-eZ  ac- 

cepisti  qua:  corr  Guy  ||  1011.  SL  s.  v.  B  ||  1012. MULTOMixys 

{ubi  2}iura  quam  in  reliquis  praecedebant):  multo  {lac)  id  mi- 
nus  II  1014.  EGONE^^  1  SPERASTE:  te  speras  II  1016.  HIC- 
{vel  ixc)tecum:  hic  II  1017.  ut  {sic  A)  vel  hut  ||  1025.  acce- 
pisse  hinc  {vel  hinc  accepisse)  ne  neges:  (a)cc(episs)eminaS: 
corr  Lamb  \\  1026''—'^.  .^olus  liabet  A,  XXI  insuper  senariis 
auctior    ||    1026^.  suppl  Schoe  et  Stu  \ 


58  PLAVTI     IV3,  33— 46;  Vl,1.2[2— A] 


SI.  Te  uelle  uxorem  aiebat  tuo  nato  dare:  io27 

Ideo  aedificare  hoc  uelle  aiebat  m  tuis. 

TH.  Hic  aedificare  uolui?     SI.  Sic  dixit  inilii. 

TH.  Ei  mihi,  disperii:  uocis  non  habeo  satis.         1030 

Vicme,  perii  interii.     (Sl.y  Numquid  Tranio 

Turbauif?     TH.  Immo  |  exturbauit  omnia. 

Deludificatust  me  hodie  indigm'<^s  mo^dis. 

SI.  Quid  tu  ais?    TH.  Haec  res  sic  est  ut  narro  tibi: 

Deludificatust  me  hodie  in  pei^petuom  modum.       1035 

[TH.]  Nun<(c)>  te  dbsecro,   ut  me  beue  iuues  operam- 

que  des. 
SI.  Quid  uis?    TH.  I  mecum  |,  obsecro  1,  una  simul. 
SI.  Fiat.    TH.  Seruoramque  operam  et  lora  milii  cedo. 
<^Sl.y  Sume.     <(TH.)>    *    *    eademque   dpera  haec  tibi 

narrauero, 
+  Quis  me  e<(x)>emplis  hodie  eludificatus  est.  1040 


AOTTS  Y 

TRANIO 

SERVOS 


ui'  homo  timidus  erit  in  rebus  dubii.s,  nauci  non  erit: 
tque    equidem    quid    id    esse    dicam    uerbum    uauci 

nescio.   1042 


1027.  agebat:  corr  B^  \\  1028.  aiebat  vel  agebat  ||  1029.  TH. 
s.  V.  B  II  1030.  disperii  vel  dispergi  vel  disperi  ||  1031.  Vicini: 
corr  Ac  \  perii  interii  veJ  peri  interi  ||  1032.  Turbabit  {corr  B^)  \ 
exturbabit  vel   exturbauit     ji     1033.  Te  ludificatust:   corr  Bo  \ 
mi  vel  et  me   |    suppl  B-   \\    1034.  TH.   |   agis:  corr  B    \    SI. 
1035.  Te  ex  De  B     \\     1036.   add  B^     \\    1038.  TH.  s.  r.  B 
1039.   Jac  sign  Schoe    \\    1040.   me  {vel  mee)  emplis:  corr  B^ 
1041.  dubiis  is:  corr  ex  Prisciano  ||  1042.  quod  Festus  || 


V  1,  3—15  [A]  MOSTELLARIA  59 

Nani    erus    ine   postquam    rus  misit    filium    ut    suom 

arcesserem,  1043. 1044 
Aliii    illa    per    augiportum    ad    hdrtum    nostrum   clan 

culum. 
Ostium  quod  in  angiportost  horti,  patefeci  fores, 
Eaque  eduxi  omnem  legionem,  et  maris  et  feminas. 
Postquam  ex  opsididue  in  tutum  ediixi  maniplaris  meos, 
('apio  consilium,  lit  senatum  cdngerrouum  conuocem. 
(^Uioniam   conuocaui,    atque    illi  me   ex    senatu    segre- 

gant.  1050 

^bi  ego  me  uideo  uenire  in  meo  foro,  quantiim  potest 
Fcicio   idem   quod  pliirumi  alii    quibus  res  timida  aut 

tiirbidast: 
1'e'ro-imt  turbare  lisque,  ut  nequid  possit  conquiescere. 
Xiim  scio   equidem  niillo   pacto  iam    esse   posse   haec 

clam  senem. 
Xon  amicus  alius  quis    *    *    *    riuabo  se    *    *     1055 
Aut  ut*****es***ff*** 
Prosi    *******q***sa*ll**      1057.  1058 
lUe  qui    *****:t^***    ero  simul    *    * 
Praeoccupato   atque   anteueniam  et  foedus  feriam:   me 

moror.  1060. 1061 

k?ed   quid  hoc  est  quod  foris  concrepuit  proxuma  ui- 

ci^niaV 
Erus   meus  hicquidemst:    gustare   ego   eius  sermonem 

uolo. 

1043  sq.  ut  &lium  {eticwi  A):  trai  Bo  \  aecesseeem:  accerse- 
rem  ||  1045.  abii  (?<i  vid):  Ab  ||  1046.  angiportoesthorti  {ut 
vid):  angiportu  est  orti  ||  1048.  exiiobsedione:  ex  opsidionem 
(carr  B)  ||  1049.  congerronem:  congeronem:  u  corr  B-  ||  1050. 
Quoniam  {sic  A)  vel  Quom  |  exsenatu:  esenatus  ||  1051.  om  B  \ 
UENIRE:  uentre  |!  1052.  aliiq — :  aliquibus  j|  1053.  ut  ne 
{sic  A)  vel  ut  I  possiT:  sit  II  1054.  Nam  scio  {sic  A)  vel 
Nescio  I  H(AEC)CLAM:  clam  II  1055—1061.  solus  hahet  A  lectiom 
perdubia  \\  1062.  qui  vel  quicl  {sic  A)  ||  1063.  sermonem:  ser- 
mone  {corr  B-)  \\ 


60  PLAVTI  V  1,  16—29  [— 25"^] 

THEOPROPIDES.     TRANIO.     LORARII 

SEXEX  SERVOS 

TH.   Ilico  intra  limen  isti  astatej  ut,   quom  extemplo 

uocem, 
Continuo  exiliatis:  manicas  celeriter  conectite.         10G5 
[TH.]  Ego  illum  ante  aedis  praestolabor  ludificatorem 

meum, 
Quoius  ego  hodie  ludificabor  corium,  si  uiuo,  probe. 
<(TR.^  Res  palamst:  nunc  te  uidere  meliust,  quid  agas, 

Tranio. 
<(TH.)>  Ddcte  atque  astu[te]  milii  captandumst  ciim  illo, 

ubi  huc  aduenerit. 
Non  ego  illi  extemplo  hamum  ostendam:  sensim  mit- 

tam  hneam.         1070 
Dissimulabo  me  horum   quicquam  scire.     TR.  0  mor- 

talem  malum: 
Alter  hoc  Athenis  nemo  doctior  dicf  potest. 
Verba  illi  non  magis   dare  hodie  quisquam  quam  la- 

pidi  jiotest. 
Adgrediar   hominem:    appellabo.     TH.    Nunc   ego   ille 

huc  ueniat  uelim. 
TR.   Siquidem  pol  me   quaeris,   ad,sum  praesens  prae-  " 

senti  tibi.  1075 

TH.  Eilge,  Tranio.     quid  agitur?     TR.   Veniunt  rure 

rustici : 
Philolaches  iam  hic  aderit.    TH.  Edepol  mi  6j)<(p)>ortune 
aduene<(r)>it. 

1064.  ILICO:  Illico  I  ISTASTATE:  astate  illic:  corr  Vss  duce 
Ac  I  extemplo  {sic  A)  vel  exemplo  ||  1065.  manicaS:  manilas  | 
CONIECTITE  II  1066.  PRAESTOLAEOK:  praestabor  vel  praestabo 
(corr  jB*)  II  1067.  cunus  |  hodie:  hic  |  ludificabor  (sic  A)  vel 
ludificabo  ||  1068.  meliusst  ||  1069.  add  Py  \  del  Bo  \  illO: 
illoc  II  1070.  HAMUM:  itamum  rel  ita  meum  |  sensim  (sic  A) 
vel  sensum  ||  1071.  #omortai.em:  o  mortale  (corr  Py)  \\  107.3. 
DAREHODIE:  hodic  ||  1075.  Si  vel  f'  vel  f  ||  1076.  tranio  vel  ranio  | 
ruri:  eorr  Ri  \\  1077.  aderit  (vel  adherit)  edepol  (TH.  s.  v.  B)  \ 
oportune  vel  opurtune  |  aduenies:  corr  Bent  \\ 


V  1,  30— 41. 4a.  44  MOSTELLARIA  61 

Nostriiui   ego   hu<(n)c    uicinum    opinor  esse   hominem 

audacem  et  malum. 
TR.  Quidum?    TH.  Qui<a>  negat  nouis<s>e  uos  —  TK. 

Negat?    TH.  Nec  uos  sibi 
Niimmum  <um>quam  argentei  dedisse.     TR.  Abi,  liidis 

me:  credo  haild  negat.  lOSo 
TH.  Quid  iam?     TR.  Scio,   iocaris   tu  nunc  +tu:  nam 

ille  quidem  haiid  negat. 
TH.  Immo  edepol  negat  profecto,  neque  se  hasce  <ae>- 

dis  Phflolachi 
Vendidisse.    TR.  Eho  an  negauit  sibi  datum  argeutum, 

dbsecro  ? 
TH.   Qui   ius  iurandum  poUicitust  dare  se,   si  uellem, 

mihi 
Neque   se  hasce  aedis  uendidisse  neque  sibi  argentum 

datum  [est]?  1085 

TR.     ***     +     ♦♦********* 
<TH.>  Dixi  ego  istuc  idem  illi.    TR.  Quid  ait?     TH. 

Seruos  pollicitiist   dare 
Suds  mihi    omnis   quaestioni.     TR.  Nvigas:   immquam 

edepdl  dabit. 
TH.  Dat   profecto.     <TR.>   Quin  tet  illum    in  ius  si 

ueniam  mane. 
<TH.>   Experiar,    ut    opinor.      TR.    +Certumst.     mihi 

hominem  cedo.  1090 

Vel    hominem    iube    aedis  i^maucipio   poscere.     <TH.> 

Immo  hoc  primiim  uolo, 
[TH.]  Quaestioni  accipere  seruos.    TR.  Faciundum  ede- 

pol  censeo. 


1078.  add  B'  \  uicinum  vel  incinuni  ||  1079.  add 
Bo  I  nouiseuor:  corr  B^D^  ||  1080.  add  B'^  \  argentei  vel 
argetei  ||  1081.  solus  habet  B  \\  1082.  add  B^  \\  1083.  reeho 
vel  TR.  eho  ||  1084.  dare  si  si  ||  1085.  del  Py,  dist  Sey  \\  1086  sq. 
lac  sign  Ac  \  TH.  {ex  TR.)  et  TR.  B  \\  1088.  TH.  s.  v.  B: 
corr  Ca  \\  1089.  TR.:  corr  Ca  \  add  Ca  ||  1090.  TH.  B  s.  v.: 
corr  Ca  \  sequitur  v.  1U93:  trai  Ac  \\  1091.  immo  hoc  vel 
immo  II 


62  PLAVTI  V  1, 42. 45—59 

<^TH.)  Quid  si  igitiir  ego  accersam  |  homiues?   TR.  Fac- 

tum  iam  esse  opdrtuit. 
Ego  interim  hanc  aram  dccujDabo.    TH.  Quid  ita?    TR. 

Nullam  rem  sapis: 
Ne   enim   illi    huc    coufugere  possiut    quaestioni   quds 

dabit.  1095 

Hic  ego  tibi  praesidebo,  ne  mterbitat  quaestio. 
TH.  Siirge.    TR.  Minume.    TH.  Ne  occupassis,  dbsecro^ 

aram.  TR.  Cur?  TH.  Scies: 
Quia   enim   id  maxume   uolo,  ut  illi  istoc  confugiant. 

sine: 
Tanto  apud  iudicem  hunc  argenti  cdndemnabo  facilius. 
TR.  Qudd  agas^  id  agas:  quid  tu  porro  serere  uis  ne- 

gdtium?  1100 

Nescis  quam  metiiculosa  res  sit  ire  ad  iiidicem. 
TH.  Siirgedum  huc  igitiir:   cousulere    quiddamst  quod 

teciim  uolo. 
TR.   Si<(c)>  tamen  hinc   consilium   dedero:    nimio  plus 

sapid  sedens. 
Tiim  consilia  firmiora  siint  de  diuim's  locis. 
TH.   Siirge:    ne  nugare:    aspicedum    cdntra    me.     TR. 

Aspexi.  TH.  Vides?  iioo 
TR.  Vfdeo:  huc  siquis  mtercedat  tertius,  pereat  fame. 
TH.  Quidum?     TR.  Quia  nil  quaesti  sit  <(ei^:  ita  mali 

hercle  ambd  sumus. 
TH.Perii.    TR.  Quid  tibist?    TH.  Dedisti  uerba.    <TR.> 

Qui  tandem?     <TH.>  Probe 


1093.  cf.  ad  1090  \  Quid  vel  Quis  |  esse  iam:  trai  Ca  \\ 
1094.  occupabo  vel  occubabo  |  TR.  s.  v.  B  ||  1095.  hic:  corr 
Sarac  \\  1097.  Minine  vel  minime  |  neoctu  passis:  corr  B^  \ 
arma  cur  (TR.  et  TH.  s.  v.  B)-.  corr  Py  \\  1099.  hinc:  corr 
B^  I  condem(p)dabo :  corr  B^  \\  1100.  uis  serere:  trai  Bo  \\ 
1101.  resit:  corr  B^D-  cum  Prisciano  \\  1102.  huc  est  con- 
sulere  igitur  quiddam:  trai  Langenus  (consulere  quiddam  est 
Servius  Ban)  ||  1103.  add  Pius  \  sapio  vel  saplo  ||  1104.  Tum 
vel  Tunc  ||  1105.  TR.  s.  v.  B  \\  1106.  intercedas:  corr  J3*  || 
1107.  qua  estis  id  |  add  Ei    \\    1108.  add  Ca  \  probi  || 


V  1,60-72  MOSTELLARIA  63 

Me<:^d)  emunxti.    TR.  Vide  sis,  satine  recte:  niim  mucci 

fluont? 
TH.    fmmo    etiam    cerebriim    quoque    omne    e   capite 

emunxti  meo.  iiio 

Nam  omnia  male  facta  uostra  repperi  radicitus: 
Ndn  radicitiis  quidem  hercle,  uerum  etiam  exradicitus. 
TR.  Niimquam  edepol  hodie  ^inuitus  destinant  tibi. 
TH.  lam  iubeo  ignem  et  sarmen  <^arae)>,  caruifex,  cir- 

cumdari. 
TR.  Ne  faxis  [sis]:  nam  elixus  esse  quam  assus  soleo 

suauior.  1115 

TH.  Exempla  edepol  faciam  ego  in  te.    TR.  Quia  pla- 

ceo,  exemphim  expetis. 
TH.  Ldquere:  quoiusmodf  reliqui,  quom  hinc  abibam, 

filium  ■? 
TR.  Ciim  pedibus  manibiis,  cum  digitis  aiiribus,  ocuKs 

labris. 
TH.    Aliud  te  rogo.     TR.    Aliud  ergo   niinc    tibi    re- 

spondeo. 
Sed   [hajeccum   tui   gnati   sodalem  uideo  |  hu[i]c  ince- 

dere,  1120 

Callidamatem :  illd  praesente  mecum  agito,  siquid  uoles. 


1109.  add  Bo  \  emunxit  (emunxisti  J5*):  corr  Pius  |  sis 
{vel  si)  satin  erecte:  corr  Pij  \\  1110.  omnem  {eorr  B  ras)  | 
e  capite  munxit  (vel  munxti)  ||  1111.  facta  vel  fata  ||  1112.  era- 
dicitus:  corr  ex  Frontone  \\  1113.  inditus  B  e  corr  \\  1114.  lubeo 
vel  lubo  vel  iube:  coir  Sarac  \  sarmen  vel  samem  |  suppl  Sey  || 

1115.  sis   del  B  ras    \    solio:  corr  B^    \    suauior  vel  suauio  || 

1116.  inte  {vel  inter)  quia  (TR.  s.  v.  B]  ||  1118.  Quom  vel  Cum  ' 
dicitis  vel  digitis  ||  1119.  ergo  vel  ego  ||  1120.  gnatis  vel 
gnatus:  corr  B  ras  \\  1121.  calidamatem  vel  callidamatem  j 
praesente  vel  praesenti  |  agite:  corr  B^  \\ 


64  PLAVTI  V  2, 1-14 

CAIiLIDAMATES.      THEOPROPIDES.     TRANIO 

ADVLESCENS  SENEX  SERVOS 

CA.  X^bi  <^s)>oirm[i]um  sepeliiii   omuem  atque  e[b]dor- 

miui  crapulam, 
Philolaches    uem'sse    <^dixit)>    milii    suom    peregre   huc 

patrem, 
Quoque   modo   hominem  ad<(uenientem)>   seruos  ludifi- 

catus  sit. 
Ait  se  metuere  in.  conspe<(ctum   sui  patris  pr)>ocedere. 
Niinc  ego  de  sodalitate  solus  sum  orator  datus,     1126 
Qui   a  patre   eius   conciliarem  pacem  |.     atque    eccum 

optume. 
lubeo   te  saluere,    et  saluos   quom  aduenis[se],    Theo- 

<(p)>ropides, 
Peregre,  gaudeo.    hic  apud  nos  hddie  cenes:   sic  face. 
TH.    Ca<(l)>lidamate<(s)>,    dei    te   ament:    de   cena  facio 

gratiam.  1130 

CA.   Qum  uenis?     TR.   Promitte:  ego   ibo  prd  te,  si 

tibi  non  lubet. 
<(TH.)>  Verbero,  etiam  im-ide[n]s?    TR.  Quian  me  pro 

te  ire  ad  cenam  ailtumo? 
TH.  Non  enim  ibis:   ego  ferare  faxo,  ut  meruisti,  in 

crucem. 
CA.  Age  mitte  ista:  Tacto  ad  me  ad  cenam.     TR.  Dic 

uenturum:   quid  taces? 
CA.  Sed  tu,  istuc  quid  confugisti  in  aram  ^inscitissu- 

mus?  1135 


1122.  obdormiui:  corr  Ca  ||  1123.  suppl  Bo  duce  Py  |  liuc 
vel  huic  II  1124.  supj)!  Ald  in  lac  \  ludificatutn:  corr  Ald  \\ 
1125.  suppl  Ri  in  lac  \  ocedere  vel  occedere  ||  1127.  conciliarem 
vel  cociliarem  |  optimi:  corr  B^  \\  1128.  saluere  vel  saluare  | 
aduenisset  {vel  adueninisset)  heuropides  ||  1129.  sic  tale:  corr 
Scioppius  II  1130.  s  add  lU  \\  1131.  si  tibi  vel  sibi  ||  1032.  Ver- 
bero  vel  Verbo  |  del  B^  \  Quia////  B  \  te  ire  vel  te  |  aut  humo 
{corr  B  ras)  \\  1133.  ibis  vel  ibi  ||  1134.  Dic  uentum  vel  Di- 
cuntur  um:  corr  B-  || 


V  2,  15—31  MOSTELLARIA  65 

TK.  Adueuiens  perterruit   ine.     <(e>16quere  nunc    quid 

tecerim. 
Nunc  utrisque  disceptator  eccum  adest:  age  disputa. 
TH.   Filium  corrupisse  aio  te  meum.    <,TR.)>  Ausculta 

modo. 
[TR.]  Fateor  peccauisse,  amicam  liberasse  absente  <^te^, 
Faenori  argentilm  sumpsisse:  id  esse  absumptum  prae- 

dico.  1140 

Numquid  aliud  feci<(t)>    nisi  quod  [faciunt]  summi<^s)> 

gnati  generibus? 
<^TH.)>  <H)>ercle  mihi  tecum  cauendumst,  nimis    qui's 

oratdr  catus. 
<(CA.^   Sine   me   dum   istuc   iildicare.     sitrge:    ego   isti 

adsedero. 
<TH.)>  Maxume.  accipito  hanc  <modo)>  ad  te  litem.  <  TK.> 

Enim  istic  captiost. 
[TR.]  Fac  ego  ne  metuam  <(mihi  atque^  ut  tii  meam 

timeas  uicem.  ii45 

<^TH.)>  lam  minoris   *   *    *  *   <(fa)>cio   prae   quam  qui- 

bus  modis 
Me  ludificatiist.  TK.  Bene  hercle  factum  et  factum  gaudeo : 
Sapere  istac  aetate  oportet  qui  <^si>s  capite  candido. 
TH.  Quid  ego  nunc  faciam ?  <TR.)>  Si  amicus  De<^i)>phila 

aut  Philemoni's, 
[CA.]    Dicito  [i]isj   quo   pacto  tuos  te  seruos  ludifiea- 

uerit:  1150.  ii5i 
[TH.]  Uptumas  frustrationes  dederis  in  com[m]o<^e)>diis. 
CA.  Tace  paru[o]mper:  sihe  uicissim  me  loqui.  ausculta. 
<TH.>  Licet. 

1136.  add  Langemis  \\  1138.  add  Ca  \\  1139.  add  B-  ||  1140. 
4t:  Id  II  1141.  add  B^  \  del  Guy  \  summi  vel  sum:  corr  B-  ||  1142 
— 1146.  pers  add  vel  corrCa  ||  1142.  Erile:  corr  Piiis  \  quis:  corr 
Giplmnius  ||  1144.  accipite  vel  accipte:  o  corr  B-  \  hanc  vel  hac 
suppl  Vss  in  lac  \\  1145.  suj)}}!  Bi  in  lac  i|  1146.  suppl  Ca  in 
lac  II  1147.  CAL.  s.  v.  B  \\  1148.  add  Schoe  \\  1149.  add  Leo  \ 
dephilo  aut  philomontes:  cojt  BuecJielerus  ||  1150  sq.  pers  del 
Leo  I  capto  ||  1153.  del  B-  \  me  uicissim  loqui  (^vel  ioqui):  trai 
Ac  I  lucet:  corr  B  ras  \\ 

Plami  Comoedijle  V  5 


66  PLAVTI  V  2,  32—48 

<^CA.)>   Omniuni  primuni   sodalem  me   esse   scis  gnato 

tuo. 
Is  adi[i]t  me:  nam  illiim  prodire  piidet  in  conspectum 

tuom  1155 

Prdpter  ea  quae   fecit,    quom   te   scire   scit.     nunc  te 

obsecro, 
Stilltitiae  adulescentiaeque  eius  ignoscas:  tuost. 
Scis  solere  illanc  aetatem  tali  ludo  liidere. 
Quicquid  fecit,  ndbiscum  una  fecit:  nos  deli[n]quimus. 
Faenus,  sortem  sumptumque  omnem,  qui  amica  <(em- 

pta)>st,  omnia  1160 

Nds  dabimus,  nos  conferemus,  ndstro  sumptu,  ndn  tuo. 
TH.  Ndn  potuit  uenire  orator  magis  ad  me  inpetrabilis 
Quam    tu:    ^neque    illi    sum    iratus    neque    quicquam 

suscenseo. 
Immo  me  praesente  amato,   bil)ito,  facito  qudd  lubet; 
Si  hdc  pudet,  fecfsse  sumptum,  silpplici  |  babed  satis. 
CA.   Dispudet.     •(TR.)>  +Istam  ueniam:    quid    me   fiet 

[TH.]  niinciam?        1166 
<(TH.)>  Verberibus,  lutiim,  caedere  pendens.  <(TR.)>  Tamen 

e[s]tsi  pudet? 
<^TH.)>  Interimam  bercle  ego  (te},  s(iy  uiuo.     CA.  Fac 

istam  cunctam  gratiam: 
Tranioni  amitte,  quaeso,  hanc  ndxiam  causa  mea. 
<^TH.))    Aliud   quiduis  impetrari    a    me    facilius  perfe- 

ram,  1170 


1154.  esse  vel  esses  vel  esse  si  ||  1155.  del  Bent  |  nam 
vel  est  nam  ||  1156.  Propterea  qui  (vel  quia)  facit  qum  (vel 
quae):  corr  Ri  ||  1157.  ignoscas  vel  ignoscat  ||  1159.  una  no- 
biscum  fecit  non:  trai  et  corr  Ca  |  del  Pius  \\  1160.  sortem 
vel  fortem  |  sup})!  Ri  \\  1161.  conferemus  vel  conferimus  ||  1163. 
iratus  vel  ////ratus  ||  1164.  praesente  vel  praesenti  ||  1165.  sum- 
ptum  vel  sumptum  sumptum  ||  1166.  TR.:  corr  Ac  \  add  Ac  \ 
TH.  s.  V.  B  II  1167.  caedere  lutum:  trai  Guy  \  add  Lamb  | 
tam  inest  si:  corr  Gru  (tametsi  B^)  ||  1168.  add  Lamb  \  Interi- 
mam  vel  Interemam  |  add  Mahlerus  duce  Guy  \  suibo  facis 
tam  (CA.  s.  v.  B):  corr  B'  \\  1169.  remitte:  corr  Vss  \  noxiam 
vel  noxia  ||  1170.  add  D^  \\ 


V  2,  49—59  MOSTELLARIA  67 

Quam  lit  non  ego  istum  pro  suis  factis  pessumis  pes- 

silm  premam. 
CA.  Mftte,  quaes<(o),  istum.     <(TH.)>  +e  uiden  ut  astat 

fiircifer? 
<(CA.)>    Trauio,   quiesce,  <(si)>  sapis.      TH.    Tii   quiesce 

hanc  rem  modo 
Petere:  ego  illum  ut  sit  quietus  uerberibus  subegero. 
TR.   Nil   opust  profecto.     <CA.)  Age   iam   sme  te<(d> 

exorarier.         1175 
TH.  Nolo  ores.    CA.  Quaeso  hercle.    TH.  Nolo  inquam 

ores.     CA.  Nequicquam  neuis. 
■•■Hanc  modo  uuam  noxiam  unam  quaeso  fac  causa  mea. 
TR.   Quid  grauaris?   quasi  uon  cras   iam  commeream 

aliam  noxiam: 
Ibi  I  utrumque,  et  hdc  et  iUud,  poteris  ulcisci  probe. 
CA.   Sine   te  exorem.     TH.  Age  abi,  abi  inpune.    em, 
huic  habeto  gratiam.  1180 

Spectatores,  fabula  haec  est  acta:  uos  plausiim  date. 


1171.  pro  .suis  vel  prosus  |  pessumis  pessum  vel  spes 
sum//////  spessum  ||  1172.  que  sis  tum  euident  (vel  tume  Viden) 
ut  restat:  add  Ca  ||  1173.  quiesse  sapis:  co»t  Ca  |  quiesse: 
corr  B^  \\  1174.  ego  vel  ergo  |  uerberibus  ut  sit  quietus:  trai 
Ae  II  1175.  CAL.  |  d  add  Guy  \\  1176.  CA.  {bis)  et  TH.  .<?.  v.  B  \\ 
1178.  gras  iam  vel  gratiam:  corr  B^  ||  1180.  TH.  .<».  v.  B  \ 
abe  abi:  corr  B-  \  em  vel  hem  || 


T.  MACCl   PLAVTl 

PERBA 


PEESOIlTAE 


TOXILVS  SERVOS 
SAGARISTIO  SERVOS 
SATVRIO  PARASITVS 
SOPHOCLIDISCA  ANCILLA 
LEMNISELENIS  MERETRIX 
PAEGNIVM  PVER 
LVGRIS  VIRGO 
DORDALVS  LENO 


Arff.  I 


ARGYMEXTYM  I 


Profecto  domino  suos  amores  Toxilus 

Emit  atque  eurat  leuo  ut  emittat  manu: 

Raptamque  ui  emere[t]  de  praedoue  uirginem 

Subornata  suadet  sui  parasiti  fiiia 

Atque  ita  intric[h]atum  liidit  potans  Dordalum. 


2.  Emit  atque  vel  Emittat  que    ||    3.  deJ  Sclioe    ||    5.  dor- 
palum:  corr  Ca  || 


Arg.  II  [Al 


AEGYMENTYM  11 


tur  <(se)run 
umn     *     *     mm 
mat     *     *     rce 
m     *     *     eru  o 

fingunt  5, 

ant  <(u)erec  dum 

ru 
ta     +     *     rsi 
de  <(ui)rgi 
cam  uen  lo 


<^pr)etio .  <p)aru 

ua     *     faci 

a  re<(ci)pit  e 

tue  <(l)eno 


Argumenti  reliquias  Amhrosianas  eruit  Stu,  suppl  Schoe 
5.  riNCUNT    II    14.  secuntur  quattuor  v.  vacui  || 


1,  1—6  [A] 


ACTYS  I 

TOXILVS 
SERVOS 

Qui   amans  egens  ingressus   est  princeps  in  Amoris 

■''nias, 
Superauit  aerumms  suis  aenlmnas  ^Herculi. 
Nam  cum  leone,   cum   excetra,  cum  ceruo,  cum  apro 

Aetolico, 
Cum  auibus  Stymphalicis,  cum  Antaeo   deluctari  ma- 

uelim 
Quam   cilm   Amore:    ita  fio   miser   quaerendo    argento 

mutuo :       5 
Nec  quicquam  nisi   'non   est'  sciunt  mihi   respondere 

quds  rogo. 

Personas  per  totam  fahulam  omittiint  plerwnqne  BCD:  sed 
spatia  hahent:  notamus  quae  extent  et  quae  posf  Italos  correcta 
sint  II  1.  A.EGENS  I  EST  {item  Pseudoservius):  es  |  uias:  vi — 
(uiam  Pseudoservius)  \\  2.  in  suis  Pseudoservius  \  herculi:  heb- 
crL —  (herculis  Pseudoservius)  \\  3.  coiexcetba  (cum  excetera 
Pseudoservius):  et  cum  ecscetera  {vel  exscedra)  |  cum  ceruo  om 
Pseudoservius  \  aetolito  vel  etholico  (etolico  Pseudoservius)  j| 
4.  stymfacilis  cum  anthaeo  me  Pseudoservius  \  cleluctari  {sic  A 
et  Pseudosei-vius)   vel   delluctari     |     malueram  Pseudoserviics   \\ 

E 

6.  non  est  {vel  nonem)  sciunt:  xoxSTUESTirxT  [vohiit  corrector 

NONESTSCIUNT,    ut  vid]  \\ 


74  PLAVTI  I  1,  7—19  [A] 

SAGARISTIO.      TOXILVS 

SER\T    II 

<SA.>   Qui   ero   siio   seruire   uolt  bene  seruos  serui- 

tutem, 
Ne    illum    edepol    multa    in    i^ectore    suo   conlocare 

oportet, 
Quae  ero  placere  censeat  praesenti  atque  apsenti   suo. 
Ego   neque   lubenter   seruio   neque   satis    sum    ero   ex 

sententia:  10 

Sed  quasi  lippo  oculo  me  erus  meus  manum  apstinere 

hau  quit  tamen, 

Quin  mihi  imperet,   quin  me  suis  negdtiis  praefiilciat. 

<(T0.>  Quis  illic  est   qui  contra  me    astat?     SA.  Quis 

hic  est  qui  si<(c)>  contra  me  astat?, 

TO.  Similis  est  Sagaristionis.     SA.  Toxilus  hicquidem 

meus  amicust. 
TO.  Is  est  profecto.    SA.  Eum  esse  opinor.    TO.  Con- 
grediar.   SA.  Contra  ado-redibor.   15 
TO.  0  Sagaristio,  dei  ament  te.     SA.  0  Tdxile,  dabunt 

di  quae  exoptes. 
tt  uales?    TO.  tt  queo.     SA.  Quid  agitur?     TO. 

Viuitur. 
SA.   Satin  ergo   ex  sententia?     TO.    Si  eueniunt  quae 

exoptd,  satis. 
SA.  Nimis   stulte  amicis  utere.    TO.  Quid  iam?     SA. 
Imperare  opdrtet. 

7.  scaenam  solus  A  habet    \    add  Ca     ||     8.  illumedepol: 
edepol   illum     ||     9.  quaero    ||    10.  seruineq-    ||     11.  oculo 
(sic  A)  vel  ocillo    |    hauquiT:  aut  quit  {vel  quid)    ||    12.  QUIN 
Quid  II  13.  post  V.  14  A  hahet  \  add  Bo  \  astatquis  (SA.  Bo) 
QUisi:  qui:  add  Schoe  \\  14.  sagaristionitoxilus  ||  15.  4^  Eum 
EUM  I  4^  Congrediar  4^:  congrediar^^  |  adgrediboe:  adgre- 
dior    II    16—20.  TO.  ante  di  et  ante  v.  17  D-,  dein  SA.  et  TO. 
pernmtans   et  Satin  —   utere    Toxilo  continuans   itemque  quia 
iam  —  uisitaui    ||    16.  ti^I^toxile  |  optes    ||    17.  tres  sunt  in 
A  V.  (—  uales  —  agitur)'  ||   18.  si  rel  #  Si  {sic  A)  ||  19.  quid- 
iAM4t :  Quid  iam  ^t^  quia  iam  || 


I  1,  20—35  [—29*  A]  PERSA  75 

TO.  Miquidem  tu  iam  eras  mdrtuos,  quia  ndn  te  uisi- 

tabam.  20 

SA.  Negdtium   edepol.     TO.   Ferreum    fortasse?     SA. 

Plusculum  amium 
Fui  praeferratus  apud  molas  tribilnus  uapularis. 
TO.  Vetus  iam  istaec  militiast  tua.    SA.  Satin  tu  lisque 

ualuisti?    TO.  Hau  probe. 
SA.  Ergo   edepol  palles.     TO.   Saiicius  factits  sum  in 

A^eneris  proelio: 
Sagitta   Cupido   cdr  meum   transfixit.     SA.  lam  serui 

h£c  amant?  25 

TO.   Quid  ego   faciam?   deisne  aduorser  quasi  Titani? 

cum  eis  belligerem, 
Quibus  sat  esse  ndn  queam? 
SA.  Vide  modo,  ulmeae  catapultae  tudm  ne  transfigant 

latus. 
TO.  Basilice  agito  eleutheria.  29* 

SA.  Quid  iam?     TO.  Quia  erus  peregrist.    SA.  Ain  tu 

peregrist?    TO.    *    *    ♦ 
Sicut  tibi  bene  esse  pote  pati:  ueni,  uiues  mecum:  30 

Basilico  accipiere  uictu. 
SA.  Vah,  iam  scapulae  prilriunt,  quia  te  istaec  audiui 

loqui. 
TO.  Sed  hoc  me  linum  excrucia<(t>.    SA.  Quidnam 

id  est?  32'' 

TO.  ^Haec  de  summa  hodiest,  mea  amica  sitne  Kbera 
An  sempiternam  seruitutem   seruiat.     SA.   Quid  nunc 

uis  ergo? 

20.  uisitaba:  uisitaui  ||  21.  negoti  ||  23.  tuasatin  | 
4t^HAU:  haud  II  24.  sumfactus  I  inueneris  {sic  A)  vel  inueniris  || 
25.  transtixit  {sie  A)  vel  tranfixit  ||  26.  egO:  ergo  |  aduorser: 
aduorse  |  cumeiS:  cum  dis  ||  27.  esse  {sic  A)  vel  ese  ||  28.  ui- 
MEAE:  ut  meae :  carr  Scu  \  catapultae:  cataputae  |  trans- 
figant  latus  {sic  A)  vel  transfagan  datus  ||  29*''.  compr  B  \\ 
29».  cf.  ad  Most  v.  123  ||  29^.  qui  erus  Charisiiis  \  peregri  est 
Charisius:  peregre  est  {bis)  \  lac  sigii  Schoe  \\  30  sq.  compr  B  || 
30.  Sicut  et  tibi  vel  Sit  ut  tibi  |  mecum  vel  meum  ||  32^.  Yah. 
iam  vel  Vaiham  ||  32^.  me  unum  vel  meum  am  ||  33.  Haec  #  ]| 


76  PLAVTI  I  1,  36—50 

TO.  <Facere  ami^cuin   tibi   me  potis  es  sempitermim. 

SA.  Quem  ad  modum?   35 
TO.   "^t  mihi   des  nummds  sescentos,  quos  pro  capite 

illms  pendam: 
Quds    continuo   til^i   reponam   in  hoc  triduo    aut  qua- 

driduo. 
Age  fi  benignus:  siibueni. 
SA.    Qua    cdnfidentia    rogare    tu    a    me<(d^    argentiim 

tantum  audes, 
Impudens?   quin  si   egomet  totus  ueneam,  uix  recipi 

potis  est  40 

Qudd    tu    me    rogas:    nam   tu   aquam   a   pumice  nunc 

pdstulas 
Qui  ipsus  sitiat[e].    TO.  Sicine  hoc  te  mihi  facere?    SA. 

Quid  faciam?   TO.  Rogas? 
Aliciinde   exora  miltuom.     SA.   Tu  fac  idem  quod  ro- 

gas  me. 
TO.   Quaesiui:  nusquam   repperi.     SA.   Quaeram  equi- 

dem,  siquis  credat. 
TO.  Nempe  <(h>abeo  in  mundo.     SA.  Si  id  domi  esset 

mihi,  <Ci)>am  pollicerer.    45 
Hoc    meilmst    ut    faciam  sedulo.     TO.    Quicquid    erit, 

recipe  te  ad  me. 
Quaere  tamen:  ego  item  sedulo,  siquid  erit,  (ie  fac^iam 

lit  scias. 
+  Obsecro   te,    resecro,    operam   da  hanc  mihi  fidelem. 

SA.  Ah,  odio  me  enicas. 
TO.  Amdris  uitio,  ndn  meo  nunc  tibi  morolosrus  fio. 


35.  lac  sign  lihri  {suppl  Ca  duce  Pio)  |  4t^  Quem  vel  quem  || 
36.  mihi  dens  vel  des  mihi  |  sescentos  vel  sescemos  ||  37  sq. 
compr  B  ||  38.  fi  vel  Sed  ||  39.  confitenti  arogare  tua  me 
{vel  tuiame)  ||  40.  ueniam  ||  41.  nam  vel  manam  |  pumice 
vel  pimice  ||  42.  sitiare  ^  Sicine  vel  Siciare  ^t^  sitine  ] 
rogas  vel  rogan  ||  44.  post  46  iterat  B  ||  46.  meumst  vel 
meunst  |  recipete  vel  recipite  ]  cf.  ad  v.  44  ||  47.  sujypl  Ahra- 
ham  duce  Ca  \\  48.  4^  resecro  :^  vel  4t^  resecro  vel  resecro  ] 
me  enicas  vel  moenicas    ||    49.  morolocus:  corr  TJ^  \\ 


II,  51-53;  2, 1-15  PERSA  77 

SA.  At  pol   ego  aps  te  coucessero.    TO.  lainiie  abisV 

bene  ambulato.      50 

Sed  recipe   [tej   quam   primum   potes:  caue  fuas  mihi 

LU  quaestioue. 

Vsque  ero  domi,  dum  excoxero  lenoui  Tmalam. 


ACTVS   II 

SATVRIO 
PARASITVS 

Veterem  atque  antiquom  quaestum  maio<(rum  meum^ 
Seruo  atque  obtineo  et  magna  cum  cura  colo. 
Nam  numquam  quisquam  meorum  maioriim  fuit,      55 
Quiu  parasitando  pauerint  uentris  suos. 
Pater,  auos,  proauos,  abauos,  atauos^  tritauos 
Quasi  mures  semper  edere  alienilm  cibum: 
Neque  edacitate  eos  quisquam  poterat  umcere: 
^Neque  eis  cognomentum  erat  duris  capitdnibus.       00 
Vnde  ego  |  hunc  quaestum  optineo  et  maioriim  locum 
Neque  quadrup<(u)>lari  me  uolo:  neque  enim  decet 
Sine  meo  peric[u]lo  ire  aliena  ereptiim  bona: 
Neque  ilK  qui  faciunt  mihi  placent.    planen  loquor? 
Nam  publicae  rei  caiisa  quiquomque  id  facit  65 

Magis  quam  sui  quaesti,  animus  induci  potest, 
Eum  esse  ciuem  1  et  fidelem  |  et  bonum. 


50.  abis  4t^  {corr  Ac)  \\  51.  recipete/'//  vel  recipite:  del  Bo  \\ 
52.  malam  vel  malum  ||  53.  mali  vel  malo:  sujjp^  Gru  \\  54.  magua 
cum  vel  cum  magna  ||  55.  maiorum  vel  maorum  ||  56.  uerti'is 
vel  uentres  ||  60.  iis  vel  hus  |  cognomen  tum  erat  vel  cogno- 
mentum  ||  61.  maiorum  vel  maorum  (u  ex  e)  ||  62.  adcl  Fl  \\ 
63.  del  Guy  \  alienae  reptum  ||  64.  planen  vel  plane  ||  65.  publi- 
cae  vel  puplicae  |  quicum:  q;  add  B  in  lit.  \\  67.  et  fidelem 
et  vel  et  fidelem  11 


78  PLAVTI  I  2,  16—28;  3, 1—9 

Sed  +81  lege  rumpam     *******  G8* 

*     *     *     *     qui  damnet,  det  in  pilblicum 

Dimidium:  atque  etiam  ]  in  ea  lege  adscribier: 

Vbi  quadrup<^u>lator  quempiam  iniexiXt)  manum,     70 

Tantidem  ille  illi  rursus  iniciat  manum, 

Vt  aequa  parti  prodeant  ad  tris  uiros. 

Si  id  fiat,  ne  isti  faxim  <(n)>usquam  appareant, 

Qui  hic  +albo  rete  aliena  oppugnant  bona. 

Sed  sumne  ego  stultus  qui  rem  curo  piiblicam,         75 

Vbi  sint  magistratus  quds  curare  oporteat? 

Nimc  hiic  intro  ibo:  uisam  hesternas  reliquias, 

Quie[uene]rintne  recte  necne:  num  afuerit  febris: 

Opertaen[e]  fuerint:  nequis  obreptauerit. 

Sed  aperiuntur  aedes:  remorandiist  gi-adus.  80 


TOXILVS.      SATVRIO 

SERVOS        PARASITVS 

TO.  Omnem  rem  inueni,  ut  sua  sibi  pecunia 
Hodie  illam  faciat  leno  libertam  suam. 
Sed  eccum  parasitum  quoius  mihi  auxiliost  opus. 
Simulabo  quasi  non  uideam:  ita  alliciam  uirum. 
Curate  istic  uos  atque  adproperate  6c[u]ius,  8.5 

Ne  mihi  morae  sit  quicquam,  ubi  ego  intro  aduenero. 
Commisce  mulsum.     striithea,  tcoluthequam  appara, 
Bene  ut  m  scutris  concalea<(n>t:   et  calamum  <(i)nice. 
lam  pdl  ille  hic  aderit,  credo,  congerro  meus. 


68*.  Sed  si  vel  Sed  |  lac  sign  Schoe  duce  Brixio  \\  68*».  dam- 
net  det  vel  damne  det  ||  70.  add  Fl  \  inlexi:  corr  Ca  \\  73. 
faximus  (vel  facimus)  quam:  corr  Py  \\  78.  del  Ca  et  Doum 
num  infuerit:  corr  Hauptixis  \\  79.  Oportene:  corr  Py  \  fuerintve? 
fueritt  I  dist  Sey  \\  83.  quoius  mihi  vel  quo  mihi  ius  ||  84.  allictam 
{vel  allietam)  uerum:  corr  Ca  \\  85.  oculus  vel  oculos:  corr  Ca  || 
88.  stutris:  corr  Ca  \  n  add  Scal  ||  89.  congenro  {item  Varro) 
vel  congero  (congerrae  omnia  eius  libri  meliores  Nonii)  || 


I  3,  10-34  PERSA  79 

SA.  Me  (licit:  eugae.    TO.  Laiitum  eredo  e  bali[e]neis  90 

lam  hic  adfiiturum.    <(SA.)>  Vt  ordine  omnem  rem  tenet. 

TO.  Colljrae  facite  ut  madeant  et  colyphia: 

Ne  mihi  |  incocta  deti.s.    •(SA.)>  Rem  loquitu<(r^  meram. 

Nil<(i)>  sunt  crudae,  m'si  quas  madidas  gliittias. 

Tum  +nisi  cremore  crasso  sot  ius  colljricum:  9.5 

Nil<(i)st  macram  illud  epicrocum  pelliicidum, 

Quasi  ■'■iuream  esse  iiis  decet  collyricum. 

Nolo  m  uesicam  qudd  eat,  in  uentrem  uolo. 

TO.    Prope  me   hic    nescioquis    Idquitur.     SA.    0    mi 

Iiippiter 
Terrestris,  te  coepuldnus  compellat  tuos.  loo 

TO.  0  Saturio,  opportiine  aduenisti  mihi. 
SA.  Mendacium  edepol  dicis:  atque  haud  te  decet: 
Nam  essiirio  uenio,  ndn  aduenio  saturio. 
TO.  At  edes:  nam  iam  intus  uentris  fumant  fdcula. 
Calefieri  iussi  reliquias.     SA.  Pernam  quidem  105 

lus  est  adponi  frigidam  postridie. 
<T0.>  Ita  fieri  iussi.    SA.  Ecquid  haUecis?    TO.  Vah, 

rogas  ? 
SA.   Sapis  miiltum    ad   genium.     TO.   Sed  +[h]ecquid 

meministi,  here 
Qua  de  re  ego  tecum  meiitionem  feceram? 
SA.  Memini:  ut  muraena  et  cdnger  ne  calefierent:  iio 
Nam  nimio  melius  dppectuntur  fi-igida. 
Sed  quid  cessamus  proelium   committere? 
Dum  manest,  omnis  esse  mortaKs  decet. 
TO.  Nimis  paene  manest.     SA.  Mane  quod  tu  occeperis 

90.  Medicit  vel  Medicti  |  credo  vel  crodo  ]  ebalieneis  vel 
abalieneis:  corr  Ri  ||  91.  ut  ordine  vel  ut  Inordine  |  rem  vel 
rea  ||  93.  r  add  Ca  ||  94.  add  Pius  \\  95.  crasso  vel  cresso  || 
96.  add  Scal  \  magrum  |  epigrocum  ||  97.  iure  amesse  vel  iure 
se  amesse  ||  99.  nescio  qui  Charisius  ||  100.  compellat  tuus 
vel  compellatiuus  ||  101.  TO.  D-  \  opportune  vel  oportune  || 
102.  SA.  D^  II  103.  essurio  vel  esurio  ||  104.  TO.  D*  |  At  edis: 
ad  aedes  Nonius  \  uentris  Nonius:  ueneris  ||  105.  SA.  pro 
4^:  Ald  II  107.  add  Ahl  \  hallegis  ||  108.  here  {sic  gloss.  Pl.) 
vel  ere    ||    110.  gonger  ne  Priscianus:  conger  nec  i| 


80  PLAVTI  I  3,  35-59 

Negotiuin  agere  id  totum  procedit  diem.  115 

TO.  Quaeso  animum  aduorte  hoc:  iam  heri  narraui!  tibi 

Teciimque  oraui,  ut  nilmmos  sescentos  mihi 

Dares  utendos  mutuos.     SA.  Memini  et  scio, 

Et  te  me  orare  et  mihi  non  esse  quod  darem. 

NiK  parasitus  est  quoi  argentum  +  domideste.  120 

Lubfdo  extemplo  coeperest  conuiuium, 

Tubiircinari  de  suo,  siquid  domist. 

Cjnicum  esse  <(e)>gentem  opdrtet  parasitiim  probe: 

Ampullam,  strigilem,  scaphium,  soecos,  pallium, 

Marsiippium  habeat:  iiiibi  pauUum  praesidi,  125 

Qui  familiarem  suam  uitam  oblectet  modo. 

TO.  lam  uolo  argentum:  ffliam  utendam  tuam 

Mihi  da.  SA.  Numquam  edepol  quoiquam  etiam  u<^t)>en- 

dam  dedi. 
TO.  Non  ad  istuc,  quod  tu  ins[t]imulas.    SA.  Quid  eam 

u<i>s?    TO.  Scies: 
Quia  forma  lepida  et  liberalist.     SA.  Res  itast.        130 
TO.  Hic  leno  neque  te  nouit  neque  gnatam  tuam? 
SA.  Me  ut  quisquam  norit  msi  ille  qui  praebet  cibum? 
TO.  Itast.    hoc  tu  mihi  reperire  argentilm  potes. 
SA.  Cupio  hercle.    TO.  Tum  tu  me  sine  illam  uendere. 
SA.  Tun  illam  uendas?     TO.  Immo   alium   adlegauero 
Qui  uendat:  qui  esse  se  peregrinum  praedicet:         130 

Sicut  istic  leno  hau  dum  sex  menses  Megaribus 
Huc  est  quom  commigrauit.     SA.  Pereunt  reliquiae: 
Posterius  istuc  tamen  potest.     TO.  Scin  quam  potest? 


116.  iam  vel  enim  iam  |  narra  ut  vel  narrauit  ||  117.  sescen- 
tos  mihi  vel  sescento  mih  ||  118.  Dares  vel  Dare  ||  119.  me 
vel  meo  |  darem  vcl  darum  )|  120.  domideste  vel  domi  ide  || 
122.  Turbucinari:  corr  ex  Nonio  \  domi  sit  Nonius  ||  123. 
parasitum  vel  parasitcis  j|  125.  marsup(p)ium  vel  Marsipium 
habeat  vel  habiat  ||  128.  Mihi  da  numquam  vel  Mihilda  num- 
quaam  |  uendaadedi  ||  129.  eamus  ||  130.  liberali  [vel  libirali) 
est  II  134.  uendere  vel  uedere  ||  136.  uendat  vel  uedat  |  peregri- 
num  veJ  pergrinum  |  lac  sign  Ri  \\  137.  leno  noudum:  corr  Ei  '\ 


I  3,  60—81  PERSA  81 

Numquam  hei-cle  |  hodie  hic  prius  [s]edes,  ne  friistra 

sis,  140 

Quam  te  hoc  facturum  quod  rogo  adfirmas  mihi: 
Atque  nisi  gnatam  tecum  huc  iam  quantum  potest 
Adducis,  exigam  hercle  ego  te  ex  hac  decuria. 
Quid  nilnc?    <(SA.)>  Quid  est?     <T0.)>  Quin  dicis  quid 

facturus  sis? 
SA.  Quaeso  hercle  me  quoque  etiam  uende,  si  hibet,   145 
Dum  saturum  uendas.     TO.  Hdc,  si  facturu's,  face. 
SA.  Faciam  equidem  quae  uis.     TO.  Bene  facis.    pro- 

pera,  abi  domum: 
Praemonstra  docte,  praecipe  astu  filiae, 
Quid  fabuletur:  libi  se  natam  praedicet, 
Qui  silsi  parentes  fuerint,  unde  surrupta  sit.  150 

Sed  longe  ab  Athenis  esse  se  gnatam  aittumet: 
Et  ut  adfleat,  quom  ea  memoret.    SA.  Etiam  tii  taces? 
Ter  tanto  peior  ipsast  quam  illam  tu  esse  uis. 
TO.  Lepide  hercle  dicis.    sed  scin  qui<(d)>  facias?  cape 
Tunicam  atque  zonam,   et   chlamydem  adferto  et  cau- 

si<a)>m,  155 

Quam   ille  habeat   qui   hanc  lendni  huic  uendat.     SA. 

Eii,  probe. 
TO.    Quasi    sit    peregrinus.      SA    Laudo.     TO.    Et  tu 

gnatam  tuam 
Ornatam  adduce  lepide  in  peregrinum  modum. 
SA.  Ilod-ev  drnamenta?    TO.  Abs  chorago  silmito. 
Dare  debet:  praebenda  aediles  locauerunt.  160 

SA.  lam  faxo  hic  aderunt.     sed  ego  nil  horilnc  scio. 


140.  sedis:  corr  Bo  \\  142.  quantua  vel  quam  tua  |I  144. 
add  Sey  ||  145.  etiam  vel  ciam  vel  ut  iam  |  uendes  {vel  uendas) 
elubet:  corr  Sclioe  duce  Py  ]|  146.  uendas  vel  uedas  "//  |  facturus: 
corr  Ri  \\  147.  TO.  et  SA.  B^  \  domum  vel  donum  ||  152.  TO. 
pro  SA.  D'  II  155.  chlamydem  vel  clamidem  |  camsem  vel 
causem:  corr  Pihs  duce  Sarac  \\  157.  peregrinus  4}:  vel  per- 
regrinus  |  tu  tuam  gnatam  tapen:  corr  Ca  ||    158.  peregrinum 

vel  peregrinus    ||    159.  TTo6n  vel  TTGQe  vel  TToe    |    coragro  vel 
liorago    II    161.  nihil  hornuc  vel  horunc  nihil  || 

Plavti  C0MOEDL1.E  V  6 


82  PLAVTI     1  3,  82—87;  II 1,  1-7  [1— A] 

TO.  Nil  hercle  iiero.    uam  ilbi  ego  argeutum  accepero 
Coutiuuo  tu  illam  a  lenou<(e)>  adseritd  mauu. 
SA.  Sibi  habeat,  si  uou  extemplo  ab  eo  abdiixero. 
TO.  Abi  et  istuc  cura.    iuteribi  ego  puerum  uolo    165 
Mittere  ad  amicam  meam:  lit  habeat  auimum  bouum: 
Me  esse  effecturum  |  hddie.     nimis  lougiim  loquor. 


I 


SOPHOCLIDISCA.     LEMNISELENIS 
ANCILLA  MERETRIX 

SO.  Satis  fiiit  iudoctae,  immemori  iusipienti  dicere  to- 

tieus. 
Nimis  taudem  mequidem  prd  barda  et  pro  rilstica  reor 

habitam  esse  aps  te. 
Quamquam  ego  uiuum  bibo,  at  maudata  uon  cdnsueui 

simul  bibere  uua.      170 
Mequidem   iam  satis   tibi   spectatam  ceusebam  esse  et 

meos  mdres. 
Nam   equidem    te    iam  sectdr    quiutum  huuc    annum: 

quom  iuterea,  credo, 
Ouis   si   lu  ludum   iret,    pdtuisset  iam  fieri  ut  probe 

litteras  sciret, 
Quom   iuteriin   tu  meum   iugeuiiim   faus   atque   iufans 

nondum  etiam  edidicisti. 


164.  habeat  vel  haat  ||  165.  curam  me  tibi:  corr  Ac  (in- 
teribi  [inter  v.  588  et  677?]  gloss.  Plaut.)  ||  166.  ad  amicam 
meam  vel  adamcam  mam  ||  168.  satistfuit  |  indoctae:  in- 
dotae  I  insipienti  (sic  A)  vel  infienti  ||  169.  tandem  mequidem 
{sic  A)  vel  tanden  mequidem  (tandem  equidem  Nonius)  ||  170sq. 
sic  A:  tres  sunt  v.  in  B  ( —  simul  —  spectatam)  |  at:  ad 
consueui  {sic  A)  vel  consui  |  unaJmequideM:  unam  equidem 
SATiSTiBiSPECTATAM:  satis  bis  pectatam  j  censebam:  censue- 
ram  i|  172.  te  iam:  iamte  |  interea:  interiam  ||  17.3.  quiS: 
Cuis  vel  cuius:  corr  Bergkius  |  potuisseiam  ||  174.  Quom  vel 
cum:  QUUM  1  tu  meum  {sic  A)  vel  eum  |  >ANSATQrNFANS- 
KolJDUMETiAMEDiDiciSTi:  fans  non  edidicisti  atque  infans  || 


II  1,  8— 13;  2,  1— C  [A]  PERSA  83 

Potiu  lit  taceas?  potin  ne  moueas?  175 

Memiui  et  scio  et  calleo  et  eommemini, 
Amas  pdl  misera:  id  tuos  scatet  auimus: 
Ego  istiic  placidum  tibi  ut  sit  faciam. 
<(LE.y  Miser  est  qui  amat.     <(S0.)>  Certo  isqui- 

dem  nilist, 
Qui  nil  amat.    quid  ei  homini  opus  uitast?    180 
Ire  decet  me  ut  erae  opsequens  fiam,   libera  ea  opera 

ocius  lit  sit. 
Conueniam   huuc   Toxihim   :    eius    aureis    quae  ''^man- 

data  sunt  onerabo. 


TOXILVS.     PAEGNIVM.      SOPHOCLIDISCA 

SERVOS  PVER  AXCILLA 

TO.  Satin  haec  tibi   sunt  plana  et  certa?  satin   haec 

meministi  et  tenes? 
PAE.   Melius  quam   tu   qui   docuisti.     TO.    Ain  uero, 

uerbereiim  caput? 
PAE.  Aio  enim  uero.    TO.  Quid  ergo  dixi?    PAE.  Ego 
recte  apud  illam  dixero.         185 
TO.  Ndu  edepol  scis.    PAE.  Da  hercle  pignus,  ni  dmnia 

memini  et  scio, 
Etquidem   si    scis   tute    quot  hodie   habeas   digitos  in 

manu. 
TO.  Egon  dem  pignus  tecum?    PAE.  Audacter,  si  lubi- 
dost  perdere. 

175 — 180.  sic  A:  iiaattuor  v.  sunt  in  B  (—  commemini  — 
placidum  —  amat)  ||  176.  calleo  (sic  A)  vel  callea  |i  178.  placi- 
dum:  tELAGUS  II  179.  kihiliest:  nihil  est  ||  180.  xihili  j  ei: 
ET  II  181.  T'TERAE:  utere  vel  ere  |  fiam  {sie  A)  vel  filiam  | 
L**ERAEA:  Hberam  ea  ||  183.  plana:  planae  vel  plane  |  hac|| 
184.  QUAMTU:  quam  II  185.  UEKOQUID  |  dixcro  {sic  A)  vel 
dixiero  ||  186.  omnia  {sic  A)  vel  omia  ||  187.  etquideM:  Equi- 
dem  I  QUOTHODIEHABEAS:  quod  habeas  hodie  ||  188.  egon- 
DEM:  Eoondem  vel  eodem  |  Audacter  {sic  A)  vel  Aucdacter  | 
LUBiDOEST:  lubidos  est  II 


84  PLAVTI  11  2,  7—520  [—12  A] 

TO.  Boua  pax  sit  potiils.    PAE.  Tum  tu  igitur  sme  nie 

ire.    <T0.>  Et  iubeo  et  sino: 
Sed  ita  uolo  te  currere,  ut  domi  sis,  quom  ego  te  +esse 

illi  censeam.  190 

PAE.  Faciam.    TO.  Quo  ergo  is  nunc?    PAE.  Domum: 

uti  domi  sim,  quom  illi  censeas. 

TO.   Scelus  tu  pueri's:   atque   ob   istanc  rem   ego  ali- 

qui[t]  te  peciiliabo. 
PAE.   Scio   fide  hercle   erili   ut  soleat   mpudicitia  6p- 

probrari, 
Nec  subigi  queantur  umquam,  ut  pro  ea  fide  habeant 

iiidicem. 
TO.  Abi  modo.    PAE.  E[r]go  laudabis  faxo.    TO.  Sed 
has  tabellas,  Paegnium,  195 

Ipsi  Lemniseleni  fac  des  et  quae  iussi  niintiato. 

SO.  Cesso  ire  ego  quo  missa  sum? 
PAE.  Eo  ego.    TO.  I  sane:  ego  domum  ibo.    face  rem 

hanc  cum  cura[s]  geras. 
Vola  curriculo.    PAE.  Istuc  marinus  passer  per  circum 

solet. 
Illic  hinc  abiit  mtro  huc.    sed  quis  haec  est  quae  me<d)> 

adudrsum  incedit?    200 
SO.  Paegnium  hicquidemst.    PAE.  Sophoclidisca  haec 

peculiarist  eius 
Quo  ego  sum  missus.    SO.  NiiUus  esse  hodie  hoc  puero 

peidr  per(h)>ibetur. 

189.  ire  et  {etiam  A,  tit  vid)  ||  190.  uolo:  urolo  |  cue- 
EERE:  curare  |  illi  (sic  A)  vel  illic  ||  191.  duo  v.  sunt  in  A 
(— UTI  [vel  ut])  I  cum:  quam  ||  192.  istanc  (sic  A)  vel  istam  ' 
ALIQUIT:  aliquid:  corr  Dousa  ||  193.  fidehkecoIjK:  fidei 
hercle  |  opprobrae*:  opprobari  ||  194.  Nec:  ni  ||  196  sq. 
comjy)'  B,  discr  Ca  \  lemniseleni  vel  lemnisse  leni  |  SO.  Z)*  || 
198.  sane  vel  san  ||  199.  marinus  vel  marrinus  ||  200.  Illic 
abiit  (vel  Illie  habiit)  hinc:  trai  Bi  |  huc  vel  hunc  |  mae  duor 
sum  vel  me  aduorsum:  cojt  Guy  ||  201.  TO.  praem  D:  corr 
Sarac  \  sophoclidisca  vel  sophodi  disca  vel  sophodiclisca 
(item  V.  205)  ||  202.  missus  vel  missum  |  SO.  D*  |  peior 
vel  poior  || 


1  2,  21—35  PERSA  85 

Compellabo.    PAE.  Commorandust  apud  hanc  i^obieci 

<^gi"adus^. 

SO.  Paegnium,  deliciae  pueri,  salue.  quid  agis?  ut  uales? 

PAE.  Sophoclidisca,  di  —  me  amabunt.    SO.  Quid  me? 

<PAE.>  Vtrum  hercle  z  w  _         205 

Sed  si   ut  digua's  faciaut,   odio  hercle  habeant  et  fa- 

ciant  male. 
80.   Mitfce  male   loqui.     PAE.   Quom  ut  digna's  di'co, 

bene,  non  male  loquor. 
SO.   Quid   agis?     PAE.   Feminam   scelestam   te  astans 

contra  contuor. 
SO.  Certe  equidem  puerum  peiorem  quam  te  noui  ne- 

minem. 
PAE.  Quid  male  facio  aut  quoi  male  dico?    SO.  Quoi 
pol   quomque   occasiost.  210 

r'AE.  Nemo  homo  umquam  ita  arbitratust.    SO.  At  pol 

multi  esse  ita  sciunt. 
PAE.  Heia.    <S0.>  Beia.    PAE.  Tiio  ex  ingenio  mores 

aliends  probas. 
SO.  Fateor  e[r]go  profecto   me  esse,  ut  decet  lenonis 

familiae. 
PAE.  Satis  iam  dictum  habeo.    SO.  Sed  quid  tu?  cdn- 

fitere,  ut  te  aiitumo? 

PAE.  Fatear,  si  ita  sim.     SO.  lam  abi:  uicisti.    PAE. 

Abi  nunciam   ergo.     SO.  Hoc   mi 

expedi,  215 

Qud  agis?      PAE.Quo  tu?     SO.  Dic  tu:  "'prior  rogaui. 

PAE.  At  post  scies. 
SO.  Eo  ego  hinc  haud  longe.  PAE.  Et  quidem  ego  haud 
longe.    SO.  Quo  ergo  *  *,  scehis? 

20.3.  TO.  s.  V.  praem  D^  \  hanc  vel  hana  |  suppl  Schoe  duce 
Langeno  ||  204.  Penignum  vel  pegnium  |  deliciae  pueri  vel  de- 
liciet  pueris  ||  205.  acld  Bi  \\  206  sq.  dignas  (ibis)  \\  208.  PA.  B^  \ 
astans  vel  astan  ||  209 — 211.  i^ers  liahet  D-  ||  209.  quam  vel  quan  || 
210.  male  facio  vel  mali  facio  ||  213.  del  Ca  \\  215.  Fatear  vel 

b 

Faciar  |  ::t|=  ergo  hoc  {vel  hoo):  corr  Brixius  ||  216.  agis  vel  ais  || 
217.  hinc  haud  vel  hinc  aud  |  ergo  vel  ego  |  lac  sign  libri  \\ 


86  PLAVTI  II  2,  36—49 

PAE.  Nisi  sciero  prius  ex  te,  tu  ex  me  numquam  hoc 

quod  rogitas  scies. 
SO.  Niimquam  ecastor  hodie  scibis  prius  quam  <ego) 

ex  te  audiuero. 

PAE.  Itanest?  SO.  Itanest.  PAE.  Mala's.  SO.  Scelestu's. 

PAE.  Decet  me.     SO.  Me  quidem 

haud  decet.  220 

PAE.   Quid  ais?    certum  |  est  celare,   qud   iter   facias, 

pessuma? 
SO.  Quid,  offirmasti  |  occultare,  quo  te  immittas,  pes- 

sume? 
PAE.   Par  pari   respondes   dicto:   abi  iam,  quando  ita 

certa  re[se]st: 
Nili  facio  scire.    ualeas.    SO.  Asta.    PAE.  At  propero. 

SO.  Et  pol  ego  ite<m>., 

PAE.  Ecquid  habes?    SO.  Ecquid  tii?    PAE.  Nil  equi- 

dem.   SO.  Cedo  manum  ergo.   PAE. 

Estne  haec  manus?  225 

SO.  Vbi  illa  altr/}]rast  furtifica  laeua?    PAE.  Domi  ec- 

cam  I :  huc  nullam  attuli. 
SO.  Habes  nescioquid.    PAE.  Ne  me  attrecta,  siibigita- 

trix.     SO.  Sin  te  amo? 
PAE.  Male  operam  locas.    <S0.>  Qui?    PAE.  Quia  enim 
nil  amas,  quom  ingratu<(m>  amas. 
SO.   Temperi   hanc    uigilare    oportet    formulam    atque 

aetatulam, 
Ne,  ubi  uorsicapillus  [peUis]  fias,  foede  semper  seruias.  230 
Tilquidem  haud   etiam   es  octoginta  pondo.     PAE.  At 

confidentia 

218.  scies  vel  scis  ||  219.  add  Kampmannus  \\  220.  rnala  es 
vel  maleas  |  scelestus:  corr  Bi  \  mequidem  t-e/  mequide  ||  221.  fa- 
cias  vel  facies  1|  223.  pari  vel  piri  |  dicto  vel  dicito  |  #  abi  iam  | 
del  Giiy  \  224.  Nihilo:  corr  Ca  \  ualeas  vel  uleas  |  at  vel  a  |  ite 
vel  ire:  corr  Ca  \\  22.5.  Etquid  tu  ||  226.  Vbi  vel  Vibi  |  altera  (vel 
alterra)  est:  eorr  Spengelius  \  attuli  veZ  atuli  ||  227.  Habes  nescio- 
quid  vel  Habe  scio  quid  ^  \  sibigitatrix  vel  subigatrix :  corr  Ri  \\ 
228.  quia  #  enim  ||  229.  temperi  etiam  gloss.  Plaut.  \\  230.  ubi  {vel 
ibi)  capillus  uersibellis  {vel  uersippellis  vel  uesipellis) :  corr  Ri  \\ 


II  2,  50—64  PERSA  87 

■•"Illa  inilitia  militatur  millto  magis  quam  pdndere. 
Atque  ego  hanc  [nune]  operam  perdo.     SO.  Quid  iamV 

PAE.  Quia  peritae  praedico. 
Sed  effo  cesso.    SO.  Mane.    PAE.  Molesta's.    SO.  Eroro 

<(ero^  quoque,  msi  scio 

Quo  agas  te.     PAE.  Ad  uos.     SO.  Et  pol  ego  ad  uos. 

PAE.  Quid  eo?    SO.  Quid  id  ad  te 

attinet?  2.35 

PAE.    Enim   non    ibis  niinc,    uicissim   nisi  scio.     SO. 

Odiosu's.    PAE.  Lubet. 
Niimquam  hercle   istuc    exterebrabis,    tu  lit  sis  peior 

quam  ego  siem. 
SO.   Malitia  certare   tecum  mfseriast.     PAE.   Mers  tu 

mala's. 
Quid   est   quod   metuas?     <^S0.)>   Idem   istuc   quod   tu. 

PAE.  Dic  ergo.  SO.  *  *  * 
Ne  hoc  quoiquam  homini  [ejdicerem,  omnes  mit[l]ti  ut 

loquerentiir  prius.     240 
PAE.   Edictumst  magnopere   mihi,    ne   quoiquam  hoc 

homini  crederem, 
Omnes   muti   ut   <(e^loquerentur  prius   hoc    quam  ego. 

SO.  At  tu  hdc  face: 
Fide   data  credamus.     PAE.  Noui:   omnes   sunt   lenae 

leuifidae. 
Neque  tippulae  leuius  pondust  quam  fides  lendnia. 
SO.  Dicamabo.  PAE.  Dic  amabo.  SO.Ndloames.  PAE. 

Facile   impetras.        24.5 
SO.  Tecum  habeto.  PAE.  Et  tu  hdc  taceto.  SO.  Tacitum 

erit.    PAE.  Celabitur. 


233  sq.  pers  pro  #  Ca  \  del  Bo  |  peritae  vel  peritae  |j 
234.  Molestes  vel  molesta  es  |  add  Bo  \  nisi  vel  :^  nisi  || 
23.5.  ad  te  attinet  vel  ate  attenet  ||  236.  dist  Bi  \  scio  vel  cio 
odiosus  es:  corr  Bo  \\  237.  dist  Vss  |  prior:  corr  Ca  \\  238.  Mali- 
tia  vel  Milicia  1|  239  sqq.  pers  corr  Lamh  \\  239.  dic  vel  di 
lac  sign  Ca  ||  241.  Edictum  est  vel  Editum  est  |  hoc  homini 
vel  homini  ||  242.  add  Mue  \\  244.  tippulae  Panlus:  stipulae  || 
246.  habeto  et  taceto  vel  abeo  et  taceo  |( 


88  PLAVTI     n  2,  65-68 ;  3,  1—7  [2, 66—  A] 

SO.  Toxilo  has  fero  tabellas  tiio  ero.    PAE.  Abi:   ec- 

<(c)>illiliii  domi. 
At  ego  I  banc   ad  Lemniselenem   tiiam   eram   opsigna- 

tam  abietem. 
SO.    Quid   istic  scriptum?     PAE.  Iiixta  tecum,   si   tu 

nescis,  nescio: 
Nisi  fortasse  blanda  uerba.     SO.  Abeo.    PAE.  Et  ego 

abiero.  SO.  Ambula.  250 


ACTYS   III 

SAGARISTIO 

SERVOS 

loui  opulento,  incluto,  Ope  gnato, 
Supremo,  ualido,  uiripotenti, 
Opes,  spes  bonas,  copias  commodanti 
*     *     ♦     *     lubens     uitulorque  merito, 
Quia  meo  amico  amiciter  hanc  commoditatis  copiam  255 
Daniint,  argenti  miitui  ut  <(e)>i  egenti  opem  adferam. 
Quod  ego  non  magis  somniabam  neque  opinabar  neque 

censebam, 
Eam   fore  mihi  occasionem:   ea  minc  quasi  decidit  de 

caelo. 
Nam  erus  meus  me  Eretriam  misit,  domitos  boues  ut[i] 

sibi  mercarer: 


247.  tabellas  vel  tabella  es  ||  249.  nescis  {sic  A)  vel  nes- 
scis  II  250.  At:  corr  Ac  ||  251  —  254.  sic  A:  duo  sunt  v.  in  B 
(—  uiripotenti)  ||  251  sq.  254.  cf.  ad  Most.  v.  123  \  incluto 
{sic  A)  vel  induto  ||  supremo:  supraemo  vel  suppremo  ||  253. 
dist  Sehoe  \\  254.  lac  sign  ex  A  ||  255.  Quam  meo  Nonius  \\ 
256.  argenti  {sic  A)  vel  argeti  |  mutui  {sic  A)  vel  minuti  |  ut 
legenti:  UTi(ege)NTi  {corr  Weisius)  \\  258  sq.  lioc  ordvne  A:  inv 
reliqui  \\  259.  naM:  Num  |  meebetpjam:  meeretsiam  vel  me 
(Jtac)  iam    |    del  Bo,  fort.  cum  A  \\ 


il  3,8-19  [A]  PERSA  89 

Dedit   arerentum:    nam    ibi    mercatum   dixit    ^esse    die 

septumei:  260 

Stiiltus,  qui  hoc  mihi  diiret  argentum  quoius  ingenium 

nduerat. 
Nam  hoc  argentum  |  alibi  abutar:  ^bdues  quos  emerem 

ndn  erant'. 
Nilnc  et  amico   prdsperabo   et  genio  meo  multii  bona 

faciam. 
Diil   quo   bene   erit,   die   lino   absoluam.     tuxtax  tergo 

erit  med:   non  curo. 
Nunc   amico   homini   binis   domitis   mea  ex    crumina 

largiar.  265 

Nam  id  demum  lepidumst:  triparcos   hdmines  uetulos 

auidos  ar[i]dos 
Bene  admordere,  qui  salinum  seruo  obsignant  cum  sale. 
Virtu[se]st,  ubi  occasio  admonet,  dispicere.    quid  faciet 

mihi  ■? 
Verberibus  caedi  iusserit,  compedes  inpingi:  uapulet: 
Ne   sibi   me   credat   siipplicem    fore.     uae  illi,   nil  iam 

mihi  noui  270 

Offerri  potest  quin  sim  peritus.     sed  TToxili  puerum 

Paegnium  eccum. 


260.  mercatuin  (sic  A)  vel  mertatum  |  die  (sic  A)  vel  dies  || 
203.  Nunc  et:  NUNC  |  AJIICO:  amico  meo  |  prosperabo  (sic  A) 
vel  properabo  ||  264.  QCO:  quod  |  tuxtax:  tuxcax  (tuttax  vel 
tutax  gloss.  Plcmt.)  \\  265.  HOMiNiBixis(i-iaj  eibus):  homini- 
bus  II  266.  del  Sey  \\  267.  quisalinum:  quis  alienum  |  cum 
{sic  A)  vel  #  cum  ||  268.  duo  v.  sunt  in  A  ( —  occasio)  |  del 
Ei  I  dispicere  {sic  A)  vel  dispecere  ||  269.  uerberibus  {sic  A) 
vel  uerboribus  |  iusserit  {sic  A)  vel  iussirit  |  iaipingi:  im- 
poni  vel  Inpono  |  uapulet  etiam  A  \\  270.  suplicem  vel 
supplicem  {sic  A)  \  fore  {sic  A)  vel  rore  |  nihiliammihi  : 
mihi  iam  nihil  ||  271.  Oiferri  vel  Oferi:  offeeee  j  eccum 
{sic  A)  vel  ecccum  || 


90  PLAYTI  II  4,  1—12  [AJ 


PAEGNIVM.      SAGARISTIO 

PYER  SERYOS 

PAE.  Pensum  meum  quod  datumst  confeci:  niinc  domum 

propero.    SA.  Mane,  etsi  properas. 

Paegnium,  ausculta.     PAE.   Emere  oportet  quem   tibi 

oboedire  uelis.  SA.  Asta. 
PAE.  Exhibeas  molestiam  I,  ut  opinor,  siquid  debeam, 
Quf  nunc  sic  tamen  es  molestus.     SA.  Scelerate,  etiam 

respicis?  27.5 

PAE.   Scio  ego  quid  sim  aetatis:   eo  istuc  maledictum 

inpune  auferes. 
SA.  Vbi  Toxilus  est  tuos  erus?     PAE.  ^n^i  illi  lubet 
neque  te  consulit.    SA.  Etiam 
Dicis  ubi  sit,  uenefice? 

PAE.  Nescio,  inquam,  ulmitriba  tu.  278^ 

SA.  Male  dicis  maiori?     PAE.   Prior  promeritus  per- 

petiare: 
SeiTiam   operam,    lingiiam   LTberam   eras  iiissit  me<:^d> 

habere.  280 

SA.  Dicisne  mihi  ubi  sit  Toxikis?     PAE.  Dico  ut  per- 

petuo  pereas. 
SA.    Caedere    hodie    tu    restibus.      PAE.    Tuaquidem, 

cucule,  caussa 
Non  hercle,  si  os  perciderim  tibi,  metuam,  morticeme. 


272.  SA.  praem  D'  \  datumst  (datumest)  vel  datumsi  | 
NUNCDOMUMPKOPERO:  nunc  pro  domum  ||  273.  PAEGNiUM:  pae- 
pnium  (corr  D)  |  PAE.  D^  |  :f|:  asta  vel  asta:  ^^astas  ||  274.  Ex- 
hibeas  {sic  A)  vel  Exibeas  ||  275  sq.  j)ers  corr  Pius  (SA.  bis  pi'aem 
D^)  1  tamen:  tam  |i  277 — 278^.  duo  v.  srmt  in  B  ( —  consulit), 
quinque  in  A  ( —  erus  —  neque  —  etiam  —  uenefice).-  cf.  ad 
Most.  123  II  277.  PAE.  et  SA.  D^  {item  278)  ||  278.  DICIS:  edicis 
ulmitriba  vel  mul  mitriba;  uimiteiba  ||  279.  Male  {sic  A)  vel 
MaH  II  280.  liberam:  operam  |  iussitmeo  (o  aut  ex  D  aut 
in  T  cwr):  iussit  me  vel  me  iussit  {corr  Hi)  ||  281.  PAE.  Z)*  || 
282  sq.  hodie  {sic  A)  vel  odie  |  caussa  :  causa  |  dist  Ei  \ 
hercle  si  os  vel  her  clisios:  herclesihos  || 


II  4,  13— 21.  23.  22.  24.  25  [A]     PERSA  01 

SA.  Video  ego  te:  iam  iiicubitatus  es.     PAE.  Ita  sum: 

quid  id  attiuet  ad  te? 
At  non  sum  ita  ut  tu,  gratiis.     SA.  Confidens.    PAE. 

Sum  hercle  uero:     285 
Nam   ego  me   confido   liberum  fore:    tu  te  numquam 

speras. 
SA.  Potin  lit  molestus  ne  sies?    PAE.  Quod  dicis  fa- 

cere  non  quis. 
SA.  Abi  in  malam  rem.    PAE.  At  tii  domum:  nam  ibi 

tibi  parata  praestost. 
SA.  Vadatur  hic  me.    PAE.  Vtinam  uades  desmt,   in 

carcere  lit  sis. 

SA.  Quid  hoc?     PAE.  Quid  est?     SA.  Etiam,  scelus, 

male  Idquere?     PAE.   Taudem  ut 

liceat,  290 

Quom  seruos  sis,  seruom  tibi  male  dicere.    SA.  Itane? 

specta 
Quid  dedero.    PAE.  Nil:  nam  nil  habes.   SA.  Di  deaeque 

me  omnes  perdant  — 
PAE.  Amicus  sum:  eueniant  uolo  tibi  quae  dptas.  <(SA.)> 

Atque  id  fiat, 
Nisi  te  hddie,  si  prehendero,  defigam  in  teiTam  cdla- 

pheis. 
PAE.   Tun  me   defigas?   te   cruci   ipsum  adfigent  pro- 

pediem  aliei.  295 

SA.  Qui  te  di  deaeque  —  scis  quid  hinc  porrd  dictu- 

ras  fiierim. 


284.  es:  SUM  I  attinet  ad  te:  anteattiket  ||  285.  sum 
ita:  ITA  I  UTTU:  uitu  vel  uita  |  graths:  gratis  |  PAE.  D*  || 
286.  tute  numquam  (sic  A)  vel  ut  enumquam  ||  287.  SA.  et 
PAE.  D^  I  sis  II  288.  in  {sic  A)  vel  im  |  SA.  jyro  PAE.  D-  ;| 
289.  PAE.  et  SA.  D*  j  uesinitin  ||  290.  ut  liceat  vel  udiceat: 
utiliceat    II    292.  Quid  {sic  A)  vel  Qui    |    m.  dii    |    deaeque 

{sic  A)  vel  dete  vel  d§te  ||  293  sq.  Jioc  ordine  A:  inv  reliqui 
(SA.  add  Brixius)  |  eueniat  |  Nisi  te  {sic  A)  vel  Nisi  |  defe- 
EAM  II  295.  TUN:  Tunc  |  ADFiGENTPEOPEDiEfir:  i^ropediem  {vel 
propedienti)  adfigent  jj  296.  QUi:  Quin  || 


92  PLAVTI       II  4,  26—30;    5,  1  -7  [A] 

Ni  linguae  moderarei  queam.  potin  abeas?    PAE.  Abi- 

gis  facile: 

Nam  umbra  mea  hic  intus  uapulat.     SA.  Vt  istum~di 

deaeque  perdant: 

Tamquam  proserpens  bestiast  biKnguis  et  scelestus. 

Hercle    istum    abiisse    gaudeo.     foris    ^aperit.      eccere 

aiitem,  300 

Quem  conuenire  maxume  cupiebam,  egreditur  mtus. 


I 


TOXILVS.      SAGARISTIO.     SOPHOCLIDISCA 

SERVI    II  ANCILLA 

TO.   Paratum    iam   esse   dicito    unde   argentum  sit  fu- 

tiirum. 
Iiibeto  habere   animilm   bonum:    dic    me    illam  amare 

milltum. 
Vbi  se  adiuuat,   ibi   me   adiuuat.     quae   dixi   ut  nun- 

tiares, 
Satin  ea  tenes?     SO.   Magis   calleo    quam    aprugnum 

calhim  callet.  305 

TO.  Propera,  abi  domum.    SA.  Nunc  huic  ego  graphice 

facetus  fiam: 
Subnixis  alis  me  mferam  atque  amicibor  gloridse. 
TO.   Sed   quis  hic    ansatus    ambulat?     SA.    Magnifice 
conscreabor. 

•297.  NILINGUAE:  nil  linguae  vel  Nil  ingruae  |  queam  vel 
queam  ^:  QuiAM^I:  |  abeaS:  habeas  ||  298.  MEAHic(veZ  iam): 
mea  |  intus  uapulat  {sic  A)  vel  intu  apulat  |  istum:  istunc  || 
299.  BESTIAST:  bestiae  |  scelestus  {sic  A)  vel  celestus  ||  300. 
Hercle  {sic  A)  vel  Herde  |  istuM:  illum  |  abiisse  {sie  A)  vel 
abisse  ||  301.  conuenirE:  cum  uenire  ||  302.  dicitO:  tlicto  || 
304.  adluat  bis:  corr  Valla  cum  A,  ut  vid  \\  305.  satinetenes  | 
plus  calleo  quam  aprunum  Nonius:  magis  tabello  quam  pni- 
num  Charisius  (aprugnum  etiam  Servius)  \  callet  {sic  A  cum 
Nonio  et  Charisio)  vd  cilet  ||  306.  huicegO:  ego  huic  ||  308. 
post  V.  309  habet  A  \  hic  conatus  Nonius  \  nft^iAGNiriCE:  magni- 
fice  vel  magnifico  |  conckeabor:  constabor  {corr  ex  Nonio)  || 


ii  5,  8--J-2  [A]  PERSA  93 

TO.  Sagaristio   hicquidemst.     quid  agitur,   Sagaristio? 

ut  ualetur? 
Ecquid  quod  mandaui  tibi  Testne  in  te  speculae?    SA. 

Adito:  310 

Videbitur:  factiim  uolo.     uenito:  promoueto. 
TO.  Quid  hoc  hic  in  collo  tfbi  tumet?    SA.  Yomicast: 

pressare  parce: 
Nam  ubi  quf  mala  tangit  manu,  dolores  cooriiintur. 
TO.    Quaudo   istaec   innatast    tibi?     SA.   Hodie.     TO. 

Secari  iiibeas. 
SA.  Metuo  ne  inmaturam  secem:  ne  exhibeat  plus  ne- 

gdtei.  315 

TO.  Inspicere  morbum   tuom  lubet.     SA.  Ah,  ah,  abi 

atque  caue  sis 
A  cornu.     TO.   Quid  iam?     SA.   Quia  boues  bini  hic 

sunt  in  crumma. 
TO.  Emitte  sodes,  ne  euices  fame:  sine  ire  pastum. 
SA.   Enim  metuo  ut  possim  reicere  in  bubile,   ne  ua- 

gentur. 
TO.   Ego   reiciam:    habe   animiim  bonum.     SA.  Crede- 

tur:  commodabo.       320 
Sequere  hac  sis:  argentum  hic  inest  quod  mecum  du- 

dum  orasti. 
TO.  Quid  tii  ais?     SA.  Dominus   me  bouis  mercatum 

Eretriam  misit: 
Nunc  mi  Eretria  erit  haec  tiia  domus.     TO.  Nimis  tu 

facete  loquere: 

309.  cf.  ad  30S  \  quidemest:  quidem  secl  ||  310.  estne  in  te 
speculae  4^  adito  etiam  A  \\  311.  promoneto  (item  A)  \\  313.  tan- 
GIT:  tetigit  I  cooriuntur  (sic  A)  vel  cooriuuntur  ||  314.  hodie 
{sic  A)  vel  odie  1|  315.  exbibeat  {sic  A)  vel  exibeat  ||  316.  iubet  | 
AHAHABi:  abbi  vel  abi  ||  317.  bini  {sic  A)  vel  boni  |  crumina 
vel  crimina:  ckumena  ||  318.  fames  in  eire  {veJ  inire):  fames- 
INEIRE  II  319.  IXBUBILEREICERE:  in  bubilcm  rciccre :  trai  Bo  j 
uagentur:  uagientur  vej  uiagentur  ||  320.  creditur:  corr 
Guy  11  321.  sequere:  Seque  |  argentum  {sic  A)  vel  argentur  1 
mecumdudumorasti:  me  dudum  rogasti  ||  322.  bouiS:  uobis  | 
eretriam  (sic  A)  vel  eretria  || 


94  PLAVTI     II  5,  23-27 ;  III 1, 1—14  [A] 

Atque  ego  j  omne  argentiim  tibi  hoc  actiitum  incolume 

redigam. 
Nam  iam  omneis  sycophantias  instruxi  et  comparaui,  325 
Quo   pacto   ab  lenone   ailferam  hoc   argentum  —  SA. 

Tanto  melioi*. 
TO.  Et  mulier  ut  sit  h^bera   atque  ipse  liltro   det  ar- 

gentum. 
Sed  sequere  me:  ad  eam  rem  usus  est  tua  mihi  opera. 

SA.  Vtere  lit  uis. 


SATVRIO.     VIRGO 

PARASITVS 

SA.  Quae  res  bene  uortat  mihi  et  tibi  et  uentri  meo 

Perennitassitque  adeo  huic  perpetud  cibu<(m)>,  3.30 

Vt  mihi  supersit,  siippetat,  superstitet: 

Sequere  hac,  mea  gnata,  me  cum  deis  uolentibus. 

Quoi  rei  dpera  detur  scis,  tenes,  intellegis: 

Commiinicaui  tecum  consilia  dmnia. 

Ea  caiissa  ad  hoc  exemplum  te  exornaui  ego:  335 

Venibis  tu  hodie,  uirgo.    VI.  Amabo,  mi  pater, 

Quamquam  lubenter  escis  alienis  studes, 

Tuin  uentris  causa  filiam  uendas  tuam? 

SA.  Miriim  quin  regis  Philippi  caussa  aut  Attali 

Te  pdtius  uendam  quam  mea,  quae  sis  mea.  340 

VI.  Vtrum  pro  anciUa  me  habes  an  pro  filia? 

SA.  Vtinim  hercle  magis  in  uentris  rem  uidebitur. 


324.  ego  omne  etiam  A  \  hocactutuM:  hoc  tutum  || 
325.  sycophantias  {sic  A)  vel  sychophantias  ||  328.  ^t^  utere 
vel  utere:  4|:ut£K  ||  330.  Perennitatisque :  pekeennitatkiq- : 
c(MT  Buechelerus  |  cibo  {sic  A)  vel  cybo:  corr  Buechelerus  \\ 
331.  suppetat  {sic  A)  vel  puppetat  ||  334.  consilia  omnia  {sic  A) 
vel  consilio  meo  ||  335.  caussa:  causa  |  exemptum  ||  336—399. 
2iers  plerasque  add  D^  non  sine  errorihus    ||    338.  Tu  inuentris 

Causa:    TUIUENTKISCAUSAM     |     UENDAS:   uendis     II     339.   CAUSSA: 

causa    II    341.  UTRUM:  Vtrum  tu  || 


III  1,  15—39  [A]  PERSA  95 

Meum  opinor  iniperium[stj  iii  te,  nou  in  me  tibist. 

VI.  Tua  istaec  potestas  est,  pater:  ueriim  tamen, 

Quamquam  res  nostrae  sunt,  pater,  pauperculae,      345 

Modice  et  modeste  meliust  uitam  uiuere. 

Nam  ad  paiipertatem  si  admigrant  infamiae, 

Grauior  paupertas  fit,  fides  sublestior. 

SA.  Enim  uero  odiosa's.    VI.  Ndn  sum  neque  me  esse 

arbitror, 
Quom  parua  natu  recte  praecipio  patri.  350 

Nam  inimici  famam  non  ita,  ut  natast,  ferunt. 
SA.  Ferant  eantque  maxumam  malam  crucem. 
+Non  ego  inimicitias  omnis  pluris  existumo, 
Quam  mensa  inanis  niinc  si  apponatiir  mihi. 
VI.  Pater,  hominum  immortalis  est  infamia:  355 

Etiam  tum  uiuit,  quom  esse  credas  mdrtuam. 
SA.   Quid?    metuis  ne   te   uendam?     VI.   Non  metud, 

pater: 
Verum  insimulari  nolo.     SA.  At  nequiquam  neuis. 
Med  modo  istuc  pdtius  fiet  quam  tuo. 
VI.  ■''Fiat.     SA.   Quae  hae   res  sunt?     VI.  Cdgita  hoc 

uerbum,  pater:      360 
Erus  si  minatus  est  malum  serud  suo, 
Tam[en]etsi  id  futurum  ndn  est,  ubi  captumst  flagrum, 
Dum  tiinicas  ponit,  quanta  adficitur  miseria. 
Ego  niinc  quod  non  futiirumst  formidd  tamen. 
SA.  Virgo  atque  mulier  niilla  erit  quin  sit  mala      365 
Quae  praeter  sapiet  quam  placet  parentibus. 
VI.  Virgo  atque  mulier  nulla  erit  quin  sit  mala 


343.  del  Ca  \  tibist:  tibi  ||  344.  istaec  (s/e  A)  vel  ista  et  || 
346.  est  melius  Nonius  ||  347.  Nam  om  Festus  \  ubi  ad  pauper- 
tatem  Xonius  \  admigranti^'famiae:  admigrantim  famiae  {vel 
famae):  immigrant  infamiae  Festiis,  accessit  infamiam  Nonius  || 
348.  paupertas  grauior  Nonitis  |  scptestior  ||  349.  odiosaes 
(sic  A)  vel  diosa  es  |  neque  me:  neq-  ||  350.  qum  |  natu  recte 
{sic  A)  vel  natura  ee  {vel  ee)  te  ||  351.  nataest:  nata  si  ||  352. 
MAXIMAM:  in  masimam  ||  353.  sic  etiam  A  \\  355.  infamia  {sic  A) 
vel  imfamia  ||  360.  quaeehaeeeS:  quae  heres  ||  361.  mxatus  || 
362.  tamexesl\urusxox  {et  id  fvtv  s.  scr.)  ||  367.  erit:  erat  || 


96  PLAYTI  III  1, 40—65  [A] 

Quae  reticet,  siquid  fieri  peruorse  uidet. 
SA.  Malo  cauere  meliust  te.    VI.  At  si  uon  licet 
Cauere,  quid  agam?  nam  ego  tibi  cautum  uolo.       370 
SA.    Malusne    ego    sum?     VI.    Nou   es  neque   me   di- 

gnu<^m)st   dicere : 
Verum  ei  rei  operam  do,  ne  aLii  dicant  quibus  licet. 
SA.  Dicat  quod  quisque  uolt:  ego  de  liac  sententia 
Non  demouebor.     VI.  At,  meo  si  liceat  modo, 
Sapienter  potius  facias  quam  stulte.     SA.  Lubet.     375 
VI.  Lubere  tibi  per  me  licere  intellego, 
Veriim  lubere  hau  Kceat,  si  liceat  mihi. 
SA.  Futura's  dicto  oboediens  an  non  patri? 
VI.  Futura.     SA.  TScis  nam,  til)i  quae   praecepi?     VI. 

Omnia. 
SA.  Et  ut  ui  surrupta  fueris?     VI.  Docte  calleo.     380 
SA.  Et  qui  parentes  fuerint?    VI.  Habeo  in  memoria. 
Necessitate  me,  mala  ut  fiam,  facis. 
Verum  uideto,  me  ubi  uoles  nuptum  dare, 
Ne  haec  fama  faciat  repudiosas  nuptias. 
SA.  Tace,  stiilta.    non  tu  nunc  hominum  mores  uides? 
Quoiuismodi  hic  cum  [mala]  fama  facile  nubitur.    386 
Dum  dds  sit,  nullum  uitium  uitio  udrtitur. 
Yl.  Ergo  istuc  facito  ut  ueniat  in  mentem  tibi 
Me  esse  indotatam.     SA.  Caue  sis  tu  istuc  dixeris. 
Pol  deum  uirtute  dicam  et  maioriim  meum  —        390 
Ne  te  indotatam  dicas,  quoi  dos  sit  domi  — : 
Libromm  ecciUum  |  habeo  plenum  soracum: 
Si  hoc  adcurassis  lepide  quoi  rei  operam  damus, 


369.  LICEAT  II  371.  EST  ||  372.  UERUM:  uirum  |  done  (sic  A) 
vel  donec  ||  374.  iiceat  ||  376.  TiBiPERiiE:  per  me  tibi  ||  377.  hau 
(sic  A)  vel  haud  |  siliceat:  si  lubeat  vel  si  iubeat  ||  379.  prae- 
cepi  (sie  A)  vel  precipi  ||  380.  utuisurruptA:  id  ut  surrupta 
{vel  surrepta)  ||  382.  necesitate  ||  383.  uoles  {sic  A)  vel  uioles  || 
385.  stulta  {sic  A)  vel  stultam  |  dist  Ac  \\  386.  CUIUSMODI:  Quo 
ius  modi  vel  quo  uis  modi:  corr  Lorenzius  duce  Guy  \  del  Ca  \\ 
387.  sit:  et  ||  390  sq.  uirtutem  Konius  \  dicam  {item  Nonius): 
raco  I  disi  Sclioe  \  Ne:  ni  ||  392.  ecillum:  ec  cillum  vel  ecce 
illum  (iccillum  Festus)  \  plenumillumsoracum  || 


mi,6G— 71;  2,1— 5;  3,1-4[A]     PERSA  97 

Dabuntur  dotis  til)i  inde  sescenti  logei, 
Atque  Attici  omnes:  nulluin  Siculum  acceperis.        395 
Cum  hac  dote  poteris  uel  mendico  nubere. 
VI.  Quin  tu  me  ducis,  siquo  ducturiis,  pater? 
Vel  tii  me  uende  uel  <(me)>  face  quid  tibi  lubet. 
SA.  Bonum  aequomque  oras.    sequere  hac.     VI.  Dicto 

sum  aildiens. 


DORDALVS 

LENO 


Quidnam  esse  acturum  hunc  dicam  uicinum  meum,   400 
Qui  mihi  iuratust  sese  hodie  argentiim  dare? 
Quod  si  non  dederit  atque  hic  dies  praeterierit, 
Eofo  arffentum,  ille  iiis  iurandum  amiserit. 
Sed  ibi  concrepuit  fdris:  quisnam  egi'editur  foras? 


TOXILVS.      DORDALVS 

SERVOS  LENO 

TO.  Curate  isti  intus:   iam  ego   domum   me  recipiam. 

DO.  Oh,       405 
Toxile,  quid  agitur?     TO.  Oh,  lutum  lenonium, 
Commi^xtum  caeno  sterculiniim  piiblicum, 
Inpure,  inhoneste,  iniure,  inlex,  labes  popli, 


394.  L06EI:  longi  (dabantur  tibi  sexcenti  logi  Pseudoasco- 
nkis)  II  395.  onmes  om  Pseudoasconius  j|  396.  poteris  {sic  A)  vel 
poteras  ||  397.  ducturus:  corr  Bi  \\  398.  add  JRi  \  lubet  {sic  A) 
vel  lube  ||  399.  aequmq-  ]  4j:  dicto:  endicto  |  audiens:  audi 
eas  II  400.  dicathunc  ||  401.  sese:  se  ||  404.  fokis:  fores  || 
405 — 417.  pers  add  D'  \\  405  sq.  iSTi:  istic  vel  istuc  [  ohjjtoxile: 
obtoxile  vel  otoxile  |  oh:  eo  ||  407.  CAEtNOjSTEncuLiNTM:  cae- 
noster  cilinum  vel  41=  noster  cilinum  ||  408.  iniure  {item  Nonius) : 
PERiHRE  I  labes  {sic  Nonius)  vel  inlabes:  tabes  |  popli  (item 
Nonius  p.  10):  populi  {item  Nonius  p.  447)  \\ 

PLA.VTI   COMOBDIAE    V  7 


98  PLAVTI  III  3,  5-28  [A] 

Pecunias  accipiter  auide  atque  muide, 

Procax,  rapax,  trahax:  trecentis  uersibus  410 

Tuas  inpuritias  transloqui  nemo  potest: 

Accipin  argentum?  accipesis  argentum,  mpudens. 

Tene  sis  argentum  |.     etiam  tu  argentiim  tenes? 

Possiim  te  facere  ut  argentum  accipias,  lutum? 

Non  mihi  censebas  copiam  argenti  fore,  415 

Qui  m'si  iurato  mihi  nil  ausu's  credere? 

DO.  Sine  respirare  me,  ut  tibi  respdndeam. 

Vir  summe  populi,  stabulum  seruitricium, 

Scortdrum  liberator,  suduculum  flagri^ 

Compedium  tritor,  pristinorum  ciuitas,  420 

Perennisenie,  liirco  edax,  furax,  fugfax, 

Cedo  sis  mihi  argentum,  da  mihi  argentum,  inpudens. 

Possum  a  te  exigere  argentum?  argentum  inquam  cedo. 

Quin  tu  mihi  argentum  reddis?  nilne  te  pudet? 

Lend  te  argentum  pdscit,  solida  seruitus,  425 

Pro  liberanda  amica:  ut  omnes  audiant. 

TO.  Tace,  dbsecro  hercle:  ne  tua  uox  ualide  ualet. 

DO.  Referundae  ego  habeo  bnguam  natam  gratiae. 

Eodem  mihi  pretio  sal  praehibetur  qud  tibi. 

Nisi  me  haec  defendet,  numquam  debnget  salem.     430 

TO.  lam  omitte  iratus  esse.    id  tibi  suscensui, 

Quia  te  negabas  credere  argentiim  mihi. 

DO.  Mirum  quin  tibi  ego  crederem  |,  ut  idem  mihi 


409.  Pecuniae  {item  A)-.  corr  Buecheleriis     ||     411.  tba>s- 
LOQUi:  traloqui  ||  415.  accessit  ex  A  \\  416.  ausus:  corr  Bent\\ 

417.  siNE:  Sene   |   kespieaeemetjttibi  :  respirarem  et  ibi  ut  jl 

418.  populi  {sic  A,  ut  vid)  vel  popli  |  seruitritium  {sic  A)  vel 
seruitricium  ||  419.  suduculum  (sediculum  codices  Pauli): 
subiculum  ||  420.  pristinorum  {sic  A)  vel  pistrinorum  |  ciui- 
LAS  II  421.  PEE(enn)issEEUE  (perennis  herbae  Nonius)  \  lye- 
CHEE(da)X:  lurchedax  (lurcho  Sacerdos):  corr  ex  Nonio  \  furax 
fugax  {sic  A  et  Nonius)  vel  fugax  furax  ||  422.  da  mihi  ar- 
gentum  {sic  A)  vel  da  mihi  argentam  ||  423.  ate:  te  ||  424. 
NIHILNE:  nihil  ni  ||  428.  eej-eeexdae  ||  429.  pkaetio  j|  430,  me 
haec:  HAECME  I  deHnget  {sic  A)  vel  delinquet  ||  431.  omi.  jk: 
omitto  II  432.  te:  TU  || 


III  3, 29— 43  [—38 A] ;  IV  1,  1—6     PERSA  99 

Faceres  quod  partim  faciunt  argentarii: 
Vbi  quid  credideris,  citius  extemplo  foro  435 

Fugiunt  quam  ex  porta  liidis  quom  emissust  lepus. 
TO.  Cape  hoc  sis.    DO.  Quin  das?    TO.  Nilmmi  sexcenti 

hic  erunt 
Probi,  numerati:  fac  sit  mulier  hlDera, 
Atque  huc  continuo  adduce.     DO.  lam  faxo  hic  erit. 
Non  hercle  quoi  nunc  hdc  dem  spectandiim  scio.      440 
TO.  Fortasse  metuis  m  manum  concredere? 
+  Mirum  quin  citius  iam  a  foro  argentarii 
Abeiint  quam  in  cursu  rdtula  circumudrtitur. 
Abi  istac  trauorsis  angiportis  ad  forum: 
Eadem  ista[ha]ec  facito  miilier  ad  me  transeat         445 
Per   hdrtum.     DO.   lam    hic   faxo   aderit.     TO.    At  ne 

prdpalam. 
DO.  Sapienter  sane.     TO.  Siipplicatum  cras  eat. 
DO.  Ita  hercle  uero.     TO.  Diim  stas,  reditum  opdrtuit. 


ACTYS  lY 

TOXILVS 

SERVOS 

Siquam  rem  accures  sdbrie  aut  frugaliter, 

Solet  illa  recte  siim  manus  succedere.  450 

Atque  edepol  firme  ut  quisque  rem  accurat  suam, 

Sic  ei  procedit  pdst  principio  denique. 

Si  malus  aut  nequamst,  male  res  uortunt  quas  agit: 

Sin  aiitem  frugist,  eueniunt  frugaliter. 


435.   FORO:    a   foro  ||   436.   LUDISEMISSUSLEPUS   ||   437.  CAPE: 

Scape  vel  Sape  ||  438.  Probi  {sic  A)  vel  Brobi  ||  439.  adduce 
vel  adluce:  (ad)DUCEi  ||  440.  hercle  (sic  A)  vel  erde  ||  441  sq. 
in  manum  —  citius  om  CD  ||  443.  quam  (sic  A)  vel  qua  || 
444.  Ahiis  tracta  {vel  tacta)  uorsis  ||  445.  Eadem  vel  Ad  est  j| 
452.  post  principio  etiam  Donatus  || 


100  PLAVTI  YV  1,  7—13;  2,  1—8 

Hauc  ego  rein  exorsus  sum  facete  et  callide:  455 

Igitiir  jirouenturam  bene  confido  mihi. 

Nunc  ego  lenonem  ita  hodie  intricatum  dabo, 

Vt  ipsus  sese  qua  se  expediat  nesciat. 

Sagaristio,  heus,  exi  atque  educe  uirginem 

Et  istas  tabellas  quas  consignaui  tibi,  460 

Quas  tu  attulisti  mi  al)  ero  meo  usque  e  Persia. 


SAGARISTIO.      TOXILVS,      (VIRGO) 

SERVI     II 

SA.    Numquid   moror?      TO.    Euge,    euge    exornatu'^ 

basil[l]ice. 

T^Tiara  ornatum  lepide  condecorat  tuom. 

Tum  hanc  hospitam  autem  crepidula  ut  graphice  decet. 

Sed  satin  estis  meditati?     SA.  Tragici  et  comici     465 

Numquam    aeque   sunt    meditati.     TO.    Lepide    hercle 

adiuuas. 

Age  illiic  apscede  procul  e  conspectu:  [SA.]  tace. 

Vbi  cum  lenone  me  uidebis  conloqui, 

Id  erit  adeundi  tempus.    nunc  agerite  uos. 


456.  prouenturam  vel  prouentura  ||  459.  educe  vel  educ  | 
462.  TO.  et  SA.  D^  \  exornatus:  corr  Bi  \  del  D  \\  463. 
Theatrum  lepida  condecorat  schema  Priscianus  ||  464.  TO. 
iwaem  D^  \\  467.  aspice  deprocul  in  conspectum:  corr  Dousa 
e  V.  727  I  SA.  2:>ro  4^:  D^:  del  Ac  \\  469.  Id  erit  vel  id  ad- 
erit  I  nunc  vel  nun  |  age  rite  vd  agite:  correximus  \\ 


IV  3,  1  —  15  [10—  A]  PERSA  101 


DORDALVS.      TOXILVS 

LENO  SERVOS 

DO.    Quoi    homini    di    prdpitii    simt    tiliquid    obiciunt 

lucri.  470 

Nam  ego  hodie  compendi  feci  binos  panes  m  dies: 
fta  ancilla  mea  quae  fuit  hodie  siia  nunc  est:  argento 

uicit. 
lam  hodie  alienum  cenabit,  nil  gustabit  de  meo. 
Sumne  probus,  sum   lepidus  ciuis,  qui  Atticam  hodie 

cmitatem 
Maxumam  maiorem  feci  atque  auxi  ciui  femina?     475 
Sed  ut  ego  hodie  fiii  benignus,  lit  ego  multis  credidi, 
Nec  satis  a  quiquam  hdmine  accepi:   ita  prdsum  cre- 

debam  dmnibus: 
Nec  metuo,   quibus  credidi  hodie  nequis  mihi  in  iure 

abiurassit. 
Bdnus  uolo  iam  ex  hdc  die  esse:  qudd  neque  fiet  neque 

fuit. 
TO.  Hiinc  hominem  ego  hodie  in  trasennam  ddctis  de- 

ducam  dolis:         480 
Itaque    huic    insidiae    paratae    siint    probe.      adgrediar 

uirum. 
Quid  agis?    DO.  Credo.     TO.  ^^nde  agis  te,  Ddrdale? 

DO.  Credd  tibi. 
Di  dent  quae  ueKs.     TO.  Eho,   an  iam  manu  emisisti 

miilierem? 
DO.  Credo  edepol,  credo  inquam  tibi.    TO.  lam  liberta 

auctu's?  DO.  Enicas. 


470.  di  vel  de  ||  471.  bi  nons  vel  non:  corr  Ca  \\  476.  Sed  ut 
vel  Sed  ut  et  ||  477.  quiqua  vel  quoquam  |  accepi  vel  accipi  |{ 
480.  hominem  ego  {sic  A)  vel  ego  hominem  |  intrasennam  {sic 
A)  vel  in  trassenam  |  deducam:  ducam  ||  482.  TO.  ante  credo 
D*  I  ^tuNDE:  unde  |  dordale  (sic  A)  vel  4}:  Dordale  |  DO.  D*  !j 
483.  TO.  D*  II  484.  DO.  D^  \  edepol  {sic  A)  vd  epol  |  TiBnAJi  \ 
TO.  D*  I  liberta  {sic  A)  vel  liber  |  auctus  es  :^  -.  ArCTUS  || 


102  PLAVTI  IV  3,  16—28  [A] 

Quiii  tfbi  me   dico   credere.     TO.   Dic  bona  fide:  iam 

liberast?  485.  486 

DO.  I  ad  foram,  e  praetore  exquire,  siquidem  credere 

mihi  non  uis. 
Libera  inquamst.     ecquid  audis?     TO.  At  tibi  di  bene 

faciant  omnes. 
JiS^umquam  enim  posthac  tibi  nec  tuorum  quoiquam  quod 

noh's  uolam. 

DO.  Abi,  ne  iura:  satis  credo.  490 

TO.  Vbi  niinc  tua  hbertast?    DO.  Apud  te.    TO.  Ain? 

apud  mest?  DO.  Aio  inquam:  apud  test 

inquam. 

TO.  Ita  me  di  ament,  ut  ob  istanc  rem  tibi  multa  bona 

instant  a  me. 
Nam   est  res   quaedam   quam  occiiltabam  tibi  dicere: 

nunc  eam  narrabo: 
Vnde  tu  pergrande  lucriim  facias:   faciam  ut  mei  me- 

mineris,   diim  uitam 
Viuas.    DO.  Bene  dictis  tuis  bene  facta  aures  meae  auxi- 

lium  exposcunt.         49 o 
TO.  Tuom  promeritumst  merito  lit  faciam:   et  ut  me 

scias  esse  ita  facturum, 
Tabellas  tene  has,  pellege.    DO.  Hae  quid  ad  me?    TO. 
Immo  ad  te  attinent  et  tua  refert: 


485.  #  DIC:  dic  |  POLAio  vel  #olet —  add  A    \\    487.  i; 
li  I  EPEAETOBE:  ad  praetorem  |  mihicredere    ||   488.  inquam- 

SIECQUID    I     #  At:   AT    I    BENEFICIANT     ||     489—495.   sic  A,   nisi 

quod  489 — 491  duo  sunt  ( —  credo)  et  uiuas  adhaeret  v.  494  (diser 
Stu):  septem  sunt  in  B  ( —  uolam  —  apud  me  est  —  rem  — 
occultabam  —  facias  —  benedicis)  ||  489.  quiquamquod:  quod 
{suppl  Lamb)  ||  491.  libertast:  libertas  ||  492.  istanC:  istam  || 
493.  ea  Nonius  ||  494.  pergrandem  Nonius  \  uitam  {sic  A)  vel 
uita  II  495.  benedictis:  benedicis  |  benefacta:  benbactis  |  ex- 
POSCUNT:  expostulant  ||  496.  me  scias  {sic  A)  vel  messias  | 
essbitA:  esse  ||  497 — 500.  sic  A:  quinque  v.  in  B  swnt 
( —  attinent  —  domino  —  ipsis  —  recitato)  ||  497.  PEL- 
LEGE:  pellige    I    ^  immo  {sic  A)  vel  immo    |    attinent:  alie- 

NENT  II 


IV  3,  28—46  [A]  PEiiSA  103 

Nam  ex  Persia  sunt  istaec  allatae  mi  a  meo  ero.     DO. 

Quando?     TO.  Haud  dudum. 
DO.    Quid    istae    narrant?     TO.    Percontare   ex    ipsis: 

ipsae  tibi  narrabunt. 
DO.   Cedo   sane  mihi.     TO.  At  clare  recita[to].     DO. 
Tace,  dum  pellego.    TO.  [Recita:]  Hau 
uerbum  faciam.  600 

DO.  'Salutem  dicit  Toxilo  Timarchides 
Et  familiae  omni.     si  ualetis,  gaudeo. 
Ego  ualeo  recte  et  rem  gero  et  facio  lucrum 
Neque  istoc  redire  his  dcto  possum  mensibus: 
Itaque  hic  est  quod  me  detinet  negotium.        505 
Chrysopolim  Persae  cepere  urbem  in  Arabia, 
Plenam  bonarum  rerum  atque  antiquom  oppidum: 
Ea  conportatur  praeda,  ut  fiat  aiictio 
PubKcitus:  ea  res  me  domo  expertem  facit. 
Operam  atque  hospitium  ego  isti  praehiberi  uolo 
Qui  tilDi  tabellas  adfert.     cura  quae  is  uolet:    511 
Nam  is  mihi  honores  suae  domi  habuit  maxumos.' 
Quid  id  ad  me  aut  ad  meam  rem   refert   Persae    quid 

rerum  gerant 
Aiit   quid  erus  tuos?      TO.    Tace,    stultiloque:    nescis 

quid  te  instet  boni 
Neque    quam   tibi   Fortiina  faculam  lucrifera[m]   adlu- 

cere  uolt.  515 


498.   EX:   e    (     SUNTISTAECALLATAEMIHl4^AME0(er)0:   adme 

allatae  modo  sunt  istae  a  meo  domino  ]  haut  |  dudum  {sic  A) 
vel  dubium  ||  499.  ^t^PERCOXTAKAE :  perctare  ||  500.  clare  (sic  A) 
vel  dare  |  del  Spengelins  \  PELLiGOREC(i)TAHAU:  pellico  :^ 
haud     II     501.   DO.  D*     1|     502.  ante  gaudeo' s.  scr.  TO.  D^  |l 

504.  ISTOC:  isto     I    REDIRE:  reddere     |     octo  (sic  A)  vel  osto  || 

505.  DETEXET  II  506.  CHRYSOPOLIN:  Cleusipolim  II  508.  CON- 
PORTATUR:  comparatur  |  praeda  {sic  A)  vsl  prae  |1  509.  Publici- 
tus  {sic  A)  vel  Pollicitus  ||  511.  offert  |  qua  eis:  Q-is  |  uelit  |j 
513.  perse  {etiam  A,  iit  vid)  \\  514.  quid  te  {sic  A)  vel  quid  |1 
515.  neq-quaM:  Nequiquam  |  faculam  {sic  A)  vel  foculam  | 
LU^cri^iFERAM:  lucificam:  del  Mi  j  adlucere:  allucere  vel  al- 
licere  jj 


104  PLAVTI  IV  3,  47-64  [A] 

DO.  Qiiae  istaec  liicriferast  Fortima?     TO.  Istas  quae 

nontnt  roga: 
Ego  tantiimdein  scio   quantnm    tu,    m'si   quod  pellegi^ 

prior. 
Sed  ut  occepisti,  ex  tabellis  ndsce  rem.     DO.  Bene  me 

mones. 
TO.   Fac   silentiiim:  nunc   ad   illud  uenies  quod  refert 

tua. 
DO.  'Iste  qui  tabellas  adfert  adduxit  simul       520 
Forma  expetenda  liberalem  uirginem, 
Furtiuam,  abductam  ex  Arabia  penitissuma. 
Eam  te  uolo  curare  ut  istic  ueneat: 
•   Ac  sud  periculo  is  emat  qui  eam  mercabitur: 
Mancipio  neque  promittes  neque  quisquam  dabit.  525 
Probum  et  numeratum  argentum  ut  accipiat  face. 
Haec  ciira  et  bospes  ciira  ut  curetiir.    uale.' 
TO.   Quid  igitur?    postquam  recitasti  qudd  erat  cerae 

creditum, 
lam  milii  credis?    DO.  Vbi  nunc  illest  bdspes  qui  hasce 

huc  attulit? 
TO.  lam  hic  credo  aderit:  arcessiuit  illam  a  naui.    DO. 

Nil  mi  opust  530 

Litibus    neque    tricis.     quam    ob    rem    ego    argentum 

enumerem  foras? 
Nisi  mancipio  accipio,  quid  eo  mi  dpus  est  mercimdnio? 
TO.   Tacen   an  non  taces?  numquam  ego  te  tam  esse 

matulam  credidi. 


516.  liUCBiFEEAESTFOETUNA:  fortuna  lucrifica  est  11  517. 
tantumclem  {sic  A)  vel  tantundem  ||  518  sq.  tabelIjE(s)  | 
4:J:  nunc  (etiam  A):  pers  corr  Pius  \  uenieS:  uentes  ||  521. 
yiBGiNEM:  mulierem  ||  522.  fortiuam  Priscianus  |  abductaM: 
adductam  (sic  Priscianus)  vel  aduectam  ||  523.  cubabe:  ac- 
curare  |  ueneat:  ueniat  ||  524.  peeiculO:  periclo  |  qui  eam: 
QUi  II  525.  peomittiS:  promittet  (corr  Geppertus)  \\  529.  hasce- 
HUC:  hasce  vel  asce  ||  530.  arcessiuit:  acceesiuit  |  illam  a 
naui  (sic  A)  vel  illa  mandauit  |  ^t^NiHiL:  nihil  ||  531.  teiciS: 
trichis  |  ego  argentum  (sic  A)  vel  argentum  |  enumeeem: 
numerum  ||  532.  opusest:  opus    || 


IV  3,  65—78  [A]  PERSA  105 

Quid?  metuis?    DO.  Metuo  herele  uero:  sensi  ego  iam 

compluriens 
Neqiie  mi  haud  imperito  eueniet,  tali  ut  in  hito  hae- 

ream.  535 

TO.    Nil   pericli   mihi  uidetur.     DO.    Scio    istuc:    sed 

metud  mihi. 
TO.  Mea  quidem  +istuc  nil  refert:  tila  ego  hoc  facio 

gratia,  537.  538 

^t  tibi  recte  conciliandi  primo  facerem  copiam. 
DO.  Gratiam  habeo:   sed  te  de  aliis  quam  de  te  alios 

suauiust  540 

Fieri  doctos.     TO.  Nequis  uero  ex  Arabia  penitissuma 
Persequatur.     etiam   tu   illam   destinas?     DO.  Videam 

modo 
Mercimonium.     TO.  Aequa   dicis.     sed   optume  eccum 

ipse  aduenit 
Hdspes    ille   qui    has   tabellas  attuht.     DO.   Hicinest? 

TO.  Hic  est. 
DO.   Haecine   illast  furtma  uirgo?     TO.  luxta  tecum 

aeque  scio,  545 

Nisi  quia  specie  quidem  edepol  liberalist,  quisquis  est. 
DO.  Sat  edepol  concinnas<(t)>  facie.    TO.  Vt  contemptim 

carnufex. 
Taciti  contemplemur  formam.     DO.   Laiido   consiliiim 

tuom. 

534.  dist  Sey  |  hercle  {sic  A,  ut  vid)  vel  herche  |  iam  om 
Gellius  et  Nonius  \\  535.  lutO:  ludo  ||  536.  pebiclimihi:  pericli  || 
537  sq.  HOCFACIO:  refero  ||  540.  aliis  (sic  A)  vel  alis  |  de- 
TEALIOS:  alios  de  te  ||  541.  aeabia:  barbaria  ||  543.  ad- 
UENIT :  adunt  vel  addunt  |!  544.  hicinest^^:  :  hiccine  est  # 
vel  hiccinest  ||  545.  aeque  scio  {sic  A)  vel  scio  eque  ||  546.  qui 
aspeci  {vel  aspexi)  equidem:  corr  Luchsius  duce  Bergkio  \ 
QUISQUISEST:  quisquis  es  ||  547.  add  Ca  \  carnifex  || 
548.  FORMAM:^ :  formam   || 


106  PLAVTI  IV  4,  1—13  [A] 

SAGARISTIO.      TOXILVS.      VIRGO.      DORDALVS 

SERVI  II  LENO 

SA.   Satin  Atheuae  til)i  sunt    uisae    fortunatae    atque 

opiparae? 
VI.    X^rbis    speciem    uidi  j,    hominum   mores    perspexi 

parum.  550 

Numquid  in  principid  cessauit  uerbum  docte  dicere? 
DO.  Hau  potui   etiam  in  primo   uerbo   perspicere  sa- 

pientiam. 
SA.  Quid  id  quod  uidisti?  lit  munitum  muro  tibi  ui- 

sum  dppidumst? 
VI.  Si  incolae   bene   siint  morati,  id  piilcre  munitum 

arbitror: 
Pei-fidia  et  peculatus  ex  urbe  et  auaritia  si  exulant,  555 
Quarta  inuidia,  qumta  ambitio,  sexta  |  obtrectatio, 
Septumum  periurium,  —  TO.  Eugae.    VI.  Octaua  in- 

diligentia, 
Nona  iniuria,   decumum,    quod  pessumum   adgressust, 

scelus: 
Haec  unde  aberant,  ea  iirbs  moenita  muro  sat  erit  simplici. 
"^bi  [ea]   aderunt,   centumplex  muras  rebus  seraandis 

parumst.  560 

TO.  Quid  ais  tu?    DO.  Quid  uis?    TO.  Tu  in  iUis  es 

decem  sodalibus: 
Te  in  exilium  hinc  ire  oportet.     DO.  Quid  iam?    TO. 
Quia  periiirus  es. 

549.  s(uii)TU(i8).\E:  uisae  ||  550.  specieM:  speclem  | 
— (p)EES(pexi)  [nbi  mores  sj^at  non  explet]:  mores  prospexi  || 
551.  Numquid  {sic  A)  vel  Numqud  ||  552.  haU:  Haut  vel  Haud  | 
perspicere  vel  perficere  ||  553.  uis(umop)piDUMST :  uisumst 
oppidum  {vel  opidum)  ||  554.  (idpulch)RE  {suppl  Stu):  pulchre  I 
munitum  {sic  A)  vel  monitum  ||  555.  Perfidia  {sic  A)  vel  Per- 
fida  II  556.  ambitio:  arbitrio  ||  558.  adgeessusT:  adgressu  || 
560  sq.  ea  urbs  —  aderunt  solus  habet  A  \  eaaberunt:  corr 
Ri  I  centumplex:  centuplex  |  mueum  |  paeumst:  parum 
sit  II  561.  sodalibus  {sic  A)  vel  sodalibs  ||  562.  ire  hinc:  trai 
Schoe  duce  A  \\ 


IV  4,  14—30  [A]  PERSA  107 

DO.  Verba  quidem  liaud  indocte  fecit.     TO.  Ex  tuo  iu- 

quain  ussust:  eine  hanc. 
DO.  Edepol  qui   quom   hanc  magis  contemplo,  magis 

phicet.     TO.  Si  hanc  emeris, 
Di  immortales,  nuUus  leno  te  alter  erit  opulentior.    565 
Euortes  tuo  arbitratu  homiues  fuudis,  familiis: 
Cum    dptumis    uiris    rem    habebis,    gratiam    cupient 

tuam, 
Venient  ad  te  comisatum.     DO.  At  ego  iiitromitti  ud- 

tuero. 
<T0.)>  At  enim  illi  uoctu  dccentabunt  dstium,  exurent 

fores. 
Proiii  tu  tibi  iubeas  concludi  aedis  foribus  ferreis,  570 
Ferreas  aedis  commutes,  limina  indas  ferrea, 
Ferream  seram  atque  anellum:  ne  sis  ferro  parseris: 
Ferreas  tute  tibi  inpingi  iilbeas  crassas  cdnpedis. 
DO.  1  in  malum  crviciatum.    TO.  I  sane  tu  —  hanc  eme: 

ausculta  mihi. 
DO.  Mddo  ut  sciam  quanti  mdicet.   TO.  Vin  huc  uocem? 
DO.  Ego  illo  accessero.  575 

TO.  Quid  agis,  hospes?     SA.  Veuio,  adduco  hanc  ad 

te,  ut  dudum  dixeram. 
Ncim   heri   in   portum   ndctu   nauis  uenit:    ueniri  hanc 

uolo, 
Si  potest:  si  ndn  potest,  iri  hinc  uolo  quantum  potest. 
DO.   Saluos  sis,  adulescens.     SA    Siquidem  hanc  uen- 

didero  pretid  suo. 

563.  ussut  vel  uisust  vel  usust  ||  564.  contemplo:  CON- 
TEMPL**  I  4t:si:  si  ||  565.  Di  (sic  A)  vel  Dii  ||  567.  cupient 
vel  concipient  ||  568.  comisatum  vel  comissatum  |  intromitti- 
tJOLUERO:  intromitti  (siippl  Ca)  \\  569.  add  Ca  \\  570.  proin: 
Proinde  ||  571.  limina  vel  lineina  {{  572.  anulum  {etiam  A): 
corr  Bo  \\  573.  Ferreas  tute:  ferreastulte  {  coNPEpiscRAS- 
SAS  {]  574.  I  in:  isisiN  {  TO.  pro  #  Ca  \  iSAN***H(an)CEME: 
i  sane  hanc  eme  atque  {corr  Ri  cum  A,  ut  vid)  \\  blb.  uti 
vel  ut  {sic  A)  \  accessero  {sic  A)  vel  accerseo  {{  576.  agis 
{sie  A)  vel  ais  {  hospes-fj::  hospes  (  adteutdubum:  ut  dudum 
vel  ut    {{    578.  lEi:  ire  {1 


108  PLAVTI  IV  4,  31—45  [A] 

TO.    Atqui   aut  lioc   emptore    iiendes   piilcre    aut  alio 

non  potis.  580 

SA.  Es[t]ne  tu  huic  amicus?     TO.  Tamquam  di  dmnes 

qui  caehim  colimt. 
DO.    Tiim   tu   milii's  inimicus   certus:    nam  generi  le- 

ndnio 
Numquam    uUus    deus    tam    benignus    fiiit    qui   fuerit 

propitius. 
SA.  Hoc  age.    opusnest  liac  tibi  empta?    DO.  Si  tibi 

uenissest  opus, 
Mihi  quoque  emptast:   si   tibi   subiti  nil   est,  tantum- 

demst  mibi.  585 

SA.   Indica,  fac  pretium.    DO.  Tua  mers  est:   tua  in- 

dicatiost. 
TO.  Aequom  bic  orat.     SA.  Vm  bene  emere?    DO.  Vm 

tu  pulcre  uendere? 
TO.  Ego  scio  hercle  utnimque  uelle.    DO.  Age,  mdica 

prognariter. 
SA.  Prius  dico:  hanc  manciipio  nemo  tibi  dabit.    iam 

scis?    DO.  Scio. 
Indica,  minumd  datunis  qui  sis,  qui  duci  queat.      590 
TO.  Tace,  tace:  nimis  tii  quidem  herele  homo  stultus 

es[t]  pueriliter. 
DO.  Quid  ita?    TO.  Quia  enim  te  ex  puella  prms  per- 

contari  uolo 
Quae  ad  rem  referunt.     DO.  Atque  hercle  tii  me  mo- 

nuisti  haii  male. 
Vide  sis,  ego  ille  ddctus  leno  paene  in  foueam  decidi, 

580.  POTiS:  potes  II  5S1.  tu  huic  {sic  A)  vel  liuic  tu  || 
584.  HAC:  haec  ||  585.  tibi  subiti:  tibi  |  tantumdemesT:  tan- 
tumdemst  vel  tantudest  ||  586.  indicaifac  ||  587.  aequmhicoeat : 
Aequo  mihi  corat  {vel  curat)  |  ^^uintu:  uine  tu  vel  Vinctu  || 
588.  ecor  scio  Nonius  \  hercle  (sic  A  et  Nonius)  vel  erde  | 
uelle:  BELLE  {item  Nonius)  \  :^age:  age  {vel  sic  vel  a  te  No- 
nius)  II  589.  mancipio  ||  591.  hercle  homo  vel  hercule  ho:  homo  || 
592.  expuellate  ||  593.  eeperant  |  atqheecle:  et  qui 
hercle  {vel  hercule)  |  haD:  haud  ||  594.  ego  ille  doctus:  **illi;- 
**BTUS  {fort.  ne  ille  dortus)  || 


IV  4,  46—58  [A]  PERSA  109 

Ni  hic  adesses.    quantumst  hommem  amicum  adhibere, 

ubi  quid  geras.         595 
TO.  Quo  genere  aut  qua  iu  patria  nata  sit  aut  quibus 

parentibus  — 
Ne  temere  hanc  te  emisse  dicas  me  inpulsore  aut  m- 

lice  — 
Volo  te  percontari.     DO.  Quin  laudo  inquam  consilium 

tuom. 
TO.  Nisi  molestumst,  percontari  hanc  paiicis  hic  uolt. 

SA.  Maxume, 
Suo  arbitratu.     TO.  Quid  stas?  adi  sis  tiite  atque  ipse 

itidem  roga,  GOO 

Vt  tibi  percoutari  liceat  quae  uelis:  etsi  mihi 
Dixit  dare  potestatem  eius:  sed  ego  te  mald  tamen 
Eumpse  adire,  ut  ne  contemnat  te  ille.    DO.  Satis  recte 

mones. 
Hdspes,  uolo   ego   hanc  percontari.      SA.  A  terra  ad 

caelum  quidlubet. 
DO.  Iilbedum   ea   hoc  accedat  ad  me.     SA.  I  sane  ac 

morem  illi  gere.        605 
Percontare,   exquire   quiduis.    TO.  Age,   age  nuuc  tu: 

in  proelium 
Vide   ut   ingrediare   auspicato.    VT.   Liquidumst  auspi- 

ciiim:  tace. 
Ciirabo,  ut  praedati  pulcre  ad  castra  conuortamini. 
TO.  Cdncede  istuc:  ego  illam  adducam.    DO.  Age,  ut 
rem  esse  in  nostram  putas. 

595.  HOMmEMAMicuMADHiBERE :  adhibere  homiiieiii  ami- 
cum  I  ante  ubi  litterae  qtjogenereutquainp  deletae  sunt 
(cf.  596)  I  GERAT  II  596.  nata  sit  (sic  A)  vel  sit  nata  ||  597. 
hanc  te  {sic  A)  vel  hanc  j  MErNPULSOREAUTmLiCE:  suasu 
atque  iupulsu  meo  ||  598.  accessit  ex  A  \\  600.  TO.  pro  4t^  Py  \ 
A**:  abi  vel  habi:  corr  Bo  \  sistute:  tute  ||  601.  percun- 
TARi  II  603.  EUMSE:  Eum  ipse'  icorr  Bi)  \  DO.  pro  ^  Py  \\ 
604.  PERCOKTIRI  II  605.  HOC:  huc  ||  606.  TO.  pi-o  #  Py  I 
mPROELiU:  inproe  vel  impera  ||  607.  VI.  pro  #  Bo  \\  608.  ac- 
cessit  ex  A  \\  609.  ISTUC:  sis  iam  vel  si  suam  |  nostram  (sic  A) 
vel  nostra  |  putras  || 


110  PLAVTl  IV  4,  59—72  [A] 

TO.  Ehodum  huc^  uirgo.  uide  sis  quid  agas.  VI.  Taceas: 

curabo  lit  uoles.        6io 
TO.  Sequere  me.     adduco  hanc,  siquid  uis  ex  hac  per- 

contarier. 
DO.  Enim  uolo  te  adesse.     TO.  Hau  possum,  quin  huic 

operam  dem  hospiti 
Quoi  erus  iussit.    quid  si  hic  non  uolt  me  lina  adesse? 

SA.  Immo  i  modo. 
TO.  D6  tibi  ego  operam.     DO.  Tibi  ibidem  das,  ubi  tu 

tuom  amicum  adiuuas. 
SA.    Exquire.     TO.  Heus  tu,   admgila.     VI.    Satis  est 
dictum.  quamquam  ego  serua  sum,  615 
Scio  ego  officium  meum,  lit,  quae  rogiter,  uera  ut  ac- 

cepi  eloquar. 
TO.  Virgo  I ,  hic  homo  probus  est.    VI.  Credo.   TO.  Non 

diu   apud  hunc  seruies. 
VI.  Ita  pol  spero,  si  parentes  facient  officium  suom. 
DO.  Nolo  ego  te  mirari,  si  nos  ex  te  percontabimur 
Aiit  patriam  tuam  aiit  parentes.    VI.  Qur  ego  hic  mirer, 

mi  homo?  620 

Seruitus  mea  mihi  interdixit,  nequid  mirer  meiim  malum. 
DO.  Ndli  flere.     TO.  Ah,  di  istam  perdant:  ita  catast 

et  callida. 
"V^t  sapiens  habet  cor:   quam   dicit  quod   opust.     DO. 

Quid  nomen  tibist? 
TO.  Niinc  metuo   ne  peccet.     VI.  Lucridei  nomen  in 

patria  fuit. 

610.  accessit  ex  A  \\  611.  adduco  {sic  A)  vel  adduco  Ad- 
duco  II  612.  Haud:  HU  (corr  Bi)  \  huic  {sic  A,  ut  vid)  vel  huc  || 
613.  si  hic  {sic  A)  vel  hic  si  |  (meuna)ADESSE  {suppl  Stii):  me 
adesse  una  ||  614.  tibiegO:  ego  tibi  ||  615.  exquire#heuS: 
Exquire  heus  {pers  corr  ScJioe)  \  satis  est  vel  satis  ego  ||  616.  ro- 
gitet:  corr  Gru  cum  A,  ut  vid  \\  619.  (mdkaeisinos  :  minaris 
in  nos  ||  620.  quR:  Cur  |  hic:  id  |  mi  homo:  homomi  ||  621. 
meum  malum  {sic  A)  vel  Malum  meum  ||  622.  noliflere- 
4^:ahdi  {item  Lamh  [ex  membr.  Tmn.?]):  di  (vel  dii)  ^osi  lac  11 

623.  utsapienshabeT:  habet  {post  lac  CD)  \  ^  Quid:  #quod  || 

624.  NUNC:  Nonte  |  paeia  ifort.  t  s.  v.)  \\ 


IV  4,  73—88  [A]  PERSA  1 1 1 

TO.   Nomen  atqne   omeu   qiiantiuis   iamst  preti:   quin 

tu  hcinc  emis?  G25 

Nimis  pauebam    ne    peccaret:    expediuit.      DO.    Si    te 

emam, 
Mihi    quoque  Lucridem   confido  fdre    te.     TO.   Tu   si 

hanc  emeris, 
Niimquam  hercle  hunc  mensem  uortentem,  credo,  ser- 

uibit  tibi. 
DO.  Ita  uelim  quidem  hercle.    TO.  Vt  optata  eueniant 

operam  addito. 
Nil   adhuc   peccauit   etiam.     DO.  ^bi   tu   nata's?     VI. 

"V^t  mihi  630 

Mater  dixit,  m  culina,  in  angulo  ad  laeuam  manum. 
TO.   Haec   erit  tibi  fausta  meretrix:  natast  in  calidd 

loco, 
^bi  rerum  omniiim  bonarum  cdpiast  saepissuma. 
Tactus  lenost   qui  r^garat,  libi  nata  esset,  diceret. 
Lepide  lusit.     DO.  At   ego  patriam  te   rogo   quae  sit 

tua.  635 

VI.  Quae  mihi  sit  nisi  haec  ubi  nunc  sum?    DO.  At  ego 

illam  quaero  quae  fuit. 
VI.  Omne  ego  pro  nilo  esse  duco   qudd  fuit,   quandd 

fuit: 
Tamquam  hominem,  quando  animam  ecflauit,  quid  eum 

quaeras  qui  fuit? 
TO.   Ita  me  di  bene  ament,   sapienter:   atque  equidem 

miseret  tamen. 
DO.    Sed   tamen,    uirgd,    quae   patriast    tua    age   mihi 

actutum  expedi.         640 

625.  TAMEST:  est  {corr  Ri)  \\  628  sq.  hercle  {sie  A,  ut  vid) 
vel  hercule  {bis)  |  utoptataeueniakt:  4^:  opta  ut  conueniant  || 
632.  erit  tibi  {sic  A)  vel  tibi  erit  ||  633.  saepissumA:  sepis- 
sime  vel  sepisse  ||  634.  tactuslenost:  Tactus  est  leno  |  ro- 
garet:  kogakit:  corr  Ca  \\  635.  lusit  {sic  A)  vel  iussit  |  te 
rogo:  Qu(ae)s6  ||  636.  VI.  D'  {item  v.  637.  641.  644.  646.  648) 
illam  {sic  A)  vel  illa  |  quifuit  {ex  v.  638)  \\  637.  ducO:  clucto  |i 
638.  ECFLAUIT:  etflauit  II  639.  equidem:  eo  || 


112  PLAVTI  IV  4,  89—102  [AJ 

Quid   taces?     YI.   Dico   equidem:   quando    hic    seruio, 

haec  patriast  raea. 
TO.    lam    de    istoc    rogare    omitte.      udn    uides    nolie 

<(e)>loqui, 
Ne  suarum  se  miseriarum  in  memoriam  inducat?    DO. 

Quid  est? 
Captusnest  pater?     YI.  Non  captus,  sed  ^quod  habuit 

id  perdidit. 
TO.  Haec  erit  bono  genere  nata:   nil  scit  nisi  uerum 

loqui.  645 

DO.  Quis  fuit?   dic  uomen.    YI.   Quid  illum  miserum 

memorem  qui  fuit? 
Niinc  et  illum  Miserum  et  me  Miseram  aequomst  no- 

minarier. 
DO.  Quoius  modi  |  is  in  populo  habitust?    YI.  Nemo 

quisquam  acceptior: 
Serui  liberique  amabant.   TO.  Hdminem  misenim  prae- 

dicas: 
Qudm   et  ipsus  probe    perditust    et  beneuolentis   per- 

didit.  6.50 

DO.    Emam  |  opinor.     TO.    Etiam    '^opinor'?    summo 

genere  esse  arbitror: 
Diuitias  tu  ex  istac  facies.     DO^  Ita  di  faxint.     ^T0.)> 

Eme  modo. 
YI.  lam  hdc  tibi  dico:  [iam]  actutum  ecastor  meus  pater 

ubi  me  sciet 
Yenisse  huc^  ipse  aderit  et  me  abs[en]  te[m]  redimet. 
TO.  Quid  nunc?    DO.  Quid  est? 


641.  EQUIDEMQUAXDO :  equidem  ijatriam  quandoquidem  | 
seruio  {sic  A)  vel  .seuio  |  haeC:  hac  re?  has  ||  642.  add  Ca  !| 
643.  memoriam  vel  meriam  |  inducas:   eorr  Dousa    \\    648.  Quo 

lus  {vel  uis)  modi:  quiusm ||  650.  QU>i***PSys :  Cum  ipsus 

{suppl  Bi)  I  prope  perditus  est:  corr  Ri  duce  Bo  ||  651.  opinor 
^  summo  (fe/  4|:  sommo) :  dist  Bi  \  esse  arbitror  vel  opinor  || 
652.  facies  vel  facies  acfacies  |  faxin  te  me  vel  faxint  te 
me  II  653.  del  Chiy  \\  654.  uenisse*+seade  — :  Venisse  huc 
aderit  hic:  corr  Schoe  |  del  Bo  |l 


IV  4,  103—119  [A]  PERSA  113 

TO.   Aiidin  quid  ait?    Yl.  Nam  etsi  res  sunt  fractae, 

amici  sunt  tamen.  655 
DO.  Ne  sis  plora:  libera  eris  actiitum,  si  crebrd  cades. 
Vin  mea   esse?     VI.   Dum   quidem   ue   nimis   diu   tua 

sim,  uolo. 
TO.  Satin  ut  meminit  libei*tatis?  dabit  haec  tibi  gran- 

dis  bolos. 
Age  siquid   agis.     ego   ad   hunc  redeo.    sequere.     red- 

duco  hanc  tibi. 
-(DO.^  Adulescens,  uin  uendere  istanc?    SA.  Magis  lubet 

quam  perdere.  660 

<(D0.)>  Tiim  tu  pauca   in   uerba  confer:    qui[d]  datur, 

tanti  ihdica. 
SA.  Faciam  ita  ut  te  uelle  uideo[m]:   lit  emas,  habe 

[tre]centum  minis. 
DO.  Nimiumst.     SA.  Octoginta.     DO.  Nimiumst.     SA. 

Niimmus  abesse  hinc  ndn  potest 
Quod  nunc   dicam.     DO.   Quid  id  est   ergo?   eloquere 

actutum  atque  mdica. 
SA.  Tuo  periclo  sexaginta  haec  datur  argenti  minis.  665 
DO.    Tdxile,   quid  ago?     TO.    Di   deaeque   te   agitant 

irati,  [et]  scelus, 
Qui  ha(n)>c  non  properes  destinare.    DO.  +Habeto.    TO. 
Eu,  praedatu's  probe:  abi,  argentum 
ecfer  huc. 
Non  edepol  minfs  trecentis  carast:  fecisti  lucri. 
SA.  Heiis  tu,  etiam   pro  uestimentis  hiic  decem  acce- 

dent  minae. 
DO.  Abscedent  enim^  non  accedent.    TO.  Tace  sis:  non 
tu  illum  uides  670 

657.  ne  om  A,  ut  vid  \  nimis  vel  minis  ||  659.  reduco  vel 
redduco  ||  660  sq.  add  Py  \  del  Scioppius  \\  662.  uelle  (vel 
uellem)  uideam:  corr  Ac    \    trecentum  ( — tum)  vel  trecentis: 

corr  Valla  (cf.  668)  \  minis  (sic  A)  vel  miuas  ||  663.  NU*+US: 

4^:  Nummus  vel  nummos  ||  666.  di  vel  dii  |  del  Py  \\  667.  s*robe 
s.  f.  tertii  post  v.  666  v.  liabet  A  ante  v.  669  |  habeto  vel  ha- 
bebo  I  et  fer  vel  effer  ||  669.  huc  decem  vel  decem  |  accedent 
vel  accedant  || 

Plavti  Comoediae  V  8 


114  PLAVTI     IV  4, 120. 121 ;  5,1— 10;  6,1.2  [A] 

Quaerere  an.sam,  infectum  \\t  faciat?   abisne  atque  ar- 

gentiim   petis? 

*******:(:*    atque  ut  dignust  perit.    671^ 

DO.  Heus  tu,    serua  istum.     TO.    Quin  tu   intro    is? 

DO.   Abeo  atque  argentum  adfero. 


SAGARISTIO.      TOXILVS.     VIRGO 

SERVI        II 

TO.  Edepdl  dedisti,  uirgo^  operam  adlaudabilem, 
Probam  et  sapientem  et  sobriam.    VI.  Siquid  bouis 
Boni  fit,  esse  id  et  graue  et  gratum  solet.  675 

TO.  Audm  tu,  Persa,  ubi  ab  hdc  argentum  acceperis, 
Simulato  quasi  eas  prorsum  in  nauem.  SA.  Ne  doce. 
TO.  Per  angiportum  rilrsum  te  ad  me  recipito 
IUac  per  hortum.  SA.  Quod  futurumst  praedicas. 
TO.  At  ne  cum  argento  protinam  jjermittas  domum,  680 
Moneo,  te.  SA.  Quod  te  dignumst  me  dignum  esse  uis? 
TO.  Tace,  parce  uoci:  praeda  progreditilr  foras. 


DORDALVS.      SAGARISTIO.      TOXILVS.      VIIIGO 

LENO  SERVI        n 

DO.  Probae  hic  argenti  siint  sexaginta  minae, 
Duobus  nummis    mmus    [est].      SA.    Quid  ei    nummi 

sciunt  ? 

671*.  Quaerere  vel  Quere   ||   671^.  accessit  ex  A  ( — u x- 

ATQ-UT)  II  672.  ISTUm4J=QUIN  (■yeZ  ISTUNCQUIN):  istum  quin  |  i.s 
intro:  trai  Bo,  fort.  cum  A  ||  673.  adlaudabilem  {sic  A,  ut 
vid)  vel  laudabilem  ||  674.  Probam  {sic  A)  vel  Probum  |  bonis 
{sic  A)  vel  bonus  ||  675.  idet:  idem  et  ||  676.  argentum  ab 
toc:  trai  Guy,  ciim  A,  ut  vid  ||  677.  prorsum  {sic  A)  vel  pror- 
sus  {sic  gloss.  Pl.)  ||  679.  illac:  Illa  [  Qy(od):  quo  ||  680  sq. 
dist  Vss  II  682.  parceuoci:  parce  {vel  parue)  uoce  ||  683.  pko- 
BAE:  Probat    II    684.  del  Bo  \  QUIT  || 


IV  6,  3—24  [A]  PERSA  115 

DO.   Cruminam   hanc   emere  |  aiit  facere  ut   remigret 

domum.        685 
SA.  Ne  uon  sat  esses  leno,  id  metuebas  miser, 
Impure,  auare,  ue  crumillam  amitteres? 
TO.  Sine  quaeso:  quando  lenost,  nil  miriim  facit. 
DO.  Lucrd  faciundo  ego  ailspicaui  in  hilnc  diem: 
Nil  mihi  tam  paruist  qum  me  id  pigeat  perdere.     690 
Age  accipe  hoc  sis.     SA.  Hiiuc  iu  collum,  msi  piget, 
Impdne  uero.    DO.  Fiat.     SA.  Numquid  cetemm 
Me   udltis?     TO.   Quid   tam  prdperas?     SA.  Ita  negd- 

tiumst: 
Mandatae  quae  simt  udlo  deferre  epistulas. 
Geminum  autem  fratrem  seruire  audiui  hic  meum:    695 
Eum  ego  lit  requiram  atque  ^ut  redimam,  uolo. 
TO.  Atque  edepol  tu  me  cdmmonuisti  |  haii  male: 
Videdr  uidisse  hic  fdrma  persimilem  tui, 
Eadem  statura.     SA.  Quippe  qui  frater  siet. 
DO.  Quid  est  tibi  uomen?     SA.  *  *  *  quod  ad  te  at- 

tinet.  700 

DO.   Quid  attinet  non   scire?     SA.  Ausculta  ergo,  lit 

scias: 
Vaniloquidorus  Vij-ginisuenddnides 
'  Nugiepiloquides  Argentumextenebrdnides 
Tediguiloquides  Xiimmosexpalpdnides 
Quodsemelarripides  Niimquameripides:  em  tibi.         705 
DO.  Eu  hercle,  nomen  miiltimodis  scriptiimst  tuom. 

686.  SATis  II  687.  CEUMiLL.A^M:  cruminam  ||  689.  faciexdo 
{item  Nonhts)  \\  691  sq.  accipe  {sic  A)  vel  accipi  |  nimquid  (vel 
numquid)  ceterumjjHunc  incollum  nisi  piget  impone  uero  fiat: 
trai  cum  A  et  pers  corr  Ca  (#UEEOFiAT:ft^)  ||  694.  epistolas 
vel  epistulas  {sic  A)  \\  696.  euM:  Tum  |  (uti)EEp(imam),  ut 
vid    II    697.  iiAU  {iit  vid):  Haud    ||    700.  accessit  ex  A  \  quod: 

COrr    BrixillS     \      4t^**S*+*QU0D      ||       702.    UIEGIXISrEXpENIDES: 

airginis  uendonident  {vel  uendo  uident)  ||  703.  xugiepilo- 
QUU)ES:  Nugipiloquides  i|  704.  nundes  {vel  num  des)  expal- 
ponides:  xugidespalpon^des:  corr  Bi  ||  705.  quodsemelae- 
RiPiDES:  Quod  semel  larripides  |  xumquameripidesemtiei: 
numquam  eripi  ^^  ||  706.  .■MULTi.MO(di)S:  multis  modis  |  scrip- 
tumst:   SCRIPTUM  II 

8* 


116  PLAVTI     IV  6,  25—28;  7, 1—15  [A] 

SA.  Ita  simt  Persarum  mores:  longa  nomina 

Contdrtiplicata  habemus.     numquid  cetemm 

Yoltis?    DO.  Vale.     SA.  Et  uos:  nam  animus  iam  in 

nauist  mihi. 
<^T0.>  Cras  ires  potius,  hodie  hic  cenares.   SA.  Vale.   710 


TOXILVS.      DORDALVS.      VIRGO.      SATVRIO 

SERVOS  LENO  PARASITVS 

TO.  Postquam  illic  abiit,  dicere  hic  quiduis  licet. 

Ne  hic  tilji  dies  inluxit  lucrificabilis: 

Nam  non  emisti  hanc,  uerum  fecisti  lucri. 

DO.  Illequidem  iam  scit  quid  negoti  gesserit, 

Qui  mihi  furtiuam  meo  periclo  uendidit.  715 

Argentum  accepit,  abiit:  qui  ego  nunc  scio, 

An  iam  adseratur  haec  manu?  quo  illiim  sequar? 

In  Persas?  nugas.     TO.  Credidi  gratiim  fore 

Beneficium  meum  apud  te.     DO.  Immo  equidem  gra- 

tiam 
Tibi,  Toxile,  habeo:  nam  te  sensi  sedulo  720 

Mihi    dare  bonam    operam.      TO.   Tibine    ego?    immo 

■'"sedulo. 
DO.  Attat,  oblitus  sum  intus  dudum  edicere 
Quae  uolui   edicta.     adserua  hanc.     TO.    Saluast  haec 

quidem. 
VI.  Pater  nunc  cessat,     TO.  Quid  si  admoneam?    VI. 

Tempus  est. 
TO.  Heus,  Saturio,  exi.    niinc  est  iUa  occasio  725 


709.  et:  SET  I  MiHi:  meus  II  710.  add  JRi  \  ires  {sic  A) 
vel  ire  ||  712.  lucbificabis  ||  713.  fecisti  {sic  A)  vel  recisti  | 
lucri  {sic  A)  vel  lucrum  '||'  714.  VL  B-  \\  715.  periculo  || 
718.  in  {sic  A)  vel  im  |  TO.  D-  ||  720.  sensisedulO:  sensis- 
sedulo  vel  sensisse  te  dulo  ||  721.  tibineego:  tibinego  |  se- 
DULO:  serui  ||  722.  diceee  ||  724.  admoneam  {sic  A)  vel 
ammoneam    ||    725.  post  hunc  v.  scaenam  sign  A  || 


IV7,16— 19;  8,1-7;  9,1— 3[A]     PERSA  117 

Inimicuni  ulcisci.     SA.  Ecce  me:  numquid  moror? 
TO.  Age  illiic  abscede  procul  e  conspectu:  tace. 
Vbi  ciim  lenone  me  uidebis  conloqui, 
Tum  tiirbam  facito.     SA.  Dictum  sapienti  sat  est. 
TO.  Tunc,   quando  abiero  —   ■(SA.)  Qum  taces?   scio 

quid  uelis.         730 


DORDALVS.     TOXILVS.     VIRGO 

LENO  SERVOS 

DO.  Transcidi  loris  omnis  adueniens  domi: 

Ita  mibi  supellex  squalet  atque  aedes  meae. 

TO.  Redis  tu  tandem?    DO.  Redeo.    TO.  Ne  ego  bodie 

tibi 
Bona  miilta  feci.     DO.  Fateor:  babeo  gratiam. 
TO.  Num  quippiam  aliud  me  uis?     DO.  Vt  bene  sit 

tibi.  735 

TO.  Pol  istuc  quidem  omen  iam  ego  usurpabo  domi: 
Nam  iam  mclinabo  me  cum  liberta  tua. 


SATVRIO.     VIRGO.     DORDALVS 

PARASITVS  LENO 

SA.  Nisi  ego   ilhm^^c^  hominem  perdo,  perii.     atque 

dptume 

Eccum  ipsum  ante  aedes.    VI.  Sahie  multum,  mi  pater. 

SA.  Salue,  mea  gnata.     DO.  Ei,  Persa  me  pessum  de- 

dit.  740 


726.  SA.  D*  II  727.  cf.  467  ||  730.  accessit  ex  A  |  Abieeo- 
QUIN  {corrMi)  \\  731.  tbanscidi:  Transidi  ||  734.  bonamulta  :  Bo- 
nam  uitam  |  effeci  ]  habeo  vel  habere;  habebo  ||  735.  aliut  | 
736.  OMENIAM:  omneiam  vel  omniam  ||  738.  VI.  praem  D^  j 
illum  {item  A):  corr  Ca  ||  739.  mi:  mihi  ||  740.  El:  et  || 


118  PLAVTI     IV  9,  4  [AJ— 15;  V  1,1— 4 

VI.  Pater  hic  meus  est.     DO.  Hem,  qiud?  pater?  perii 

dppido. 
Quid  ego  igitur  cesso  iufelix  lameutarier 
Miuas  sexagiuta?     SA.  Ego  pol  te  faciam,  scelus, 
Te  quoque  etiam  ipsum  ut  lameuteris.     DO.  Occidi. 
SA.   Age   ambula   in  ius,  leuo.     DO.   Quid  me  in  iiis 

uocas?  745 

SA.  Illi[c]  apud  praetorem  dicam:  sed  ego  in  ius  uoco. 
DO.  Nonne  antestaris?     SA.  Tuau  ego  causa,  carnufex, 
Quoiquam  mortali  libero  auris  atteram, 
Qui  liic  commercaris  cmis  homines  Kberos? 
DO.  Sine  dicam.     SA.  Nolo.     DO.  Audi.     SA.  Surdus 

sum:  ambula.    750 
Sequere  hac,  sceleste,  feles  uirginaria. 
Sequere  hac,  mea  gnata,  me  lisque  ad  praetorem.    VI. 

Sequor. 


AOTYS   Y 

TOXILVS.      SAGARISTIO.     LEMNISELENIS 

SERVI        n  MERETRIX 

TO.  Hostfbus  uictis,  ciuil)us  saluis,  re  placida  pacibus 

perfectis, 
Bello  extincto,  re  bene  gesta,  integro  exercitu  et  prae- 

sidiis, 
Quom  bene  nos,  luppiter,  iiiuisti  dique  alii  omnis  caeh'- 

potentes,  755 

Eas  uobis  habeo  grates  atque  ago,  quia  probe  sum  ultus 

meum  mimicum. 

743.  scelus  vel  seelus  ||  745.  DO.  ante  quid  D^  ||  746.  delCa  \\ 
747.  camufex  vel  camifex  ||  748.  atteram  vel  at  ten-am  ||  749. 
ciuis  vel  cuus  ||  751.  scelesta:  corr  Lanib  ||  753.  SA.  praem  D*  1 
replacida  vel  replacidis  a  {er.  is)  ||  755.  iuppiter  vel  iupiter  | 
iuuisti  vel  uiuisti    ||    756.  habeo  grates  vel  grates  habeo  || 


Y  1,5-18  PERSA  119 

Nunc   6b   eaui   reiii   iuter  participes  diuidara  praedam 

et  participabo. 
Ite  foras:  hic  uolo  aute  [hjostium  et  ianuam    758* 

Meos  participes  bene  accipere. 
Statuite  hic  lectulos:  ponite  hic  quae  adsolent:  759* 
Hic  statui  uolo  primum  +aquila  mihi 
Vnde   ego   omnis  hilaros    ludentis    laetificantis  faciam 

lit  fiaut,  760 

Quorum  opera  "^haec  mihi  facilia  factu  facta  sunt  quae 

uolui  effieri. 
Nam  improbus  est  homo  qui  beneficium  scit  accipere 

et  reddere  nescit. 
LE.  Toxile  mi,  cur  eg-o  sine  te  sum?  cur  tu  autem  sine 

me's?    TO.  Agedum  ergo: 
Accede   ad  me   atque   amplectere   sis.     LE.  Ego  uero. 

<(T0.>  Oh^  nil  hoc  magis  dulcest: 
Sed  amabo,  ocukis  meus,   quin  [injlectis  nos  actutum 

commendamusV  765 

<LE.>  Omnia  quae  tu  uis^  ea  cupio.     TO.  Mutua  fiunt 

a  me.    age,  age,  age  ergo. 
Tu,  Sagaristio,  accumbe  m  summo.    SA.  Ego  nil  moror: 

cedo  parem  quem  pepigi. 
TO.  Temperi.  SA.  Mihi  istuc  temperi  serost.  <T0.>  Hoc 

age:  accumbe.    hunc  diem  suauem 
Meum  natalem  agitemits  amoenum.    date  aquam  mani- 

bus:  appom'te  mensam. 
Do  hanc  tflsi  florentem  florenti.     tu  hic  eris  dictatrix 

nobis.  770 

758  sq.  duobtis  comj))-  B:  discr  Herm  \  primum  aquila  mihi 
vel  primum  aliquam  ex  pri  mihi  aliqua  mihi  {cf.  v.  760)  || 
760.  fiant  vel  fiant  aliqua  mihi  {cf.  v.  759)  ||  762.  accipere 
vel  sumere  ||  763.  tu  autem  vel  autem  tu  |  TO.  pro  -^  Ca  \ 
agedum  vel  agidum  ||  764.  adme  veJ  mea  adme  |  amplectere 
sis  #  ^eZ  amplecteris  ::j^  (TO.  D^:  corr  Ca)  1  add  Bi  \  nihil  hoc 
vel  nihn  ||  765.  del  Ca  \\  766.  add  Weisiiis  ||  767.  nihil 
moror  vel  nihil  ||  768.  hoc  age  vel  age  |  suauem  vel  suaue  || 
769.  amoenum  vel  amoenum  num  ||  770  — 773^^.  tres  sunt  in  B 
V.  { —  puere  —  propera)  ||  770.  florentem  veT.  florente  || 


120  PLAVTI  Y 1,  18—24;  2,  1—3 

<^LE.>  Age,  piiere,  a  summo  septenis  cyathis  committe 

hos  hidos. 
<^T0.>  Moue  mamis,  propera,  Paegnium:  tarde  cyathos 

mihi  das.    cedo  sane. 
Bene  mihi,  beue  uobis,  bene  [me]  amicae.  773^ 
Optatus  hic  mihi  dies  datus 
Hodiest  ab  dis,  quia  te  licet  774* 

hiheram  me  amplecti. 
LE.    Tua  factum    opera.      TO.    Bene    omnibus   nobis: 
hoc   mea[e]    manus    tuae  pocuhim 
donat,  775 

Yt  amantem  amanti  decet.  LE.  Cedo.  TO.  Accipe.  LE. 
Bene  ei  qui  inuidet  mihi  et  ei  qui 
hoc  gaudet.  776.  777 


DORDALVS.     LEMNISELENIS. 

LENO  MERETKIX 

SAGARISTIO.      TOXILVS.      PAEGNIVM 

SERVI        II  PVER 

DO.  Qui  siint  qui  erunt  quique  fuerunt  quique  futuri 

sunt  posthac, 

Solus   ego   omnibus   antideo,  facile   miserrvimus  homi- 

num  ut  ufuam. 

Perii,    interii:    pessiimus    hic   mihi   dies  hodie   inluxit 

cdrruptor:  780 


771  sq.  LE.  pro  ij^  et  TO.  Vss  |  moue  manus  vel  mouea- 
mus  I  pegnium  vel  Paenignium  |  ciatas  vel  cia  zas  ||  773"*.  del 
Guy  II  773^—774^.  compr  B:  discr  Schoe  \\  775  sqq.  cf.  ad 
Most.  V.  123  II  775.  li  meae  vel  heae  meae:  corr  Ca  \  donat 
vel  donant  ||  776 sq  gaudet  vel  gaud  ||  779.  hominum  vel  ho- 
monum    ||    780  sq.  dist  Bi  || 


V  2,  4—18  PERSA  121 

Ita    me    Toxilus    perfabricauit    itaque    meam    rem    di- 

diuexauit. 
Vehic[u]lum  argenti  miser  eieci,  amisf  neque  quam  ob 

rem  eieci  habeo. 
Qui    ilhlm   Persam    atque    omnis    Persas   atque    etiam 

omnis  personas 
Male   di    omnes    perdant:    ita  miser<^o>    Toxilus    haee 

mihi  con[s]ciuit. 
Quia  ei  fidem  non  habui  argenti,  eo  mihi  eas  machi- 

nas  mdlitust.  785 

Quem  pol  ego  ut  non  in  cruciatum  atque  in  compedis 

cogam,  si  uiuam, 
Siquidem  hilc  umquam  erus  redierit  eius,  quod  spero  — 

sed  quid  ego  aspicio? 
Hoc  uide:  quae  haec  fabulast?  pol  hic  quidem  potant: 

adgrediar.   o  bone  uir, 
Sakieto:  et  tu,  bona  hl)erta.     ■(LE.)»  Dordakis  hicqui- 
de<(m)st.  <SA.)>  Quin  iube  adire.  789.790 
TO.  Adi,  si  lubet.  SA.  Agite  adplaiidamus.   TO.  Dordale, 

homo  lepidissume,  sakie. 
Locus  hic  tuost:   hic  accumbe.    +ferte  aqaam  pedibus. 

praeben  tii,  puere? 
DO.  Ne  sis  me  uno  digito  attigeris:  ne  te  ad  terram, 

scelus,  adfligam. 
<(PAE.)>  At  triji  ego  hoc  continud  cyatho  oculum  ex- 

cutiam  "'■tuom. 
DO.  Quid  ais,  crux,  stimuloriim  tritor?  quo  mddo  me 

hodie  uorsauisti?       795 
Vt  me  m  tric[h]as  coniecisti?  quo  mddo  de  Persa  ma- 

nus  mi  a[d]ditast? 

782.  dd  Bo  II  784.  add  Scal  \  del  Ca  \\  787.  dist  Bo  || 
788.  fabulast  vel  famulast  |  pol  vel  ^  Pol  |  o  ??eZ  4^  o  || 
789  sq.  et  vel  4^:  et  |  LE.  add  Vss  \\  791.  SA.  pro  i^  Schoe  i 
TO.  pro  ^  D-    II    792.  SA.  praem  JD^  \  accumbe  vel  acumbe 

794.  add  Pij     \     tibi  ego  vel  ego  tibi     |     ciatho  vel  citatbo 

795.  stimulorum  vel  stumulorum    ||    796.  trichas  vel  thrichas 
del  Ca   II 


122  PLAVTI  V  2,  19—39 

TO.    lurgium   liinc   auferas,  si  sapias.     DO.    At,  bona 

liberta,  haec  sciuisti    797.  798 
Et  me  celauisti?     LE.  Stultitiast,  quoi  bene  esse  licet 

eum  praeuorti 
Litibus.  posterius  ista[ha]ec  te  magis  par  agerest.    DO. 

Vritur  cor  mihi.    800 
TO.  Da  illi  cantharum:  extingue  ignem,  si  cor  uritur, 

caput 
Ne    ardescat.      DO.    Ludos    me    facitis,    intel- 

lego.  802.  803 

TO.  Vm  cinaedum  nouom  tibi  dari,  Paegnium? 
Quin  [e]lude  ut  soles  quando  liber  locilst  hic.         805 
Hui,  babae,  basilice  te  intulisti  et  facete. 
PAE.  Decet  me  facetum  esse:  et  hilnc  inridere 
Lenonem  kibidost  vj  ^,  quando  dignust. 
TO.  Perge  lit  coeperas.    PAE.  Hoc  leuo  tibi. 
<^D0.>  Peri<(i)>,  percuKt  me  prope.    PAE.  Em,  serua 

rusum.  810 

DO.  Delude  ut  lubet,  erils  dum  hinc  abest. 
PAE.  Viden  ut  tuis  dictis  pareo? 
[I]Sed  quin  tu  meis  contra  item  dictis  seruis? 
Atque  hoc  quod  tibi  suadeo  facis?    DO.  Quid  est  id? 
PAE.  Resti^m  tu  tibi  cape  crassam  ac  te  suspende.    815 
DO.  Caue  sis  me  attigas,  ne  tibi  hoc  scipidne 
Malum  magnum  dem.    PAE.  Vtere:  te  condono. 

^  TO.  lam  iam,  Paegnium,  da  pausam. 
DO.    Ego  pol   uos   eradicabo.     PAE.    At   te   ille,    qui 

supra  nos  habitat, 
Qui   tibi    male    uolt   maleque    faciet.     ndn   hi   dicunt, 

uerum  earo.  820 


797  sqq.  806.  cf.  acl  Most.  v.  123  ||  798.  Ea  me:  corr  Ca  \\ 
801.  cantharum  vel  cantarum  ||  808.  lac  sign  Mi  \\  810. 
DO.  add  Ca  \  em  vel  hem  |  tusum  vel  rursum:  corr  Ri  || 
811.  Delube  ||  814.  quod  tibi  vel  quod  ||  815.  suspende 
te:  trai  Bi  \\  816.  attigas  vel  attingas  ||  817  sq.  cf.  ad  Most. 
v.  123  I  dem  utere  vel  dein  :^  utere  (PAE.  Fy)  \  pegnium  vel 
penignium  || 


V  a,  40-55  PERSA  123 

TO.   Age  circumfer  mulsuni:    bibere   da  usque   plenis 

cantharis. 
lam  diu  factumst,  pdstquam  bibimus:   nimis  diu  sicci 

sumus. 
DO.  Di  faciaut  ut  id  bibatis,  quod  uos  uumquam  tran- 

seat. 
SA.  Nequeo,  leno,   qum  tibi  saltem  staticulum,   olim 

quem  Hegea 
Faciebat.     uide    uero,    si    tibi    satis    placet.     TO.    Me 

quoque  uolo  825 

Reddere,  Diodorus  quem  olim  faciebat  in  lonia.  ^ 
DO.  Malum  ego  uobis  dabo,  ni[si]  abitis.     TO.  Etiam 

mu<t)>tis,  impudens? 
lam    ego    tibi,    si    me    ijiritassis,    Persam     adducam 

denuo. 
DO.  ^1-a.m  taceo  hercle  atque  tu  Persa's,  qui  me  usque 

admutihiuisti  ad  cu[s]tem. 

TO.   Ttice,  stulte:  hic  eius   geminust  frater.    DO.  Hi- 

cinest?  TO.  Ac  gemimssumus.    830 

DO.  Di  deaeque  et  te  et  geminum  fratrem  excriicient. 

SA.  Qui  te  perdidit: 
Nam  ego  nil  merui.     DO.   At   enim   quod  ille  meruit, 

tibi  id  obsit  uolo. 
TO.   Agite  ■^sultis  hunc   liidificemus.      <CLE.>    Nisi    si 

dignust,  non  opust: 
Et  me  haud  par  est.    TO.  ^Eo  credo,  quia  non  inconci- 

lia[u]t,  quom  te  emo. 
LE.  ■''Attamen  non  tamen.    TO.  Caue  ergo  sis  malo  et 

sequere  me.  835 

Te    mihi   dicto   aiidientem   esse    addecet.     nam    hercle 

absque  me 

821.  dist  Dousa  |  bibere  da  vel  biberet  |  cantharis  vel 
cantaris  ||  822.  nimi  diu  vel  nimis  ||  823  sq.  DO.  et  SA.  D-  || 
825.  TO.  2>ro  #  ScJioe  ||  827.  del  Seizms  |  add  Taubmannus  || 
829.  custem  vel  curtem  ||  830.  Hicine  est  vel  Hiccinest  |  ge- 
minis  {vel  gemini)  sumus  ||  833.  add  Bi  \\  834.  At  me:  corr 
Ei    I    del  Py    \\    836.  #  nam  {corr  Ca)  || 


124  PLAVTI     V  2,  56.61.57— 60.62— 70 

Foret  et  meo  praesidio,  hic  faceret  te  prostibilem  pro 

pediem. 
Ego  sum  tibi  patronus  plane,   qui  huic  pro  te  argen- 

tiim  dedi. 
Sed   ita  pars  libertinorumst:  nisi  patrono    qui  aduor- 

satust 
Nec    satis    liber    sibi  uidetur  nec  satis  frugi  nec   sat 

honestus :  840 

■'^Ni  id  efficit,  ni  ei  male  dixit,   ni  grato  ingratus  re- 

pertust. 
LE.  P61  bene  facta  tua  me  hortantur,  tuo  ut  imperio 

paream. 
TO.    *    <^grap)hice  hunc  uolo  kidificari.     LE.  Meo  ego 

m  loco  sedulo  ciirabo. 
DO.  Certo  illi  homines  mihi  nescioquid  mali  cdnsukmt 

quod  faciant.     SA.  Heu<s)>  uos. 
TO.  Quid  ais?   SA.  Hic[s]in[e]  Dordalus  est  leno,  qui  hic 
Kberas  uirgines  mercatur?  845 

Hic[c]inest,  qui  fuit  quondam  fortis?    DO.  Quae  haec 

res  est?  ei,  colaphd  m<(e)>  icit. 
Mahim  uobis  dabo.  TO.  At  tibi  nos  dedimus  dabimiisque 

etiam.     DO.  Ei,  natis  peruellit. 
PAE.  Licet  *  *  *  iam  diu[s]  saepe  sunt  expunctae.  DO. 

Loquere  tu  etiam,  frustum  pueri? 
LE.  Patrone  m<(i,  i)>  intro  amabo  ad  cenam.  <(D0.)>  +Mea 
ignauia  tu  nunc  me  inrides?    849.  850 
LE.  Quiane  te  uoco,  bene  ut  tibi  sit?    DO.  Nolo  mihi 

bene  esse.  LE.  Ne  sit. 
TO.  Qufd  igitur?  sescenti  nummi  qm'd  agunt?  quas 
turbas  danunt? 

837.  prostibilem  vel  prostipilem  |  cropediem  ||  838.  in 
libris  ante  v.  843  est:  trai  Ri  ||  840.  sat  {vel  satis)  honestus  || 
843.  cf.  ad  v.  838  \  hice  (^vel  hic  e)  cum  spatio:  suppl  Lamh 
[ex  membr.  Turn.?'})    ||     844.   quicl  faciant  #  heu:  corr  Ald  || 

845.  ais  vel  agis   |   del  Schoe  \   uirgines  mercatur  vel  uirgines  || 

846.  colaphum  icit:  corr  Ac  duce  Lamh  ||  848.  Licet  iam:  lac 
sign  Sey  \\  849  sq.  add  Gru  \\  851,  Quiane  te  vel  quia  necte  || 
852.  sexcenti  vel  sescenti  |  quidacunt  || 


J 


V  2,  71—75  PERSA  125 

DO.   Male   disperii:   sciuiit  referre  probe   inimico   gra- 

tiam. 
TO.  vSatis  sumpsimus  supplici  iam.  854^ 

DO.  Fateor:  mamis  uobis  do. 
TO.  Et  pdst  dabis  sub  fiircis.  855^ 

DO.  +Abi  intro  in  crucem.     an  me  hic  parum 

Exe<r>citum  hisce  habent?  856* 

<T0.>  +Conuenisse  te  Toxilum  me<(mineris>. 
Spectatores,  bene  ualete.     leno  periit:  plaudite.         857 


854—856*'.  duo  t\  sunt  in  B  ( —  dabis  [sed  Execitum]) ; 
discr  Sehoe  duce  Stu  \\  854.  supplicii  iam  vel  suppliiiam  || 
855.  DO.  pro  4^:  Bi  \\  856.  Execitum  vel  Feci  tum:  corr  Ca  | 
add  et  suppl  Ca  ||  857.  leno  periit  vel  #  leno  periit  -^  \  plau- 
dite  pantio  || 


T.  MACCI  PLAVTI 

POEKVLVS 

GRAECA  CARCHEDONIOS 


PERSOlSrAE 


AGORASTOCLES  ADVLESCENS  | 

MILPHIO  SERVOS 

ADELPHASIVM  MERETRES  '       | 

ANTERASTYLIS  MERETRIK 

LYCVS  LENO 

ANTAMOENIDES  MILES 

ADVOCATI 

COLLABISCVS  VILICVS 

SYNCERASTVS  SERVOS 

HANNO  POENVS 

GIDDENIS  NVTRIX 

PVER 


AEGYMEOTYM 


Puer  septuennis  surripitur  Carthagiue. 

Ossdr  mulierum  "'^i  emptum  adoptat  hunc  senex 

Et  facit  heredem   .    eius  cognatae  duae 

Nutri^xque  earum  raptae.    mercatiir  Lycus 

Vexatque  amantem.     at  ille  cum  auro  uilicum 

Lenoni  obtrudit.     ita  eum  furto  |  alligat. 

Venit  Hanno  Poenus,  gnatum  hunc  fratris  repperit 

Suasque  adgnoscit  quas  perdiderat  filias. 


2.  Ossor  vel  Osor  |  mulienii  vel  mulierum  ||  4.  mercatus: 
corr  Angelius  ||  6.  ita  vel  itae  ||  7.  hunc  vel  iianc  |  repperit 
vel  repperis   ||    8.  Suasque  adgnoscit  vel  Vasque  aclcognoscit  |[ 


Plavti  Comoediae  V 


PEOLOGYS 


Acliillem  Aristarclii  mi^hi  commentari  lubet: 

Inde  mihi  principium  capiam  ex  ea  tragoedia. 

'Sileteque  et  tacete  atque  animum  aduortite: 

Audire  iubet  uos  imperator'  —  hfstricus, 

Bonoque  ut  auimo  sedea<^n>t[e]  in  subselliis,  5 

Et  qui  esurientes  et  qui  saturi  uenerint. 

Qui  edistis,  multo  fecistis  sapieutius: 

Qui  non  edistis,  saturi  fite  fabulis. 

Nam  quoi  paratumst  quod  edit,  nostra  gratia 

Nimiast  stultitia  sessum  inpransum  incedere.  10 

'Exsurge,  praeco,  fac  populo  audientiam'. 

lam  diidum  exspecto,  sf  tuom  officium  scias. 

Exerce  uocem,  quam  per  uiuisque  et  colis: 

Nam  m'si  clamabis,  tacitum  te  obrepet  fames. 

Age  niinc  reside^  duplicem  ut  mercedem  feras.  15 

Bonum  ''■factum  esse,  edicta  ut  seruetis  mea. 

Scortum  exoletum  nequis  in  proscaenio 

Sedeat,  neu[e]  lictor  uerbum  aut  uirgae  muttiant, 

Neu  dissignator  praeter  os  obambulet, 

Neu  sessum  ducat,  dum  histrio  in  scaena  siet.  2G 


4.  iubet  vel  lubet  |  hystricus  ||  6.  esuplentes  |  et  qui  vel 
et  II  7.  edistis  vel  eclisti  ||  8.  saturi  fite  vel  saturifice  ||  9.  Naui 
vel  Num  |  paratum  si  quo  dedit  ||  10.  stulticia  vel  stultia  !| 
14.  Nam  vel  Num  |  tatitum  vel  statim:  corr  TurnebnR  ||  18.  niue: 
corr  Ca  11  19.  dissignator  vel  designator  || 


Prol.  21-50  rLAVTI  POEjS^LVS  131 

Diu  qiu  domi  otiosi  dormieruut,  decet 

Auimo  aequo  uuuc  steut  uel  dormire  temperent. 

Serui  ue  obsideaut,  liberis  ut  sit  locus, 

Vel  aes  pro  capite  deut.    si  id  facere  nou  queunt, 

Domum  abeant,  uiteut  ancipiti  iufortuuio:  25 

Ne  et  hic  uarientur  uirgis  et  loris  domi, 

Si  miuus  cura<^s)>sint,  quom  eri  <(re)>ueniaut  domum. 

Nutrfces  pueros  lufautis  miuittulos 

Domi  [utj  procurent  ueu[qu]e  spectatum  adfera<(n^t: 

Ne  et  ipsae  sitiant  et  pueri  peritent  fame^  .30 

Neue  esurientes  hic  quasi  <^h)>aedi  obuagiant. 

Matrdnae  tacitae  specteut,  tacitae  rideaut: 

Canora  hic  uoce  sua  tiunire  temperent, 

Domum  sermones  fabulaudi  couferaut: 

Ne  et  hi^c  uiris  siut  et  domi  molestiae.  35 

Quodque  ad  ludorum  ciiratores  attinet, 

Ne  pabna  detur  quoi^quam  artifici  iniilria, 

Neue  ambitionis  causa  extrudantur  foras, 

Quo  deteriores  auteponantur  bouis. 

Et  hdc  quoque  etiam,  quod  paene  oblitils  fui:  40 

Dum  ludi  fiunt,  lu  popiuam,  pedisequi, 

Im-uptionem  facite:  uimc  dum  occasiost, 

Nuuc  dilm  scribilitae  |  aestuaut^  occiirrite. 

Haec  quae  imperata  sunt  pro  imperio  |  histrico, 

Bonum  hercle  factum  prd  se  quisque  ut  meminerit.  45 

Ad  argumentum  uiiuc  uicissatim  uolo 

Remigrare,  ut  aeque  mecum  sitis  gnarares. 

Eius  nimc  regiones,  limites,  confiiiia 

Determinabo:  ei  rei  ego  fiuitor  factus  sum. 

Sed  nisi  molestumst,  n6[n]meu  dare  uobis  uolo         50 


27.  re  add  Bo  ||  28.  mtnutulos  vel  minitulos  ||  29.  del 
Py  \\  30.  pertant  vel  pereant:  corr  ex  memhr.  Turn.  ||  32.  re- 
diant  vel  redeant  ||  33.  Lanora  vel  onara  c.  spat.  init.:  corr  D- 
in  ras.  \\  36.  ad  ludonim  vel  ludorum  ||  43.  scribilitae  vel  scri- 
blitae  1|  47.  Remigrare  vel  Remigare  |  siti  signa  rures:  corr 
ex  membr.  Turn.  ||  49.  eius  Nonius  |  sum  (o»i  B)  factus  fini- 
tor  {item  Nonin.^):  frai  Muretus  ||  50.  molestum  si  || 


132  PLAVTI  Prol.  51—79 

Comoediai:  sih  odiost,  dicam  tamen, 

Siquidem  licebit  per  illos  quibus  est  in  manu. 

Carchedonius  uocatur  haec  comoedia 

+  Latine  platus  patruos  Pultiphagonides. 

Nomen  iam  habetis:  niinc  rationes  ceteras  55 

Accipite:  nam  argumentum  hoc  hic  censebitur. 

Locus  argumentost  suom  sibi[s]  proscaenium: 

Vos  iuratores  estis:  quaeso  operam  date. 

Carthaginienses  fratres  patrueles  duo 

Fuere  summo  genere  et  summis  di[ui]tiis.  60 

EoiTim  alter  uiuit,  alter  est  emdrtuos. 

Propterea  apud  uos  dico  confidentius, 

Quia  milii  pollinctor  dixit  qui  eum  pollihxerat. 

Sed  ilK  seni  qui  mortuost  <(ei)  filius 

Vnicus  qui  fuerat,  abditiuos  a  patre,  65 

Puer  septuennis  surripitur  Carthagine, 

Sexennio  priusquidem  quam  moritur  pater. 

Quoniam  periisse  sil)i  uidet  gnatum  ilnicum, 

Conicitur  ipse  in  morbum  ex  aegiitudine, 

Facit  illum  heredem  fratrem  patruelem  suom:  70 

Ipse  abiit  ad  Acheriintem  sine  uiatico. 

Ille  qui  surripuit  puerum,  Calydonem  auehit: 

Vendit  eum  domino  hic  diuiti  quoidam  seni, 

Cupienti  liberorum,  osori  mulierum. 

Emit  hospitalem  is  filium  inprudeus  senex  75 

Puerum  illum  eumque  adoptat  sibi  pro  filio 

Eilmque  heredem  fecit,  quom  ipse  obiit  diem. 

Is  ilKc  adulescens  habitat  in  illisce  aedibus. 

Reuortor  rursus  denuo  Carthaffinem. 


51.  Comediais  inodiosi     ||     52.  in  vel  im     ||     53.  comedia 
vel  comgdiae    ||    55.  rationes  (sic  memhr.  Twrn.)  vel  orationes 
57.  sibis  vel  scibis     ||     60.  del  Bi    \\     61.  alter  est  vel  alter 
6.3.  pollector:  corr  ex  Fulgentio    ||    64.  qui  vel  cui   |   add  Ac 
65.  fuerat  vel  fuerit  |    abdiuitiis:  corr  Gul    ||    67.  Sexenni  op 
prius  {vel  obprius)    ||    68.  periisse  vel  perisse    ||    69.  inmorbum 
vel  improbum    ||    71.  habiit  vel  abiit  |  acheruntem  vel  acheron- 
tem  II  74.  mulierem  ||  78.  aedibus  vel  cae  diebus  || 


Prol.  80—107  POENVLVS  133 

Siquid  [{i]mandare  iidltis  aut  curarier,  80 

Argentum  nisi  qui  dederit,  nugas  egerit: 

Veriim  qui  dederit,  magis  maiores  [nugas]  egerit. 

Sed  illi  patruo  |  hiiius  qui  uiuit  senex 

Carthaginiensi  duae  fuere  filiae: 

Altera  quinquemiis,  altera  quadrimula.  85 

Cum  niitrice  una  periere  a  Magaribus. 

Eas  qui  surripuit,  in  Anactorium  deueliit: 

Vendit  eas  omnis,  et  nutricem  et  uirgines, 

Praesenti  argeuto  |  hdmini,  si  lenost  homo, 

Quantum  hdminum  terra  siistinet  sacerrumo.  90 

Vosmet  nunc  facite  cdniecturam  ceterum, 

Quid  id  sit  hominis  quoi  Lyco  nomen  siet. 

Is  ex  Anactorio  ubi  prius  habitauerat 

Huc  cdmmigrauit  m  Calydone<(m)>  |  haii  diu 

Sui  quaesti  causa.     is  in  illis  habitat  aedibus.  95 

Earum  hic  adulescens  alteram  efflictim  perit 

Suam  siTji  cognatam  inpriidens,  neque  s<^c)>it  quae  si<(e)t, 

Neque  eam  limquam  tetigit:  ita  eum  leno  macerat: 

(Neque  quicquam  cum  ea  fecit  etiamniim  stupri, 

Neque  duxit  umquam:  neque  ille  uoluit  mittere:)    100 

Quia  amare  cernit,  tangere  hominem  udlt  bolo. 

Illam  minorem  in  cdncubinatiim  sibi 

Volt  emere  miles  quidam  qui  illam  deperit. 

Sed  pater  ill<(ar)um  Poenus  posquam  [m]eas  perdidit, 

Mari  te<(rraque)>  |  lisque  quaque  quaeritat.  105 

Vbi  quamque  in  urbem  |  est  ingi"essus,  rlico 

Omnes  meretrices  ubi  quisque  habitant  muenit: 

80.  Siquit  |  del  Sarac  \\  82.  del  Py  {cf.  Men.  55)  \\  84.  Car- 
thaginiensi  vel  Carthaginensi  |  fuere  vel  filere  ||  86.  Cum  vel 
Quom  II  87.  anactorium  vel  anaotorium  ||  88.  eas  crinis  et  No- 
nius  I  et  nutricem  vel  e  nutricem  ||  89.  Praesens  vel  Ppresaens: 
corr  ex  Nonio  \\  90.  ten-as  Nonius  \\  92.  homines  ||  93.  habita- 
uerat  vel  habitabuerat  ||  97.  quae  vel  q;ae  |  e  add  Ac  ||  99  sq. 
secl  Guy  ||  99.  quom  |  etiamnun  vel  etiamnon  ||  101.  uoli  '| 
102.  concubinatum  vel  concubinatam  ||  103.  peperit  ij  104.  illi 
Qac)  impoenus  vel  illi  inpoenus  \  pesquam :  corr  Ri  \  perdedit  |[ 
105.  que  add  Ca  (lac  post  te  solus  D)  || 


134  PLAVTI         rrol.  108—128;  I  1,  1.2 

Dat  auruui,  ducit  uoctem:  rogitat  pdstibi, 

Vude  sit,  quoiatis,  captaue  au|t]  surrupta  sit, 

Quo  geuere  guata,  qui  pareutes  fueriut.  110 

Ita  ddcte  atque  astu  filias  quaerit  suas. 

Et  is  omnis  linguas  scit:  sed  dissimulat  scieus 

Se  scire.    Poenus  planest:  quid  uerbis  opustV 

Is  heri  hiic  in  portum  naui  uenit  uesperi. 

Pater  harunc  idem  huic  patruos  adulescentulost.      115 

lamne  hoc  tenetis?  si  tenetis,  diicite: 

Caue  dirumpatis:  quaeso  siuite  transigi. 

(Ehem,  paene  oblitus  sitm  relicuom  dicere. 

IUe  qui  adoptauit  hiiuc  pro  filio  sibi 

Is  i^Ui  Poeno,  huiiis  patri  |,  hospes  fuit.)  120 

Is  hodie  huc  ueniet  rep[p]erietque  hic  filias 

Et  hunc  sui  fratris  filium,  utquidem  didici  ego. 

Ego  i^o,  ornabor:  uos  aequo  animo  udscite. 

(Hic  qui  hddie  ueniet,  rep[p]eriet  suas  filias 

Et  hiiuc  sui  fratris  filium.     dehinc  ceterum  125 

Quod  restat,  restant  ali<(i)>  qui  faciant  palam. 

Yalete:  adeste.    ibo:  alius  nunc  fieri  uolo.) 

Yalete  atque  adiuuate  ut  uos  seruet  Sahis. 


ACTVS  I 

AGORASTOCLES.     MILPHIO 

ADVLESCENS  SERVOS 

AG.  Saepe  ego  res  multas  tibi  mandaui,  Milphio, 
Dubias,  egenas,  inopiosas  cdnsili,  130 

108.  postibi  vel  postubi  ||  109.  quolatis  ||  114.  uespere: 
corr  ex  Charisio  (inportuna  uis  uenit)  ||  118.  119  secl  Weisiiis, 
120  3Iue  II  123.  ibi  (corr  ex  D^)  \  aequo  animo  vel  aequos 
animos  ||  124 — 127.  secl  Guy  \\  126.  restat  vel  restant  |  add 
C'a  II  Personas  haud  paticas  habct  B,  aliquot  D,  paucas  C: 
Italis  deberi  credendae  sunt  nisi  quas  significamus  aut  traditas 
aut  ab  aliis  suppletas  esse  {in  mediis  versibus  personas  inclusi- 
inus,  si  spatia  quoque  desunt)  ||  129.  ego  res  vel  ego  |I 


1  1,  3—28  POENVLVS  135 

Quas  tii  sapieiiter  docte  et  cordate  et  cate 

Mihi  reddidisti  [  opiparas  opera  tua. 

Quibus  pro  benefactis  fateor  deberi  tibi  \ 

Et  libertatena  et  multas  gratas  gratias. 

<MI.)>  Scitiimst,  per  tempus  si  obuiamst  uerbiim  uetus. 

Nam  tuae  blanditiae  mihi  sunt  quod  dici  solet        136 

Grerrae  germanae  ''■hae  decoUvrae  lyrae. 

Nunc  mihi  blandidicus  es:  heri  in  tergo  meo 

Tris  facile  corios  contriuisti  bubulos. 

<(AG.>  [AdJAmans  per  amorem  siquid  feci[t],  Milphio,  140 

Igndscere  id  te  mi  aequomst.    MI.  Haud  uidi  magis. 

Et  minc  ego  amore  pereo:  sine  te  uerberem, 

Item  lit  tu  mihi  fecisti  ob  nullam  ndxiam: 

Posti^d  locoinim  tii  mihi  amanti  ignoscito. 

AG.  Si  tibi  lubidost  aiit  uoluptati,  sino:  145 

Suspende^  uinci,  uerbera:  auctor  siim,  siuo. 

<(MI.)>  Si  auctoritatem  pdste[r]a  defiigeris, 

Vbi  dissolutus  tii  sies,  ego  pendeam. 

AG.  Egone  istuc  ausim  facere,  praesertim  tibi? 

Quin  si  feriri  uideo  te,  extempld  dolet.  150 

MI.  Mihi  quidem  hercle.    AG.  Immd  mihi.     MI.  Istuc 

mauelim. 
Sed  quid  nunc  tibi  uis?     AG.  Ciir  ego  apud  te  men- 

tiar? 
Amo  inmodeste.     MI.  Meae  istuc  scapulae  sentiunt. 
AG.  At  ego  hanc  uicinam  dico  Adelphasiiim  meam, 
Lendnis  huius  meretricem  maiiisculam.  155 

MI.  lam  pridem  equidem  istuc  ex  te  audiui.     AG.  Dif- 

feror 


134.  grates  gratias:  con-  ex  libro  gloss.  ||  135.  scitum 
si  I  obuiam  si  ||  137.  lyrae  lyrae  membr.  Turn.  ||  138.  MI. 
2)raem  B  \\  140.  Ad  del  Weisixis  \\  141.  AG.  jyro  is^  B  || 
144.  locarum  |]  145.  MI.  praem  B°  \\  146.  berbera  ||  149. 
MI.  s.  V.  B^  II  151.  AG.  praem  B^  \  mihi  :#;  Istuc  vel  istuc  || 
152.  AG.  ex  MI.  B^  |  ego  vel  ergo  ||  154.  AG.  s.  v.  B-  \  At 
vel  Ad  II  155.  meretricem  vel  meritricem  |  malusculum  vel 
masculum  || 


136  PLAVTI  I  1,  29—51 

Cupidine  eius:  sed  lenone  istdc  Lyco, 

Illius  donaino,  non  lutumst  lutulentius. 

MI.-  Vin  tu  flli  nequam  dare  nunc?    AG.  Cupio.     MI. 

Em  me[n]  dato. 
AG.  Abi  dierectus.     MI.  Dic  mihi  uero  serio,  160 

Vin   dare  malum   illi?     AG.  Cilpio.     MI.  Em  eundem 

me  dato: 
Vtrumque  faxo  habebit:  et  nequam  et  malum. 
<^AGt.y  locare.     MI.  Vin  tu  illam  hddie  sine   [damno 

et]  dispendio 
Tuo  tuam  Hbertam  facere?    AG.  Cupio,  Milphio. 
MI.  Ego  faciam  ut  facias.    sunt  tibi  intus  aurei      165 
Trecenti  nummi  Ph]lippi[i]?     AG.  Sescenti  quoque. 
<^MI.)>    Satis    siint    trecenti.     AG.    Quid    iis  facturu's? 

MI  Tace: 
Totum  lenonem  tibi  cum  tota  familia 
Dabo  hddie  dono.    AG.  Quid  facturu's?    MI.  lam  scies. 
Tuos  Cdllabiscus  minc  in  urbest  uilicus:  170 

Eum  hic  non  nouit  leno.     satin  inteUegis? 
AG.  Intellego  hercle,  sed  quo  euadas  nescio. 
MI.  Non  scis?     <AG.>  Non  hercle.     <MI.>  At  ego  iam 

faxd  scies. 
Ei  dabitur  aurum,  ut  ad  lenonem  deferat 
Dicatque  se  peregrinum  esse  ex  alio  dppido:  175 

Se  amare  uelle  atque  dbsequi  |  animd  suo: 
Lociim  sibi  ueUe  liberum  praeberier, 
Vbi  nequam  faciat  clam,  nequis  sit  arbiter. 
Leno  ad  se  accipiet  auri  cupidus  ilico, 


158.  domi  nonon  vel  domi  non  ||  159.  41^  cupio  vel  cupio  I 
41:  En  vel  en  (AG.  D^)  ||  160.  MI.  iwaem  B^  \  dierectus  vel 
drectus  i^  ||  161.  4|:  cupio  ^  vel  cupio  |  em  vel  e  ||  163.  Lo- 
care:  corr  D  \  del  Grii  ||  164.  Tuo  (non  tuo  in  medio  v.)  B  \ 
libertam  vel  libertatem  ||  166.  philippii  vel  philipii  ||  167. 
facturus:  corr  Bi  \  MI.  D^  \\  168.  cum  vel  quom  ||  169.  fac- 
turus:  corr  Bi  \\  170.  collubiscus:  corr  Angelius  ||  173.  ^ers 
s.  V.  add  D^  ||  174.  Et  |  ad  vel  a  ||  177.  preberier  vel  prae- 
loirier  11 


I  1,  52-79  POENVLVS  137 

Celabit  hominem  et  aurum.    AG.  Consiliiim  placet.   180 

MI.  Rogato,  seruos  ueneritne  ad  eum  tuos. 

Ille  me  censebit  quaeri:  continuo  tibi 

Negabit.     quid  tu  diibitas  quin  extempulo 

DupK  tibi^  [li]auri  et  bominis,  fur  lend  siet? 

Neque  id  linde  efficiat,  habet.     ubi  iu  ius  ueneritj   185 

Addicet  praetor  familiam  totam  tibi. 

Ita  decipiemus  fduea  lenonem  Lycum. 

AGr.  Placet  consilium.     MI.  Immo    etiam  ubi   expoK 

uero, 
Magis  hoc  tum  demum  dices:  nunc  etiam  rudest. 
AG.    Ego    in    aedem  Veneris   eo,    nisi  quid  uis,   Mil 

phio:        190 
Aphi'odisia  hodie  siint.    MI.  Scio.    AG.  Oculds  uolo 
Meos  delectare  miiuditiis  meretriciis. 
MI.  Hoc  primum  agamus  qudd  consilium  eepimus: 
Abeamus  intro,  ut  Cdllabiscum  uilicum 
Hauc  perdoceamus  lit  ferat  fallaciam.  195 

AG.  Quamquam  Cupido  in  cdrde  uorsatiir,  tamen 
Tibi  auscultabo.    MI.  Faciam  ut  facto  gaiideas. 
Inest  amoris  macula  huic  homini  in  pectore, 
Sine  damno  magno  quae  ehii  ne  utiquam  potest. 
Itaque  hic  scelestus  est  homo  lend  Lycus:  200 

Quoi  iam  mfortuni  intenta  ballistast  probe, 
Quam  ego  haiid  multo  post  mittam  e  ballistario. 
Sed  Adelphasium  eccam  exit  atque  Anterastylis. 
Haec  est  prior,  quae  meum  erum  dementem  facit. 
Sed  euocabo.     heus^  i  foras,  Agorastocles^  205 

Si  uis  uidere  liidos  iucuncKssumos. 
AG.  Quid  istiic  tumultist,   Milphio?     MI.  Em  amores 

tuos, 

ci 

183.  extempulo  vel  extemplo  ||  184.  Dupli  vel  Duplici:  del 
Ca  II  185.  uenerit  vel  ue  uenerit  ||  188.  ubi  expoliuero  vel 
expoliauero  ||  190.  qui  tuis  ||  191.  AGr.  D^  ||  192.  MI.  mun- 
diciis  D  \\  194.  ut  vel  ui  |  collybiscum  vel  collibiscum:  coit 
Angelius  \\  20.3.  adelphasium  vel  adelfasium  |  eccam  vel  ecam  '' 
anterastilis :  corr  Hi    ||    205.  agorastocles  vel  ago  rasto  des  i| 


138  PLAVTI  I  1,  80.81;  2,  1—20 

Si  uis  spectare.    AG.  0  multa  tibi  di  dent  bona, 
Quom  hoc  mihi  optulisti  tam  lepidum  spectacuhim. 


ADELPHASIVM.      ANTERASTYLIS.      MILPHIO. 

MEEETRICES     II  SERVOS 

AGORASTOCLES.     ANCILLA 

ADVLESCEXS 

AD.  Negoti  sibi  qui  uolet  uim  parare,  210 

Nauem  et  mulierem  haec  duo  comparato. 
Nam  niiliae  magis  res  duae  plus  negdti 
Habent,  forte  si  dcceperfs  exornare, 
Neque  umquam  satis  hae  duae  res  ornantur, 
Neque  ei^s  ulla  ornandi  satis  satietas  est.  215. 

Atque  haec  ut  loqudr,  nunc  domo  docta  di^co. 
Nam  nos  usque  ab  aurora  ad  hdc  quod  dieist 
(Postquam  aurora  inkixit  numquam  concessauimus) 
Ex  mdustria  ambae  numquam  concessamus 
Lauari  aut  fricari  aut  tergeri  aut  ornari,  220 

PohVi  expoKri,  pingi  fingi:  et  lina 
Binae  singuKs  quae  datae  nobis  ancillae, 

ea<^e>  nos  lauando,  eluendo  operam  dederunt: 
Aggerundaque  aqua  sunt  uiri  duo  defessi. 
Apagesis:  negoti  quantum  m  muhere  unast.      225 
Sed  uero  duae,  sat  scio,  maxumo  uni 
Populo  quoilubet  plus  satis  dare  potis  sunt. 
Quae  noctes  diesque  omni  in  aetate  semper 
Ornantur,  lauantur,  tergentur,  poliiintur. 
Postremo  modus  muliebris  nullus  est:  230 


210 — 217.  hinos  compr  B  (sed  recte  servatis  maiusculis)  \\ 
210.  m.  D^  II  211.  214.  cf.  ad  Most.  v.  123  \\  215.  omandi  vel 
ordinandi  ||  216.  AD.  ante  nunc  D*  s.  v.  \  modo:  corr  Goel- 
leriis  duce  Ac  ||  217.  secuntur  in  B  v.  285—352  \\  218.  secl  Ac  [| 
220.  aut  fricari  vel  aufricari  ||  225.  AN.  praem  D^  \\  228.  omm 
in  vel  in  omni  ||  230  sq.  cf.  ad  Most.  v.  123  \\ 


1  2,  21—44  POENVLVS  139 

Neque  uniquam  lauando  et  fricando  scimus  facere 

neniam. 
Nam  quae  lau[a]tast,  nisi  percultast,  meo  quidem  ani- 

mo  quasi  +inlusta  est. 
AN.  Miror  equidem,  soror,  te  istaec  sic  fabulari, 
Quae  tcim  callida  et  docta  sis  et  faceta. 
Nam  qudm  sedulo  munditer  nos  habemus,        235 
Vix  aegi*eque  amatorculds  inuenimus. 
AD.  Itiist.    uemm  hoc  linum  tamen  cogitato: 
Modus  dmnibus  rebus,     soror,  dptumumst  habitu:^ 
Nimia   dmnia  nimiufti  exhibent  negdti[um]  hominibus 

ex  se. 
AN.  Soror,  cdgita,  amabo,    item  nds  perhiberi,  240 
Quam  si  salsa  milriatica  esse  autumantur, 
Sine  dmni  lepdre  et  sine  suauitate. 
Nisi  multa  aqua  lisque  et  diu  macerantur, 
Olent,  salsa  siint,  tangere  ilt  non  uelis  [item  nos  sumus]. 
Eiils  seminis  mulieres  sunt.  245 

Insiilsae  admodum  atque  inuenustate  s  _ 

Sine  miinditia  et  siimptu. 
MI.  Coquast  haec  quidem,  Agorastocles,  utego  opmor: 
Scit  miiriatica  lit  maceret.     AG.  Quid  molestu's? 
AD.  Sordr,  parce,  amabo.    sat  est  istuc  alios       250 
Dicere  nobis:  ne  nosmet  [in]  nostra  etiam  uitia[m] 

<(e>loquamur. 
AN.    Quiesco.     AD.    Ergo    amd   te.     sed   hdc  nunc 

respdnde  [mihi]: 
Sunt  hic  omnia,  quae  ad  deum  pacem  oportet  adesse? 
AN.  Omnia  accuraui.       253.  254 

231.  faceren  niam  vel  facere:  facere  eniam  membr.    Turn. 
(corr  Gru)    \\    232.  qua  clauata:  corr  Py  \  inlusta  vel  iniusta 
233.  AD.  praem  D-  \  istaec  sic  rel  istaec   |  cf.  ad  Most.  123 
236.  ut  aegi-e  Nonius  \\  238.  moclus  vel  modis  ||  239.  del  Herm 
241.  muriatica  vel  mariatica  ||  244.  del  Spengelms  ||  246.  Jac  sign 
Eerm  \\  247  sq.  com^v  B  \\  248—250.  pers  add  D-  \\  249—251. 
duo  sunt  inB  ( —  amabo)  1|  249.  molestus:  corr  Ri  ||  250.  amalo  |! 
251.  cf.  ad  Most.  v.  123  \  ne  vel  :^  iSTe    ||    uitiam  vel  ut  iam  ; 
6  add  Herm  ||  252.  del  Beiziu^  \\  253  sq.  cf  ad  Most.  v.  123  \\ 


140  PLAVTI  I  2,  44—61 

Diem  pulcrum  et  celebrem  et  ueriustatis  pleiium:  255 
Digniim  Veneri  pol,  quoi  sunt  Aphrodisia  hodie. 
MI.  Ecquid  gratiae^  quom  huc  foras  te  euocaui? 
lam  num  me  decet  ddnari  cado 
Vmi  ueteris:  die  dari. 

Nil  respondes?  hngua  huic    excidit,  ut  ego  opinor.  260 
Quid  hic  malum  astans  opstipuisti?    AG.  Sme  amem: 

ne  opturba  ac  tace. 
MI.    Taceo.     AG.    Si  tacuisses,  iam   istuc  Haceo'  non 

gnatiim  foret. 
AN.  EamuSj  mea  soror.   AD.  Eho%mabo,  quid  illo  uunc 

properas?    AN.  Rogas? 
Quia  erus  nos  apud  aedem  Veneris  mantat.    AD.  Ma- 

neat  pdl.    mane: 
Turbast  nunc   apud  aram.     an  te  ibi  uis  mter   istas 

uorsarier  265  • 

Prosedas,  pistorum  amicas,  reliquias  alicarias, 
Miseras,  schoeno  delibutas,  seruolicolas  sordidas, 
Quae  tibi  olant  stabulum  st<(r)atumque,  sellam  et  ses- 

sibuliim  merum, 
Quas  adeo  hau  quisquam  limquam  liber  tetigit  neque 

duxit  domum, 
Seruolorum  sordidulorum  scdrta  diobolaria?  270 

<^MI._>    I  in  malam   crucem.     tun  audes  etiam   seruos 

spernere, 
Prdpudium?    quasi    bella    sit,    quasi    eam[i]pse    reges 

diictitent. 
Mdnstrum  mulieris:  tantilla  tanta  uerba  filnditat, 


255.  plenum  vel  plenium  ||  257—260.  duo  v.  simt  in  B 
( —  tlonari);  discripsimus  \\  260.  uncua  huic  vel  ^t-  huic:  corr 
Ca  duce  Aldo  ||  261.  Quid  hic  vel  Quid  |  opstituisti:  corr  Ca  | 
actate  vel  aetate:  corr  Ca  \\  262.  tacuisses  vel  taccuisses  || 
263.  illo  vel  illic  ||  264.  mantat  vel  mandat  |  pol  4|;  ||  266.  Pro- 
sedas  {ita  Festm)  vel  Proseda  |  reliquias  vel  reliquis  |  alli- 
carias:  corr  ex  Paulo  \\  267.  dili<(butas)>  Festtis  \  seruilicolas : 
corr  Gru  \\  269.  hau  vel  haud  ||  270.  duobolaria  ||  271.  I  in 
vel  li  in  ||  272  sq.  del  Ca  \  ductitent  Et  monstrum  vel  ducti 
ten&  Monstrum  || 


I  2,  62—75  [70—  A]  POENVLVS  141 

Quoius   ego  nebulai  cyatho  septem  uoetes  non  emam. 
AG.  Di  immortales  omnipotentes,   quid  est  apud  uos 

pulcrius?  275 

Qui!d  habetis,   qui  mage  immortalis   uos  credam   esse 

quam  ego  siem, 
Qui  haec  tanta  ocuKs  bona  concipio?  uam  Yenus  non 

est  Venus: 
Hanc  equidem   Venerem   uenerabor^  me   ut  amet  [at] 

pos<(t)hac  prdpitia. 
Milphio,  heus   [Milphio]   ubfs?     IVEI.  Assum   apud  te 
eccum.     AGr.  At  ego   elixus  sis 
uolo. 
MI.  Enim  uero,  ere,  facis  delicias.    AG.  De  tequidem 

haec  didici  dmnia.     280 
MI.  Etiamne  ut  ames  eam  quam  numquam  tetigeris? 

<AG.>  Nil  i"illic  quidemst: 
Deos   quoque  edepol  et  amo   et  metuo,    quibus   [ego] 

tamen  abstineo  manus. 
AN.   Eu  ecastor,   quom  ornatimi  aspicio  ndstrum  am- 

barum,  paenitet 
Exornatae  ut  simus.     AD.  Immo  uero  sane  cdmmode: 
Nam  pro   eriU  et  ndstro    quaestu   satis   bene   ornatae 

sumus.  285 

Ndn  enim  potis  est   quaestus   fieri,   nisi  sumptus   se- 

quitiii-,  scio: 
Et    tamen    quaestus    ndn    consistet,    si    eiim   sumptus 

superat,  soror. 
Ed  illud  satiust  ^satis*:   quod  satis   est  ''"habitus  plus 

quam  sat  est. 

274.  Quo  ius  vel  Quo  uis  |  nebula  vel  nebulae:  corr  Bo  ! 
ciatlio  vel  ciratho  ||  275.  Di(i)  immortales  vel  Di  imortales  || 
278  sq.  cM  Ca  \  propitia  milphio]!Heus  |  del  Bo  \  #  V\n  l 
adsum  ||  280  sq.  Enim  uero  vel  Enim  |  omnia  —  illic  om  B  \ 
add  Bi  \\  282.  del  Beizius,  fort.  cum  A  \\  285  sqq.  cf.  ad  v.  217  \\ 
285.  EEiLiET:  erilicet  ||  286  sq.  POTis(ejs(t):  potest  (pote  Chari- 
sius)  I  fieri  —  quaestus  sohis  hahet  A  {v.  286  Cliarisius  adfert)  \ 
nisi  CJiarisius:  K(i)  ut  vid  \  ettsmenquaestus:  correximus, 
item  Sey    ||    288.  SATrus(t) :  satius  si  |  distinximus  || 


142  PLAVTI  I  2,  7G— 90  [A] 

AG.  Ita  me  dei  ament,  ut  illa  me  amet  malim  quam 

di,  Milphio: 
Nam  illa  mulier  lapidem  silicem  siibigere,  ut  se  amet, 

potest.  290 

MI.  P61  idquidem  hau  mentire:  nam  tu's  lapide  siliee 

stultior 
Qui  hanc  ames.    AG.  At  uide  sis:  cum  illac  numquam 

limaui  caput. 
MI.   Ciirram   igitur   aliquo  ad  piscinam  aut  ad  lacum^ 

limiim  petam. 
AG.   Quid  eo   opust?     MI.  Ego  dicam:  ut  illi  et  tibi 

limem  caput. 

<^AG.^  I  in  malam  rem.     MI.  Ibi  sum  equidem.    AG. 

Pergis?     MI.  Taceo.     AG.  At  per- 

petud  uolo.  295 

MI.  Enim  uero,  ere,  meo  me  lacessis  ludo  et  delicias 

facis. 
AN.   Satis  nmic  lepide   ornatam   credo,  soror,  te  tibi 

uiderier: 
Sed  ubi  exempla  conferentur  meretricum  aliarum,   floi 

tibi 
Erit  cordolium,  siquam  ornatam  melius  forte  aspexeris. 
AD.  Liuidia   in   me  numquam  innatast  neque  malitia, 

mea  soror:  300 

Bono  me^d))   esse  ingenio   ornatam  quam  auro  multo 

mauolo. 
(Aurum  id  fortuna  ijiuenitur,  natura  ingenium  bonum: 
Bdnam  ego  quam  bfiatam  me  esse  nimio  dici  mauolo.) 


289.  ament  (sic  A)  vel  amet  ||  291.  it  quidem:  equidem  | 
HAU  {ut  vid):  haud  ||  292.  cum  {sic  A)  vel  quom  |  numquam 
cum  ea  Eugraphius  \\  293.  (au)tadlacum:  aud  ad  lacum  vel  aut 
lacum  II  294.  (o)pys(e)s(t):  opus  sit  {corr  Ca)  \  limeM:  limen  || 
295.  I  in:  ix  |  PERG(is):  perdis  ||  296.  ERE:  aere  |  (la)CESS(is): 
laccessis  {corr  D)  \\  298.  coxfeeextuR:  conferuntur  |  meeetri- 
CUM:  meretricium  ||  300.  innatast:  G(e^'N  s.  f.)xATAST  ||  301.  me- 
E(8sein)GENio :  me  ingenio  esse  vel  ingenio  me  esse:  add  Bo  \\ 
302  sq.  secl  Bi  j  ID:  in  I  dici  {sic  A,  ut  vid)  vel  deci  || 


I  1,  91-105  [A]  POENVLVS  143 

Meretricem  pudorem   gerere   magis    decet    quam    piir- 

puram. 
(Magisque    meretricem    pudorem    quam   aixrum  gerere 

cdndecet.)  305 

Piilcrum  ornatum  tiirpes  mores  peius  caeno  conlinunt: 
Lepidi  mores  tilrpem  ornatum  facile  factis  cdmprobant. 
AG.  Eho   tu,   uin   tu   facinus   facere   lepidum  et   festi- 

udm?    MI.  Volo. 
<AG.)  Pdtesne  mi  auscultare?    MI.  Possum.    AG.  Abi 

domum  ac  suspende  te. 
<(MI.^  Quam  db  rem?    AG.  Quia  iam  niimquam  audibis 

uerbatot  tam  suauia.  310 
Qmd  tibi   opust  uixisse?    ausculta  mihi   modo  ac  su- 

spende  te. 
MI.  Siquidem  tu's  meciim  futurus  pro  liua  passa  pen- 

silis. 
AG.   At  ego   amo  hanc.   ^  MI.   At  ego   esse   et  bibere. 
AD.  Eho  tn,  quid  ais?    AN.  Quid 
rogas? 
AJD.  Viden  tu?    pleni   oculi   sorderum   qui   erant  iam 

splendent  mihi. 
AN.  Immo  etiam  in  medio  dculo  paullum  sdrdet.    cedo 

sis:  de[x]teram.         315 
AG.  Vtquidem  tu  huius  oculds  inlutis  manibus  tractes 

aut  teras? 
AN.  Nimia  nos  socdrdia  hodie  tenuit.     AD.   Qua  de 

re,  dbsecro? 
<(AN.)>   Quia  non  iam   dudum    ante    lucem    ad    aedem 

Veneris  uenimus, 

304  sq.  inv  A  ||  305.  secl  Guy  \  magisq-  :  Magis  quit  {cel 
quid)  II  306.  cf.  Most.  291  \  turpest  ||  309.  auscultare: 
auscultari  vel  auscultari  vel  auscultare  ||  310.  quiA:  Qui  ||  311. 
OPUST:  opus  si  I  ac:  ET  II  312.  siquide  aestu  Nonius  \  uua 
passa  {sic  Nonius  et  A)  vel  uua  |  pensilis  {sic  Nonius  et  A)  vel 
pensibis  ||  313.  amo:  amabo  ||  314.  pr,E(lli)  iit  vid  \  sorde- 
RUM:  sorderunt    ||    315.  sis:  si  |  dexteram  etiam  A:  corr  Scal  || 

316.   UTQUIDEMTU:   Vt  tu   quidem      I      TERRAS      II      318.   JfONIAK: 

non  iam  vel  iam  non  || 


144  PLAVTI  I  2,  106-120  [A] 

Primae  ut  inferremus  iguem  in  aram.     AD.  Aha,  non 

factost  opus. 
Quae  liabent  nocturna  ora,  noctu  sacruficatum  ire  dc 

cupant.  320 

Prius    quam   Venus    expergiscatur,    prms    deproperant 

sedulo 
Sacruficare:  nam  uigilante  Venere  si  ueniant  eae, 
Ita  sunt  turpes,   credo   ecastor  Venerem  ipsam  e  fano 

fugent. 
<(AG.)>    Milpliio.      MI.    Edepol    Milphionem    miserum. 

quid  nunc  uis  tibi? 
<(A(x.)>    6psecro  hercle,    ut   mulsa  loquitur.     MI.    Nil 

nisi  laterculos,  325 

Sesumam  papaueremque,  triticum  et  fi-ictas  nuces. 
AG.  Ecquid  amare  uideor?    MI.  Damnum,  qudd  Mer- 

curius  minume  amat. 
AG.  Namque  edepol  ''■lucrum  amare  nuUum  amatorem 

addecet. 
<^AN.)>  Eamus,  mea  germana.     AD.  Age  sis  ilt  lubet. 

AN.  Sequere  hac.    AD.  Sequor. 
<MI.>  Eiint  hae.     AG.  Quid  si  adeamus?    MI.  Adeas. 
AG.  Primum  prima  salua  sis:    330 
Et  secunda  tu  in  secundo  salue  [in]  pretio:  tertia 
Salue  extra  pretium.    ANC.  Tum  pol  ego  et  dleum  et 

operam  perdidi. 
AG.    Qud   te   agis?     AD.    Egone?    in  aedem  Veneris. 
AG.   Quid  eo?     AD.  Vt  Venerem 
prdpitiem. 

319.  PRiMAEUT:  Primacum  ut  (itern  membr.  Turn.)  vel 
Prima  cum  |  igneM:  signem  |  ahA:  Ah  |  factust  ||  320.  SACRU- 
FICATUM:  sacrificatum  |  occupant:  occupans  ||  321.  uenus- 
expergiscatuE:  uenus  exiieriscatur  vel  exiieriscatur  uenus  11 
322.  SACRUFICABE:  Sacrificare  |  uigilante  {sie  A)  vel  uigulante  || 
325.  mulsa  (sic  A)  vel  nulsa  ||  326.  papaueremque  (sic  A)  vel 
pa  pauperem  que  |  nuces  (sic  A)  vel  nunc  es  ||  329 — 331. 
pers  corr  Ei,  Goe  et  Loe,  Ca  ||  331.  del  Stu  \\  332.  ANC. 
pro  ^  Ac     I    et  oleum  (sic  A)  vel  et  oleum  et  oleum    ||    333. 

QUOAGIS  II 


I  2,  121—135  [A]  POENVLVS  145 

AG.   Eho,   an   iratasf?  propitia  herclest:   uel  ego  pro 

illa  spdndeo. 
Quid  tu  ais?    AD.  Quid  mihi  inolestu's,  dbsecro?    AG. 

Aha   tam  saeuiter.         33.5 
<^AD.>  Mitte  amabo.     AG.  Qmd  festinas?   turba  nunc 

iUist.    AD.  Scio. 
Sunt  illi  aliae,  quas  spectare  ego  et  me  spectari  uolo. 
AG.    Qui    lubet  spectare   turpis,    piilcram   spectandam 

dare? 
AD.  Quia  apud  aedem  Yeneris  hodiest  mercatus  mere- 

tricius : 
E6  cqnueniunt  mercatores,  ibi  ego  me  ostendi  uolo.    340 
AG.  Inuendibili  merci  oportet  ultro  emptorem  adducere: 
Proba  mers  facile  emptorem   reperit,  tam   etsi   in  ab- 

struso  sitast. 
Quid   ais  tu?   quando   illi   [apud  me]  mecum  caput  et 

corpus  cdpulas? 
AD.  Qud  die  Orcus  Acherunte  mdrtuos  amiserit. 
AG.   Sunt  mihi   intus    nescioquot    nummi    aiirei    lym- 

phaticei.  345 

AD.    Deferto    ad    me:    faxo    actutum    cdnstiterit    Irm- 

phaticum. 
MI.  ■'■BeUula  hercle.     ei   dierecte   in  maxumam  malam 

cracem. 
[MI.]  Quam  magis  aspectd,  tam  magis  est  nimbata  et 

nugae  merae. 

334.  Eho  an  (sic  A)  vel  Ehon  \  #  propitia  et  #  uel  {item 
A)  I  hercle  {sic  A)  vel  herche  ||  335.  4I^quidmihi:  quid  mihi  i 
molestus:  corr  JRi  \  aha  {item  Nonius):  Ah  ||  336.  #tckba  || 
340.  IBIME  II  341.  ixrEXDiBrLiMEKCi:  Inuendibili  merce  vel 
Inuendibile  mers  ||  342.  repeeit:  repperit  |  tametsi:  tarem 
est  {vel  e)  et  si    |    in  abstruso  vel  in  abstnioso:   ixocculto  || 

343.  del  Bo    |    caput  et  corims   copulas:   palpasetlallas    || 

344.  orcus  {sic  A)  vel  orchus  j  achaeruntE:  ab  achaerunte 
{vel  aheronte)  i  AaiiSERiT:  amiseris  ||  345.  intus  nescio  quod: 
nescioquod  I  LAUREi  ||  347.  in  {sic  A)  vel  im  jl  348.  delevimus  | 
aspecto  {sic  A)  vel  atspecto  (quo  magis  eam  aspicio  Isidorus)  \ 
est  nimbata  {sic  A)  vel  est  ninbata  (nimbata  est  Isidorus)  \\ 

Plavti  Comoediae  V  10 


146  PLAVTI  I  2,  136—150  [A] 

AD.  Segrega  sermdnem:  taedet.    AG.  Age  sustoUe  hoe 

amiculum. 
AD.  Piira  sum:  comperce,  amabo,  me  attractare,  Agora- 

stocles.  350 

AG.   Quid   agam  nunc?     AD.  Sei  sapias,   curam  hanc 

facere  conpendipotes[t]. 
AG.  Quid?   ego  non[c]  te  ciirem?   quid  ais,  Milphio? 

MI.  Ecce  odiiim  meum. 
Quid  me  uis?    AG.  Qur  mihi  haec  iratast?     MI.  Qiir 

haec  iratast  tibi? 
Qiir   ego   id   curem?   nam   qui   istaec  magis  meast  cu- 

ratio? 
AG.   lam  hercle  tu  jieristi,   nisi  illam  milii  tam  tran- 

quillam  facis  355 

Quam  mare  olimst,  quom  ibi  alcedo  piillos  educit  suos. 
MI.    Quid  faciam?     AG.   Exora,  blandire,  palpa.     MI. 

Faciam  sedulo: 
Sed  uide  sis,  ne  tu  dratorem  hunc  piignis  pectas  pdstea. 
AG.  Ndn  faciam.     AD.  Non  aequos  in  me's:  sed  mo- 

rare  et  male  facis. 
Bene   promittis   miilta  ex  multis:   dnmia  incassiim  ca- 

dunt.  360 

Liberare  iurauisti  me  haiid  semel,  sed  centiens: 
Diim  te  exspecto^   neque   ego   usquam  aliam  mihi  pa- 

raui  cdpiam, 
Neque  istuc  usquam  apparet:  ita  nunc  seruio  nild  minus. 


349.  AG.  pro  ^  Ca  ||  350.  comperce  {sic  A)  vel  comperta  j 
ATTRACTAB.F,:  attrectare  ||  352.  cf.  ad  v.  217  \  dist  Bo  |  nunc 
{etiam  A):  corr  Bo  \  AIS:  agas  ||  353.  4}:CUK  et  #qur:  #  cur 
{vel  #  Qur)  et  qur  (vel  cur)  |  irata  est  tibi  (sic  A)  vel  mihi  irata 
est  11  354.  Qur  {sic  A)  vel  Cur  |  namque  {etiam  A):  coir  Bo,  dist 
Bi  11  355.  hercle  {sic  A)  vel  hercule  |  peeistis  H  356.  alcyo  {sic  A) 
vel  alycio  (halcyon  Isidorus):  corr  ex  Frontone  et  Prisciano  \ 
EDUCIT  {item  Priscianus  et  Isidorus):  seducit  H  357.  exora  {sic  A 
et  Nonius)  vel  xora  1  palpa^^^:  expalpa  {item  Nonius)  \\  358. 
postea:  OMNiA  II  359.  aequosinmeesset:  non  aecuius  in  me 
esset  II  361.  Liberare  {sie  A)  vel  Liberaret  1  iurauisti:  iura  uis 
te  I  -^SED  I  CENTiENS:  ent  lens  vel  deciens  H  362.  neq-egO:  neque  || 


12,  151-161. 163. 162. 164. 165  [A]     POENVLVS  147 

I,  soror.     apscede   tu   a  me.     AG.  Perii.     ecquid   ais, 

Milphio? 
ML  Mea  uoluptas,  mea  delicia,   mea  uita,  mea  amoe- 

nitas,  365 

Meus  ocellus,  meiim  labellum,  mea  salus,  meum  sauium, 
Meum  mel,  meum  cor,  mea  colustra,    meus  molliculus 

caseus. 
AG.  Mene  ego  illaec  patiar  praesente  dici?  discrucidr 

miser, 
Nisi   ego   illum   iubed   quadrigis   ciirsim  ad  carnificem 

rapi. 
MI.  Ndli,  amabo,  siiscensere  erd  meo  causa  mea.     370 
Ego  faxo,  si  ndn  irata's,  m'nnium  pro  te  dabit 
Atque  te  faciet  ut  sis  ciuis  Attica  atque  lil>era. 
[AD.]    Quin    adire   siiiis?    quin    tibi   qui  bene  uolunt 

bene  uis  item? 
[MI.]  Si  ante  quid  mentitust,  nunciam  dehinc  erit  ue- 

rax  tibi. 
Sme  te   exorem,   sme   prehendam  auriculis,  sine   dem 

sauium.  375 

AD.   Apscede  hinc   sis,   sycophanta  par  ero.     MI.  At 

scin  qudmodo? 
lam  hercle  ego  faciam  pldratiUum,  m'si   te  facio  prd- 

pitiam : 
Atque  hic  ne  me  uerberetiHum  faciat,  nisi  te  prdpitio, 


364.  4^PEE(ii):  perii  |  ecquid  {sic  A)  vel  eo  quid  |  aiS: 
agis  II  365.  meae  deliciae  {item  A):  corr  ex  Gellio  et  Nonio\\ 
366.  OCULUS  II  367.  MELi:  mel  vel  mei  |  meum  cor  otn  gramm. 
de  dub.  nom.  \  colustra  (sic  A  et  gramm.)  vel  coUustra  ||  368. 
EGOPBAESENTEPATIAEILLAEC  ||  370.  causa  {sic  A)  vel  causam  II 
371.  irata  es  {item  memhr.  Turn.):  iratast  |  nimiium  {sic  A 
et  membr.  Turn.)  vel  nimium  ||  372.  sies  ||  373.  adire  etiam 
A  I  4^QUIN:  qui  lu  vel  qui  ui  vel  qui  44=  |  tibi  {sic  A)  vel 
tibi  4t=  II  374.  QUIDMENTITUST :  quidem  entitus  sit  vel  quidem 
mentitus  sit  ||  375  sq.  inv  libri  praeter  A  \  auris  |  sauium 
{sic  A)  vel  sauiumi  |  Apscede  hinc  {sic  A)  vel  Aspice  dehinc 
sciN:  sia   II   377.  heecle:  hercule   |    ploratillum:  plorantem 

illum  I  FACIOP :  propiciam  facio  ||  378.  neme:  me  ne  | 

10* 


148  PLAVTI  I  2,  16G— 183  [A] 

Male  formido:  noui  ego  huius  mores  morosi  malos. 
Quam   6b   rem   amabo,  mea  uoluptas,   sine  te(d^  ex- 

orarier.  380 

AGr.  Non  ego  homo  trioboli  sum,  msi  ego  illi  masti- 


Exturbo  oculos  atque  dentes.     em  uoluptatem  tibi: 
Em  mel:   em   cor:   em   labellum:   em  salutem:   em  sa- 

uium. 
MI.  ImpiaSj  ere,  te:  oratorem  uerberas.    AGr.  lam  istoc 

magis : 
Etiam   oceUum  addam    et  labellum   et  Knguam.     MI. 

Ecquidfacies  modi?  385 
AG.   Sicine  ego   te   orare  iussi?    MI.  Quo  modo  ergo 

orem?    AG.  Rogas? 
Sic  enim  diceres,  sceleste:  huius  uoluptas,  te  dpsecro, 
Huius   mel,  huius   cor,  huius  labeUum,   hums  lingua,- 

huius  sauium, 
Hufus  deUcia,  huius  salus  amoena,  huius  festiuitas, 
Huius  colustra,  huius  dulciculus  caseus,  mastigia:  390* 
(Huius  cor,  huius  studium,  huius  sauium,  mastigia.)  390^' 
Onrmia  iUa  quae  dicebas  tiia  esse  ea  memorares  mea. 
MI.    6psecro   hercle    te,    uoluptas  hiiius   atque  odiiim 

meum, 
Huius  amica  mammeata,  mea  inimica  et  maleuola, 
(3culus  huius,  Kppitudo  mea,  mel  huius,  fel  meum, 
^t  tu  huic  irata  ne  sis,  aut,  si  id  fieri  ndn  potest,    395 


379.  mores  moros  i  vel  mores  mores:  moeesmoeos  ||  380. 
amabo  mea  {vel  me):  mea  |  sinehoc:  sine  te  {corr  Guy)  \\ 
383.  em  {sic  A)  vel  hem  {quinquies)  |  sauium  {sic  A)  vel  sua- 
lum  II  384.  impias  ere  te  {sic  A)  vel  impia  secrete  {item  Dona- 

tUS)  I   #IAM:   iam     ||     385.    LABELLUMIilNGUAM  |  MI.  pro  4^   Ca    j 

ecquid  {sic  A)  vel  eo  quid  ||  386.  oeare:  orares  |  lussiT  |  ergo: 
EGO  II  388.  sauium  {sic  A)  vel  salum  ||  389.  om  CD  \  deli- 
CIAE:  colustra:  corr  Mercerus  ex  v.  365  \\  390^.  om  A:  cf.  390^  ij 
390^.  secl  Angelius  \  dulciculuscaseus  super  s.\uiummastigia|J 
391.  ea  {sic  A)  vel  eam  ||  392.  eius  ||  393.  cuius  amicam 
Nonius  I  mammeata  (mammeatam  Nonius):  mammiata  ||  394. 
OCULU.'^:  Oculos  I  lippitudo:  leppitudo  II 


1 2, 184—197  [A]  POENVLVS  149 

Capias  restim   ac  te   siispendas  cum  ero  et  uostra  fa 

milia. 
Nam  mihi  iam  uideo  propter  te  uictitandum  sorbilo, 
Itaque  iam  quasi  dstreatum  tergum  ulceribus  gestito 
Propter   amorem   uostrum.     <AI).>   Amabo,   men  pro- 

hibere  postulas 
Ne  te  uerberet  magis  quam  ne  mendax  me  aduorsiim 

siet?  400 

AN.    Aliquid  huic  responde   amabo   commode,  ne   in- 

cdmmodus 
Ndbeis  sit:  nam  detinet  nos  de  nostro  negdtio. 
AD.   Verum.    etiam   tibi  hanc  amittam  ndxiam  unam, 

Agorastocles: 
Ndn   sum  irata.     AG.  Ndn  es?     AD.  Non  sum.     AG. 

Da  ergo,  ut  credam,  sauium. 
AD.   Mdx   dabo,    quom    ab  re  diuina  rediero.     AGr.    I 

ergo  strenue.  405 

<^AD.)  Sequere  me,  sordr.  AG.  Atque  audin?  AD.  Etiam. 

AG.  Veneri  dicito 
Miiltam  meis  uerbeis  salutem.    AD.  Dicam.    AG.  Atque 

hoc  audiXn)?     AD.  Quid  est? 
<(AG.)  Paiicis  uerbis  rem  diuinam  facito.    atque  audin? 

respice. 
Respexit.    idem  edepol  Venerem  credo  facturam  tibi. 


396.  suspendas  {sic  A)  vel  suspensas  |  cum  {sic  A)  vel 
quom  II  397.  MI.  praein  B  ||  399.  men  prohibere  {sic  A)  vel 
menbro  hibere  ||  401.  incommoduS:  incommodis  {corr  D)  || 
403.  dist  Ac  I  agorastocles  {sic  A).vel  agorastodes  ||  404.  Non 
sum  irata  {sic  A)  vel  Non  sum  arata||Non  sum  irata  |  es  4^ :  ES  | 
sauium  {sic  A)  vel  suaium  ||  405.  #i:  i  ||  406.  Sequere  {sic 
A)  vel  Seque  ||  407.  multam:  multa  |  add  Bi  \  4|:QurpST: 
quid  est  ||  409.  edepol:  pol  || 


150  PLAVTI  13,  1—19  [A] 


AGORASTOCLES.      MILPHIO 

AD^T.ESCENS  SERYOS 

AG.   Quid  niiiic   inihi's  auctor,  Mflphio'?    MI.  Vt  me 

uerberes       410 
Atque  auctionem  facias.  uam  iupunissume 
Tibi  quidem  hercle  uendere  hasce  aedis  licet. 
AG.  Quid  iam?     MI.   Maiorem  partem  in  ore  habitas 

meo. 
AG.  Supersede  istis  uerbis.    MI.  Quid  nunc  ueis  tibi? 
<^AG.)>  Trecentos  Philippos  Collabisco  uilico  415 

Dedi  dildum,  priusquam  me  euocauisti  foras. 
Nunc  opsecro  te,  Milphio,  hanc  per  dexteram 
Perque  hanc  sororem  laeuam  perque  oculos  tuos 
Perque  meos  amores  perque  Adelphasium  meam 
Perque   tuam   leibertatem  —  MI.  Em,   nunc  nil  opse- 

cras.  420 

<^AG.y  Mi  Milphidisce,  mea  commoditas,  mea  salus, 
Fac  quod  facturum  te  promisisti  mihi, 
Vt  ego  hiiuc  lenonem  perdam.     MI.  Perfacile  id  qui- 

demst. 
I,  adduce  testis  tecum:  ego  intus  mterim 
lam  et  dmamentis  meis  et  sjcophantiis  425 

Tuom  exornabo  uilicum.    propera  atque  abi. 
AG.   Fugio.     MI.  Meumst  istuc  magis  officium  quam 

tuom. 
AG.    Egone,  egone,    si  istuc   lepide  ecfexis  —  MI.  I 

modo. 


410.  mihi  es  auctor:  MimAUCTORBS  ||  413.  meo  (item  membr. 
Tu/rn.):  mea  ||  414.  nunc  uis:  ueisnijnc  |{  415.  coiiLTBis- 
coNyiLico  II  416.  DUM  I  EUOCAUISTI:  euocasti  11  420.  em 
(sic  A)  vel  hem  ||  422.  te:  te  esse  |  promisisti  (sic  A)  vel  pro- 
misti  II  423.  Vt  ego  {sic  A)  vel  Vt  ego  ut  ||  424.  o?h  A  |  I  ad- 
ducet  estis  vel  Adducet  estis  ||  425.  et  ornamentis:  tormentis  | 
meis  (sic  A)  vel  miis  ||  427.  fugiomeumest  ||  428.  epfexiS: 
et  fexis  {corr  Bo)  |J 


I  3,  20-39  [A]  POENVLVS  151 

<AG.>  Vt  non  ego  te  hodie   —  MI.  Abi  modo.     AG. 

emittam  manu? 
<MI.>  I  modo.     AG.  Non  hercle  merear  —  MI.  Oh  — 
AG.  Vah.     MI.  Abi  modo.     430 
AG.  Quantum  Acheruntest  mdrtuorum  —  MI.  Etiamne 

abis? 
<AG.>  Neque  quantum  aqua<i>st  in  mari  —  MI.  Abi- 

tiirun  es? 
<AG.>  Neque  niibis  omnes   quantumst  —  MI.  Pergin 

pergere? 
AG.  Neque  stellae  in  caelo  —  MI.  Pergin  auris  tvindere? 
<AG.>    Neque    hdc    neque    illuc    neque    —    enimuero 

serio  —  435 

Neque  hercle  uero  —  quid  opust  uerbis?  quippini? 
Quod  uno  uerbo  —  dicere  hic  quidueis  licet  — 
Neque  hercle  uero  serio  —  scin  qudmodo? 
Ita  me  di  amabunt  —  uin  bona  dicam  fide? 
Quod  hic  inter  nos  Iiceat  —  ita  me  Iiippiter  —      440 
Scin  quam?  —  uidetur.  —  credin  quod  ego  fabuler? 
MI.  Si  nequeo  facere  ut  abeas,  egomet  abiero. 
Nam  isti  quidem  hercle  orationi  |  Oedipo 
Opust  cdniectore,  qui  Sphingi  interpres  fuit. 
AG.  lUic  hmc  iratus  abiit.     nunc  mihi  caiitiost       445 
Ne  meamet  culpa  meo  amori  obiexim  moram. 
Ibo  atque  arcessam  testis:  quando  amdr  iubet 
Me  oboedientem  1  esse  seruo  liberum. 


430.  AG.  pro  #  Ca  |  mereak:  meream  |  ^^  oh  #  uah  z^ 
etiam  A:  pers  restituimus  \\  431.  achaeruntest  ||  432.  aquast: 
aqua  est  vel  est  aqua:  corr  Pareus  \  maee  |  abituruneS:  abi- 
turusne  es  ||  433.  nubisomnes:  nubes  omnes  vel  nubes  |  per- 
OINC  II  435.  ILLUD  II  436.  OPUS:  opus  si  II  439.  BONAM  ||  440.  LI- 
CET  II  441.  uiDETUR:  uide  tu  ||  442.  ABIKRO:  abireo  vel  abire  11 
443.  ORATiONiOEDiPO  (item  Priscianus):  orationi  oedippo  | 
446.  meamet  {sic  A)  vel  meam  ||  447.  iubet  {sic  A)  vel  lubet  || 
449.  Me  (sic  A)  vel  Meo  || 


PLAVTI 

II  1-24  [A] 

.YCVS. 

ANTAMOENIDES 

LENO 

MILES 

152 


LY.  Di  illiim  mfelicent  omnes  qui  post  hiinc  diem 

Leno  lillam  Veneri  umquam  immolarit  hostiam,      450 

Quiue  ullum  turis  gi-anum  sacruficauerit. 

Nam  ego  hodie  infelix  deis  meis  iratissumis 

Sex  immolaui  |  agnos  nec  potm  tamen 

Propitiam  Venerem  facere  uti  |  esset  mihi. 

Quoniam  litare  nequeo  |,  abi<Ci^  illim  ilico 

L-atus:  uotui  |  exta  prosicarier.  456* 

[Neque  ea  +picere  uolui:  quoniam  non  hona 

Haruspex  dixit,  deam  esse  indignam  credidi.]  456° 

Eo  pacto  auarae  Veneri  pulcre  adii^  manum. 

Quando  id  quod  sat  erat  satis  habere  noluit, 

Ego  paussam  feci.     sic  ago,  sic  me  decet. 

Ego  faxo  posthac  dei  deaeque  ceteri  460 

Contentiores  mage  erunt  atque  auidi  minus, 

Quom  scibunt  Veneri  ut  adierit  lend  manum. 

Condigne  haruspex,  non  homo  trioboli, 

0mnil)us  in  extis  ai[e]bat  portendi  mihi 

Maliim  danmmnque  et  deos  esse  iratos  mihi.  465 

Quid  ei  diuini  aut  hiimani  aequomst  credere? 

Mina  mihi  argenti  ddno  postilla  datast. 

Sed,  quaeso,  ubinam  illic  restitit  miles,  modo 

Quei  hanc  mihi   donauit,   quem  ego  uocaui    ad  pran- 

dium? 
Sed  eccum  incedit.    AN.  Ita  ut  occepi  dicere,  470 


449.  Di  {sic  A)  vel  Si  (Dii  Nonius)  \\  451.  QUlULLUMTFiu- 
EIS  II  452.  MEis  ex  MEi  I  iratissumis  {sic  A)  vel  iratissumus  jj 
454.  uti  esset:  utesset  ||  456''.  uolui  |  prosicarier  {sic  A)  vel 
prositarier  ||  456^ '^.  om  A  \  picere  vel  aspicere  ||  459.  paus- 
SAM:  pausam  jj  461.  mageruntatqauidiuiminus  II  462.  Cum 
{sic  A)  vel  Qum  ||  463.  rersus  post  471  extat  in  A  \\  464.  del 
Guy  II  466.  haud:  atq-  {corr  Pius)  \  AE(,)U()(m)ST:  aequom  si  vel 
aecum  si  |  credeeE;  crederet  ||  467.  dono  {sic  A)  vel  dona  || 
468.  dist  Bi  \\ 


II  25-45  [A]  POENVLVS  153 

LenuUe,  de  illac  piigna  pentetrdnica^ 

Quom  sexaginta  milia  hominum  und  die 

Volaticorum  manibus  occidi  meis. 

LY.  [EjVolaticorum  |  hdminum?  AN.  Ita  deico  quidem. 

LY.  An  dpsecro  usquam  siint  homines  uolatici?      475 

AN.  Fuere:  uerum  ego  interfeci.    LY.  Qudmodo 

Potuisti?    AN.  Dicam:  uiscum  legioni  dedi 

Fundasque:  eo  praesternebant  folia  farferi. 

LY.  Quoi  rei?    AN.  Ne  ad  fundas  ^uiscus  adhaeresceret. 

LY.  Perge:  dptume  hercle  periuras.     quid  pdstea?   480 

AN.  Li  fundas  uisci  indebant  grandiculds  globos: 

Eo  illds  uolantis  iiissi  funditarier. 

Quid  multa  uerba?  quemquem  uisco  offenderant,  483.484 

Tam  crebri  ad  terram  |  accidebant  quiim  pira.  485 

Vt  qmsque  acciderat,  eiim  necabam  |  ilico 

Per  cerebnim  pinna  sua  sibi  quasi  turturem. 

LY.   Si  hercle  istuc  umquam  factumst,  tum  me  Iiip- 

piter 
Faciat  ut  semper  sacruficem  nec  umquam  litem. 
AN.  An  mi  haec  non  credis?   LY.  Credo  ut  mi  aequomst 

credier.    490 
AN.  Age  eamus  intro.     dimi  exta  referuntur,  uolo 
Narrare  tibi  etiam  unam  pugnam.     LY.  Nil  moror. 


471.  LEXULLO:  Lennutte  vel  Lenuite  {corr  ex  Prisciano  et 
membr.  Tnrn.)  \  illa  {item  Priscianus)  \  pentethronnica  ntembr. 
Turn.  II  472.  cf.  ad  v.  463  \  quom:  Quo  |  sexaginta  milia 
{sic  A,  sed  millia)  vel  sexaginta  ||  473.  occidi  meis  {sic  A) 
vel  occidimus  ||  474.  Euolaticorum  {item  A,  sed  e)  jj  475.  uo- 
LATici:  uiatici  II  478.  praestemebant  {sic  A)  vel  prosteme- 
bant  II  479.  cui:  Qui  |  secuntur  in  B  v.  547—608  \\  480.  quid: 
quip  vel  qui  ||  481.  ujsclindebant:  uis  uindebant:  corr 
Gru  I  globos  {sic  A)  vel  glouos  ||  482.  EOS:  Ego:  corr  Ca  \  iussi 
{sic  A)  vel  iussit   ||    483  sq.  versum  vacuum  habet  B  post  h.  v.  \\ 

485.  TAM(crebri)An:  Tam  crebi  ad  {vel  crebrit)  |  aecidebaxt  || 

486.  necabam  {sic  A)  vel  negabam  ||  487.  cerebrum  {sic  A)  vel 
gerebrum  ||  489.  Faciam  Nonius  \  neque  umquam  Nonius  || 
490.  AEQUMS(t):  est  aecum  (ye?  aequum)  |  credeee  ||  491.  AN. 
add  D  I  EEFERANTUR   ||    492.  LY.  JD  (#  B)  \\ 


154  PLAVTI     1146— 55  [—52  A];  1111,1— 6 

AX.  Ausciilta.     LY.  Nou  hercle  auscultabo.     AN.  Quo 

modo? 
Colaphis  quidem  hercle  tuom  iam  dilidam  caput, 
Nisi  aut  auscultas  aut  is  in  malam  crucem.  495 

LY.  Malam  crucem  ibo  potius.    AN.  Certumnest  tibi? 
LY.  Certum.   AN.  Tum  tu  igitur  die  bono  ,  Aphrodisiis, 
Addice  tuam  mihi  meretricem  minusculam. 
LY.  Ita  res  diuina  mihi  fuit:  res  serias 
Omnis  extoUo  ex  h(5c  die  in  alium  diem.  500 

Profestos  festos  habeam  decretumst  mihi. 
Nunc  hinc  eamus  mtro.    sequere  hac  me.    AN.  Sequor: 
Li  hunc  diem  iam  tiios  sum  mercennarius. 


AGORASTOCLES.      ADVOCATI 

ADVLESCEXS 

AG.  Ita  me  di  ament,  tardo  amico  ni!l[i]  est  quicquam 

inaequius, 
Praesertim  homini  amanti   qui  quicquid  agit  j)roperat 

omnia.     505 
Sicut  ego   hos   duco   aduocatos,    hdmines  spissigradis- 

sumos, 
Tardiores  quam  corbitae  sunt  in  tranquilld  mari. 
Atque    equidem    hercle    dedita    opera   amicos  fugitaui 

senes: 
Sci[e]bam  aetati  tardiores,  metui  meo  amori  moram. 


493  sq.  auscultabo  —  hercle    solus   habet  A     \     piiiiDAM 
elidam     ||     495.   xisiAUT:  Nisi     ||     496.   potiuscertumnest 
497.  APHEODlsiiS:  aphrodiis     ||     498.  tuam  (sic  A)  vel  tuum 
500.  ex  hoc  (item  Nonius):  hoc    ||    501.  Profectos:   corr  Scal 
502.  intro  vel  inro    ||    504.  ament  vel  antent    ||    505.  que:  corr 
B    II    506.  aduocatos  vel  duccatos  |  spissigradissimos  vel  spissi 
grandissimus    ||    507.  corditae:  corr  ex  Nonio  \  sunt  et  in  No- 
nius    II    508.  hercle  dedita  vel  haec  edita    |    fugitaui  vel  fugit 
aut  II  509.  del  Mu/retm  |  tardiores  vel  lac  || 


IT[  1,  7—26  POENVLVS  155 

X  'qiiiquam  hos  procos  mihi  elegi  loripedis,  tardissumos. 
Quin  si  ituri  hodie  estis,  ite   aut  ite  hinc  in  malam 

crucem.         51 1 
Sicine   oportet  ire  amicos  homini    amanti   operam   da- 

tum  ? 
Nam  istequidem  gradiis  succretust  cribro  pollinario: 
Nisi  cum  pedicis  condidicistis  is<(t)>oc  grassari  gradu. 
ADV.  Heiis  tu,  quamquam  nds  uidemur  tibi  plebeii  et 

pauperes,     515 
Si  nec  recte  dicis  nobis  diues  de  summo  loco, 
Diuitem  audacter  solemus  mactare  infortunio. 
Nec  tibi  nos  obnixi[i]  sumus  istuc,   quid  tu  ames  aut 

dderis. 
Quom  argentum  pro  capite  dedimus,  ndstrum  dedimus, 

ndn  tuom. 
Liberos  nos  esse  oportet:  nds  te  nili  pendimus:       520 
Ne  tuo  nos  amdri  seruos  [tuos]  esse  addictos  censeas. 
Lil)eros    homines   per   urbem    mddico    magis    par    est 

gradu 
Tre:  seruile  esse  duco  festinantem  cilrrere. 
Praesertim  in  re  pdpuli  placida   atque  mterfectis  hd- 

stibus 
Ndn  decet  tumultuari.     sed  si  properabas  magis,     525 
Pridie  nos  te  aduocatos  hiic  duxisse  opdrtuit. 
Ne  tu  opinere,   haiid   quisquam    hodie  ndstrum  curret 

per  uias 
Neque^  nos  populus  prd  cerritis  msectabit  lapidibus. 
AG.    At   si  ad  prandium  me  in  aedem  uds   dixissem 

diicere, 


511.  liodie  estis  vel  estis  hodie  |  ite  audite  ||  512.  operam 
vel  operam  ||  514.  condidicisti  {vel  conde  dicisti)  sis  occras- 
sari:  corr  Lamh  \\  515.  AG.  praem  B  \\  516.  Si  nec  vel  Sinet  > 
sunamo  vel  suum  mo  ||  517.  audacter  vel  aucdacter  ||  518.  obnixii 
vel  obnoxii:  correximus  \\  521.  del  Pij  \\  522.  per  urbem  vel 
perturbem  ||  523.  seruile  vel  seruili  ||  525.  tumultuari  sed 
vel  tumultuaris  et  ||  529.  Ad  |  si  uocassem  uos  in  aedem  ad 
prandium  Isidorus    \\ 


156  PLAVTI  III  1,  27—41 

Vinceretis  cernom  cursu  uel  grallatorem  gradu.       530 
Niinc  uos  quia  mihi  aduocatos  dixi  et  testis  diicere, 
Podagrosi  estis  ac  uicistis  cdcleam  tarditudine. 
<^ADV.)>   An  uero  non  iusta  causast  qu6<^r)>  curratur 

celeriter, 
[ADV.]  V^bi  bibas,  edas  de  alieno  quantum  uelis  usque 

adfatim, 
Quod  tu  inuitus  numquam  reddas  ddmino,  de  qu<(o^io 

ederis?         535 
Sed  tamen  cum  ed  cum  quiqui  quamquam  sumus  pau- 

perculi, 
Est  domi  quod  edimus:  ne  nos  tam  contemptim  cdn- 

teras. 
Quicquid  est  pauxillulum  illuc  ndstrum  +id  omne  m- 

tus  est: 
Neque  nos  quemquam  fiagitamus  neque  nos  quisquam 

flagitat. 
Tua  causa  nemd  nostrorumst  suds  rupturus  ramites.    540 
AG.    Nimis  iracundi    estis:    equidem   haec    udbis    dixi 

per  iocum. 
ADV.  Per  iocum  itidem  dicta[m]  habeto,  quae  nos  tibi 

respdndimus. 
AG.    Obsecro    hercle   operam    celocem    hanc  mihi,  ne 

corbitam   date. 
Attrepidate  saltem:  nam  uos  adproperare  haud  pdstulo. 


530.  ceruum  cursu  uel  {vel  el:  aut  uel  aut  et  memhr.  Turn.): 
circumcurso  uel  Varro,  cursu  ceruas  et  Festus  |  clabatorem 
(clauatorem  membr.  Turn.)  vel  glabatorem:  corr  ex  Festo  et 
Varrone  (gralatorem)  ||  532.  Quodagrosi  estis  cocleas  No- 
nius  I  tarditune:  corr  ex  Nonio  ||  533.  Ad:  corr  Dousa  |  iusta 
vel  iuxta  |  add  Bi  I  celeriter  vel  celiriter  ||  534.  edas  vel  et 
das  I  quantum  uelis  vel  quantum  ||  535.  quio  vel  quo:  corr 
Bergicius  \\  536.  quo  meo^quom  quiqui  vel  quo  meo  cum  cui  || 
537.  nos  tam  vel  nostram*  |  contemptim  om  Nonius  ||  538.  pau- 
xillulum  vel  pauxillum  ||  540.  nostrorum  si:  nostrum  est  No- 
nius  I  ramices  Nonius  ||  542.  dictum:  corr  Bi  \\  543.  uelocem: 
corr  ex  Nonio  \  nec  Nonius  \\  544.  At  trepidate  vel  Attre- 
pitate  I  adproperare  vel  adprobare  || 


III  1,  42-61  POENVLVS  157 

ADV.   Siquid  tu  placide  otioseque  agere  uis,  operam 

damus:  bi'> 

Si  properas,  cursores  meliust  te  aduocatos  diicere. 
AG.  Scitis,   rem  narraui  uobis,   quod  uostra    opera  mi 

opus  siet, 
De  lenone  hoc  qui  me  amantem  liidificatur  tam  diu: 
Ei  paratae  ut  sint  insidiae   de  auro  et  de  semo  meo. 
ADV.  (3mnia  istaec  sci^mus  iam  nos,  si  hi  spectatores 

sciant.  550 

Horunc    hi[n]c    nunc    causa    haec    agitur    spectatorum 

fabula: 
Hos  te  satius  est  docere  ut,  quando  agas,  quid  aga[n]s 

sciant. 
Nos  tu  ne  curassis:  scimus  rem  omnem,  quippe  onmes 

simul 
Didicimus  tecum  una,  ut  respondere  possimus  tibi. 
AG.    Ita  profectost.     sed  agite  igitur,    lit    sciam   uos 

scire,  rem  555 

Expedite  et  mihi  quae  uobis  dudum  dixi  dicite. 
ADV.   Itane  temptas  an  sciamus?   non  meminisse  nds 

[t]ratu's, 
Quo  modo  trecentos  Philippos  Cdllabisco  uilico 
Dederis,  quos  deferret  huc  ad  lenonem  inimicum  tuom, 
Isque   se   ut  adsimularet  peregrinum  [esse]  aliunde  ex 

alio  oppido,  560 

"^i  is  detulerit,  tu  eo  quaesitum  seruom  aduent<^ar>es 

tuom 
Qiim  pecunia.    AGr.  Meministis  memoriter:  seraastis  me. 
ADV.  Ille  negabit:  Miiphionem  quaeri  censebit  tuom. 
Id  duplicabit  omne  furtum:  leno  addicetiir  tibi. 


546.  melius  si  ||  547 — 608.  cf.  ad  v.  479  ||  547.  operamini  || 
550.  istaec  vel  staec  |  bi  spectatores  vel  his  peccatores  ||  551. 
Horunt  vel  Horum:  coit  Ca  \  del  Py  \  haec  agitur  vel  agitur 
haec  II  552.  agant  sciant:  corr  Ac  \\  554.  Dedicimus  ||  555.  sed 
vel  e  set  |  ADV.  ante  igitur  D^  \  ut  vel  ui  ||  557.  nostratus  vel 
nostra:  del  Ca,  corr  Si  ||  560.  del  Bo  \\  561.  add  Sey  \\  562.  Cum 
pecunia  vel  Qum  penicunia  ||  564.  duplicabit  vel  dublicabit  H 


158  PLAVTI  III  1,  62-74  [69—  A] 

Ad  eam  rem  nos  esse  <(t>estis  uis  tibi.    <(AG.>  Tene- 

tis  rem.  565 

ADV.  Vix  quidem  hercle  |  —  ita  pauxillast  —  digitulis 

primoribus. 
AG.    (Hdc    cito    et    cursimst  agendum.     propera   iam 

quantum  potest. 
ADV.   Bene  uale  igitur.    te  aduocatos  melius<t)>  cele- 

ris  diicere: 
Tardi   sumus  nos.     AG.    Optume  itis,  pessume  hercle 

dicitis. 
Qum  etiam  deciderint  uobis  femina  |  in  talos  uelim.  570 
ADV.  At  edepol  nos  til)i  |  in  lumbos  Knguam  atque 

oculos  m  sohim. 
AG.    Heia,    hau    uostrumst  iracundos    esse    quod  dixi 

ioco. 
ADV.    Nec  tuom   quidemst   amicis  per  iocum   iniuste 

loqui. 
AG.  Mfttite  istaec.    quid  uelim  uos,  scitis.    ADV.  Cal- 

lemus  probe: 
Lenonem  ut  periiirum  perdas,  id  studes.    AG.  Tenetis 

rem.)  575 

Eiige  opportune  egrediuntur  Milphio  una  et  uilicus. 
Basilice  exornatus  cedit  et  fabre  ad  fallaciam. 


567 — 575.  secl  Weisius  \\  568.  aduocatus  |  add  Ei  ||  571.  At 
vel  A  II  572.  (eiaha)u:  Heia  haud  {vel  aut)  ||  573.  ne  ||  574.  mit- 
TEiSTEC  I  uelim  uos:  uelimus:  dist  Bent  ||  575.  Lenonem 
(sic  A)  vel  Leonem  |  ut  periurum  {sic  A)  vel  periurum  ut  | 
studes  {sie  A,  ut  vid)  vel  studeas  |  ADV.  B  \\  576.  euceoppor- 
TUNE:  Ecce  oportune  ||  577.  bassilice  j  cedit:  incedit  H 


III  2,  1—13  [A]  POENVLVS  159 

MILPHIO.      COLLABISCVS.      AGORASTOCLES. 

SERVOS  VILICVS  ADVLESCENS 

ADVOCATI 

MI.  lam  tenes  praecepta  in  corde?     CO.  Piilcre.    MI. 

Vide  sis  caUeas. 
CO.  Quid  opust  uerbis?  calluni  apragnum  callere  aeque 

non  sinam. 
MI.    Fac    modo   ut   conddcta    tibi    sint   dicta   ad   hanc 

faUaciam.  580 

CO.    Quih   edepol   condoctior   sum   quam   tragoedi   aut 

comici. 
MI.  Probus  homost.  AG.  Adeamus  propius.  adsunt  testes. 

MI.  Tot  quidem 
Ndn    potuisti    adducere    homines   magis   ad   hanc   rem 

idoneos: 
Nam  istorum  nuUus  nefastust,  comitiales  silnt  meri: 
Ibi  habitant,   ibi   eos   conspicias  quam  praetorem  sae- 

pius:  585 

Hddie  iuris  ddctiores  ndn  sunt  qui  Htes  creant, 
Quam  hi   sunt   qui,    si  nil  est  quicum  Ktigent,    Utes 

emunt. 
ADY.   Dei  te  perdant.    MI.  Yds  quidem  hercle.     cum 

eo  cum  quiqui  tamen 
Et  bene  et  benigne  facitis,   qudm   ero  amanti  operam 

datis. 
Sed   isti   iam   sciunt  negoti   quid  sit?      AG.  Omne   in 
drdine.  590 

579.    OPUST:    OpUS    si   (opUS   Nonius)    \    UERB(is#)    I    (ap)RU- 

(g)NU(m)  (aprunum  Namiis) :  apugnum  {cf.  Pers.  305)  ||  580  sq. 
condocta  et  condoctior  (sic  A  et  memhr.  Turn.)  vel  conducta  et 
conductior  |  tragoedi  aut  (sic  A)  veJ  ut  tragoedia  ||  582.  Probus 
(jsic  A)  vel  Brobus  |  (adeajvduS:  adeam  |  pro(piuS):  proprius 
(corr  B)  \  testestot  (m*  vid)  \\  586.  Hodie  iuris  {sic  A)  vel  Ho- 
die  I  coctiores  ||  587.  quicoilitigextlitesemuxt  :  litium  lites 
semimt  ||  588.  ciiMEOpiiM::  quo  meo  quom  ivel  quum):  cf.oSC 
690.  orjTEiN:  omnem  in  |  ordine:  ordinem  |1 


160  PLAVTI  III  2,  14—30  [—26  A] 

IMI.  Tilin  uos  animum  adudrtite  igitur.    hunc  uos  le 

nonem  Lycum 
Nouistis?     ADV.  Facile.     CO.  At  pol  ego  eum  qua  sit 

facie  nescio: 
Eum  mihi    uolo    demonstretis    hominem.     ADV.    Nos 

curabimus. 
Satis  praeceptumst.     AG.   Hic  trecentos  niimmos   nu- 

meratos  habet. 
ADV.  Ergo  nos  inspicere  oportet  istuc  aurum,  Agora- 

stocles,  595 

Vt  sciamus  quid  dicamus  mox  pro  testimonio. 
CO.  Agite  inspicite.    ADV.  Auriimst  profecto  hic,  spec- 

tatores,  comicum: 
Macerato  hoc  pihgues  fiunt  aiiro  in  barbaria  boues. 
Verum   ad  hanc   rem  agiindam  Philippumst:    ita   nos 

adsimulabimus. 
CO.   Sed  ita  adsimulatdte,  quasi    ego   sim  peregrinus. 

ADV.  Scilicet.  600 
Et  quidem  quasi  tii  nobiscum  adueniens  hodie  oraueris, 
Lil^erum  ut  commdstraremus  ti!bi  locum  et  uoluptarium, 
Vl)i  ames,  potes,  pergraecere.     CO.  Eu  edepol  morta- 

les  malos. 
AG.  Ego  enim  docui.    ML  Quis  te  porro?     CO.  Agite 

intro  abite,  Agorastocles, 
Ne  hic  uos  mecum  cdnspicetur  leno  neu  fallaciae     605 
Praepedimentum   dbiciatur.     AG.  Hic  homo   sapienter 

sapit. 
Facite  quod  iubet.  [hjabeamus.  [s]et  uos:  satis  dictiimst. 

<ADV.>  Abi. 


592.  MI.  At  B  II  593.  inmuOLO:  uolo  mihi  ||  594.  praecep- 
TUNST:  praeceptum  ||  595.  agorastocles  {sic  A)  vel  agorastodes  |j 
597.  HICSPECTATORES:  spectatores    ||    599.  ab   |  agundumest- 

PHILIPPUMEST      I     ADSIMULEMUS     ||     601.    ADUENIENSORAUEEIS 

602.  COMMOSTRAREMUS :    commoustraremus      ]      uoltarium 

603.  pergraecere  {sic  A)  vel  pergere     |     Ea  edepol:  edepol 

604.  agorastocles    vel  agorastodes     ||     606.   homo  vel  domo 
607.  lubet:  corr  Ald  \  a  del  Sey  \\ 


III  2,  31— 37;  3, 1—9         POENVLVS  161 

AG.  Aljeo.    quaeso,  di  immortales  —  ADV.  Qum  abis? 

AG.  Abeo.    MI.  Sapis. 
CO.  St,  tace.    ADV.  Quid  est?    CO.  Fores  hae  fecenmt 

magnum  flagitium  modo. 
ADV.   Quid   <id>   est    flagiti?     CO.   Crepueruut  clare. 

ADV.  Di  te  perduint.  610 
Pone  nos  recede.  CO.  Fiat.  ADV.  Nos  priores  ibimus. 
CO.   Faciunt  scurrae   qudd  coni5ue[ue]runt:    pdne  sese 

homines  locant. 
ADV.  Illic  homost  qui  egreditur  leno.     CO.  Bdnus  est: 

nam  simiLTs  malist. 
lam  nunc   ego   illi<^c  >   egredienti  sanguinem   exsugam 

procul. 


LYCVS.  ADVOCATI.   COLLABISCVS 

LENO  VILICVS 

LY.  lam  isto[c]  ego  reuortar,  mfles:  conuiuas  uolo    615 

Rep[p]eri^re  nobis  cdmmodos,  qui  una  sient. 

Interibi  attulerint  exta,  atque  eadem  mulieres 

lam  ab  re  diuina,  credo,  apparebunt  domi. 

Sed  quid  huc  tantum  hominum    incedunt?   ecquidnam 

adferunt? 
Et  ille  chlamydatus  qmsnamst  qui  sequitur  procul?   620 
ADV.  Aetdli  ciues  te  salutamiis,  Lyce: 
Quamquam  hanc  salutem  ferimus  inuiti  tibi. 
[Et  quamquam  bene  uolumus  leniter  lenonibus.]    622*' 


608.  distinximus  \  ef.  ad  v.  479  \\  609.  Si:  corr  Ca  \  AG. 
Fores  |  hae  fecerant  vel  hi  fecerint  ||  610.  add  Ac  \  perduint 
vel  perdiunt  ||  612.  Faciunt  vel  Faciun  ]  del  Py  \  pone  sese 
vel  pones  esse  ||  613.  similis  malus  est  vel  similis  est:  corr  Ri  !| 
614.  addBi  i|  615.  istuc:  corr  Stu  \  reuortar  vel  reuotar  ||  616.  del 
D  I  qui  una  vel  una  ||  617.  attulerint  vel  attulerunt  ||  618.  re- 
diuiua  ||  619.  ec  {vel  et)  quidnam  ||  620.  chlamidatus  vel 
clamidatus  |  sequetur  |(  622^.  secl  Bent:  cf.  v.  639  \\ 

Plavti  ComoedlSlE  V  11 


162  PLAVTl  III  3, 10-34  [22- A] 

LY.  Fortimati  omnes  sitis:  quod  certd  scio 

Nec  fore  nec  Fortmiam  i!d  situram  fieri. 

ADV.  Istic  est  thensaurus  stiiltis  in  lingua  situs,    625 

Vt  quaestui  habeant  male  loqui  melioribus. 

(liY.y  Viam  qui  nescit  qua  deueniat  ad  mare, 

Eum  oportet  amnem  quaerere  comitem  sibi. 

Ego  male  loquendi  uobis  nesciui  uiam: 

Nunc  uds  mihi  amnes  estis:  uos  certiimst  sequi.      630 

Si  bene  dicetis,  udstra  ripa  uds  sequar: 

Si  male  dicetis,  udstro  gradiar  limite. 

ADV.  Mald  bene  facere  tantumdemst  periculum 

Quantum  bono  male  facere.    LY.  Qui[d]  uerd?    ADV. 

Scies. 
IVEalo  siquid  bene  facias,  id  beneficium  mterit:         635 
Bond  siquid  male  facias,  aetatem  expetit. 
(liY.y  Facete  dictum.    sed  quid  istuc  ad  me  attinet? 
<(ADV.>  Quia  nds  honoris  tui^  causa  ad  te  uenimus, 
Quamquam  bene  uolumus  leniter  lendnibus. 
LY.  Siquid  boui  adportatis,  habeo  gi-atiam.  640 

ADV.  Boni  de  nostro  tibi  nec  ferimus  nec  damus 
Neque  pdllicemur  neque  adeo  uolumiis  datum. 
<^LY.)>  Credo  hercle  uobeis:  fta  uostrast  bem'gnitas. 
[LY.]  Sed  quid  nunc  uoltis?    ADV.  Hunc  chlamyda- 

tum  quem  uides, 
Ei  Mars  iratust.     CO.  Capiti  uostro  istiic  quidem.    645 
ADV.  Nunc  hiinc,  Lyce,  ad  te  diripiundum  addiicimus. 
<^C0.^  Cum  praeda  hic  hodie  incedet  uenatdr  domum: 

624.  forenet  vel  fore  et:  corr  Py  \  situram  vel  sisaturam 
vel  s///itaturam  ||  625.  stultis  in  lingua  situs  vel  stultis  ||  626. 
loqui  vel  loqui  loqui  ||  627.  add  Ald  ||  633.  tandundem  si  vel 
tantunde  si  ||   635.  bene:  MAiii   |   id  beneficium  interit:  aeta- 

TEMEXPETIT   (cf.    636)    \\    636.   QUIDEMALI  |  EXPETIS    ||    637.    Fa- 

cete  {sic  A)  vel  Facite  ||  638.  atte:  huc"ad  te  ||  639.  cf.  622^  \\ 
640.  ADPOETASTIS  ||  641.  DAMUS:  damus  tibi  II  642.  Neque: 
necq-  II  643.  ita  {sic  A)  vel  itae  j  uestra  est  {sic  A)  vel  ufa  11 
644.  UOLTISHUNC  I  clilamydatum  {sic  A)  vel  clamidatum  || 
646.  NUNCHUNC:  Hunc  nunc  ||  647.  add  Ac  \  praedA:  raeda  ; 
incedet  {sic  A)  vel  incedit  || 


ni  3,  35—57  [A]  POENVLVS  163 

Canes  compelluut  in  plagas  lepide  kvnov. 

LY.  Quis  hic  est?    ADV.  Nescimus  nos  quidem  istum 

qui  siet: 
Nisi  diidum  maue  ut  ad  portum  processimus,  650 

Atque  istum  e  naui  |  exeuntem  oneraria 
Videmus.     adiit  ad  nos  extemplo  exiens: 
Saliitat,  respondemus.     CO.  MortaKs  malos: 
Vt  mgrediuntur  ddcte  in  sycophantiam. 
LY.  Quid  demde?    ADV.  Sermonem  ibi  nobiscum  cd- 

pulat.  655 

Ait  se  peregrinum  esse,  hiiius  ignarum  dppidi: 
Lociim  sibi  uelle  liberum  praeberier, 
Vbi  nequam  faciat.     nds  hominem  ad  te  addiiximus: 
Tu,  sei  te  dei  amant,  age[re]  tuam  rem:  occasiost. 
LY.   Itane  fllest  cupiens?     ADV.  Aiirum  habet.     LY. 

Praeda  haec  meast.  660 
ADV.  Potare,  amare  udlt.  LY.  Locum  lepidum  dabo. 
ADV.   At   enim  hic   clam  furtim   |   esse    uolt,    nequis 

sciat 
Neue  arbiter  sit.    nam  hic  latro  in  Sparta  fuit^ 
Vtquidem  ipse  nobeis  dixit,  apud  regem  Attalum: 
Lide  niinc  aufugit,  qudniam  capitur  dppidum.  665 

CO.  Nimis  lepide  de  latrdne,  de  Sparta  dptume. 
LY.  Di  deaeque  uobis  mitita  bona  dent,  qudm  mihi 
Et  bene  praecipitis  et  bonam  praedam  datis. 
ADV.  Immo,  lit  ipse  nobis  dixit,  quo  accur[r]es  magis, 
Trecentos  nummos  Philippos  portat  praesidi.  670 


648.  LUPUM:  lycum  (correximus)  ||  649.  quidemistu:\i  : 
istum  quidem  |  qui  {sic  A)  vel  que  ||  650.  mane:  a  mane  || 
651.  exeuntem  (sic  A)  vel  exiuntem  ||  655.  ibi  nobiscum  {sic  A) 
vel  nobiscum  ibi  |  copulat:  copulant  ||  656.  Ait  {sic  A)  vel 
Agit  I  ignarum  {sic  A)  vel  signarum  ||  658.  faciat:  faciet  (| 
659.  del  Ac  ||  660.  meast  {sic  A)  vel  me  east  ||  661.  uolt: 
uoli  II  662.  clam  furtim  {sic  A)  vel  furtim  |  uolt:  uoli  |  SCLA.T: 
sciant  1|  663.  spakta:  siparta  ||  665.  Inde  nunc:  inde  || 
667.  uobis  {sic  A)  vel  uobis  uobis  ||  670.  praesibi  {etiam  A): 
corr  Gul    \\ 


164  PLAYTI  m  3,  58—80  [A] 

LY.  Rex  siim,  si  ego  illuin  hodie  ad  me<^d/  hominem 

adlexero. 
<^ADV.>  Quin  hicquidem  tuos  est.    LY.  Opsecro  hercle, 

hortamini, 
Vt  deuortatur  ad  me  in  hospitium  optumum. 
ADV.  Neque  nos  hortari  neque  dehortari  decet 
Hominem  peregrinum:  tuam  rem  tu  ages,  si  sapis.    675 
Nos  tibi  palumbem  ad  aream  usque  addiiximus: 
Nunc  te  illum  melius^^t^  capere,  si  captum  esse  uis. 
CO.  lamne  itis?  quid,  quod  uobeis  mandaui,  hospites? 
ADV.   Cum   illoc    te   meliust    tuam   rem    ,  adulescens, 

loqui : 
lllic  est  ad  istas  res  probus  quas  quaeritas.  (380 

CO.  Videre   equidem   uos  uellem,    quom    huic    aurum 

darem. 
ADV.  Illinc  procul  nos  istuc  inspectabimus. 
CO.  Bonam  dedistis  mihi  operam.     LY.   It  ad  me  lu 

crum. 
CO.  IUud  quidem,  quorsum  asinus  caedit  calcibus. 
LY.  Blande  hdminem  compellabo  .  hospes  hospitem  685 
Salutat:  saluom  te  aduenire  gaiideo. 
CO   Multa  tibi  dei  dent  bdna,  quom  me  saluom  esse  uis. 
LY.  Hospitium  te  aiunt  quaeritare.     CO.  Quaerito. 
'  LY./  Ita  iUi  dixerunt  quei  hrnc  a  me  abieriint  modo, 
■•"Te  quaeritare  a  muscis.    CO.  Ah,  minume  gentium.  690 
LY.  Quid  ita?     CO.  Quia,   <(a>  muscis  si  mihi  hospi- 

tium  quaererem, 
Adueniens  irem  in  carcerem  recta  uia. 
Ego  id  quaero  hospitium,  libi  ego  curer  mollius, 


671.  hodie  ad  me:  hodie:  add  Ri  \  adlexebO:  mallexero 
672.  tuus  4^  est:  tuussum#  I  hortamini  (sic  A)  vel  horta 
mihi  II  675.  hominem  (sic  A)  vel  hominum  ||  676.  usquae  , 
677.  add  Ri  \  captlm:  castum  ||  679.  cum  (sic  A)  vel  Quom  j 
illoc  (sic  A)  vel  illuc  |  meliuST:  melius  ||  682.  illic  ||  686. 
4^.SALU0M  II  687.  QUOM:  cum  vcl  quo  II  688.  H0S(pit)UM  (ut  vid)  | 
690.  AHMINIME:  minime  ||  692.  ibem:  huc  irem  |!  693.  hospi- 
TIL^M:  hostium  || 


i 


m3,8l— 93.95— 98[— 9GA]     POENVLVS  165 

Quam  regi  Antioclio  |  dculi  curari  solent. 

LY.  Edepol  ne  tibi  illud  possum  festiuom  dare,      695 

Siquidem  potes  esse  te  pati  in  lepido  loco, 

In  lecto  lepide  strato,  et  lepidam  miilierem 

Complexum  contractare.     CO.  Is,  leno,  uiam. 

LY.  Vbi  tii  Leucadio,  Lesbio,  Thasio,  Chio, 

Vetustate  uino  edentulo  aetatem  inriges.  700 

Ibi  ego  te  replebo  iisque  unguentum  c<^h^eumatis. 

Quid  miilta  uerba?  fiiciam,  ubi  tu  laueris, 

Ibi  ut  balniator  faciat  unguentariam. 

Sed  haec  latrocinantur  quae  ego  dixi  omnia. 

CO.    Quid    ita?      LY.    Quia    aunim    poscunt    praesen- 

tarium.    705 
CO.    Quin    hercle    accipere   tu    non    mauis    quam    ego 

dare. 
<(ADV.)>  Quid,  si  euocemus  hiic  foras  Agorastoclem, 
Vt  ipsus  testis  sft  sibi  certissumus? 
Heus  tii,  qui  furem  captas,  egredere  ocius, 
Vt  tiite  inspectes  aunim  leuom  dare.  710 


694.  oculi  curari  (sic  A)  vel  curari  ||  695.  illum  possum 
(sic  A)  vel  possum  illum  ||  696.  essete:  esse  ||  697.  steatoet: 
strato  II  698.  coxtrectake  ||  699.  eesbio:  losbio  vel  lespia 
vel  lebia  |  thasio  (sic  A)  vel  thassio  vel  t  hassio  |  chio:  choo  || 

701.  ibiegO:  Ibi    I    GEUMATIS:  egeumatis:   corr  Bi  drice  Ca  \\ 

702.  LAUERES  II  703.  BALNIATOR:  balneator  ||  706.  QUIN: 
Qui  I  tu  non  mauis  (sic  A)  vel  tuo  "  manuis  j  dare  (sic  A) 
vel  darem  |  2^^^^  hunc  v.  sequittir  v.  720  in  BCD,  suo  loco 
recurrem,  post  v.  707  v.  720.  730  in  A  |i  707.  huc  foras  (sic  A) 
vel  foras  huc  |  agorastoclem  (sic  A)  vel  agorastoclen  ||  708. 
IPSUS:  Ipse  I  CERTis.SUMUS:  certissimus  vel  certi  sumus  jj  709. 
qui  furem  vel  quis  tu  rem    || 


166  PLAVTI  III  4,  1—17  [10  A] 

AGORASTOCLES.     ADVOCATI.      COLLABISCVS. 

ADVLESCENS  VILICVS 

LYCVS 
LENO 

AG.   Quid  est?  quid  uoltis,  testes?     ADV.  Specta  ad 

dexteram : 
Tuos  seruos  aurum  |  ipsi  lenoni  dabit. 
CO.  Age  aecipe  hoc  sis:  heic  sunt  numerati  aurei 
Trecenti  nummi  qui  uocantur  Philipp<(e)>i. 
Hinc  me  procura:  prdpere  hosce  apsumi  uolo.  715 

LY.  Edepol  fecisti  prodigum  promiim  tibi. 
Age  eamus  intro.     CO.  Te  sequor.     LY.  Age  age  am- 

bula: 
Ibi  quae  relicua  alia  fabulabimur. 
CO.  Eadem  narrabo  tibi  res  Spartiaticas. 
LY.   Quiu  sequere  me  intro.     CO.  Diic  me  intro:   ad- 

dictum  tenes.  720 
AG.  Quid  niinc  mihi  auctores  estis?  ADV.  Vt  frugi  sies. 
AG.   Quid^   si  animus  esse  non  sinit?     ADV.  Esto  lit 

sinit. 
AG.  Vidistis,  leno  quom  aiirum  accepit?  ADV.  Vi^dimus. 
AG.  Eum  uos   meum  esse  seruom  scitis?    ADV.  Sci- 

''ui)>mus. 
AG.  Rem  aduorsus  populi  ^saepe  leges?     ADV.  Sciui- 

mus.  725 

AG.  Em  istaec  uolo  ergo  uos  commeminisse  omnia 
Mox  quom  ad  praetorem  |  lisus  ueniet.    ADV.  Memini- 

mus. 

712.  dabat:  corr  Py  ||  713.  sis  se  ic  ||  714.  add  Py  [1 
715.  propere  vel  propera  ||  716.  prodigum  vel  prodigium  || 
718.  Ibique:  corr  Gul  \\  719.  spartiaticas  vel  spartiacas  ||  720. 
cf.  ad  706  I  intro  CO.  Duc  me  ergo  {vel  ergo  me)  intro  ad- 
dictum  tenes  {ita  post  706)  vel  ergo  CO.  Abduc  me  intro  ad- 
dictum  tenes:  mTRODUCMEERGorNTRO  ||  721.  spes  ||  724.  add 
Ca  II  726.  Em  {sic  Charisius)  vel  Hem  |  ego  uos  meminisse 
Charisius    ||    727.  meminimus  vel  memiminimus  || 


1114,18— 28.30.29.31— 35  [20  A]     POENVLVS  167 

AG.  Quid,  si  recenti  re  aedi.s  pultem?  ADV.  Ceuseo. 
AGr.  Si  piiltem,  non  recludef?  ADV.  Panem  frangito. 
AG.  Si  exierit  leno,  censen[t]  hominem  interrogem,  730 
Meus  seruos  [si]  ad  eum  ueneritne?  ADV.  Quippini? 
AG.    Cum    aurf   ducentis    niimmis    Philippis?      ADV. 

Quippini? 
AG.    Ibi    extemplo  leno    errabit.     ADV.    Qua   de  re? 

AG.  Rogas? 
Quia  centum   nummis  miiius  dice[re]tur.    ADV.  Bene 

putas. 
AG.  Aliiim  censebit  quaeritari.    ADV.  Scilicet.        735 
AG.  Extemplo  denegabit.    ADV.  luratiis  quidem. 
AG.  Homo  fiirti  sese  adstrmget  —  ADV.  Hau  dubium 

id  quidemst. 
AG.    Quantiimquantum    ad  eum   erit   dehitum.     ADV, 

Quippini? 
AG.  Ibo  et  pultabo  ianuam?    ADV.  Ita,  quippini? 
AG.  Diespiter  uos  perduit.     ADV.  Te  quippini?      740 
AG.  Tacendi  tempus  est:  nam  crepueriint  fores. 
Foras  egredier  uideo  lenonem  Lycum. 
Adeste  quaeso.     ADV.  Quippini?  ^si  uoles 
Operire  capita,  ne  nos  leno  nduerit, 
Qui  iUi  malae  [i]rei  tantae  fuimus  mlices.  745 


730.  cf.  ad  706  \  censent  vel  censerit  {corr  Bo) :  quidtum  || 
731.  si  vel  i:  del  Bi  ||  732.  Quom  vel  Cum  ||  733.  errabit  vel  cer- 
rabit  ||  734.  del  Pius  \\  737.  furtis  est  vel  furtis  es :  corr  Paretis  \ 
adstringit:  distinximiis  \  hau  vel  liaud  vel  aud  |  quid  est 
vel  quidem:  corr  Ca  ||  739  sq.  inv  libri:  trai  Ac  \  distinximus  \\ 
742.  egredier  vel  egi-edietur  ||  744.  nouerit  vel  :^  rit  ||  745.  Qui 
vel  cui:  quid  Xonius  \  malae  ire  it  ante:  tantae  rei  Nonius 
{corr  Ca)  \  fumus  inlix  Nonius  || 


168  PLAVTI  1115,1— 23  [A] 

LYCVS.      AGORASTOCLES.      ADVOCATI 

LENO  ADVLESCENS 

LY.  Suspendant  onines  nunciam  se  hanispices, 
Quam  ego  illis  posthac  quod  loquantur  creduam: 
Qui  in  re  diuina  dildum  dicebant  mihi 
Malum  damnumque  maxumum  portendier: 
Is  explicaui  meam  rem  postilla  lucro.  750 

AG.  Sakios  sis,  leno.     LY.  Dei  te  ameut,  Agorastocles. 
AG.  Magis  me  benigne  niinc  salutas  quam  antidhac. 
LY.  Tranqufllitas  euenit,  quasi  naui  m  mari. 
[LY.]  Vtqudmquest  uentus,  exim  uelum  uortitur. 
AGr.  Valent  apud  te  quos  uolo?  atque  haud  te  uolo.    755 
LY.  Valent  ut  postulatumst:  uerum  ndn  tibi. 
AG.  Mitte  ad  me,  si  audeSj  hddie  Adelphasiiim  tuam 
Die  festo  celebri  ndbilique  Aphrodi^siis. 
LY.  Calidiim  prandisti  prandium  hodie?  dic  mihi. 
AG.  Quid  iam?     LY.   Quia  os  nunc  frigefactas,  qudm 

rogas.      760 
AG.  Hoc  age  sis^  leno.     seruom  esse  audiui  meum 
Apiid  te.     LY.  Apud  me?  niimquam  factum  reperies. 
AG.  Mentire:  nam  ad  te  uenit  aurumque  attulit. 
Ita  mihi  renuntiatumst  quibus  credd  satis. 
<(LY.)>  Malus  es:  captatum  me  aduenis  cum  testibus.  765 
Tudrum  apud  me  nemost  nec  quicquam  tui. 
AG.  Memeutote  iUud,  aduocati.    ADV.  Meminimus. 
(JjY.y  Hahahe,  iam  teneo  quid  sit:  perspexi  modo. 


746.  SESE  II  747.  ego  illis  posthac  (sic  A)  vel  ego  post  hgc  || 
750.  EXPLICAUIT  I  postilla  (sic  A)  vel  post  illam    ||    753.  eue- 

NKT      I      QUASINAUT:    quast    naui      II       754.    UTQUOMQ-UENTUS     || 

755.  UAUENT:  Valeant  ||  756.  Valent  (sic  A)  vel  ualeant  | 
POSTULANT(UM)EST:  postulatum  si  ||  760.  OS:  hos  ||  762.  apud 
me  (sic  A)  vel  aput  |  EEPERiiS:  repperies  ||  763.  aukumq-: 
maurumque  ||  765.  malusest  |  aduenit  vel  aduenis  (sic  A)  | 
cum  (sic  A)  vel  qum  ||  766.  nemost:  nemo  est  vel  nemo  || 
767.  il(1u)d:  illuc  II  768.  hahe  |  peespexi:  perspexit  vel 
perpexit  || 


III  5, 24—48  [—37  A]         POENVLVS  169 

Hi  qui  illum  dudum  conciliauerunt  mihi 

Peregnnum   Spartanum,   id   nunc    [hjis   cerebrum   liri- 

tur,  770 

Me  esse  hos  trecentos  Philippos  facturitm  hicri: 
Nunc  hiinc  inimicum  quia  esse  sciueriint  mihi, 
Eum  adlegarunt,  suom  qui  seruom  diceret 
Cum  auro  esse  apud  me.     cdmpositast  fallacia, 
Vt  eo  me  priuent  atque  inter  se  diuidant.  775 

Lupo  agnum  eripere  postulant.  nugas  agunt. 
AGr.  Negasne  apud  te  esse  aiirum  nec  seruom  meum? 
LY.  Nego  et  negando,  siquid  refert,  rauio. 
ADV.  Peristi,  leno:  nam  istest  huius  uilicus, 
Quem  tfbi  nos  esse  Spartiatem  diximus,  780 

Qui  ad  te  trecentos  Phflii^peos  modo  detulit: 
Idque  in  istoc  adeo  |  aurum  inest  marsiippio. 
LY.  Vae  udstrae  aetati.     ADV.  Id  quidem  <(in)  mun- 

ddst  tuae. 
<(AG.)>  Age,  omitte  actutum,  fiircifer,  marsu<(p)>pium. 
Manufesto  fur  es.   mihi,  quaeso  hercle,  operam  date,  785 
Dum  me  uideatis  seruom  ab  hoc  abdiicere. 
<LY.>  Nunc  pdl  ego  perii  certo,  haud  arbitrario: 
Consiilto  hoc  factumst,  mihi  ut  insidiae  fierent. 
Sed  quid  ego  dubito  fiigere  hinc  in  malam  cnicem 
Prius  quam  hinc  optorto  cdllo  ad  praetorem  trahor?  790 
Eheii,  quom  ego  habui  [  hariolos  hariispices, 
Qui  siqu.id  boni  promittunt,  perspisso  euenit: 
Id  qudd  mali  promfttunt,  praesentariumst. 


770.  (idii)DNc(his)CEREBRUMURiTUK:  id  nunc  hisce  crebro 
auritur  vel  id  nunc  (h  del  Sey)  ||  773.  adlegaeu>;t  :  adlegauerunt  || 
774.  Cum  [sic  A)  vel  Quom  ||  777.  nec:  ne  ||  778.  eauiO:  auio 
(r  s.  a  B)  II  780.  spaktiateji:  sparuatem  {eorr  D)  \\  781.  ad: 
at  vel  a  |  philippeos:  philippos  ||  782.  isto  cadeo  (sic  A)  vel 
isto  cado  |  mae(SUP)piO:  marsupio  {corr  C)  \\  783.  uostrae  vel 
uostra  I  add  Py  \\  790.  quam  hinc  vel  quam  ||  791.  quom  vel 
cum:  quam  Nonius  \  hariolos  aruspices  Nonius  ||  792  sq. 
Quia  quid  Nonius  \  bene  {item  Nonius)  \  perspisso  {vel  per- 
spesso)  —  promittunt  solus  liabet  Nonius  \  praesentarium  est 
vel  praesentiarum  est:  praesentari  est  No^iius  \\ 


170  PLAVTl  III  5, 49.  50;  6,  1  —  19 

Xunc  ibOj  amicos  consulam,  quo  me  modo 
Suspeudere  aequom  censeant  potissumum.  795 


AGORASTOCLES.     COLLABISCVS.     ADVOCATI 

AD\T.ESCEXS  VILICVS 

AG.  Age  tu[r],  progredere,  ut  [testes]  uideant  te   ire 

istmc  foras. 
Estne   hic  meus  seruos?     CO.  Sum  [me]  hercle  uero, 

Agorastocles. 
<AG.)>  Quid  nunc,  sceleste  leno?    ADV.  Quicum  Ktigas 
Apscessit.    AG.  Ytinam  hinc  ab<(i>erit  malam  crucem. 
ADV.  Ita  nos  uelle  aequomst.     AG.   Cras  susscribam 

homini  dicam.       800 
CO.  Numqui<d)>  me?     AG.  Apscedas:  sumas  ornatiim 

tuom. 
CO.  Non  sum  nequiquam  miles  factus:  paiilulum 
Praedae  intus  feci,  dum  lenonis  familia 
Donnitat:  extis  siim  satur  factiis  probe. 
Abscedam  hinc  intro.    AG.  Factum  a  uobis  comiter.  805 
Bonam  dedistis,  aduocati.  operam  mihi. 
Cras  mane,  quaeso,  in  comitio  estote  obuiam. 
Tu  sequere  me  intro.    uos  ualete.     ADV.  Et  tu  uale. 
Iniiiriam  illic  liisignite  postulat: 

Nostr6[s]  seniire  nds  sibi  censet  cibo.  810 

Verum  ita  Tsunt  isti  nostri  diuites: 
Siquid  bene  facias,  leuior  plumast  gratia: 
Siquid  peccatumst,  pliimbeas  iras  gerunt. 
Domds  [h]abeamus  nostras,  sultis,  minciam: 


796.  procredere  |  del  Bent  |  te  ire  vel  tere  ||  797.  meus 
seruos  vel  seruus  meus  |  ADV.  B  |  del  Ac  \\  798.  Quicum  vel  Qui 
quom  II  801.  add  Lamh  \  ornatum  vel  omamentum  ||  803.  Praede 
veJ  Praeda  ||  810.  nos  sibi  vel  sibi  nos  ||  812.  grauia  ]|  813.  pec- 
catumst  vel  peccatum  si  ||  814.  sultis  vel  stultis  || 


ni6,  20.21;  IV  1,1— (3;  2,1— 4     POEN\T.VS  171 

Quando  id,  quoi  re  operam  dediinus,  inpetrauimus,    815 
Vt  perderemus  cdrruptorem  ciuium. 


ACTVS  IV 

MILPHIO 
SERVOS 

Exspecto,   quo  pacto  meae  techinae  processurae  sient. 
Studeo    hiinc    lenonem  perdere:    [i]it<^a^    meum   enim 

miserum  macerat: 
Is  me  aiitem  porro  uerberat,  incui*sat  pugnis,  calcibus. 
Seraire   amanti   miseriast,    praesertim    qui   quod   amat 

caret.  820 

Attatj  e  fano  recipere  uideo  se  Syncerastum, 
Lendnis  seraom.     quid  habeat  sermdnis,  auscultabo. 


SYNCERASTVS.      MILPHIO 

SERVI        n 

SY.  Satis  spectatumst  deds  atque  homines  eius  necle- 

ofere  D-ratiam 

■i"Quo   hi   homini    erus   et   consimilis,   uelut   ego  habeo 

hunc  huiusmodi. 

Neque  periuridr  neque  peior  alter  usquamst  gentium 

Quam    erus  meus   est,   neque   tam   luteus    neque  tam 

caeno  cdnlitus.  826 


815.  quoire  vel  quodrei  ||  817.  pacto  vel  pacco  |  mea  et 
etliine  vel  mea  et  ehine:  corr  lii  |  sient  veJ  sierit  ||  818.  iut 
vel  ut:  corr  Sey  ||  829.  presentun  veJ  presertim  ||  822.  ser- 
mones  1|  823.  eius  vel  euis  |  neclegere  vel  neglegere  ||  824. 
nunc :  corr  Bo  11 


172  PLAVTI  IV  2,  5—22 

Ita  me    di   ament,    uel   in    lautumiis    uel    in    pristino 

mauelim 
Agere  aetatem  praepeditus  latere  forti  fen-<(e)>o 
Quam  apud  lenonem  hunc  seniitutem  cdlere.    quid  illue 

est  genus: 
Quae    illic    hominum    cdrruptelae  fiunt.     di,    uostram 

fidem :  830 

Quoduis  genus  ibi  hdminum  uideas,  quasi  Acheruntem 

ueneris, 
Equitem,    peditem,    libertinum,    fiirem  +ad  fugitiuom 

uelis, 
Verberatum,  uinctum,  addictum.     qui  habet  quod  det, 

ut<^ut)>  homost, 
Omnia  genera  recipiuntur:  itaque  in  totis  aedibus 
Tenebrae,  latebrae:  bi^itur,  estur  quasi  in  popina  |  haii 

secus.  835 

Ibi  tu  uideas  Ktteratas  fictiles  epistulas, 
Pice  signatas:  nomina  insunt  cubitum  longis  Ktteris. 
Ita  uinaridrum  habemus  nostrae  dilectum  domi. 
<(MI.)>   Omnia   edepol  mira  sunt  nisi  erus  hunc  here- 

dem  facit: 
Nam  <(h>icquidem  illi<^c)>,    ut   meditatur,    uerba  facit 

emortuo.      840 
Et  adire  lubet  hominem  et  autem  nimis  eum  auscultd 

lubens. 
SY.  Haec  quom  hic  uideo  fieri,  crucior:  pretiis  emptos 

maxumis 
Apud  nos  expeciiliatos  seruos  fieri  suis  [cjeris. 
Sed  ad  postremum  nil  apparet:   male  par<^t)>um  male 

disperit. 

827.  pristino  vel  pistrino  ||  828.  praepeditus  vel  praeditus  j 
add  Sca  ||  830.  hominum  vel  hominem  |  corruptelae  vel  cor- 
iniptellae  ||  833.  add  Gul  ||  835.  estur  vel  estu  |  hau  vel  haud 
836.    fictiles   epistulas    vel   epistulas     ||     839.   nesi:    carr   Ca 

840.  id  quidem  illi    ut    vel  id   quidem    ilH:    corr  Luchsius 

841.  aut  culto    II    843.   fieris   uisceris  vel  fieri  siuisceris:  corr 
Ca    II    844.  postremum  vel  posterum  || 


IV  2,  23-36  [28— A]        POENVLVS  173 

MI.  Proinde  habet  orationem,  quasi  ipse  sit  frugi  bo- 

nae,  845 

Qui  ipsus  liercle   ignauiorem  p6ti<s>  est  facere  Igna- 

uiam. 
SY.  Niinc   domum   haec  ab  aedi  Yeneris  refero   uasa, 

ubi  hdstiis 
Erus  nequ^i^uit  propitiare  Venerem  suo  festo  die. 
<^MI.)>  Lepidam  Venerem.  <SY.)>  Nam  meretricis  nostrae 

primis  hdstiis 
Venerem  placauere  extemplo.    MI.  0  lepidam  Venerem 

denuo.  850 

SY.  Niinc   domum   ibo.     MI.   Heus,   Synceraste.     SY. 

Syncerastum  qui  uocat? 
MI.    Tiios   amicus.      SY.    Haiid   amice  facis,   qui   cum 

onere  offers  moram. 
MI.  At  ob  hanc  moram  tibi  reddam  operam^  libi  uoles, 

ubi  iusseris. 
[SY.]   Habe   rem   pactam.     SY.   Si  fiiturumst,   do  tibi 
operam  hanc.   <(MI.^  Quo  modo? 
SY.    Vt    enim   ubi    mihi   uapulandum    sit,    tu    corium 

siifferas.  855 

Ml.  Apage:  nescio  quid  uiri  sis.     SY.  Malus  sum.    MI. 

Tibi  sis.    [MI.]  te  uolo. 
SY.  At  onus  urget.     MI.  At  tu  appone  et  respice  ad 

me.     SY.  Fecero, 
Quamquam  haud  otiiimst.     MI.  Saluos  sis,  Synceraste. 

SY.  0  Milphio, 


846.  hercle  ipsus:  trai  Ciirio  \\  848.  nequuti  vel  necuti  11 
849.  primus  hostis  vel  hostiis  ||  850.  extemplo:  exemplo  || 
851.  heu  vel  heus  (sic  A)  |  uocat  {sic  A)  vel  uocauit  ||  852. 
QUICUM:  quiquam  vel  cuiquam  |  ofFeras  {sic  A)  vel  offers  || 
853.  MOEAM:  rem  ]  reddam  operam  {sic  A)  vel  reddam  ||  854. 
pers  corr  Ac  \  41^sifutukumest:  si  futurum  si  |  hanc||qu0: 
hanc  quo  ||  855.  MI. :  corr  Ac  \  SIT  {item  Nonius) :  est  |  sorium 
codd.  Nonii  \\  856.  SY.  Apage:  corr  Lamb  \  MI.  et  SY.  et 
MI. :  c(MT  et  del  Beckerus  \  tibisisis:^:  ||  857.  atonuS:  Ad 
onus    II   858.  sis  {sic  A)  vel  si  || 


174  PLAVTI  IV  2,  37-50  [A] 

Dei  oinnes  deaeque  ament  —  MI.  Quemnam  hominem? 

SY.  Nec  te  nec  me,  Milphio, 
Neque   eram  meum  adeq.     MI.    Quem   ament  igitur? 
SY.  Aliquem  eo  dignus  qui  siet.  860 
Nam  nostroram   nemo    dignust.     MI.  Lepide   loquere. 

<SY.>  Me  decet. 
MI.   Quid  agis?     SY.  Facio  quod  manufesti   moechi  | 

hau  ferme  solent. 
MI.  Quid  id  est?     SY.  Refero  uasa  salua.    MI.  Dei  te 

et  tuom  erum  perduint. 
SY.  Me  non  perdent:  illum  ut  perdant  facere  possum, 

si  uelim, 
Meum  erum  ut  perdant,  nei  mihi  metuam,  Mflphio.  MI. 

Quid  id  est?  cedo.     865 
SY.  Malus  es?  MI.  Malus  sum.   SY.  Male  mihi  |  est.  MI. 

Memora,  num  esse  aliter  decet? 
Quid  est  quod  male  sit  tilDi^  quoi  domi  sit  quod  edis, 

quod  ames,  adfatim? 
Neque  triobolum  lillum  amicae  das  et  ductas  gratieis. 
<^SY.>  Diespiter  me  sic  amabit  —  MI.  "^t  quidem  ede- 

pol  dignus  es. 
<SY.)>  Vt  ego  hanc  familiam  mterire  cupio.    MI.  Adde 

operam^  si  cupis.      870 
SY.  Siiie  pennis  uolare  hau  facilest:  meae  alae  pennas 

ndn  habent. 
MI.  Nolito  edepol  deuellisse:  iam  his  duobus  mensibus 


859.  deaeque  {sic  A)  vel  deae  |  Quemnam  {sic  A)  vel  Quen- 
nam  |  tenecme:  tenet  me  vel  te  nec  ||  860.  aliquem||*odig- 
xusQUisiET  (suppl  Stu):  Aliquem  ||  861.  lepideloqueee|1me  : 
lepidu  (vel  lepidum)  eloquere  me  ||  862.  manufestimoechi  : 
manufesto  imo  echi  {vel  himecM)  |  hau:  haud  ||  863.  per- 
duint  {sic  A)  vel  perdunt  ||  864.  MI.  |  perdentillum:  perde 
nullum  I  possum  (sic  A)  vel  possim  ||  865.  nei  vel  ne:  Ni  | 
metuam  {sic  A)  vel  mei  tuam  |  idst  ||  866.  es  #:  ES  |  memo- 
EANUM:  memorandum  |  aliter  {sic  A)  vel  alter    ||    867.  sittibi: 

sit  I  QUODQ-AMES  ||  869.  AMABITUT  ||  870.  CUPIOADIiE  ||  871.  MI.   | 

pennis  {sic  A)  vel  pinnis  ]  hau:  haud  |  facilest  {sic  A)  vel  facile 
si  I  pinnas  vel  pennas  {sic  A)  ||  872.  noliedepoldeuelisse  || 


IV  2,  51—63  [A]  POENVLVS  175 

Volucres  tibi  erunt  tiiae  j  hirquinae.    SY.  I  malam  rem. 

MI.  I  tu  atque  erus. 
SY.    Verum    enim   qui    +homo   eum    norit    cito   homo 

peruorti  potest. 
MI.  Quid  iam?     SY.  +Quasi  tu  tacere  quicquam  potis 

sis.    <ML>  Rectius     875 
[MI.]   Tacitas  tibi   re<(s>   sistam    quam   quod  dictumst 

mutae  mulieri. 
SY.  Animum  iuducam  facile^   ut  tibi  istuc  credam,  ni 

te  nouerim. 
MI.  Crede  audacter  meo  peric[u]lo.     SY.  Male  credam 

et  credam  tamen. 
MI.  Scm  tu  erum  tuom  meo  ero  esse  inimicum  capi- 

talem?     SY.  Scio. 

MI.    Propter  amorem?      SY.    Omnem    dperam  perdis. 

MI.  Quid  iam?     SY.  Quia  doctum 

doces.  880 

MI.    Quid    ergo   dubitas   qum   hibenter   tiio    ero   meus 

quid  pdssiet 
Facere  faciat  male  eius  merito?  tum  aiitem,  siquid  tu 

adiuuas^ 
E6   facilius  facere  poterit.      SY.    At   ego    hoc  metuo, 

Milphio  — 
<MI.)>  Quid  est  quod  metuas?     SY.  Dilm  ero  insidias 

piiritem,  ne  me  perduim. 
Si  erus  meus  me  esse  elocutum  quoiquam  mortali  sciat,  885 


873.  TUAEHIRQUINAE :    tuae  irquinae  vel  Mrcinae     |    ima- 
LAM:  In  malam    ||    874.  norit  {vel  norit  41^)  cito:  noritnobit- 

SCITO     II     875.   lAMQUASITUTACEREUERO     |     POTISES    |    add  Ac  \\ 

876.  dei  Ac  \  Tacitus  et  resistam  {item  A);  corr  Bo  \  mu- 
TAE:  mulae  vel  malae  ||  877.  credamni:  credamini  {corr  D)  \\ 
878.  del  Bo  (periculomale)  |  et  credam:  credamet  (cf. 
V.  889)  II  879.  meo  {sic  A)  vel  me  ||  881.  quiN:  qui  |  quid 
{sic  A)  vel  quod  ||  883.  facerepoteeit  :  facere  poteris  vel 
poteris  facere  |  ego  hoc  {sic  A)  vel  ego  ||  884.  pariter: 
parilem  {corr  ScaT)  |  me:  a  te  |  perdu — :  perdiam  {corr  Ac)  \\ 
885.  ELOCUTUM:  locutum  |  cuiquam  {sic  A)  vel  quiquam  |  mor- 
talis  {sic  A)  vel  mortali  || 


176  PLAVTI  IV  2,  64-79  [A] 

Continiio  is  me  ex  Syncerasto  Crurifragium  fecerit. 
MI.    Numquam   edepol  mortalis    quisquam    fiet    e   me 

certior, 
Nisi  ero  meo  |  uui  ludicasso:   atque  ei  quoque,  ut  ue 

eniintiet 
Id  esse  facinus  ex  te<(d>  ortum.     SY.  Male  credam  et 

credam  tamen. 
Sed  hoc  tu  tecum  tacitum  habeto.     MI.  Fide  non  me- 

lius  creditur.  890 

[SY.]  Loquere  —  locus  occasioquest  —  libere:  hic  soli 

sumus. 
<(SY.)>   Erus  si   tuos   uolt  facere  frugem,   meum  erum 

perdet.    MI.  Qui  id  potest? 
SY.  Facile.    MI.  Fac  ergo  id  facile  noscam  ego,  ut  ille 

possit  noscere. 
SY.   Quia  Adelphasium   quam   erus  deamat  tuos  inge- 

nuast.     Ml.  Quo  modo? 
SY.  Eodem  quo  soror  illius  altera  Anterastylis.       895 
MI.    Cedo    qui    id    credam?     SY.    Quia   illas   emit  in 

Anactorio  paruolas 
De  praedone  Siculo.  MI.Quanti?  SY.  Duodeuiginti  minis, 
Duas  illas  et  Giddeninem  nutricem  earum  tertiam. 
Et  ille  qui  eas  uendebat  dixit  se  furtiuas  uendere: 
Ingenuas   Carthagine   ai[e]bat   esse.     MI.    Dei  uostram 

fidem,  900 

Nimium    lepidum    memoras    facinus:    nam    erus    meus 

Agorastocles 

886.  SYNCERASTOCRUKIFRAGIUM :  syncerasio  crurit  fragium 
vel  syncera  cu7n  lac  \\  887.  eme  (sic  A)  vel  me  ||  889.  add 
Bo  I  OETUMMALE  ||  890.  fide :  FiDEi  ||  891.  locus  {sic  A)  vel 
iocus  I  dist  Ac  |  libera  ||  892.  uolt:  uolet  |  perdit  |  qui  id 
{sic  A)  vel  Quid  ||  893.  egout:  ut  ||  895.  antebastilliS: 
anterastilis  ||  896.  cedoqui:  Sequi  id  |  inanactorio  {sic  A)  vel 
inanactoria  |  paruolaS:  parudas  ||  897.  verba  MI.  Quanti.  SY. 
duodeuiginti   minis  {cum  lac)  ante  hunc  v.  iterant  libri  pi-aeter 

A     II     898.   ILLASETGIDDENINEM:    illas   CUm   luc    \\    900.    CARTHA- 

gineaiebat:  sariaginc  {vel  lac)  alebat  {del  Guy)    \\     901.  lepi- 
dum  {sic  A)  vel  lepidem  || 


IV2, 80— 9o[A]  POENVLVS  177 

Ibidem  gnatust,  mde  surruptus  fere  sexennis:  postibi 
Qui  eum  surrupuit  huc  deuexit  meoque  ero  |  eum  hic 

uendidit: 
fs  in  diuitias  homo  adoptauit  hilnc,  quom  diem  obiit 

suom. 
<(SY.)>  (3mnia  memoras,  quo  id  facilius  fiat:  manu  eas 

adserat,  905 

Suas  popularis,  liberali  caiissa.    MI.  Tacitus  tace  modo. 
<(SY.>  Prdfecto  ad  incitas  lenonem  rediget,  si  eas  ab- 

diixerit. 
MI.    Quin  prius   disperibit  faxo,    quam  linam    calcem 

ciuerit: 
Ita  paratumst.     SY.  Ita  dei  faxint,  ne  apud  lenonem 

hunc  seruiam. 
MI.  Quin  hercle  conlibertus  meus  faxo  tu  eris,  sei  dei 

uolent.  910 

<(SY.N  Ita  dei  faxint.  numquid  aliud?  me  morare,  Milphio. 
MI.  Valeas  beneque  ut  tibi  sit.     SY.  Pol  istuc  tibi  et 

tuost  ero  lu  manu. 
Vale  et  haec  cura  clanculum  ut  sint  dicta.     MI.  Non 

dietiimst.    uale. 
SY.  At  enim  nil  est  nisi,  dum  calet,  hoc  agitur.    MI. 

Lepidu's  qudm  mones, 
Et  ita  hoc  fiet.    SY.  Proba  materies  datast,  si  probum 

adhibes  fabrum.         915 
MI.  Potin  ut  taceas?    SY.  Taceo  atque  abeo.    MI.  Mihi 

commoditatem  creas. 
Illic  hinc  abiit.     dei  immortales  meum  erum  seruatum 

uolunt 


903.  QUIEUM:  Qui  tum  ||  906.  caussatacitus#  :  causa 
tacitus  MI.  vel  tacitus  causa  41^  (pe/s  trai  Ca)  ||  907  sq.  add 
Py  I  profectu  ad  incita  leonem  et  disperiuit  {vel  disperauit)  et 
unum  Nonius  \\  909.  pa(ra)tust  |  lenem  |  seruiam  {sic  A)  vel 
seruam  ||  910.  QuiX:  Qui  |  collibeetuS:  conliberatus  i 
faxotu:  ifaxo  II  911.  numquid:  nunc  quid  |  dist  Vss  \\  912! 
tuosteko:  tuo  ero  st  ||  913.  sint  {sic  A)  vel  scint  ]  dictA: 
dicia  II  914.  lepidus:  corr  Geppertus  \\  917.  illic:  Illinc  || 

Plwti  Comoediae  V  12 


178  PLAVTI  IV  2. 96— 107  [A] 

Et    hunc    disperdituin    lenonem:    tantum    eum    instat 

exiti. 
Satine,  prius  quam  unumst  iniectum  telum,  iam  instat 

alterum  ? 
tbo   intro:    haec   ut   meo    ero   memorem:    nam  huc  si 

aute  aedes  euocem,    920 
Quae  aiidiuistis  modo,  nunc  si  eadem  kic  iterum  iterem, 

inscitiast. 
Ero   uni  potius  mtus    ero    odio   quam  liic    sim  uobis 

omnibus. 
Dei  immortales,  quanta  turba,  quanta  aduenit  calamitas 
Hddie  ad  hunc  lenonem.     sed  ego  nunc  est  quom  me 

commoror. 
Ita  negotium  institutumst:  non  datur  cessatio:         925 
Nam  et  hoc  docte  consulendum,  quod  modo  concredi- 

tumst. 
Et  illud  autem  insei-uiendumst   cdnsilium  uernacuhim. 
Remor<(a)>    si    sit,    qui   malam  rem   mihi   det,  merito 

fecerit. 
Nunc  intro   ibo:    dum   erus   adueniat  a  foro.   opperiar 

domi. 


918.  euin  (sic  A)  vel  meum  i  919.  u^TJMSxrNXECTUM ;  unum 
si  inlectum  j  ia(M):  tam  |  AiiXZRUM:  iterum  ||  920.  euocem: 
Beuocem  (j  921.  audiuistiS:  audiuisti  ]  iTEBUTkiiTE(re)M:  ite- 
rum  ii  922.  intus:  IXTBO  |  obio  |  uobis  omnibus  {sic  A)  vel 
omnibus  uobis  J]  923.  QUAXTATUE(baqu)AXTA  {suppl  Stu): 
quanta  praemissa  lac  (quanta  dades  quanta  Lamb  [ex  membr. 
Turn.?]:  ■  aduenit  vel  atuenit:  AftjUENiAT  j!  924.  mecommobob: 
memoror  vel  memorer  l  925.  ita:  Id  ]  ixsTiTyTyMEST4t>'0X: 
institutum  si  non  ]i  926.  doctE:  nocte  |  quodmodO:  quo 
domo  q  vel  quod  homo  :  927.  autem:  aueum  jj  928.  bemoboB: 
Kemor  {eorr  Ca)  \  quta  ]; 


V  1,  1—14  [A]  POENVLVS  179 

ACTYS  V 

HANNO 

POENVS 

Ythalonini  ualou  uth  sicorathisyma  comsyth  930 

Chym  lachunythmumys  thral  mycthi  baruimy  sehi 
Liphocanethythby  nuthi  ad  edynbynui 
Bymarob  syllohomaloni  murbymy  syrthoho 
Byth  lym  mothyn  noctothu  ulechanti  clamas  chon 
Yssid  dobrim  thyfel  yth  chil  ys  chon  chem  liful     935 
Yth  binim  ysdybur  thinnochot  nu  agorastocles 
Ythemaneth  ihychir  saelichot  sith  naso 
Bynny  idchil  liichilygiibulim  lasibit  thim 
Bodialytherayn  nynnurs  lymmon  choth  hisim 

Ythalonimualoniuthsicorathiisthymhimihymacomsyth 
Combaepumamitabnetlotiambeat  941 

lulecantheconaalonimbahimbar  #  dechor 
Bats****hunesobinesubicsillimbalim 
Esseantidamossonalemuedubertefet 


930 — 939.  om  A:  exliibuinms  ex  B  a  qiio  hae  notandae 
discrepantiae:  930.  Nythalonim  (Halonium  Sisenna:  cf.  933,  940, 
942)  II  931.  lahchun  {vel  lach  chun)  ythmmnys  |  thyal  vel  tyal  i| 
932.  nuthii  edin  binuthii  ||  933.  Bimarob  alonim  uyby  (t7eZ  ubi) : 
cf.  ad  930  II  934.  dasmachon  ||  935.  chyl  |  them  liphul  ||  936.  Uth  ; 
dibur  I  thinno  chut  ||  937.  Ythemaneht  |  lychot  ||  938.  liihily  ! 
thym  II  939.  Bodyalit  |  nynnuys  vel  nynuys  |  chot  ||  940  {cf. 
ad  930) — 949  ex  A  exhibuimus  {v.  946  pro  hu  legere  possis  lAi).- 
sic  est  in  reliquis  {praemissa  scaenae  inscriptione): 
Exanolim  uolanus  succurratimistimaltim  acum  esse  940 

Concubitum  abellocutim  beat  lula  canti  {vel  cant)  chona    941.  942 
Enuses    hui    ec    silic    panasse    atid  {vel    silihc  panesse   athid) 

mascon      942.  943.  944 
Alem  uiduberte  felono  butune  {vel  buthune)  celtumco  mucro- 

lueui  944. 945 

At  enim  auoso  uberhenthra(t;eZ  thya)charistoclem 
Ette  seanec  {vel  seanehc)  nasoctella  helicos 
Alemus  dubertenni  compsuestipti  {vel  comps  uespti) 
Aode  aneclitorbodes  iussum  limnimcolus. 

12* 


180  PLAVTI        V  1,14— 27;  2,1— 5  [A] 

Donobuu*liunecciltliumucommucroluful  945 

Altanimauosduberithemliuarcharistolem 

Sittesedanecuasotersahelicot 

Alemusdubertimurmucopsuistiti 

Aoccaaneclictorbodesiussilimlimmimcolus. 

HA.  Deos  deasque  ueneror  qui  hanc  urbem  colunt,    950 

Vt  quod  de  mea  re  huc  ueni  rite  ueuerim 

Measque  hic  ut  gnatas  et  mei  fratris  filium 

Reperire  me  siritis,  dei,  uostram  fidem. 

[Quae  mihi  subruptae  siint  et  fratris  filium.] 

Sed  hic  mihi  autehac  hospes  Antidamas  fuit.  955 

Eum  fecisse  aiunt  sibi  quod  faciundum  fuit. 

Eius  filium  esse  hic  praedicant  Agorastoclem. 

Ad  eum  hospitalem  hanc  tesseram  mecilm  fero. 

Is  in  hisce  habitare  monstratust  regiduibus. 

Hos  percontabor  qui  hiuc  egrediuutitr  foras.  960- 


AGORASTOCLES.      MILPHIO.     HANNO 

ADVLESCENS  SERVOS         POENVS 

AGr.  Aiu  tu  tibi  dixe  Syncerastum,  Milphio, 

Eas  esse  ingenuas  ambas  sun'upticias 

Carthaginieusis?    MI.  Aio  et,  si  frugi  esse  uis, 

Eas  liberali  iam  adseres  causa  manu. 

Nam  tuom  flagitiumst  tuas  te  popularis  pati  965 

951.  HUNC  II  952.  mel  {sic  A)  vel  mei  ||  953.  reperire  {sic  A) 
vel  repperire  ||  954.  secl  Lindemannus  \  subeuptae:  surruptae 
vel  surreptae  ||  955.  antidamas  {sic  A)  vel  antimadas  ||  957. 
ESSEHICPRAEDICANT :  hic  praedicant  esse  |  agorastoclem  {sic 
A)  vel  agorastoclen  ||  958.  adeum:  Deum  |  hanctesseram  : 
arcesseram    ||    959.  isinhisce:  In  hisce  vel  In  isce    j    abitea- 

REMONSTEATUEST     ||    960.    PEECONTABOE :   percunctabor    I    HINC: 

huc  vel  hunc  ||  961.  dixi*  ||  962.  eaS:  As  vel  Has  ||  963. 
Carthaginiensis  {sic  A,  om  -^)  vcl  Artaginiensis  ||  964.  ad- 
SERES:  iam  adsere  |  manu  vel  manum  {sic  A)  ||  965.  flagi- 
tiumst  {sic  A)  vel  flagitium  si  |  tuastepopulaeiS:  tuas  popu- 
laris  te  11 


V2, 6— 25[A]  POENVLVS  181 

Seruire  ante  ociilos,  domi  quae  fuerint  li^berae. 

HA.  Pro  dei  immortales,  opsecro  uostram  fidem, 

Quam  orationem  hanc  aures  dulcem  deuorant. 

Ci-etast  profecto  |  li6run<(c)>  hominum  oratio, 

Yt  mihi  apsterserunt  omnem  sorditiidinem.  970 

AG.  Si  ad  eam  rem  testis  habeam,  faciam  qudd  iubes. 

MI.  Quid  tii  mihi  testis?  quin  tu  insistis  fortiter? 

Aliqua  Fortuna  fiierit  adiutrix  tibi. 

AG.  Incipere  multost  quam  impetrare  facilius. 

MI.   Sed  quae  illaec    auis   est    quae  huc  cum   tunicis 

aduenit?  975 
Numnam  in  balineis  circumductust  pallio? 
<^AG.y  Facies  quidem  edepol  Piinicast:  guggast  homo. 
<(MI.)>  Seruds  quidem  edepol  ueteres  antiquosque  habet. 
AG.  Qui  scis?  MI.  Viden  hominis  sarcinatos  cdnsequi? 
Atque  lit  opinor  digitds  in  manibus  ndn  habent.  980 
AG.  Quid  iam?     MI.    Quia  incedunt  cum  anulatis  aii- 

ribus. 
<HA.)>  Adibo  <(ad)>  hosce  atque  appellabo  Piinice. 
Si  respondebunt,  Piinice  pergam  loqui: 
Si  ndn,  tum  ad  horum  mdres  linguam  udrtero. 
MI.  Quid  ais  tu  |?  ecquid  cdmmeministi  Piinice?     985 


966.  Seruire  {sic  A)  vel  Seruare  |  fuerint  {sic  A)  vel  fue- 
runt  II  967.  dei:  dii  ||  968  sq.  sic  A:  inv  reliqui  \  dulcem 
{sic  A)  vel  dulces  |  Creta  est  {sic  A)  vel  Certa  est  |  horum 
{item  A):  corr  Ca  \\  970.  omnem  {sic  A)  vel  hominem  (omnes 
Nonius)  II  971.  habeant  |  iubes  {sic  A)  vel  diubes  ||  972.  Quintu 
vel  Quantu  {his):  quitu  {bis)  ||  974.  multo  {sic  A)  vel  mulo  || 
975.  QUAE:  quaenam  (quae  est  illa  auis  Servitis)  \  cum  {sic  A.) 
vel  quom  ||  976.  numnam:  Nunnam  |  BAL(neeis,  ut  vid):  abali- 
niis  I  ciRCUMDUCTUST :  circumductus  ||  977  sq.  pers  acld  Ange- 
lius  I  EDEP0LPUNiCAST6UGGA(st)H0M0  {item  membr.  Turn.): 
edepol  cum  lac  \\  979.  SY.  praem  B  {item  v.  981)  \  scis  {sic  A) 
vel  sis  I  hominis:  omnes  ||  980.  opinor  {sic  A,  ut  vid)  vel  opi- 
nior  I  in  {sic  A)  vel  im  ||  981.  cum  {sic  Priscianus)  vel  quom 
{sic  A)  II  982.  ADiBOHOSCATQUE:  Audibo  hosce  atque  vel  Au- 
dibo  {corr  B^)  atque  hosce  {add  Ca)  \\  983.  Si  respondebunt : 
RESPONDEBUNT  ||  984.  Si  non  {sic  A)  vel  S  non  |  linguam: 
lingua  ac    ||    985.  C0MMiN(feZ  em)isti  {ut  vid)  \\ 


182  PLAVTI  V  2, 26-44  [A] 

AG.  Nil  edepol:  nam  qui  scire  potui,  dic  mihi, 

Qui  illim  sexenuis  perierim  Carthagiue? 

HA.  Pro  dei  immortales,  pliirumei  |  ad  iUiim  modum 

Periere  pueri  liberi  Carthagine. 

MI.  Quid  ais  tu?     AG.  Quid  uis?     MI.  Vin  appellem 

hunc  Punice?        990 
AGr.  An  scis?    MI.  NuUus  mest  hddie  Poenus  Poenior. 
AGr.  Adei  atque  appella,  quid  uelit,  quid  uenerit, 
Quei  si!t,  quoiatis,  unde  sit:  ne  parseris. 
MI.  Auo.    quoiates  estis  aut  quo  ex  oppido? 
HA.  Annon  mvithum  balle  bechaedre  anech.  995 

AG.  Quid  ait?    MI.  Hannonem  se  esse  ait  Carthagine, 
Carthaginiensis  Miithumbalis  filium. 
HA.  Aud.     MI.  Sakitat.     HA.  Donni.     MI.  Doni   uolt 

tibi 
Dare  hic  nescioquid.     aiidin  pollicitarier? 
{AGr.y  Saliita  hunc  rusus  Piinice  uerbis  meis.         1000 
MI.  Auo  donni  [mjinquit  hfc  tibi  uerbis  suis. 
HA.   Me  har  bocca.     MI.  Istuc   tfbi   sit  potius  quam 

mihi. 
AG.  Quid  aft?    MI.  Miseram  esse  praedicat  buccam  sibi: 
Fortasse  medicos  nds  esse  arbitrarier. 


987.  illim  {sic  A)  vel  illum  |  sexennis  (sic  A)  vel  se  exennis  j 
carthagine  (sic  A)  vel  cartagine  (item  v.  989)  ||  988.  plurdmet  | 
ADILLUM:  ad  liunc  I  MODO  ||  990.  MI.  Quid  uis  inversis  deinceps 
pers  ( — 996)  \  appelleM:  apellem  ||  991.  sc(isnullus,  ut  vid)  \ 
me  est  hodie  {sic  Priscianus)  vel  me  est  |  denus  punior:  punus 
punior  Priscianus  (corr  Bo)  ||  992.  adii:  Adi  |  uelit  (sic  A)  vel 
ueli  II  993.  Quid  Priscianus  j  QU0iA(ti)S:  quo  patis  (cuiatis 
Priscianus)  \  parserit:  parleris  (parseris  Priscianus)  ||  994. 
AUOQUOiATiS:  Auo  quo  lates  (Quid  est  cuiates  Priscianus)  \ 
aut  quo  ex  oppido  (sic  Priscianus)  vel  aut  quo  ex  quoppido: 
UNDESiTNE(parse)RiT  (ex  v.  993)  \\  995.  annobynmytthymbal- 
LEUDRADAiTANNECH  ||  996.  ait  (sic  A,  om  #,  ut  vid)  vel  agit  | 
SEESSE:  scse  ||  997.  CART(HA)GiNiENSlS:  carthaginienses  |  myt- 
THUMBALIS:  muthum  bas  lis  II  998.  AUO:  Vo  II  999.  HIC:  hinc  | 
AUTIN  I  POLLiciTARlER:  pollicierier  II  1000.  rursus  (sic  A)  vel 
rusus  II  1001.  DONNi:  nonni  vel  nonne  |  minquithictibi  :  mihi 
hic  tibi  inquid  (mihi  del  Guy)  \\  1002.  mepharbua#  || 


V  2,  45—65  [A]  POENVLVS  183 

AG.  Si  +est,  nega  esse:  nolo  ego  errare  hospitem.   1005 
MI.  Audiu  tu?  rufeen  nueo  istam.    AG.  Sic  uolo 
Profecto  uera  cuncta  huic  expedirier. 
Roga,    niimquid    opus   sit.      MI.    Til    qui    zonam    non 

habes, 
Quid  in  hanc  uenistis  lirbem  |  aut  quid  quaeritis? 
HA.  Muphursa.    AG.  Quid  ait?    HA.  Miuulec  hi  an  na. 

AG.  Quiduenit?  1010 
MI.  Non  aildis?  mures  Africanos  praedicat 
In  pdmpam  ludis  dare  se  uelle  aedilibus. 
HA.  Laech  lach  anauim  limini  chot.     AG.  Quid  nunc 

ait? 
MI.  Ligulas  canalis  ait  se  aduexisse  et  nuces: 
Nunc  orat  operam  ut  des  sibi,  ut  ea  ueneant.        1015 
AG.  Mercator  credost.     HA.  +Issam  arbinam  quidem 
Palu  mer  gad  etha.     AG.  Milphio,  quid  nunc  ait? 
MI.  Pahis  uendundas  sibi  ait  et  mergas  datas: 
Ad  messim  credo,  nisi  quidem  tu  aliiid  sapis: 
Vt  hortum  fodiat  atque  ut  frumentiim  metat.         1020 
AG.  Quid  istuc  ad  me?    MI.  Certiorem  te  esse  uolt, 
Nequi^d  clam  furtim  se  accepisse  censeas. 
HA.  Muphonnium  sucorahim.    MI.  Hem,  caue  sis  feceris 
Quod    hic    te    drat.       AG.    Quid    ait    aiit    quid    orat? 

expedi. 
<^MI.)>  Sub  cratim  ut  iubeas  se  supponi  |  atque  eo    1025 


1006.  AUDiN:  Audi    I    RUFEYN^fTCCHOissAM    |    rufeen  vel 
rufen    ||    1008.  sonam    ||    1009.  in  {sic  A)  vel  hin    ||    1010.  ait- 

Miu II     1012.  (P)OffPAM:  pompam  vel  popam    |    DAKE(se): 

dares  ||  1013.  lechlacha(nikanilimniichtoqqid  |  Laech  lach 
vel  lalehc  lahc  ||  1015.  sibi  ut:  ut  |  ueneant:  ueniant  {corr 
C)  II  1016.  assammarbinamquidem:  Issam.  ML  arbinam 
quidem  ||  1017.  palumiegadetha^^::  Palum  erga  detha  {vel 
dectha)  $j:  ||  1018.  uendundas:  bendundas  |  sibiaitet: 
sibim  tet  ||  1019  sq.  sic  A:  inv  reliqui  \  quidtualiudsapis  : 
quidem  tua  |  fodiatatq-:  fodi  atque  |  metat:  petat  [j 
1021.    uolt:    uoli     II     1022.    FURTiMSE:    furtise    vel   furtiue    |i 

1023.  MUFO(n)XIMSICCOEATIM  |  HEM:  Em  |  SIS:  si  ||  1025. 
CRA**M:  gratim  || 


184  PLAVTI  V  2, 66-86  [A] 

Lapides  inponi  multos,  ut  sese  neces. 

HA.  Gunebel  balsameni  erasan.    AG.  Narra,  quid  est? 

Quid  ait?    MI.  Non  hercle  nilnc  quidem  quicquam  scio. 

HA.  At  lit  scias  nunc  dehinc  latine  iam  loquar. 

Seruom  bercle  te  esse  oportet  et  nequam  et  malum,  1030 

Hominem  peregrinum  atque  aduenam  qui  inrfdeas. 

MI.  At  bercle  te  homiuem  et  sjcophantam  et  siibdolum^ 

Qui  huc  aduenisti  nos  captatum,  micdilix, 

Bisvilci  lingua,  quasi  proserpens  bestia. 

AG.  Maledicta  hinc  aufer:  h'nguam  conpescas  face.   1035 

Maledicere  huic  tu  temperabis^  si  sapis: 

Meis  cdnsanguineis  nolo  te  iniuste  loqui. 

Carthagini  ego  sum  gnatus,  ut  tu  sis  sciens. 

HA.   0   mi  popularis,   salue.     AG.  Et  tu  edepol,  quis- 

quis  es: 
Et  siquid  opus  est,  quaeso,  dic  atque  impera  1040 

Popularitatis  cailsa.     HA.  Habeo  gratiam: 
Verum  ego  hic  hospitium  |  habeo:  Antidamae  filium 
Quaerd  —  commostra^  si  nouisti  —  Agorastoclem. 
(Sed  ecquem  adulescentem  tu  hic  nouisti  Agorastoclem? 
AG.  Siquidem  Antidama[t]i  quaeris  adoptaticium,    1045 
Ego   sum  ipsus,   quem   tu   quaeris.     HA.    Hem,    quid 

ego  aiidio? 

1027.  GUNEBBALSAMEMLTRYLA#  ||  1028.   QUID:    Qui  |  QUID- 

QUAM:  quicquam  vel  quacquam  ||  1030.  et  nequam  {sic  A)  vel 
ene  quam  ||  1031.  aduenam  qui  inrideas:  adueniam  ||  1032. 
SYCOPHANTAM:  sycophanta  {corr  C)  ||  1033.  micdilia  (micdi- 
lix  meinbr.  Turn.):  migdilix  ||  1035.  hinc:  hanc  [  aufee:  au- 
fers    II    1036.  huic  tu:  huic    ||    1038.  Carthagini  vel  cartagini: 

CARTHAGINE  |  SIENS  ||  1039.   MI:   mihi  I  POPULARES  |  SALUEET    j 

quisquis  {sic  A)  vel  quiquis  |  es:  est  ||  1040.  siquid  {sic  A) 
vel  siquod  ||  1041.  poputaritatis  ||  1042  sq.  post  v.  3048 
habet  A  adiuncto  v.  1053,  qui  suo  loco  iteratur:  turbas  ex  du- 
plice  recensione  repetit  Sey  duce  Osanno  \\  1042.  ego  hic  {sic  A) 

Vel   egO  (  HOSPITIUM:   hospiti   SUm     ||     1043.   COMMOSTRASI:    com- 

monstransi  vel  commonstrans  |  agorastoclen  ||  1044.  ecqueM: 
hec  quem  |  adulescentem  {sic  A)  vel  adolescentem  ||  1045.  an- 
tidamati:  anthidamarchi  {del  Bo)  \  adoptaticium  {sic  A)  vel 
adoptatium  || 


Y  2,  87-105  [A]  POENVLVS  185 

AG.   Antidamae  gnatum   me   esse.     HA.   Si  itast,  tes- 

seram 
Conferre  si  uis  hospitalem,  eccam  attuli. 
AG.    Agedum,    hiic  ostende.     est  par  probe,   <^q)>uam 

habed  domi.) 
liA.    0    mi    hospes,    salue   miiltum.     nam    mihi  tuos 

pater  1050 

Patri^tus  ergo  |  hospes  Antidamas  fuit. 
Haec  mihi  hospitalis  tessera  cum  illo  fuit. 
<(AG.^  Ergo  hic  apud  me  hospitium  tibi  praebebitur: 
Nam  I  haiid  repudio  hospitium  neque  Carthaginem: 
Inde    siim   onundus.      HA.    Di   dent   tibi    omnes   quae 

uelis.  1055 

Quid  ais?  qui  potuit  fieri,  ut  Carthagini 
Gnatiis  sis?  hic  autem  habuisti  Aetolum  patrem. 
AG.  Surruptus  sum  illinc,  hic  me  Antidama[s]  hospes 

tuos 
Emit  et  is  me  sfbi  adoptauit  filium. 
HA.  Demarcho  item  ipse  fiiit  adoptaticius.  1060 

Sed  mitto  de  illoc:  ad  te  redeo.  dic  mihi: 
Ecquid  meministi  tuom  parentum  nomina? 
AG.    Patris   atque   matris   memini.      HA.    Memoradiim 

mihi, 
Si  noui  forte  aut  si  sunt  cognati  mihi. 
AG.  Ampsigura  mater  mihi  fuit,  lahon  pater.         1065 

1047.  ESSESi  I  TESSEEAM:  te  esseram  vel  te  esse  iam  || 
1048.  COMFERRE  |  cf.  acl  1042  sq.  ||  1049.  HUIC  |  est:  ES  |  NAM- 
ABEODOMI:  nam  iiabeo  domum:  corr  Sey  \\  1050.  xammipater  jl 
1051.  PATRITUS:  Pater  tuus  vel  Patrituus  vel  Patruus  ||  1052. 
tessera  cum  {sic  A)  vel  essera  quom  ||  1053.  tibi  praebebitur 
{vel   prebitur):  peaebebitur    {utroque  loco:    cf.  ad  1042  sq.) 

1054.  EEPUDiO:  praepudio  |  carthaginem  {sic  A)  vel  cartaginem 

1055.  HA.  vel  AG.  |  dent  {sic  A)  vel  derit  |1  1056.  quidpotuit 
1057.    AETOLUM:   aecolum    vel    aetholum     ||     1058.   clel  3Iue 
1059.  Emit  et  is  (sic  A)  rel  Emittetis    ||    1060.  HA.  vel  hic  vel 
ante  v.  1061    \    adoptaticius  {sic  A)  vel  adoptatius    ||    1061.  IL- 
LOC:  illo    II    1063.  4f:MEMixi4J:   |   MEMOEADUM:  Memorandum  || 
1064.   noui:   NOTio    jj    1065.  ampsigura   vel   amsigura  {sic  A) 
FUiTMiHi    I    HiAOX:  ihon  vel  iachon  {corr  Stu)  \\ 


186  PLAVTI  V  2,  106—131 

HA.  Patrem  titque  matrein  umerent  viellem  tibi. 
AG.  An  mortui  sunt?    HA.  Factum:  quod  <(ego^  aegre 

tuli: 
Nam  mi!lii  sobrina  Ampsigura  tua  mater  fuit, 
Pater  tuos  is  erat  frater  patrueKs  meus, 
Et  is  me  beredem  fecit,  quom  suom  obiit  diem,    1070 
Quo  me  priuatum  |  aegre  patior  mortuo. 
Sed  si  itast,  ut  tu  si's  lahonis  fiiius, 
Signum  esse  oportet  in  manu  laeua  tibi, 
Ludenti  puero  quod  memordit  simia. 
Ostende:  inspiei[i]am.     ^aperi,  audi  atque  ades.       1075 
AG.  Mi  patrue,  salue.     HA.   Et  tu  salue,  Agorastocles. 
Iterum  mihi  gnatus  uideor,  quom  te  repperi. 
ML  Pol  istam  rem  uobis  bene  euenisse  gaudeo: 
<S)>ed  te  moneri  niim  neuis?     HA.  Sane  uolo. 
MI.  Paterna  oportet  fiiio  reddi  bona:  1080 

Aequomst  habere  hunc  bdna  quae  possedit  pater. 
HA.  Haud  postulo  aliter:  restituentur  dnmia: 
Suam  sibi  rem  saluam  sistam,  si  illo  aduenerit. 
MI.  Facitd  sis  reddas,  etsi  hic  habit<^abit)>,  tamen. 
HA.  Quin  mea  quoque  iste  habebit,  siquid  me  fuat.  1085 
MI.  Festmom  facinus  uenit  mihi  in  mentem  modo. 
HA.  Quid  id  est?     MI.  Tua  opus  est  dpera.     HA.  Dic 

mihi,  quid  lubet? 
Profecto  uteris,  ut  uoles,  operam  meam. 
Quid  est  negoti?     MI.  Pdtin  tu  fieri  subdolus? 
HA.  Inimico  possum:  amico  |  insipientiast.  1090 

MI.  Inimicus  herclest  huius.    HA.  Male  faxim  lubens. 


1067.  add  Lamh  ||  1068.  ampsigura  vel  ampsagura  ||  1070. 
is  vel  his  ||  1071.  ^gre  vel  agrae  ||  1074.  memordit  vel  mo- 
mordit  ||  1075.  inspici  iam  vel  inspice  iam:  corr  Ca  ||  1077. 
quo  atte  vel  quo  ate:  eorr  Sey  ||  1079.  Et:  corr  Pareus  \\ 
1080.  reddi  filio:  trai  Bent  cum  D^  \\  1081.  Aequom  (vel  ae- 
qum)  si  ||  1082.  omnia  vel  omma  ||  1083.  sibi  rem  vel  rem 
sibi  II  1084.  Facito  vel  Facite  |  add  Pij  \\  1085.  Quin  vel  Quim  | 
fuat  vel  fuit  ||  1086.  in  vel  im  |1  1087.  tua  opus  est  vel  tua 
est  opus  II 


V2, 132— 152  [144- A]     POENVLVS  187 

MI.  Amat  a  lenoue  hic.     HA.  Facere  sapienter  puto. 
MI.  Leno  hic  habitat  uicLuus.    HA.  Male  faxiin  lubens. 
MI.  Ei  duae  puellae  suut  meretrices  seruolae 
Sorores:  earum  hic  alteram  efflictim  peri[i]t^  1095 

Neque  eam  i^ncestauit  limquam.  HA.  Acerba  amatiost. 
MI.  Hunc  leno  ludificatur.  HA.  Suom  quaestum  colit. 
MI.  Hic  iUi  malam  rem  dare  uolt.     HA.  Fruf^i,  si  id 

facit. 
MI.  Nunc   hdc  consilium   capio   et  hanc  fabricam  ap- 

paro, 
Vt  te  allegemus:  filias  dicas  tuas  lioo 

Surriiptasque  esse  ptiruolas  Carthagine, 
Manu[m]  liberali  caiisa  [  ambas  adseras, 
Quasi  filiae  tuae  sint  ambae.    inteUegis? 
HA.  InteUego  hercle:  uam  mihi  item  gnatae  duae 
Cum  nutrice  uua  siint  surruptae  paruolae.  1105 

MI.  Lepide  hercle  adsimulas.    iam  lu  principio  id  mihi 

placet. 
HA.  Pol  magis  quam  uellem.     MI.  Eu,  hercle  morta- 

lem  catum, 
Malum  crudumque  et  caUidum  \  et  siibdolum: 
Yt  adflet,  quo  iUud  gestu  faciat  faciUus. 
Me  quoque  doUs  iam  siiperat  architectonem.  iiio 

HA.  Sed  earum  nutrix  qua  sit  facie,  mi  expedi. 
ML  Statura  haud  magna,  cdrpore  aquilost  —  HA.  Ipsa 

east. 


1092.  a  rel  al  |  Facile:  corr  Ca  \\  1097.  Nunc:  corr  Pius  \ 
ludificatur  vel  ludicatur  ||  1098.  malam  rem  vel  malam  ||  1099. 
fabricam  apparo  vel  fabrica  aparo  ||  1100.  Vt  vel  Vi  j  dicas 
tuas  vel  dicas  ||  1102.  del  Scu  \\  1103.  inpellegis  ||  1104.  AG.  | 
duae  {sic  A)  vel  tuae  ||  1105.  Cum  {$ic  A)  vel  Quom  |  (sunts)uE- 
RUPTAE:  surreptas  uni  ||  1107.  mortalem  catum  {sic  A,  «i  vid) 

vel  mortalem     ||     1108.   est   oUidum  et:  DUiiEX  (corr  Py)  \\ 

1109.  iLLUMGESTUM  |  facilius  {sic  A)  vel  facilus  ||  1111.  Sed 
earum  {sic  A,  Gellius  et  Nonius)  vel  Se  te  harum  |  facile  || 
1112.  HAU:  haut  vel  haud  (non  GeUit(S  et  Noniiis)  \  aquilost 
Gellius  (aquilino  Koniiis):  aquilo  {etiam  A)  \  east  {etiam  A)-. 
est  GelUus  et  Noniits  11 


188  PLAVTI     V2,  153— 159;  3,1— 10[A] 

MI.  Specie  iieuusta  |,  ore  atque  oculis  peruigris. 
HA.  Formam  quidem  hercle  uerbis  depinxti  probe. 
MI.  Vin  eam  uidere?    HA.  Filias  malo  meas.         1115 
Sed  i,  [atque]  euoca  illam.     si  eae  meae  sunt  filiae, 
Si  illarumst  nutrix,  me  continuo  nduerit. 
MI.  Heus,  ecquis  hic  est?  nilntiate,  ut  prodeat 
Foras,  Griddenini:  est  qui  illam  conuentam  esse  uolt. 


GIDDENIS.      MILPHIO.      HANNO. 

NVTRIX  SERVOS  POENVS 

AGORASTOCLES.      PVEE, 

ADVLESCENS 

GI.   Quis  pilltat?     MI.   Qui   te  prdxumust.     GI.   Quid 

uis?    MI.  Eho,    1120 
Noufstin  tu  illunc  tiinicatum  hominem  qui  siet?    . 
<^Gfl.y  Nam  quem  ego  adspicio?  pro  supreme  Iiippiter^ 
Erus  meus  hicquidemst,  mearum  alumnarum  pater^ 
Hannd  Carthaginiensis.     MI.  Ecce  autem  mala. 
Praestrigiator  hi^c  quidem  Poenils  probust:  1125 

Perduxit  omnis  ad  suam  sententiam.  ^ 

GI.  0  mi  ere,  salue  | ,  Hanno,  insperatfssume, 
Mihi  tuisque  filiis,  salue:  atque  eho, 
Mirari  noli  neque  me  contemplarier. 


1113.  sic  etiam  A  et  Gellius  ||  1114.  depinxti  {sic  A)  vel  de- 
pinxisti  (depinxit  Gellius)  \  peobe  {item  Gellius):  mihi  ||  1115. 
uiNEAM:  Vinam  ||  1116.  atque  etiam  A:  del  Pareus  \  eae  meae: 
EAE  II  1118.  ECQUID  ||  1119.  Foras  {sicA)  ve/fonas  j  giddenenem: 
gid  dene  me:  eorr  Mue  \\  1120.  :l:|:QUi:  qui  |  te:  tu  |1  1121.  no — : 
Mouistin  ||  1122.  supreme  vel  suppreme  |  iuppiter  vel  iuppite  || 
1123.  Erus  meus  hic  quidem  est:  (hi)cQUiD(emstmeuse)RUS  | 
pater  {sic  A)  vel  paeter  ||  1124.  carthaginiensis  {sic  A,  ut  vid) 
vel  carthagniensis  ||  1125.  Praestrigiator  {sic  A)  vel  Praesti- 
giator  II  1127.  (i)N(spe)RA(tis)siME:  insperastis  sume  ||  1129. 
(contemp)LARiER:   contemptarier    y 


V  3, 11—32  [A]  rOENVLVS  189 

Cogudscin  Giddeumem  \,  ancillam  tuam?  1130 

HA.  Noui.    sed  ubi  sunt  meae  gnatae?  id  scire  expeto. 
GI.  Apud  aedem  Veneris.    HA.  Quid  ibi  faciunt?    dic 

mihi. 
(jrl.  Aphrodisia  hodie  Veneris  est  festiis  dies: 
Oratum  ierunt  deam,  ut  sibi  esset  propitia. 
MI.  Pol  satis,  scio,  impetrarunt,  quando  hic  hic  adest. 
AG.    Eho,  an  huius  sunt  illaec  filiae?      GI.    Ita,    ut 

praedicas.   1136 
Tua  pietas  nobis  plane  |  auxilio  fuit, 
Quom  huc  aduenisti  |  hodie  in  ipso  tempore: 
Namque  hddie  earum  miitarentur  ndmina 
Facerentque  iudignum  geuere  quaestum  cdrpore.     lUO 
<(PV,)>  Haudones  illi.    GI.  Hauon  bene  siilli  in  mustine. 
Mepsi  etenes  te  dum  et  alamna  cestimim. 
AG.  Quid  illi  locuti  sunt  inter  se?  dic  mihi. 
HA.  Matrem  hic  salutat  suam  |,  haec  autem  hunc  filium. 
Tace  atque  parce  miiliebri  supellectili.  1145 

AG.    Quae    east    supellex?      HA.    Clarus    clamor    sfne 

modo. 
Tu  abduc  hosc<(e)>  intro  et  ilna  nutricem  simul 
lube  hanc  abire  hinc  ad  te.    AG.  Fac  quod  imperat. 
MI.  Sed  quis  illas  tibi  monstrabit?  AG.  Ego  doctissume. 
MI.    Abeo  igitur.     AG.   Facias  mddo   quam  memores 

mauelim.    1150 
Patruo  aduenienti  cena  curetur  uolo. 


1130.  giddeninem  vel  giddenimem  vel  giddenimen:  G(id- 
d)EXEN(em)  II  1131.  nouiseD:  nouis  et  ||  1132.  ibi  {sic  A) 
vel  tibi  I  sub  finem  A  disereparc  videtur  \\  1133.  festus  (sic  A) 
vel  festos  ||  1136.  an  {sic  A)  vel  han  |  illa  et:  illae  || 
1137.  sic  etiam  .1  ||_1138.  huc  {sic  A)  vel  hic  ||  1141.  add  An- 
(jelius  1  Haudones  illi:  auam]viaii,li4^  |  HAUONBANESiLL(ae)MU- 

STINE      II      1142.   JIIPSTAETEMESTXSDUMETALAN(nace)STl(mim)    || 

1143.'  (si)NT  II  1144.  ML:  corr  Vss  \  hic  salutat  {sic  A)  vel  sa- 
lutat  II  1145.  suppellectili  vel  supellectili  {sic  A)  ||  1146.  sup- 
PELL(ex):  suppelle  |  ML  B  \  CLAMOR^t:  II  1147.  HOSC:  hos  vel 
has  {corr  Schmidtius)  \  nutricem  {sic  A,  ut  vid)  vel  matricem  || 
1148.  HANCABIKEHINC :   abire  hanc  || 


190  PLAVTI  V3,  33— 54[A] 

MI.  Lachanam  uos,  quos  ego  iam  detrudam  ad  molas, 

Inde  porro  ad  puteum  atque  ad  robustum  codicem. 

Ego  faxo  hospitium  hoc  leniter  laudabitis. 

AG.  Audin  tu,  patnie?  dico,  ne  dictitm  neges:       1155 

Tuam  mihi  maiorem  filiam  despdndeas. 

HA.  Pactam  rem  habeto.    AG.  Spdndesne  igitur?    HA. 

Spdndeo. 
<^AG.y  Mi  patrue,  salue:  nam  nunc  es  plane  meus. 
Nunc  demum  ego  cum  illa  fabulabor  h^bere. 
Nunc,  patrae,  si  uis  tuas  uidere  fflias,  1160 

Me   sequere.     HA.    lam   dudum   equidem   cupio   et  te 

sequor. 
(Quid,  si  eamus  illis  dbuiam?    AG.  At  ne  inter  uias 
Praeterbitamus  metuo.     HA.  Magne  luppiter, 
Restitue  certas  mihi  ex  incertis  nunc  opes. 
AG.  ■^■Ego  quidem  meos  amores  mecum  coufidd   fore.) 
Sed     eccas    uideo    ipsas.       HA.    Haecine    meae    sunt 

filiae?  1166 

Quantae  e  quantillis  iam  sunt  factae.  MI.  Scin,  quid  est? 
Thraecae  sunt  *  *  *  *  onem  sustolK  solent. 
(Opino[r]  hercle  hodie  qudd  ego  dixi  per  iocum, 
Id  euenturum  esse  et  seuerum  et  serium,  1170 

Vt  haec  mueniantur  hddie  esse  huius  filiae. 
<^AG.^  Pol  istiic  quidem  iam  certumst.   tu  istos,  Milphio, 
Abdiice  intro:  nos  hasce  hic  praestolabimur.) 


1152.  HA.  I  LACH(an)NAU0S  ||  1153.  adputeum:  apud 
eum  I  robustum  vel  rubustum  ||  1154.  laudabitis  vel  ladabitis  j| 
1157.  rem  habeto  (sic  A)  vel  habeto  ||  1158.  in:  Mihi  |  xoNC  || 
1159.  cum  [sic  A)  vel  quom  ||  1161.  ian  ||  1162.  eamus  (sic  A) 
vel  camus  |  illis:  illi  |  obuiam  ^t^  At  (sic  A)  vel  ob  V  Uiam 
at  I  iNTEKUiis  II  1162—1165.  secl  JBrachmannus  \\  1163. 
p(raet)ERBiTAMUS:  praeterbita  vel  praebiterta  ||  1167.  e:  te  || 
1168.  TH(ra)CAESUNT*****ONEM :  Thraecg  (vel  threof)  sunt  cae- 
lum  ne  |  solent:  soleni  ||  1169 — 1173.  secl  Vss  \\  1169.  del 
Gul  I  ego  om  A,  ut  vid  \\  1170.  Id  euenturum  (sic  A,  ut  vid) 
vel  Inde  uenturum  |  serium  [sic  A)  vel  seruum  ||  1173.  p(ra)E- 
STOLABIMUR:  praestolabitur  || 


V  4,  1—10  [A]  POENYLVS  191 


ADELPHASIVM.      ANTERASTYLIS. 

MERETKICES        II 

AGORASTOCLES.      HANNO 

ADVLESCENS  POENVS 

AD.  Fuit  hddie  operae  pretium  quoiuis  qui  amabilitati 

animum  adiceret 
Oculis  epulas  dare,   delubrum   qui  hodie   drnatum   eo 

uisere  uenit.  ii75 

Deamaui   ecastor  "''illic   ego  hodie  lepidissuma  munera 

meretricum, 
"•^Digna  diua  uenustissuma  Venere,  neque  cdntempsi  eius 

opes  hodie: 
Tanta  ibi  copia  uenustatum  aderat  in  sud  quique  loco 

sita  munde: 
Arabiis  murrinus  omnis  odor  complebat:  haud  sordere 

uisust 
Festus  dies,  Venus,  nec  tudm  fanum:  tantiis  ibi  clienta- 

rum  erat  numerus,   1180 

Quae   ad   Calydoniam   uenerant  Venerem.     AN.   Certo 

enim  quodquidem  ad  nos  duas  *  * 

Attinuit,  praepotentes  pulcrae  pacisque  potentes,  sdror, 

fuimus 
Neque  ab  iuuentute  ibi  inridiculo  habitae,   quod  pdl, 
soror,  ceteris  dmnibus  factumst. 


1174.  cyiyiS:  ciuis  ||  1176.  DEAMAUIT  |  ecastor  {sic  A)  vel 
ciastor  |  ego :  eo  |  munera  meretricum  (sic  A)  vel ,  murera 
meritricum  {vel  meretricium)  ||  1177.  Digna  diua  (sic  A)  vel 
Dignaudiua  |  iius  {ex  lus)  |  opeS:  opus  ||  1178.  quique  loco 
sita:  QUiCQ(uesita)  ||  1179.  duo  sunt  in  AB  { —  odor:  ubi 
4^:  CD)  I  Arabus  CJiarisius  {item  A,  ut  vid):  Arabius  |  mukki- 
NUS  (myrrinus  Chm-isius):  murrinusque  |  dor  vel  odor  {sic  A 
et  Charisius)  ||  1180.  nectuum:  nec  tum  |  clientarum  {sic  A) 
vel  elientarum  |  numerus  {sic  A)  vel  numeras  ||  1181.  uenerem 
{sic  A)  vel  MQiL&re  \  #certo:  certo  (AN.  £o)  |  lac  sign  Schuethius  \ 
1182.  PUl.(ch)RE  II  1183.  iuuENTU(teinibiinri)DicuLO  || 


192  PLAVTI  V  4,  11—24  [A] 

AD.  Malim  istuc   aliis  uideatur  quam  ut  tiite,  soror, 

coulaiides. 
AN.  Spero  equidem.     AD.  Et  pol  ego:  quom  mgeniis 
quibus  siimus  atque  aliae  gnosco,   1185 
Eo   siimus  gnatae   genere   lit   deceat   nos  esse  a  culpa 

castas. 
HA.  luppi^ter  qui  geuus  colis  alisque  hominum^  per  quem 

ueiuimus  ueitalem  aeuom, 
Quem  penes  spes  uitae  suiit  hominum  omnium,  da  diem 

hunc  sospitem,  quaeso, 
Rebus    meis    agundis:    ut   quibus    annos   multos   carui 

quasque  <(e)>  patria 
Perdidi  paruas,  "^^redde  his  libertatem  inuictae  praemium 

ut  esse  sciam  pietati.    1190 
AG.  Omnia  faciet  luppiter  faxo:  nam  ■"'mihi  est  obnoxius 

et  me  metuit. 
HA.  Tace  quaeso.    AG.  Ne  lacruma,  patrue.      1191^ 
AN-    Ut  uolup   est  homini,   mea  soror,  si   quod  agit 

cluet  uictdria. 
Sicut  nos  hodie  inter  alias  praestitimus  pulcritudine. 
AD.  Stulta,  soror,  magis  es  quam  uolo.     an  tu  ed  pul- 

cra  uidere,  dbsecro, 
Si  tibi  illi  non  os  dblitumst  fuhgine?    AG.  [0  patrue] 

0  patrue  mi.  1195 

1184.  AD.  vel  AN.  \  ALns:  aliis  ita  |  QUAM(uttute) :  quam 
uti  tute  II  1185.  AG. :  corr  Ac  \  etpoL:  Vt  pol  |  ingeniis  vel 
ingemis  |  aliae  gnosco  {vel  cognosco):  AL(iae)iG(no)s(co)  || 
1187.  UEITALEM:  uitalem  vel  talem  ||  1188.  Qu(empenespe)s : 
Quem  apud  penes  spe  |  hominum  omnium  (sic  A)  vel  homi- 
num  1  s,ospitem  quaeso:  sospitem  ||  1189sq.  cf.  ad  Most.  v.  123  \\ 
1189.  Rebus  {sic  A)  vel  Mebus  |  meis:  mis  |  agundis  (sic  A)  vel 
igaindis  |  add  Ca  \\  1190.  redde  his:  pederis  |  libeetateM: 
ulaertatem  ||  1191  sq.  duo  sunt  in  A  ( —  quaeso);  tres  in  B 
( —  metuit  —  quaeso)  |  obnoxius  {sic  A)  vel  obnixius  |  lacruma: 
lacrime  |  cluet  {sic  A)  vel  duet  ||  1193.  nos  hodie  {sic  A)  vel 
hodie  nos  j  praestitimus:  prestitumus  ||  1194.  magis  es  vel  es 
magis:  M(agise)ST  |  ANTUEO:  anueo  ||  1195.  oblitum  est  vel  olli- 
tum  est:  (oblitu)ST  j  FULi(gine):  fuli  neci  {vel  neti)  |  delevimus  \ 
Mi:  mi  patruissime  {cf.  1197)  || 


I 


V  4,  25-39  [A]  POEKVLVS  193 

HA.    Quid  est,   fratris  mei   gnate?   [gnate]   quid   uis? 

expedi. 
AG.  At  enim  hoc  agas  uolo.     HA.  At  enim  ago  istuc. 

AG.  Patrue  mi  patruissume. 
HA.  Quid  est?    AG.  Est  lepida  et  lauta,  ut  sapit.    HA. 

Ingenium  patris  habet,  qudd  sapit. 
AG.  Quae  res?  iam  diu  +edepol  sapientiam  tuam  haec 

quidem  abiisast. 
Nunc  hinc  sapit^   hiuc  sentit  quicquid  sapit,  ex  meo  | 

amore.  1200 

AD.  Non  eo  genere  sumus  prognatae,   tametsi  sumus 

seruae,  soror, 
^''t  deceat  nos  facere   quicquam  quod  homo  quisquam 

inrideat. 
IVIulta  sunt  mulierum  uitia:  sed  hoc  e  multis  maxumumst, 
Quom  sibi  nimis  placent  minusque  addunt  operam  |  ut 

placeant  uiris. 
AN.  Ni^miae  uohiptatist  quod  in  extis  ndstris  porten- 

tiimst,  soror,  1205 
Quddque  haruspex  de  ambabus  dixit  —  AG.  Velim  de 

me  aKquid  dixerit. 
AN.  Nds  fore  inuito  ddmino  nostro  diebus  paucis  Kberas. 
Id  ego,  nisi  quid  dei  aut  parentes  faxint,   qui  sperem 

haiiscio. 
AG.lVLea  fiducia  hercle  haruspex,  patrae,  his  promisit,  scio, 


1196.    NAMF**+A********SEXPEDI     ||      1197.    (Atenim- 

li)oc — :  At  enim  uolo  hoc  agas  |  AG.  {vel  41^)  A.te  enim  et 
4^:  Patrue  (sic  A,  ut  vid)  vel  patrue  ||  1198.  dtio  sunt  v.  in  B 
( —  ut  sapit);  iteni  in  A,  ut  vid  \\  1199.  diueoedepol  |  quidem: 
quiquem  ||  1200.  hinc  (vel  hicc)  et  hinc:  hic  (bis)  \  exmeO: 
e  meo  vel  meo  |  amore:  amare  ||  1201.  genere  sumus  (sic  A) 
vel  sumus  genere  ||  1202.  nos  facere  (sic  A)  vel  facere  nos  || 
1203.  MAXUMUST  II  1204.  MINUSQ-ADDUNT:  minusque  ||  1205.  por- 
tentum  est  soror  (sic  A,  nisi  quod  st)  vel  portentum  soror  est  || 
1206  sqq.  :^  pi-o  pers  etiam  B  plerumque  habet  in  mediis  versi- 
bus  II  1206.  aliquiD:  aliquid  quid  ||  1208.  quispeeemhau : 
quid  sperem  haud  ||  1209.  Mea  (sic  A)  vel  Meas  [  patruehis 
(sic  A)  vel  patruelis  || 

PliAYTI    COMOEDIAE   V  13 


194  PLAVTI  V  4,  40—53  [A] 

Libertatem :  quia  me  amare  hanc  scit.    AD.  Soror,  se- 

quere  hac.     AN.   Sequor.  1210 

HA.  Prius   quam   abitis,  uos  uolo   ambas:    msi  piget, 

consistite. 
AD.   Quis  reuocat?     AG.   Qui   bene  uolt  uobis  facere. 

AD.  Facere  occasiost. 
Sed  quis  homost?    AG.  Ameicus  uobeis.    AD.  Quiqui- 

dem  inimicus  ndn  si<^e)>t. 
AGr.  Bonus  est  hic  homo,  mea  uoluptas.    AD.  P61  istum 

malim  quam  malum. 
AG.  Sei  quidem  amicitiast  habenda,  cum  hoc  habendast. 

AD.  Haii  precor.  1215 

AG.   Multa  bona  uolt  uobeis  facere.     AD.  Bonus  bo- 

neis  benefecerit. 
HA.  Gaiidio  ero  uobeis  —  AD.  At  edepol  nds  uolup- 

tati  tibi. 
HA.  Lei^ertatique.     AD.  Istoc  pretio   tuas  nos  facile 

feceris. 
AG.  Patrue   mi,   ita  me   di  amabunt,   ut  ego,    si  sim 

Iiippiter, 
lam  hercle   ego    illam  uxdrem  ducam  et  lunonem  ex- 

trudam  foras.  1220 

^t  pudice  uerba  fecit,  cogitate  et  commode, 
^t   modeste    orationem    praebuit.       HA.    Certo    haec 

meast. 
[HA.]  Sed  ut  astu  sum  adgressus  ad  eas.     AG.  Lepide 

hercle  atque  commode. 

1210.  soror  sequere  {sic  A)  vel  sorore  quere  ||  1211.  abi- 
TisuosuOLOAMBAS:  habiit  suos  uolamabas  {vel  Clamabas)  11 
1212.  QUISBENE  II  1213.  HOMOSTAMEicus  |  SIT:  est:  correximus  II 
1215.  AMICITIAST:  amiticia  est  vel  amittia  est  |  cum  {sic  A)  vel 
quom  I  habendast4|:hau:  habenda  est  {vel  habenclum  est) 
haucl  II  1216.  uoltuobeisfacere:  uobis  facere  uult  |  beneis  | 
benefeceris  {item  A)-.  corr  Ac  \\  1218.  iJtlSTOC:  isto  ||  1219.  me 
di  amabunt:  deiamabunt  |  iuppiter  {sic  A)  vel  liplppiter  {?)  j| 
1220.  illam  {sic  A)  vel  illum  ||  1221.  fecit  {sic  A)  vel  fece  || 
1222.  HA.  jyro  #  Vss  \\  1223.  astusum:  astussum  |  ad  eas  {sic  A) 
vel  eas  |  AG.  2^0  df\:  Ga  \  commode  {sic  A)  vel  commodo  || 


V  4,  54—66  [A]  POENVLVS  195 

HA.  Pergo  etiam  temptare?     <(AG.)>  In  pauca  cdnfer: 

sitiunt  qui  sedent. 
HA.   Quid  istic?   quod  faciundumst  cur  non  agimus? 

in  ius  uds  uoco.  1225 

AG.  Nunc,  patrue,  tu  frugi  bonae's.    uin  hanc  ego  ad- 

prendam?     <HA.>  Tene. 
AD.  An  patruos  est,  Agorastocles,  tuos  hic?    AG.  lam 

faxo  scibis. 
Nunc  pdl   ego   te  ulciscar  probe:  nam   faxo  eris  mea 

spdnsa. 
HA.  Ite  ia  ius.    ne  moramini.    antestare  me  atque  duce. 
<(AG.)>   Ego  te  antestabor.     pdstea  hanc  amabo   atque 

amplexabor.  1230 

Sed  illudquidem  uolui  deicere:  immo  hercle  dixi  quod 

uolebam. 
HA.  Moramini.     iu  ius  uds  uoco,  nisi  honestiust  pre- 

hendi. 
AD.  Quid  in  ius  uocas  nos?  quid  tibi  debemus?    AG. 

Dicet  illi. 
AD.  Etiam  me  meae  latrant  canes?     AG.  At  tu  hercle 

adludiato : 
Datd  mihi  pro  offa  sauium,  pro  |  dsse  linguam  obicito: 
Ita  hanc  canem  faciam  tibi  oled  tranquillidrem.     1236 


1224.  Perge  {etiam  A)-.  corr  Ac  \  temptaeein:  temptaret 
in  I  add  Ac  \  confer  {sic  A)  vel  conuer  |  qui:  que  || 
1225.  cur  {sic  A)  vel  quur  |  iniusuos:  in  lusuos  vel  inlisos 
uolo  {etiam  A):  corr  Ca  \\  1226.  nunC:  Nunc  tene  |  bonaeeS: 
si  bonae  es  ^  \  hancego:  ego  hanc  |  adpkehendam||tene: 
ad  praedam  tene  vel  ad  praedam  {add  Ca)  \\  1227.  agorastocles 
{sic  A)  vel  agorastecles  |  hic:  haec  |  faxo  scibis  {sic  A)  vel 
faxos  cibus  ||  1228.  pol  ego:  egopol  |  ulciscar  {sic  A)  vel  ul- 
cisciscar  |  erismea:  mea  eris  ||  1229.  inius  {sic  A)  vel  inuis 
vel  iniurs     |    moraniini  {sic  A)  vel  morami    |    antetardeme  11 

1230.  amabo  {sic  A)  vel  amalo    |    amplexabor:   amplexabo  j| 

1231.  quidem  {sic  A)  vel  quid    |    deicere:   dicere  vel  dece    j 
hekcledixi:  dixi  hercle  ||   1232.  uos:  suos  vel  nos  |  honestiust 
{sic  A)  vel   honest    iussi     ||     1233.   in   ius    {sic  A)   vel   in  s 
DE(ic)ETis  II  1234.  me  meae  (reZmaet):  meae  |  atthu  vel  adtu 
vel  At  tu  {sic  A)    ||    1235.  sic  etiam  A  || 

13* 


196  PLAVTI  V  4,  67-82  [A] 

HA.    Ite,  si   itis.     AD.    Quid  nos  fecimus  tibi?     HA. 

Fiires  estis  ambae. 

AD.  Nosne  tibi?    HA.  Vos,  inquam.    AGr.  Atque  ego 

scio.    AD.  Quid  id  furtist[is]?    AG. 

Hunc  rogato. 

HA.  Quia  annos  multos  feilias  meas  celauistis  clam  me, 

Atque    equidem    ingenuas   leil^eras    summoque    genere 

gnatas.  1240 

AD.    Numquam   mecastor    reperies    tu    istuc   probrum 

penes  nos. 
AG.  Da  pignus,  ni  nunc  perieres,  in  sauium,  uter  utri 

det. 
AD.    Nil   tecum    ago:    apscede,    dpsecro.     AG.    Atque 

hercle  mecum  agendumst: 
Nam  hic  patruos  meus  est:  pro  hoc  mihi  patrdnus  sim 

necessest: 
Et  praedicabo,  quomodo  +uos  furta  faciatis  multa    1245 
Quoque  modo  |  huius  filias  apud   uos  habeatis  seruas, 
Quas  uos  ex  patria  lilDeras  surruptas  esse  scitis. 
AD,  Vbi  siint  eae  aut  quas,  opsecro  —  AG.  Satis  iam 

sunt  maceratae. 
HA.  Quid  si  eloquamur?     AG.   Censeo  hercle,  patrue. 

AD.  Misera  timeo, 
Quid  hoc  sit  negoti,  mea  soror:  ita  stiipida  sine  animo 

asto.  1250 

HA.  Aduortite  animum,  mulieres.    primiim,  si  id  fieri 

possit, 
Ne  indigna  indignis  dei  darent,  id  ego  euenire  uellem: 

1237.  ITESIITIS:  Ite   sit  tis      ||      1238.   INQUAMATQ-      I     furti 

estis:  corr  Py  \  hunc:  Nunc  ||  1239.  multos  {sic  A)  vel  multas 
1240.  SUMMOQ-EGENEKEN —  ||  1241.  reperies  (sic -4)  t)d  repperies 

1242.  Da  pignus:    PIGNUS     |     periures    {etiam  A):    corr   Py 

1243.  AGO  {ex  AGi  corr)  ||  1245.  Et  vel  E  |  sic  etiam  A,  ut  vid 
1246.  Quoque  {sic  A)  et  habeatis  {sic  A)  vel  Quo  qui  et  ha 
betis  II  1248.  distinximus  \  :^  Satis  {sic  A)  vel  satis  |  (i)am 
SUNT:  im  sunt  vel  im  ||  1249.  quidsieloquamur:  Quin  eloquar 
herci+*patrue41=  :   hercle  patrue  vel  ergo  patrue  ^    ||    1251 

POSSET  II  1252.   EUENISSET  || 


V  4,  83— 96.  97^  98  [A]     POENVLVS  197 

Nunc   qudd  boni   mihi    dei   danunt  uobeis  uostraeque 

matri, 
Eas  deis  est  aequom  gratias  nos  agere  sempiternas, 
Quom    nostram    pietatem    adprobant    deeorantque    dei 

immortales.  1255 

Vos  meae  estis  ambae  filiae  et  hie  est  cognatus  uoster, 
+Huiusce  fratris  filius,  Agorastocles.    AD.  Amabo, 
Num  hi   falso  oblectant  gaiidio   nos?    AGr.  At  ita  me 

dei  seruent 
Vt  hic  pater  est  uoster:   date  manus.     AD.  Sahie,  m- 

sperate  ndbis 
Pater,  te  complecti  nds  sine.    <^AN.>  Cupite  atque  ex- 

spectate  1260 

Pater,  sahie:  ambae  filiae  sumus:  amplectamur  ambae. 
AG.  Quis  me  amplectetur  pdstea?    HA.  Nunc  ego  sum 

fortunatus. 
Multdrum  annorum  miserias  nunc  hac  uoluptate  sedo. 
AD.   Vix  hdc  uidemur  credere.     ELA.  Magis  qui   cre- 

datis  dicam: 
Nam  udstra  nutrix  ■^^primum  me   cognduit.     AD.  Vbi 

ea,  amabo,  est?  1265 

HA.   Apud  hunc   est.     <(AG.>   Quaeso,   qui  lubet  tam 

diii  tenere  cdllum? 
Omitte  saltem  tu  altera:  nolo  ego  istuc  —  <CAD.)>  Eni- 

cas  me. 


1253.  DEi:  di  vel  idi  |  danunt  (sic  A)  vel  danint  vel  dant  || 
1254.  AEQUOM:  aequo  vel  aequum  ||  1255.  di:  det  ||  1257. 
FILIUSAGOEASTOCLES :  filius  agorastodes  vel  filius  ||  1258.  Xunc 
JB  ex  Num  (sic  etiam  A)  |  oblectant:  obiectant  |  me  ita  {etiani 
A):  trai  Geppertus  ||  1259.  ij^salue:  salue  ||  1260.  te:  e  | 
xossiNE:  nosse  ne  |  add  Bo  \  exspectate  [sic  A)  vel  exspetate  ]j 
1261.  salue  vel  salue  -^  |  sunt  4^:  (sumus  A,  ut  vid)  ||  1262. 
4t>^NC  {ut  vid):  nunc  ||  1263.  SEDO:  sedeo  ||  1264.  uidemuk: 
uideamur  ||  1265.  sic  etiam  A  \  ^J^ubieaamaeoest:  ubi  (vel 
ibV^)  amabo  est  ||  1266.  Hu:^rC:  nunc  |  AG.  2>ro  4f  Angelius  I 
tam  (stc  A,  ut  vid)  vel  tan  ||  1267  sq.  inv  lihri  praeter  A  I 
(sa)LTEMTUALTEKA:  salute  tu  altera  vel  salte  tua  Littera  I  add 
Goe  et  Loe  \  (enicas)M(e):  enicam  || 


198  PLAVTI  V  4, 97».  99—109  [A] 

<(AG.)>  Prius  quain  te  mihi  desponderit.    AD.  [0]  Mitto  ? 

sperate,  salue. 
<(HA.)>  Condamus  alter  alterum  ergo  in  neruom  brac- 

chialem. 
Quibus  niinc  in  terra  melius  est?    AG.  Eueniunt  digna 

dignis.  1270 

<(HA.^  Tandem  huic  cupitum  contigit.     AG.  0  Apella, 

o  Zeuxis  pictor, 
Qur  niimero  |  estis  mdrtui?  hoc  exemplo  ut  pingeretis. 
Nam   alids  pictores  ml  moror  huiusmodi  tractare  ex- 

empla. 
HA.   Dei   deaeque  omnes,  uobis  habeo  merito  magnas 

gratias, 
Quom     hac    me     laetitia     adfecistis    tanta     et     tantis 

gaudiis,  1275 

Vt  meae  ghatae  ad  me  redirent  et  potestatem  meam.  ' 
AD.  Mi  pater,  tua  pietas  plane  nobeis  auxilio  fuit. 
AG.  Patrue,  facito  in  memoria  habeas,  tuam  maiorem 

filiam 
Mihi    te    despondisse.      HA.    Memini.      AG.    Et    dotis 

quid  promiseris. 

1268.  te  milii:  Ti+*  (  desponderit  {sic  A)  vel  despenderit  | 
4|:  omitto  4t- :  d^^  -So  (fort.  cum  A :  distinximus)  ||  1 269.  add 
Ca  I  (E)RACCHIALE*:  braechialem  vel  brachialem  ||  1271.  add 
Py  I  CONTINGIT  I  APELLE  ||  1272.  Qur  {sic  A)  vel  Cur  | 
HOCEXEMPLO    (item  Festus):    iiic    exemplum    1|    1273.    pictores 

(sic  A)  vel  pintores  ||  1275.  ADFEClSTiSTANTAETTAN(tis) :  tanta 
{vel  tan)  et  tantis  adfecistis  ||  1276.  K(edi)EEN(tet)  {suppl  Loe, 
item  Stu):  redirent  in  ||  1277.  auxilio  (sic  A)  vel  auxiuo  || 
1278.  facito  {sic  A,  ut  vid)  vel  facite  |  (mem)ORiA:  memoriam  | 
tuam  {sic  A)  vel  tna  ||  1279.  despondissememiniet  || 


V  5,  1—14  [A]  POEX^T.VS  199 

ANTAMOENIDES. 

MILES 

ANTERASTYLIS.  ADELPHASIVM. 

MERETRICES         II 

HANNO.      AGORASTOCLES 

POENVS  ADVLESCEXS 

ANTA.   Si   ego   minam  non  liltus  fuero  probe,    quam 

lenoni  dedi,         1280 

Tiim  profecto  me  sibi  habento  scurrae  ludificatui. 

Is  etiam  me  ad  prandium  ad  se  abduxit  ignauissumus, 

Ipse  abiit  foras,  me  reliquit  pro  atriensi  in  aedibus. 

X"bi  nec  leno  neque  illae  redeunt  nec  quod  edim  quic- 

quam  datur: 

Pro  maiore  parte  prandei  pignus  cepi,  abii  foras.    1285 

Sic  dedero.     aere[m]  militari  tetigero  leniinculum. 

Nanctus  est  hominem  mina  quem  argenti  circumdiiceret. 

Sed  mea  amica  niinc  mihi  irato  dbuiam  ueniat  uelim. 

lam  pol  ego  illam  pugnis  totam  faciam    ut  sit  merulea. 

Ita  replebo  |  atritate  atrior  multo  lit  siet  1290 

Quam  Aegyptini  qui  cortinam  liidis  per  circiim  ferunt. 

ANTE.    Tene   sis  me  arte,    mea    uoluptas:    male    ego 

metuo  miluos: 

Mala  illa  bestiast:  ne  forte  me  auferat,  pulliim  tuom. 


1281.  HABEXTOSCUKKAE:  habeant  oscurrae  |  ludificis  catii 
vel  ludificis  cauiis  (corr  Ca  cum  A,  ut  vid)  ||  1282.  Is  etiam 
{sic  A)  vel  Etiam  |  inpkandium  |  abduxit  vel  adduxit  |  igna- 
uissimus  {sic  A,  nt  vid)  vel  ignaui  simus  ||  1283.  abeit:  abiit 
vel  habiit  |  atriensi:  atrensi  ||  1284.  nec  leno  {sic  A)  vel  ne- 
deno  1]  1285.  pr03IAI0RE:  Prom  more  vel  Pro  more  |  abi  || 
1286.  aerem:  e  {item  Priscianus):  corr  Py  \  lenimculum  {si<:  A 
et  Priscianus)  veJ  lenmunculum  ||  1287.  Nanctus:  xactus  i 
quem:  que  1  circumduceret  {sic  A)  vel  circumduret  ||  1288.  ueniat 
{sic  A)  vel  uenit  ||  1289  sq.  sic  etiam  A,  sed  atritior  |  siet  {sic 
A)  vel  sciet  ||  1291.  aegyptini:  aegypti  aut  |  kerunt:  fuerunt  |1 
1292.  AD.  Tene  vel  Tene  |  uoluptas  {sic  A)  vel  uolupta  || 


200  PLAVTI  V5,  15— 30[A] 

[ANTE.]  "^t  nequeo  te  satis  conplecti,  mi  pater.  ANTA. 

Ego  me  moror. 
Prdpemodum  j  iioc  opsonare  prandium  poterd  mihi.  1295 
Sed  quid  hoc  est?   quid  est?   quid  hoc  est?   quid  ego 

uideo?   qudmodo? 
Quid   hoc    est    conduplicationis?    quae    haec    est    con- 

geminatio  ? 
Quis  hic  homost  cum   tiinicis  longis   quasi  puer  cau- 

pdnius? 
Satin   ego   oculis  cerno?    estne   illaec  mea  amica  An- 

terastylis? 
Et  east  certo.     iam  pridem    ego    me    sensi    nili  pen- 

dier.  1300 

Ndn  pudet  puellam  amplexarei  baiolum  in  media  uia? 
lam  hercle  ego  illun<(c)>  excruciandum  tdtum  carnufici 

dabo. 
Sane  genus  hoc  miilierosumst  tunicis  demissiciis. 
Sed  adire  certumst  hanc  amatricem  Africam. 
Heus  tu,  tibi  dico,  miilier,  ecquid  te  pudet?     1305 
Quid  tfbi  negotist  autem  cum  istac?  dic  mihi. 
HA.  Adulescens,   salue.     ANTA.  IS^dlo:  nil  ad  te 

attinet. 
Quid  tibi  hanc  digito  tactiost?  HA.  Quia  milii  lubet. 
ANTA.   Lubet?     HA.  Ita  dico.     ANTA.    Ligula, 
in  malam  crucem? 

1294.  te  satis  {sic  A)  vel  satis  te  |  compecti  1|  1295.  op- 
SONARE:  obsonare  vel  ol  sonore  ||  1296.  ^quidest:  quidhoc  || 
1297.  quae  haec  {sie  A)  vel  quae  hoc  ||  1298.  cum  {sic  A) 
vel  quom  ||  1299.  SATrNOC(ULis)EGO  |  illaec  {sic  A)  vel  illace  | 
anterastiliS:  antcrastris  vel  ant  rastris  ||  1300.  certO:  erto  || 
1301.  BAIOLUM:  baliolum  ||  1302.  ego  illum  {sic  A)  vel  illum 
ego  {corr  Bo)  \  dato  ||  1303.  mulierosust:  muliebrosum  st 
{vel  si):  corr  Pius  \  demissiciiS:  demisiciis  vel  demissicus  || 
1304.  adire  {sic  A)  vel  ad  re  |  hanc:  hanc  ad  ||  1305.  ecquid: 
ecquit  vel  et  quid  ||  1306.  negotiumestautem:  negotii  {vel 
inegotii)  autem  est  |  cum  istac  (sic  A)  vel  quo  misi  ac  ||  1307. 
Adulescens  {sic  A)  vel  Adhulescens  |  atte  {sic  A)  vel  adte  || 
1309.  ligula  {sic  A)  vel  legula  |  imalam  {et  in  s.  v.):  in  {vel 
i  in  vel  ^j:  In)  malam  {distinximus)  \\ 


V  5,  31-51  [A]  POENVLVS  201 

Tune  hfc  amator  audes  esse,  hallex  uiri,  1310 

Aut  contractare  qudd  mares  homines  amant, 
Degliipta  mena,  sarrapis  sementium, 
Manstruca,  i"halagorasama,  tum  autem  plenior 
Alli  lilpicique  quam  Romani  remiges? 
AG.  Num  tibi,  adulescens,  malae  aut  dentes  pru- 

riunt,  1315 

Qui  huic  es  molestus,  an  malam  rem  quaeritas? 
ANTA.  ■'■Qur  non  adhibuisti,  diim  istaec  loquere, 

ty  mpanum  ? 
Nam  te  cinaedum  esse  arbitror  magis  quam  uirum. 
AG.   Scin  quam   cinaedus  sum?    ite  istinc,  serui, 

foras, 
Ecferte  fustis.    ANTA.  Heiis  tu,  siquid  per  iocum 
Dixi,  nolito  in  serium  conuortere.  1321 

ANTE.  Qui[d]  tibi  kibidos<(t)>,  opsecro,  Antamoe- 

nides, 
Loqui  mclementer  nostro  cognato  et  patri? 
Nam  hic  ndster  pater  est:  hic  nos  cognouit  modo 
Et  hiinc  sui  fratris  filium.     ANTA.  Ita  me  Iiip- 

piter  1325 

Bene  amet,  bene  factum.    gaiideo  et  uolup  est  mihi, 
Siquid  lenoni  |  dptigit  magnf  mali, 
Quomque  e  uirtute  udbis  fortuna  dptigit. 
ANTE.  Credibile  ecastor  dicit:  crede  huic,  mi  pater. 
HA.  Credo.     AG.  Et  ego  credo.     sed  eccum  leno- 

nem  dptume:       1330 


1310.  Tune  hic  {sic  A)  vel  Tunc  vel  Tune    |    hallex:  fal- 
LAX    II    1313.  MANSTRUCA:  manstructa    |    halagoras  amatum: 

SAMCSATUxM  II  1314.  ALLIIULpiCIQ-  (ex  ALIIULpiCIQ-) :  AliiulpiqUB 

vel  Aiuulpique  |j  1315.  dentes  {sic  A)  vel  dentens  ||  1317.  Qur 
{sic  A)  vel  Cur  |  loquere  {sie  A)  vel  loqueretur  ||  1318.  cinae- 
DUESSE  II  1319.  siM  ea;suM  ||  1320.  i'uiSTis  I  ANTA.  ^>ro  :^  Gru  \\ 
1322.  del  Sey  \  lubido  es:  lubido  |  opsecrO:  obsecro  vel  ol- 
secro  I  antammoenides  vel  antomonedes:  antamonides  ||  1323. 
indementer  vel  inclementer  {sic  A)  vel  indenemter  ||  1326.  dist 
Ac  II  1327.  SIQUID:  Siquidem  ||  1329.  Credibile  {sic  A,  ut 
vid)  vel  Credibille   ||   1330.  OPT(ume):  lycum  || 


202  PLAVTI        V  5,  52—57 ;  6, 1—8  [A] 

(Credo.    AGr.  At   ego   credo  | .     edepol    hic    uenit 

commodus.) 
Boniim  uirum  eceum  uideo:  se  recipit  domum. 
HA.    (Quis    hic    esf?     AGr.    Vtrumuis   est,    <(u>el 

leno  <uel)  kvxos. 
In  seruitute  hic  filias  habuit  tuas, 
Et  mi  [hic]  auri  fur  est.     HA..  Bellum  hominem, 

quem  ndueris.)    1335 
AG.  Rapiamus  iu  ius.     HA.   Minume.     AG.  Qua- 

propter?     HA.  Quia 
Iniiiriarum  multo  induci  satius  est. 


LYCVS.     AGORASTOCLES.     HANNO. 

LENO  ADVLESCENS  POENVS 

ANTAMOENIDES 

MELES 

LY.  Decipitur  nemo  mea  quidem  sententia, 
Qui  suis  amicis  narrat  recte  res  suas: 
Nam  omnHjus  amicis  mei^s  idem  unum  conuenit, 
Vt  me  suspendam,  ne  addicar  Agorastocli.      1341 
AG.  Leiio,  eamus  in  ius.     LY.  6psecro  te,  Agora- 

stocles, 
Suspendere  ut  me  Ifceat.     HA.  Li  ius  te  uoco. 
LY.  Quid  tilDi  mecum  autem?    HA.  Quia  |  hasce 

aio  liberas 
Ligenuasque  esse  fflias  ambas  meas.  1345 


1331.  solus  A  habet  \\  1332.  se  recijiit:  (re)DEUN(te)]vr  |  do- 
mum:  D0MUM#QUISHICST  (c/".  «;. i333)  |1  1333— 1335(=1382sqq.). 
om  A  {sed  cf.  ad  v.  1332)  \\  1333.  AG.  pro  #  Ca  \  et  leno  lycus: 
corr  ex  v.  1382  et  648  \\  1335.  del  ex  v.  1383  ||  1336.  iNiy(S):  in- 
tus  II  1337.  INDICI  II  1338.  mea  quidem  (sic  A)  vel  quidem  mea  || 
1339.  Qui  suis  (sic  A)  vel  Quis  quis  ||  1340.  meisidem:  mus 
idem  vel  meis  id  dem  ||  1341.  addicak:  addicare  ||  1343.  INIUS: 
leno  in  ius  ||  1344.  HAsp(ico)  {suppl  Stu):  hasce  mo  {vel  modo): 
corr  Ca  \\ 


V  G,  9-25  [A]  POEm^LVS  203 

Eae  siint  surruptae  cum  nutrice  paruolae. 
LY.  lam  pridem  equidem  istuc  sciui  et  miratiis  fui 
NemiJiem  uenire  qui  istas  adsereret  manu. 
Meaequidem  profecto  non  sunt.    ANTA.  Leno,  in 

ius  eas. 
LY.  De  prandio  tu  dicis:  debetur,  dabo.  1350 

AG.  Duplum  pro  furto  mi  dpus  est.     LY.   Sume 

hinc  quidlubet. 
HA.   Et  mihi  suppliciis  milltis.     LY.  Sume  hinc 

quidlubet. 
(ANTA.  Et  mihi  quidem  min[im]a[m]  argenti.  LY. 

Sume  hiuc  quidlubet. 
Collo  rem  soluam  iam  omnibus  quasi  baiolus. 
AGr.    Numquid    recusas    contra   me?      LY.   Haud 

uerbum  quidem.  1355 
AG.  Ite  igitur  intro,  mulieres.     sed,  patrue  mi, 
Tuam,  ut  dixisti,  mihi  desponde  filiam. 
HA.  Haud  aliter  ausim.     ANTA.  Bene  uale.    AG. 

Et  tu  bene  uale.) 
ANTA.  Leno,  arrabonem  hoc  pro  mina  mecum  fero. 
LY.  Perii  hercle.    AG.  Immo  haud  multd  post,  si  in 

ius  ueneris.  1360 

LY.   Quin   egomet  tibi  me  addico:   quid  praetdre 

opust? 
Verum  dbsecro  te  ut  Kceat  simplum  sdluere, 


1346.  EAE:  Te  I  (s)uREEPTAE  |  nutrice  (sic  A)  vcl  mutrice  || 
1347.  equidem  istuc  sciui  et  {sic  A)  vel  istos  suuet  ||  1348.  manu: 
manum  ||  1349.  inluseas  ||  1350.  debetur  (sic  A)  vel  debitur  || 
1351.  pro  furto  {vel  pro  ferto)  mihi:  profurto  \  quodiubeT: 
quidem  {corr  Ac)  \\  1352.  s(up)PLiciiS:  supplicis  |  Mr(lti)ssuME  | 
QU(uodlu)BET  II  1353—1358.  secl  Brachmannus  \\  1353.  om  A  j 
delCa  II  1354.  COLLOKEM:  Colorem  ||  1355.  contra  me:  CON- 
TRAJi  I  HAUDUERBUM  (item  membr.  Turn.?):  Aduersum  || 
1356.  Mi:  mibi  ||  1357.  DlXTi  |  filiam  {sic  A)  vel  fiUam  |j 
1358.  aliter  vel  aliiter:  alter  |  beneuale  ex  ualebene 
corr  II  1359.  areaboneM:  arabonem  ||  1360.  immo  {sic  A)  vel 
inmo  I  P0S***NIUS  {mppl  Loe:  POSCT^t^DNiUS  Stu):  post  intus  || 
1361.  EGONET  I  ADDECO  |  QUID:  quod  [  praetore  {sie  A)  vel 
proto  re  || 


204  PLAVTI         V6,26— 34;  7, 1— 4[A] 

Trecentos  Philippos:  credo,  conradi  potest. 
Cras  aiictionem  faciam.    AG.  Tantisper  quidem 
Vt  sis  apud  me  lignea  in  custodia.  1365 

LY.  Fiat.     AG.  Sequere  intro,  patrue  mi,  ut  hunc 

festiim  diem 
Habeamus  liilare[m]  huius  malo  et  nostro  bono. 
JVTultum  ualete.     miilta  uerba  fecimus: 
IVIalum  postremo  omne  ad  lenonem  reccidit. 
Nunc,  quod  postremumst  condimentum  fabulae, 
Si  placuit,  plausum  postulat  comoedia.  1371 


(AGORASTOCLES.      LYCVS.     HANNO. 

ADVLESCENS  LEKO  POEXVS 

ANTAMOENIDES. 

MILES 

anterastylis.    adelphasivm 

:meretrices      ii 

AG.  Quam  rem  agis,  miles?  qui  hibet  patrud  meo 
Loqui  ijiclementer?  ne  mirere  miilieres 
Quod  eiim  sequntur:  modo  cognouit  filias 
Suas  esse  hasce  ambas.    LY.  Hem,  quod  uerbum 

auris  meas  1375 

Tetigit?  nunc  perii.    ANTA.  V^nde  haec  perierunt 

domo? 


1363.  philippos  {sic  A)  vel  phippos  ||  1364.  faciam  -^ 
(sic  A)  vel  faciam  ||  1.366.  ut  hunc:  UT  |  diem  (sic  A)  vel  dem  || 
1367.  Habemus  vel  Habeamus  {sic  A)  |  del  Beni  ||  1369.  post- 
TROOMNE  I  (r)ECClDiT:  redit  II  1370.  QUOD:  quid  II  1371.  co- 
moedia  (sic  A)  vel  comocdia  ||  1372—1422.  secl  Ca  \\  1372. 
scaenam  om  A  \  agis:  agitis  |  meliuscui  ||  1373.  nemibere: 
meminere  (ne  corr  B)  \\  1374.  sequntue:  secuntur  ||  1375. 
esse  hasce  (sic  A)  vel  hasce  esse  ||  1376.  tetigi  (et  T  s.  scr.)  \ 
ANTA.  pro  #  Sey  \  haeC:  hae  |  domO:  4j:  domo  || 


V  7,4— 17  [—10  A]  POENVLYS  205 

AG.  Carthaginienses  sunt.     LY.  At  ego  sum  per- 

ditus. 
Illue  ego  metuei  semper,  ne  cognosceret 
Eas  aliquis:  quod  nunc  factumst.   uae  misero  mLhi. 
Periere,  opinor,  duddeuiginti  minae  1380 

Qui    hasce    emi.      AG.    Et    tute    ipse    peri<(i)>sti, 

Ljce. 
HA.  Quis  hic  est?    AG.  Vtrumuis  est,  [no]uel  leno 

uel  Xvy.og, 
Tn  seruitute  hic  filias  habuit  tuas 
Et  mi  auri  fur  est.     HA.  Bellum  hominem,  quem 

noueris. 
AG.  Leno,  rapacem  te  esse  semper  credidi:     1385 
Verum  etiam  furacem  <(aiunt)>  qui  norunt  magis. 
LY.  Accedam.    per  ego  +te  tua  te  genua  obsecro 
Et  hiinc,  cognatum  quem  tuom  esse  intellego: 
Quando  boni  estis,  lit  bonos  facere  addecet, 
Facite  ut  <(uos)>  uostro  subueuiatis  supplici.    1390 
lam  pri^dem  equidem  istas  sciui  |  esse  liberas 
Et  exspectabam,  siqui  eas  assereret  manu[m]: 
+Nam  meae  prosum  non  sunt.    tum  autem  auriim 

tuom 
Reddam  quod  apud  mest   et  ius  iurandiim  dabo 
Me  malitiose  nil  fecisse,  Agorastocles.  1395 

AG.  Quid  mihi  par  facere  sit,  Tcum  egomet  con- 

sulam. 
Omitte  genua.     LY.  Mitto,  si  ita  sententiast. 
ANTA.    Heiis  tu,   leno.     LY.   Quid  lenonem  uis  inter 

nesrotium? 


1377.  iteratur  post  1381  \\  1379.  4^  uae  {sic  A)  vel  uae  || 
1381.  Qui  hasce  (sic  A)  vel  Quiasce  |  tute:  tu  |  add  Py  \  cf. 
ad  V.  1377  \\  1382—1384.  cf.  1333—1335  \\  1382.  Vtrum  uis  vel 
Vt  trumuis  |  del  ex  v.  1333  \  lycus  ||  1383.  abuit  tua  vel  habuit 
duas  II  1384.  fur  veJ  for  |  noueris  vel  ueris  ||  1386.  suppl  Brixi^is  \\ 
1389.  bonos  vel  bono  ||  1390.  et  uestro:  corr  Sasperus  ||  1391. 
equidem  rel  mequidem  ||  1393.  tuum  vel  tuam  ||  1396.  Quod: 
corr  HorSperus    \\    1398.  ANTA.  2>ro  AG.  Sey  \\ 


206  PLAVTI  V  7,  18—30 

ANTA.  Vt  <^m>inam  milii  argenti[m]  reddas,  prms 

quam  in  neruom  abditcere. 
LY.    Di   meliora  faxint.     Al^TA.    Sic   est:   hodie 

cenabis  foris:       1400 
Aiinim,  argentum,  cdllum,  leno,  [s]tris  Ye(s}  nunc 

debes  semul. 
HA.    Quid    me<(d)>  hac   re  facere   deceat,    egomet 

mecum  cdgito. 
Si  uolo  hunc  ulcisci,  litis  sequar  in  alieno  oppido, 
Quantum   audiui  ingenium   et  mores  eius   quo[d] 

pactd  sient. 
AD.  Mi  pater,  nequid  tibi  cum  istoc  rei  +siet  ac 

massum  dbsecro.  1405 
A^TE.   Ausculta  sorori.    abi,    diiunge  mimicitias 

cum  inprobo. 
HA.   Hoc   age   sis,  lend:    quamquam  ego  te  mer- 

uisse  ut  pereas  scio, 
Non  experiar  tecum.     AGr.   Neque  ego,  si  aurum 

mihi  reddes  meum. 
Leno,    quando   ex  nenio   emissu's,    conpingare    in 

carcerem. 

LY.  Iam<ne>  autem,   ut   soles?     <ANTA.>  Ego, 

Poene,  tibi  me  purgatum  uolo.   1410 

Siquid  dixi  iratus  aduorsum  animi  tui  sententiam: 

Id  uti   ignoscas,   quaeso,   et  quom  istas  muenisti 

filias, 
Ita  me  di  ament,  <ut>  mihi  uolup[tatis]  est.    HA. 

Ignosco  et  credo  tibi. 
ANTA.  ■fLeno,  tu  autem  amicam  mihi  des  facito 
aut  auri  mihi  reddas  minam. 

1399.  ANTA.  j»-o  AG.  Sey  \  add  Mue  duee  Sey  \  argen- 
tum:  corr  Sey  \\  1400.  Di  cel  De  |  faxint  vel  faxsit  |  ANTA.  jrro 
4(:  Sey  I  Sic  estu  ideo:  corr  Vss  duce  Haspero  \  cenabis  vel 
cenabilis  ||  1401.  del  et  add  Lipsius  \  semul  cel  semel  |i  1402.  add 
Bo  II  1403.  Si  t-el  Sic  |!  1404.  pacto  vel  pecto  ||  1405.  Ni  rel  Mi  ' 
cum  cel  quom  ||  1406.  sorori  vel  soroi  ||  1409.  emissus  vel 
emisus:  corr  Hasperus  ||  1410.  ne  add  Spiengelius,  ANTA.  Sey 
pugnatum    ||    1413.  add  et  del  Sey    ||    1414.  autem  vel  atem  || 


V  7,  31—37  [35—  A]  POENVLVS  207 

LY.    Vm   tibicinam   meam  habere?     ANTA.    Nil 

moror  tibicinam:  1415 

Nescias,  utrum  ei  maiores  biiccaene  a<(n>  mammae 

sient. 
LY.  Dabo  quae  placeat.   ANTA.  Ciira.  LY.  Aurum 

cras[s]  a<(d)>  te  referam  tuom. 

AG.  Fac<(i>to  in  memoria  habeas.    LY,  Miles,  se- 

quere  me.  ANTA.  Ego  uerd  sequor. 

AG.    Qui^d  ais,  patrue?    quando  hinc  ire   cdgitas 

Carthaginem  ? 
Nam  tecum  mihi  ima  ire  certumst.    HA.  "^bi  pri- 

mum  potero,  ilico.  1420 

AG.   Dum   auctionem  facio,  hic   opus  est  aliquot 

ut  maneas  dies. 
HA.  Faciam  ita  ut  uis.     AG.  Age  sis,  eamus:  nds 

curemus.    plaiidite.) 

1416.  eim  mores  vel  ei  mores  |  amammae  ||  1417.  del  et 
add  Lipshis  ||  1418.  in  vel  im  ||  1419.  cogitas  cartaginem 
vel  cogita  carthaginem  ||  1420.  tecum  mihi  una  {sic  A,  ut  vid) 
vel  tecum  una  ||  1421.  facto  hic  opus:  (faci)oOPUS  |  aliquod  j| 
1422.  ut  uis  vel  uis  |  4t=  plaudite   vel  plaudite  || 


i 


T.  MACCI  PLAVTI 

COMOEDIAE 


EX    RECENSIONE 


GEORGII  GOETZ  et  FRIDERICI  SCHOELL 


FASCICVLVS  VI 

PSEVDOLVM  EVDENTEM  STICHVM  C0MPLECTEN8 


LIPSIAE 

IN    AEDIBVS    B.  G.  TEVBNERI 
MDCCCXCVI 


lipsiae:  typis  b.  g.  txvbneki 


PEAEFATIO 


Notae  quibus  ntimur  in  hac  editione  liae  sunt: 
I  ad  denotandos  hiatus  non  legitimos. 
f  ad  corruptelam  sive  verborum   sive  metri  indi- 
candam. 

*  ad  lacunas  signandas  (nisi  moras  deficientes  per 
w  et  _  apposuimus). 

[  ]  ad  delendas  litteras  syllabas  voces  personas^) 
perperam  traditas  maioresve  interpolationes. 

(  )  ad  seeludendos  versus  ex  dittographia  vel  re- 
tractione  scaenica  ortos. 

<^  >  ad  insigniendas  litteras  syllabas  voces  personas 
contra  libros  suppletas. 

#  ad  adumbrandum  (personae)  spatium  in  libro- 
rum  scriptura. 

A  codicis  rescripti  Ambrosiani  scripturas  (quas  in 
Pseudolo  Goetzius,  in  Rudente  et  Sticho  Schoellius  ex 
parte  retractavit)  litteris  capitalibus  exprimimus  adpunc- 
tis  infra  vel  seiunctis  incertioribus:  alteram  recensio- 
nem  (P)  litteris  antiquis  apponimus  scripturas  discre- 
pantes  per  vel  adiungentes  rariusque  singulos  codices 
(Palatino-Vaticanum  B,  Palatinum  Decurtatum  C,  Va- 
ticanum  Vrsinianum  D)  commemorantes. 


*)  Personae  cum  in  quibusdam  fabulis  aut  uullae  traditae 
sint  aut  pauciores  non  eandem  in  omnibus  fabulis  rationem 
tenuimus,  sed  indicavimus  ubi  incipiunt  dialogi  quid  secuti 
simus. 


IV  PRAEFATIO 

Scripturis  a  contextu  discrepantibus  vel  signis  in 
contextu  ad  mutationem  indicandam  adhibitis  ubi  nihil 
additum  est,  ad  Italos  redire  emendationem  sciendum 
est.  Ceteroqui  librorum  scripturis  per  colon  (:)  dis- 
cretis  in  adnotatione  vel  per  signa  supra  posita  con- 
spicuis  per  voces^)  corr{exit),  trai(ecit),  add(idit),  snp- 
pl(evit),  del{evit),  secl(usit),  lac(unam)  sign(avit),  dist(in- 
xit),  discr(ipsit)  adiunximus  nomina  correctorum.  Ex 
quibus  haec  per  compendia  exhibuimus:  Ac(idalius), 
BentQeius),  Bo(t}iius),  Ca(merarius),  {Dan(ielis)\  Fl(eck- 
eisenus),  Goe(tzius),  Gru(terus),  Gul(ielmius),  Guy(etus), 
Herm(annus),  Lac]im(annus) ,  Lami(inus),  (C.  F.  W.) 
MueQlerus),  Palm(erius),  Py(lades),  Pi(tsclielius),  Sara- 
c(enus),  Scal(iger),  Schoe(llius),  Scu(tarius),  Sey(jfertus), 
Stu(demundus),  Turn(ebus),   Vss(ingius). 

De  universis  rationibus  nostris  qui  plura  exspectet  ■ 
priores    praefationes    adeat.      De    singulis   locis    haud 
pauca    adicienda   sunt,    etsi    nequaquam    omnia    quae 
praesto  sunt  complecti  volumus. 

PSEYDOLVS.  Arg.  II  13.  subditicio  ipsum  versi- 
ficatorem  admisisse  vix  credas:  cf.  v.  752.  —  15.  Scor- 
tum  Dziatzko  ad  Ter.  Ad.  per.  12.  —  6.  tis  in  codici- 
hus  Gellii  servatum  noluimus  ohscurare,  etsi  vix  proha- 
hile  est  mei  et  tis  sic  olim  coniuncta  fuisse.  —  16.  Punc- 
tum  supra  e  scriptum  recte  testari  videtur  Loeivius.  — 
17.  Supremum  habuisti  se<(mper  comitem  consili)>  Fe- 
stum  Jiahuisse  suspicatur  ScJioellius.  —  44.  <^Il)>lacru- 
mans  idem.  —  65.  Logi  ludus  in  A  latere  monet  Seyf- 
fertus,  scriptura  certe  deteriore.  —  82.  abducturust 
mulierem  <^cras,)>  cras.  PS.  Eheu  Seyffertus:  certe  v. 
suspectus  est  (abducturust  miilierem —  <^PS.  Eheu.  CA.^ 
Cras.  PS.  Eheu  Schoellius).  —  104.  bona  opera  tua 
(cf.  383)  et  mea  Bedslohius  'K  phiJ.  B.'  a.  1888  j).  232. 

*)  Accedunt  compendia  non  minus  perspicua  om{isit),  prae- 
vi{isit),  vid{etur),  compr{ehendit),  ras{ura),  ruhr{icator),  2^ers{otia), 
spat{ium)  init{iale),  fort{asse),  s{upra)  v{ersum),  s{upra)  scr{iptum) 
similiaque. 


PRAEFATIO  V 

Cf.  Bachius  Studemundi  Stud.  t.  II  p.  154  adn.  — 
118.  Cf.  Bitschelius  Parerg.  p.  375  sq.  —  133.  ma- 
l<ac)e  habiti  Schoellius.  —  151.  Cf.  SkutscMus  ^Forsch.' 
I  p.  36  sq.  et  Seyffertus  Bars.  AnnaJ.  t.  LXXX  p.  256 
adn.  —  156.  Cf.  Nordenus  Mus.  Bhen.  t.  XLIX  p.  2o5. 

—  164.  terta  BuecJielerus  Mus.  Bhen.  t.  XLV p.  159. 

—  168.  Celebrate  toleravimus  coll.  Nonio  p.  89,  24  et 
Cornic.  fr.  66.  —   170.  Be  crummam  cogitat  Seijffer- 

tun 

tiis,  de  perdat  vel  tundat  (perdat)  SchoeUius.  —  173. 
aetat(u)lam  <(ex)>igitis  SchoeUius  anapaestos  discri- 
hens.  —  177.  munera  multa  |  huc  ab  am.  c.  Klotsius 
^Metr.'  p.  284.  —  184.  rostros  Baierus  Comm.  phil.  ad 
M.  Hertz.  miss.  p.  279.  —  188.  Ex  A  quod  aUulit  Stu- 
demundus  ♦**tium  (uhi  ium  tantum  legerat  Loewius) 
id  num  hedtium  fuerit  an  peditium  an  enitium  an 
denique  edytium  ij^se  duhitat.  Hedytium  formam  per 
se  honam  suhesse  vult  Leo  in  Woetfflini  Arch.  t.  IX 
p.  164.  —  189.  frimienti  atque  erui  SchoeUius.  — 
193.  Suh  exbaliato  (A)  similem  latere  lusum  ac  v.  585^ 
suspicatur  idem  (velut  exbali<^ne)>ato).  —  201.  In  Am- 
hrosiano  utrum  profectus  an  profectos  fuerit  aegre 
dicas.  —  208.  Vah  tace!  #  Quid  est?  #  Male  ||  M6- 
rigerus  mi :  male  facis,  Qudm  sermoni  huic  obsonas  Bich- 
terus  Studem.  Stud.  t.  Ip.  638  adn. —  218.  De  Ain,  excetra 
tu  cf.  Seyffertus  in  Burs.  Annal.  t.  LXXX  p.  343:  etsi 
non  omnem  duhitationem  toUit.  —  234.  Mittam  hddie 
huic  suo  die  natali  ego  Seyffertus  ex  A  et  B  codicum 
vestigiis.  —   237.  qua  in   etiam  C  hahet   (non   quam). 

—  239.  Cf.  Skufschiiis  'Forsch.'  I  p.  149.  —  245.  mane 
est  conloqui  lihri  hdhent:  quod  ex  maiore  editione  non 
satis  apparet.  —  252.  Vorte  hac  te,  piiere.  #  <CAn> 
non  SchoeUius  coU.  v.  968.  —  255.  Ballio,  audi,  siir- 
du's.  #  Profecto  inanilogistae  Klotzius  p.  82.  — 
257.  Bro  BALL.  in  editione  maiore  PSEVD.  falso  re- 
lictum  est.  —  263  sq.  Scid  qui  fuit:  If  Nunc  qui  est  is 
ipsus  II  Sciat.  ambula  tu  Seyffertus.  —  277.  Si  revera  in 
A  est  ROGiTAUi,   ut  Studemundus  testatur,  tmn  hoc  ad 


VI  PRAEFATIO 

reuocaui  spectarc  videatur.  —  279.  quamque  ad  pro- 
misit  diem  Redslohms  Annal.  philol.  t.  CXLIII  p.  216. 

—  285.  prid&  etiam  D  habetante  corr.  teste  Studemundo.  — 
292.  Inter  istam  et  amplexator  recte  punctum  testari 
videtur  Loeivius:  etsi  aegre  dicas  quid  id  sibi  velit.  —  299. 
que  oc  (o  in  ras.)  etiam  B  ante  corr.  teste  Studemtmdo.  — 
319.  Cf.  Marius  Plotius  p.  4:72,4K.—  340.  rogo  e  B  teste 
Studemundo.  —  356.  pius  s<(is)>,  istoc  genere  Seyffertus. 

—  364.  Legerupa,  nt  361  busterape  et  975  legerupam, 
tutaiur  Havetus  'Rev.  de  phiV  t.  XVI p.  100.  —  366.  PS. 
Leno.  CA.  Caenum  Richterus  l.  s.  s.  p.  421.  —  371.  Ten 
nmi  soTlicitavimus :  an  ne  affirmantis  est?  —  372.  Duas 
recensiones  confusas  esse  censet  Seijffertus  (Sed  quam- 
quam  m.  m.  in  me  dicta  dixistis,  tamen  =  Verum 
quamquam  m.  m.  dicta  dixistis  mihi) ;  item  v.  389 
(prdpera,  adduc  hominem  cito  =  adduc  hominem  ce- 
leriter);  item  v.  392  [(dilectiim  para)  Ex  multis:  ex  illis 
paucis  liuum  qui  certust,  cedo  =  (dilectiim  para)  At- 
que  exquire  ex  illis  paucis  linum  qui  certiis  siet].  — 
387.  tempori  BCD  hahent.  —  398.  Parallelum  esse  ver- 
sibus  399  sq.  suspicatur  Goetmis.  ■ —  453.  int  pro  itur 
Donati  codex  vetustissimus  Parisinus.  —  467.  Spatium 
quod  est  in  CD  utrum  ad  personam  indicandam  per- 
tineat  an  ad  versus  discriptionem  pristinam  ut  hoc  loco 
incertum  est,  ita  saepissime:  talia  igitur  ut  inutilia  in  hac 
quidem  editione  ne  commemoravimus  quidem.  —  493. 
Erilem  Goetzius,  item  Seyffertus.  —  497.  Peccata 
mea  sunt  rectissime  in  ed.  revocavit  Morrislus.  — 
508.  <(ultro>  argentiim  dabis  Seyffertus.  —  510  sqq. 
PS.  Dabis  —  lam  dico  ut  a  me  caueas  —  certe  ede- 
pol.  scio.  SI.  Si  e.  q.  s.  idem.  —  532.  Virtiite  <uel> 
re<^gi)>  Schoellius.  —  541.  Qui  me  aere  circumudrtant 
Seyffertus.  —  543''.  si  ante  de  in  editionis  maioris  con- 
textu  errore  intercidit.  —  591.  ciueant  p-o  clueant 
recte  testari  videtur  Loewius.  —  593  sq.  machaera  cor- 
repta  altera  syllaha  non  sine  haesitatione  admisimus.  — 
608.  Cf  Auson.  F.p.  ad  Paul.  p.  274,  20  ed.  Peip.:  Pro- 


PRAEFATIO  Vn 

musque  quain  condus  rnagis.  —  623  sq.  Cf.  Brixius  ad 
3Icn.  V.  370.  —  625.  Tun?  attulistin?  in  A  latere  vi- 
detur  Goetzio.  —  639  sq.  Cf.  Studenmndus  apud  Preh- 
nium  p.  8.  —  649.  Anacoluthon  tulimus  Seyfferti  suasu. 

—  650.  Suam^pte)  SchoeUius.  —  654.  qui  B  hahet 
teste  Hinckio.  —  659.  Doliarem  claudam  crassam  et 
o^itimus  codex  Paris.  Donati  et  recentiores  Jihri  habent. 

—  672.  dolori  CD  hahent,  fallicie  B.  —  673.  hic  <est> 
amica  Schoellius.  —  705^.  Pro  TRIS  {A)  suspiceris  xQCg 
olim  scriptum  fuisse.  —  760.  nunc  <(arx>  peruiast 
Schoellius.  —  792.  Nam  ego  si  iuratus  peiorem  homi- 
nem  quaererem  Coqum,  non  e.  q.  s.  toleravimus,  tdti  peio- 
rem  h.,  s.  i.  qu.^  Morrisius.  —  800.  si  eras  coquos  Tu  sdlus 
praeter  alios  distinguit  Seyffertus  (coU.  Amph.  640,  Asin. 
856,  Mil.  1383)  sedebas  =  ^desidehas'  interpretatus :  at 
cf.  V.  807.  —  802.  uitio  pro  auaritia  SchoeUius  [item  Leo 
'Forsch.' p.  249].  —  817.  C/".  v.  1054  et Fleckeisenus  Annal. 
philol.  t.  CXLV  p.  676 sqq.  —  856.  intro  qtiod  Eedslo- 
bius  proposuit  ^N.  phU.  Rumlschau'  a.  1888  p.  231  ne- 
quc  Ambrosiani  spatiis  convenit  neque  sententiae.  — 
8U7.  <hoc)>  opere  SchoeUius.  —  914.  Ipsuc  {corr.  ex 
ipsum)  B.  Ipse  istuc  ego  e.  q.  s.  Sonnenscheinius 
'Berl.  ph.  Wschr:  a.  1888  p.  657.  —  918.  Cf  Lachman- 
nus  ad  Prop.  II  3,  43  p.  113.  —  935.  condedit  D.  — 
949.  effici<(es  hoc,)>   tum   faxo   magis   dicas  SchoeUius. 

—  951.  ubi  sit  ostium  lenonium  Seyffertus.  —  954.  SI. 
initio  om.  B.  Versum  etsi  suspectissimum  relinquere  ma- 
luimus.  —  977.  scibin  ex  sciuin  D.  —  985.  hec  res 
etiam  B  hahet.  —  991.  Polymachaeroplagidem  elo- 
cutu's  nomine  Schoellius.  —  997.  Std>  finem  versus  con- 
stat  A  hahere  smodo,  quihus  A  praececlerc  videtur:  certe 
Studemundi  lectio  non  magis  certa  est  quam  Loewii.  — 
1047.  percunctetis  etiam  B  teste  Augusto  Mau.  — 
1054.  Hbet  uunc  BCD.  —  1059.  In  A  olim  fuisse  homi- 
nem  ubi  2>yo  hominem  si  Goetzius  suspicatur.  —  1067.  adte 
CD.  atte  B.  —  1072.  prosit  B.  —  1093.  Corrige  <BA.> 
Qui."  nam  Qui  libri  omnes.  —  1103.  imperium  sui  eri 


Vm  PKAEFATIO 

seruos  iacit  Schoellius.  —  1113.  Imperatiimst,  etsi  abest,  l| 
Hic  adesse  erum  arbitror  ex  incertis  Veteris  vestigiis 
(Impetratum  est)  elicit  Seyifertus.  —  1120.  Venio  huc 
ultro  ut  sciam  qmd  rei  siet,  ||  Ne  illic  homo  me  lii- 
dificetur  Seyffertus.  —  1175.  Quam  uelis  tutatur  Seyf- 
fertus.  —  1178.  Spat.  xyro  SI.  in  JB  relictum  est.  — 
1192.  argenti  te  D.  —  1204.  Non  confecit  svcoplianta 
niigas:  meditatus  malest  Sauppius  Quaest.  Fl.  {a.  1886) 
p.  17.  —  1231.  Peregrinds  <^iam>  absohiam  Seyffertus. 

—  1240.  commoedius  CD.  —  1242.  ei  ultro  offeram 
Seyffertus.  —  1251.  JDonatus  ad  Eun.  IV  5,  1:  Adeo 
his  quae  sequuntur  quasi  subtilem  fraudem  ebrietatis 
inducit  Plautus  de  uino:  idem  sic:  temptatura  pedes 
olim  uincturaque  linguam  secundum  honos  lihros:  inter- 
cidit  Pseudoli  testimonium.  —  1268''.  prothyme  in  voca- 
hulo  hyhrido  admisimus,  nisi  males  prothyme  sumpsimus 
traicere.  —  1271.  Cf.  Langenus  ^BerJ.  ph.  Wochenschr.' 
a.  1891  p.  398  {de  ibldem  duhitcms)  et  Seyffertus  in 
Burs.  Annal.  t.  LXXX  p.  261.  —  1274.  Nimi<s>  ex  dis- 
ciplina  SchoeUius.  —  1276.  <Ad>plaiidunt,  :n:ccXtv  cla- 
mitant  me,  ut  e.  q.  s.  Schoellius.  De  accusativo  cf.  Asin. 
V.  390.  —   1300.  pergin  inructare   os  mihi  Schoellius. 

—  1320.  Heu  heu  heu.    PS.  Desine  <(ohe>  Seyffertus. 

—  1330  sq.  Pro  Seyfferto  et  Pdtschelio  etiam  in  maiore 
editione  JSermcmni  nonien  ponendum  fuit. 

RVDENS.  Ad  prologum  cf.  Marxius  Ind.  schol.  Gry- 
phisw.  a.  1892  p.  III  sqq.  (qui  delet  v.  6  sqq.  13  sq. 
16  [v.  15  inter  v.  18  et  19  reiciens~].  21.  26  sq.).  — 
11.  facta  hominum  <atque)>  mores  idem.  —  26.  fa** 
iu***QU —  et  v.  31  xu —  comparent.  —  69.  Cf.  C. 
G.  L.  t.  V p.  207,  38  G.:  Hibernas  magnas  et  turbidas: 
hoc  Virgilius.     Plautus    enim    'increpui   <(hi)>bemum'. 

—  77.  illius,  e.  u.  h.,  senis  Maehlyus  "N.  philol.  Pdscli.' 
a.  1887  p.  178  ante  Sonnenscheinium.  —  97.  sceparnio 
{non  cepamio)  D  teste  Studemundo.  —  107.  secus  num- 
quam  <(hercle>  ullum  Langius  Annal.  philol.  t.  CXLIX 
p.  276.  —  111.  Quo  nox  furatum  uenias  uestigas  loca. 


rRAEFATIO  IX 

PL.  Ah  Fleckeisenus  Annal.  philol.  t.  CXLIXp.  SoO  (nox 
cnni  Dousa,  Ah  cum  Schoellio):  cf.  Seyffertiis  Burs.  An- 
nal.  t.  LXXXIV  p.  60  (yix  recte  de  speculas  pro  iiesti- 
gas  cogitans:  neque  fur[a]  ta[m]  prohahile  videtur).  — 
112.  adprobe  FlecTieisenus  cuni  Hermanno  ^Zschr.  f.  A. 
W.'  a.  1S35  p.  59:  at  cf.  Cas.  257 sq.  —  121.  in  pro 
ni  ahsoluta  correctura  irrepsit.  —  125.  uideras  Marxius 
l.  s.  s.p.  XIIL  —  135.  Cf  C.  G.  L.  t.  II  p.  66,  46  G.: 
extar<(is  a^ulla:  ubi  exta  <(co)>quebantur  (vicle  Dam- 
manniim  Comment.  len.  t.  V p.  20).  —  156.  sunt  hi<(sce> 
Marxius.  sunt  <(is)>ti  Seyffertus  (isti  sirnt  Baehius  p.  361). 

—  169  sqq.  Cf  Bichterus  in  Studem.  Stud.  I  p.  527 sq. 
et  ad  V.  177  p.  502;  551.  —  194.  Meizianus  videtur 
Schoellio  (ut  v.  195  et  lS5\sq.?]):  Datis  di:  nam  quid 
habebiint  sibi  <^s)>igni  impii  posthac  \item  Leo  'Pl. 
Forsch.'  p.  102].  —  196.  sciam  <quid)>  Seyffertus.  sciam 
<(umquam>  Schoellius.  —  205.  a  post  SOL  apparet.  — 
206.  Traiectionem  plcrisque  prohatam  improhat  Skut- 
schius  ^Forsch.'  I p.  15S  homo  mi  ob  uiam  uenit  metiens, 
uhi  paulo  rectius  de  homo  mihi  obuiam  uenit  coyitahi- 
mus.  —  211.  (sa)LTE(m)  apparet.  Ceterum  cum  A  v. 
215  non  haheat,  contra  inter  v.  206  et  207  duos  (vel 
unum  hipertitum)  hahuisse  videatur,  de  ipso  v.  215  jyriore 
loco  interiecto  cogitat  Schoellius,  uhi  vix  minus  quadrat. 

—  218.  Tripodiam  iamh.  acatal.  cum  dim.  iamh.  catal. 
ex  AP  admisimus  valde  dtd)itanter.  —  219.  umquam 
quicquam  is  Prehnius  de  pron.  indef  p.  14  adn.  ante 
Langium  l.  s.  s.  p.  279.  —  244.  tufac —  apparet.  — 
253  sq.  Deleto  Videsne  post  dim.  cret.  duos  seiiarios 
constituit  Baierus  l.  s.  s.  p.  2S0.  Quid  uides?  ||  Fa- 
num  amabo  uidesne  hoc?  trai.  Fieldius  ^Class.  rev.' 
a.  1894  p.  100.  —  255.  Possis  Haiid  longe  abesse 
oportet.  —  263  sqq.  Puellae  sed  und(e)  uos  |1  Ire  cum 

liuida  et  v.  283  Veneri   cibo  meo  metitur  Seyffertus. 

—  273  sq.  Ordinem  in  apparatu  edit.  maioris  turhaium 
facile  corriges.  —  291.  nec  <^e)didicere  a.  u.  Marxius 
l.  s.  s.  p.  Xsq.,    mox   (h)ostrias   scripturam   defendetis. 


X  PKAEFATIO 

Idem  V.  300 — 302  pro  dittogmphia  hahet,  neglegens  an- 
tea  omni  de  vita  piscatoria  dici,  xmstea  de  ipso  quo  agitur 
die.  Deniqiie  v.  304  capsimu',  inceuati  sumus  cum  Leone 
defciidit,  quamquam  fcrri  nequit  propter  sententiam.  — 
321.  <or)natus  Sonnenscheinius.  —  344.  uocauit  ||  Ad 
prandiu  etiam  D  teste  Studemundo.  —  375.  Tuo<^st> 
Seyjfertus.  —  384.  obseruat  B  et  obseruet  J)  teste  Stu- 
demundo:  ubi  si  obseruet  archeiypi  fuerit  falsust  = 
^nescit,  incertus  esf  explicari  posse  monet  Seyffertus.  — 
396.  De  ibidem  cf.  ad  Pseud.  1271  {possis  ibidem  <^in- 
tus)>).  —  399.  sese  pro  se  sic  Seyffertus.  —  417  sq.  si 
nox  Venus  (te  liuc  duxerit>  Fleckeisenus  l.  s.  s.  (nox 
cum  Carrione,  Venus  cum  Vsenero)  ohloquente  Seyfferto 
l.  s.  s.  —  manem  (no7i  inanem)  B  quoque  teste  Stude- 
mundo:  atque  nunc  —  mane  apte  opponi  verhis  mox 
—  uesperi  monuit  Seyffertus  (mane  munerem  EUisius  ' 
^Class.  rev.'  a.  1891  p.  206).  —  430.  huc  errore  inter- 
cidit  in  edit.  mai.  —  455  sq.  prius  quam  <(is)>  huc 
Seyffertus,  quem  videas  JBurs.  Annal.  t.  LXXX  p.  293. 
Cf.  Klotzius  'Altr.  Metr.'  p.  189,  247.  —  459.  tantam, 
ut  (i.  e.  '^perinde  uf)  dist.  Seyffertus:  quamquam  cf  v. 
461.  —  468.  metuis  pro  melius  idem,  fjLElleLg  Onion- 
sius  ante  Geldartum  {apud  Nettleshipium  ^Journ.  of 
FhiloV  t.  XIX  p.  109).  —  494.  <hisce>  oculis  Mar- 
xius  p.  XVsq.  —  497.  adduxisti  <Tiospitem)>  Langius 
Annal.  philol.  t.  CXXXIX  p.  75.  —  509.  7  (i.  e.  et)  tereo 
etiam  B  teste  Studemundo.  —  521.  tanta  in  eiusmodi 
locutionihus  tam  saepe  recurrit  modo  iuxta  tanto  tradi- 
tum  modo  a  recentiorihus  demum  in  tanto  mutatum,  ut 
retinendum  videatur  SchoeUio  et  cogitandum  de  locutione 
ex  ratione  numerandi  desumpta.  —  528  sqq.  Quod  Seyf- 
fertus  cum  eoque  Sonnenscheinius  hiatus  in  versihus  se- 
quentihus  syUcdjis  iteraiis  removere  studuerunt,  ideo  minus 
prohamus,  quia  in  priore  parte  scaenae  lOji  item  ^corusca 
verha'  prae  tremore  fahulatur  Labrax  hoc  artificium 
locum  non  habet.  —  529.  <usquam)>  uUum  Langius 
Annal.  philol.  l  CXLV  p.  512  et  CXLIX  p.  281  sq.  — 


PRAEFATIO  XI 

533.  ANiTiNA  potius  quam  anetina  A.  Ibidem  uterein 
L.  Muellerus  ad  Nonium  (iibi  vide  adnotata).  —  538. 
<^Qui?)>  qui  auderem  Nettleshipius  l.  s.  s.  Qui  <^uiia]> 
auderem  Marxins  p.  XII  reprohato  Quia.  —  556.  Post 
NEGOTIUM  inferior  saltem  hasta  litterae  (e  ?)  certissime 
apparet.  —  574.  Quod  punctum  s.  v.  in  priore  parte 
notavit  Studemundus  nil  nisi  macula  antiqua  esse  vide- 
tur.  —  575.  Quod  loco  s.  f.  v.  deest,  fortasse  respondet 
'M.iris,  ineunte  v.  593  defciens  (intercedenfe  scaena):  iinde 
corrigenda  esse  infeUexit  quae  praef.  p.  XVIII  disputa- 
reraf  Schoellius,  aliis  rafionihus  impugnata  a  Seyfferto 
'Berl.  philol.  Wschr.'  a.  1887  p.  1628.  ^)  —  579.  quod 
<(hodie^  elaui  Sonnenscheinius.  —  581.  nisi  (non  nisi 
si  \sic  BC\)  D  tesfe  Studemundo.  —  583.  sat  ciuiumst 
Langrehrius  'Plaufina'  ed.  a.  1888  p.  9.  —  588.  mare 
nequaquam  prorsus  evanidum  csf.  —  594  sq.  Donatus 
ad  And.  II 5,  19  qui  hos  v.  (=  Merc.  335  sq.)  adfert, 
danunt  (m  edifionihus  omissum)  servavif  (dan  uno  cod. 
Paris.  vetust.  fesfe  Wessnero).  —  599.  ascensionem 
nunc  abscissum.  —  601.  Videbatur  neglecfo  et  A  et  v.  607 
defendif  Shdschius  p.  108  adn.  (melius  iudicavit  Klofzius 
p.  89).  —  61().  REGiONiBUS  apparef.  —  636.  re  pro 
re  (B)  operarum  vitium  in  ed/t.  mai.  est  et  speres  (non 
speras)  cmn  BC  efiam  D  hahef  teste  Sfudemundo.  — 
656.  magno  suo  fecit  hercle  sine  hiatu  Seyfferfus  duhi- 
tanfer.  Locus  vix  sanus.  —  663.  ecca<^s)>  egrediuntur 
ipsae  huc  trai.  Bachius  p.  409  (hene)  et  timidae  e<(x)>- 
saugue<(s)>  corr.  Neffleshipius  l.  s.  s.  (inconcinne).  — 
674  sq.  Reisianum  separavimus  cum  Sonnenscheinio  Seyf- 
fertoque  (qui  antea  Sed  nunc  sese  ut  feriint  res 
Fortilnaeque  nostrae,  par  <(n6^s  est  moriri  discribit).  — 
677.  De  obsecro,  <(nam)>  quis  est  Seyffertus,  de  obsecro 

*  Item  in  prima  parte  fahulae  intellexit  quaedam  paulo 
aliter  infarmanda  esse,  ubi  apertissime  hae  sihi  lacunae  respon- 
dent:  166:  186sq.;  205sq.:  221;  237:  256;  295:  312.  Sed  haec 
similiaque  quae  retractanda  esse  videntur  hoc  loco  persequi  non 
possumus. 


Xn  PRAEFATIO 

<^te,>  q.  e.  j-el  <dic)>  q.  e.  Schoellius  coyitant.  —  686. 
Non  recte  omnes  adhuc  cum  Pylade  hoc  pro  hunc  scri- 
psisse  intellexit  Schoellius,  velut  edepoi  <(dieni)>  hiinc 
acerbum  supplens.  Quod  vero  D  lacunam  pro  personae 
spatio  hahuit,  mirum  est  denuo  Sonnenscheinium  secutum 
esse,  praesertim  aim  persona  vel  sic  traicienda  fuerit. 

—  687.  nnde  <(is  ani)>mns  Seyffertus  itemque  <(iste  ani)>- 
mus  Studemundus  apud  Bachiiim  p.  227  duce  Fleckeiseno: 
at  cf.  Amph.  250  mulfaque  similia.  —  700.  nein —  {certe 
non  NEQ.)  A  non  duhio  priore  n.  —  702.  uen(us) — 
nequaquam  improbahile  est.  —  712.  JPost  —  edo  no^i  ^vix% 
sed  nidlo  modo  locum  hahet  arbitru.  —  726.  opus  est 
argento  arido  Nonii  auctorem  hcdmisse  putat  L.  MueUe- 
rus.   —   738.  (nam)q-  nequaquam  prohahilis  est  lectio. 

—  740.  cirenensis  ex  cireriensis  corr.  ipse  B  teste  Stu- 
demundo.  —  743.  Post  memet  vix  a  lomm  habet,  sed 
potius  E.  —  745.  ego  pro,  non  pro,  D  tesfe  Studemundo 
(?).  —  746.  Cum  Schmidtio  facit  Bachius  p.  332.  — 
753.  offeiTumeutas  D  feste  Studemundo.  —  763.  tibi 
fiet  in  ore  messis  m.  p.  Sonnenscheinius.  —  766.  lignum 
pro  ignem  iam  Schoellius  in  ctpjpendice  ante  Sonnen- 
scheinium.  —  781.  copiaest  A.  copia  est  CI).  copiast 
B:  an  copiaest.^   Cf.  quae  ad  Merc.  090  adnotavimus. 

—  783.  Meas  qiiidem  te  inuito  reliquimus.  —  786. 
ambos  ilico  Goetzius.  —  805.  [adjuenit  (yel  adest  vel 
redit)  Studemundus  apud  Bichterum  p.  428.  —  818.  cum 
ero  seruos  trai.  Sey/fertus.  —  822.  Herculi  fit  Palme- 
rus  'Journ.  of  PhiloV  t.  XVI  p.  38.  —  843.  lapidibus? 
nequissimum  Seyffertus  coll.  Trin.  1036.  —  857  Anie 
ent  {id)i  TRA  vel  acr  —  vix  dar,  nedum  trader  — 
locum  habere  adnotabat  Studemundus)  nihil  iam  super- 
est,  ut  in  multis  (etiam  ex  eis  de  quihus  fcdsa  olim  ret- 
tulerat  Schoellius  ex  falsis  indiciis  vestigiisque).  Ceterum 
darent  nihilo  minus  suadet  Sey/fertus  coll.  Capt.  1019, 
duas  lectiones  ad  carnificem  darent  ct  carnifici  traderent 
coaluisse  ratus.  —  859.  exules  dica  Pcdmerus  l.  s.  s.: 
ubi  exulem  coll.  v.  325  defendit  Langrehrius  l.  s.  s.  — 


PRAEFATIO  Xin 

861  sq.   Nihil  egit  Appulmius  Quaest.  Fl.  p.  71sq.  ab- 
duxisti  defendens   {cf.  Persa  522  ACD:   B).    —    885. 
<Tuo>   istu<c>   capiti  Bachius  p.  280.  —   887  sq.  {uhi 
columbam   tenet  Schocllius)  Nam  collus    in    columbari 
haud  trai.  Lindsayus  "Class.  rev."  t.  VI  p.  404,  Nam  m 
columbari   collu(s)   haud   defendunt  Leo  et  Skutschius, 
etsi  hic  locus  non  una  ratione  parum  aptiis  est  ad  de- 
monstrandum.   —    909.    Cf.  Fleclceisenus  Annal.  philol. 
t  CXLVII  p.  198 sq.  et  CLI  p.  278,  qui  et  locis  dele- 
tum  et  re<d>ducem  iUatum  improbans  iam  corr.  et  trai.: 
locis  templis<(que>  ornatum  pulcre  ||  Reducem  pkiruma 
praeda  onustum   expediuit.     Be  adiectivo  suh  locis  la- 
tente  vel  de  versu  post  v.  908  suppJendo  eogitat  Seyffertus 
dc  expediuit  reducem  locutione  potius  quam  de  re<d>du- 
cem  forma  duhitans.  —  924^.  hic  inest  CB,  non  FZ  tan- 
tum,  hahent.  —  928  sqq.  Dimetros  mox  neccssarios  iam 
a  r.  931  incohandos  videri  monet  Seyffertus.  —  933  sqq. 
Cf  Buechelerus  Mus.  Bhen.  t.  XLV p.  334.  —  938.  Cf 
C.  G.  L.  V  p.  241,  22  =  145,  13  G.:  rudentem  Plautus 
genere  feminino  dixit   'dum  ergo   tibi  hanc   (sic  liher 
gl.:  dum  ergo  hanc  Placidus  cod.  Paris.)  quam  trahis 
rudentem  conplico'  in  fabula  Rudente.  —  946.  audies. 
<(GR.>  post.  <TR.  nunc>  Seyffertus.  audies:  <o>pust  Nen- 
cinius  'Stud.  ital.  di  filol  cU  t.  III  p.  112.  —  952  sqq. 
Si  fidem  modo   das  mihi   te   ndn   fore   infidum  H  D6 
fidem  tibi:  fidus  ero  quisquis   es  aiidi   Seyffertus  coll. 
Cas.  958  sq.  (vide  Burs.  Annal.  t.  LXXX  p.  284  sq.).  — 
962.  omne  hoc  traiciens  dimetros  continuat  Brixius.  — 
977.  <Ais>ne    (vel  Ain)    i.  i.    Goetzius.     <Ita>ne,    i.  i. 
Seyffertus    (etiam    cogitans    de    In    mari    inuentum[st] 
commune  estne?  GR.  I.  i.   Vbi  etsi  In  mari  inuentust: 
communest  j^er  se  optime  ferri  potest,  tamen  sententia- 
rum   conexus   [cf.  v.  975.  980]    receptam   emendationem 
satis  firmare  videtur).  —  998.  magni  <au>tem  Seyffer- 
tus.  —  1003.  TR.  <Itane?  GR.>  Ita  enim  uero.  <TR.> 
idem  duce  Beizio  et  Brixio.  —  1055  sqq.  Haud  pauca 
in  A  ahscissa  et  ante  a.  1885  et  postea  (item  in  foliis 


XIV  PRAEFATIO 

similiter  comparatis).  Sed  v.  1028  neq —  et  v.  1038 
ADMEU —  apparent.  V.  autem  1005  —  ees  ad  (sa- 
nusn)ees  redire  (sic  Sonnenscheinius ,  citm  FlecJceiseno 
faciens)  ideo  affirmari  neqidt,  qiiia  spatium  non  sufficit 
ad  lectionem  totam  recipimdam.  —  1006.  At  cerritnis 
ego:  huiic  ScJwellius  spreto  cerritu(s)  hunc.  —  1011. 
Vin  puguare  Morrisius  ^Americ.  Journ.  of  PJiiloU  t.  X 
p.  417.  —  1040.  eo  pro  ibo  Sonnensclieinius ,  uirum 
pro  arbitnim  Schoellius.  —  1042.  istac  pro  istuc  Seyf- 
fertus.  —  1046.  uxor  ne  trai.  Brixius.  —  1053.  Ver- 
sum  immodulatiorem  admisimus  duhitanter,  praesertim 
cum  B  aliorsmn  ducat.  —  1080.  Cum  crepundiis  Leo 
de  Vidul.  p.  16.  —  1087.  exaequabim'  D  teste  Stude- 
mundo.  —  1100.  istaec  ego  coU.  v.  1359  Seyffertus.  — 
1111.  Athenis  periit  parua  (Ath.  parua  p.  in  appen- 
dice  reiecerat  Schoellius)  recepit  Sonnenscheinius.  — • 
1114.  quia  tacitast  bona  defendit  Klotzius  p.  262,  vix 
recte.  Cf  Hermannus  Opusc.  I  ji.  211.  —  1124.  etiam 
camem,  nil  aufert  tamen  Karstenus  Mnemos.  t.  XVIII 
p.  313  (auferet  etiam  D  teste  Studemundo).  —  1127.  Ac 
(vulgo  At  ciim  Lambino)  tutatur  Seyffertus  coll.  Epid.  470, 
al.  ■ —  1136.  tamen  istic  quidquid  inerit  uobis  <^omne> 
idem  et  v.  1138  meo  bercle  <^inius  merum)>.  —  1139sq. 
Pro  inme  (anne  vulgo  cum  Valla  minus  convenienter 
sermoni)  de  etiam  vel  tamen  cogitat  Seyffertus,  de  omne 
Schoellius  itemque  {vel  omnia)  Goetzius,  mox  Non  feret 
{scil.  omnia),  etsi  {pro  nisi)  exspectans.  —  1152.  baud 
<^tuomp)>te  orat  Nencinius  l.  s.  s.  p.  103  praeeunte  haud 
tuom  o.  Sonnenscheinio.  haud  <(pro)>  te  o.  Seyffertus.  — 
1169sq.  Cf.  Appuhnius  l.  s.  s.  p.  72  (et  s.f.  v.  retinuimus, 
etsi  minime  recte  se  hahere  arhitramur).  —  1196.  <nil> 
neque  speraui  Seyffertus.  —  1204.  et  pro  atque  {sic  lihri 
cum  Nonio)  vitium  est  in  edit.  mai.  —  1208.  Sunt  .  .  . 
sacres?  dist.  Goetsius.  —  1248.  nisi  quod  iust<umst> 
Langrehrius  l.  s.  s.  mihi  cum  f<r>ud<e>  Seyffertus.  mihi 
cum  <in>luu<ie>  Schoellius.  —  1254.  ne  molestirs  pro 
ne  molestus  sis  aegre  admisimus,  praesertim  cum  Abi 


PRAEFATIO  XV 

intro,  molestus  ue  sis  praesto  fuerit  —  1259.  Nam 
ciim  illoe  si  eras  iniquos  Langrehrius  l.  s.  s.  p.  10.  — 
1268.  Be  popularis  est  mi  —  fT  opiuor.  [f  et  nupturast? 
cogitat  Schoellius.  —  1275.  Neque  ea  (sane  non  ei)  in 
B  sujyrascriptum  esse  adnotare  neglexerat  idem  neque 
cum  FlecJieiseno  verba  traiecerat  (sed  adueuiens  salutem 
eam)  2it  Sonnenscheinius  scrihit  Etiam[ne]  eam  exhi- 
hens.  —  1276  sq.  Censeo.  [PL.]  quid  postea?  <(PL.)> 
Etiamne  Seyffertus.  —  1284  sq.  Hos  v.  secl.  Sonnen- 
scheinius.  JDe  Nam  dubitat  Seijffertus,  Enim  coniciens. 
—  1290.  Lacunam  quam  in  appendice  improbando  com- 
memoraverat  ScJioelUus,  statuit  Seyffertus  apud  Sonnen- 
scheinium.  —  1307.  <mi>  et  alii  idem  Jeniore  quam 
commodiore  supplemento.  letali  Palmerus  Hei'matJi.  t. 
XX  p.  71.  —  1311.  periit?  GR.  Tamen  —  LA.  Sine, 
aliud  f.  Sonnenscheinius  ducibus  Spengelio  ScJioellioque. 
periit  tamen?  [GR.]  sine  hoc,  aliud  f.  <GR.)>  Stude- 
mmidus.  —  1313.  auri  <probi)>  Seyffertus  duce  ScJwellio 
et  7nox  centum  <tetracliu)>m[n]a  Philipp[i]a  et  v.  1316 
<liercle>  e[r]go  et  v.  1328  sq.  [GR.]  abi  igitur.  GR. 
(pi'0  LA.)  Audi.  [GR.]  Si  hercle  abiero  hinc,  hic  non  ero. 
LA.  Seyffertus  (tibi  GR.  Abi  igitur.  LA.  Audi.  [GR.]  Si 
hercle  abiero  hinc,  hic  non  ero.  [LA]  SonnenscJieinius,  nos 
praestare  scripturam  in  proecdosi  receptam  putam-us).  — 
1324.  Cf  SJiutscJiius  p.  19.  —  1331.  Cf  Donatus  ad 
Ter.  Eun.  LL  2,  21:  ut  Plautus  in  Rudente  'uel  tu  ais 
uel  negas'  (cf.  Sabbadinius  '^Stud.  ital.  di  flol.  cV  t.  LLL 
p.  300).  —  1335  sq.  Verba  id  quod.  .  .Teneo  aim  Lan- 
geno  delet  LangreJirius  p.  11:  ubi  de  htcuna  ScJioeUio 
adsentiens  Seyffertus  suppl.  <(sunt  mihi  meae  aures  at- 
que  lingua  Atque  utor  recte:)>  id  quod  e.  q.  s.  — 
1342.  [GR.]  Tum  ego  huic  —  <GR.>  'Gripd  dico"  m- 
quito  Seyffertus  ex  CL)  (mox  huic,  Gripo  dico,  disfin- 
guens).  —  1345.  Si<quid>  idem  praeeunfe  Si<qui> 
ScJioetlio.  —  1347.  uti  pro  ubi  idon  ducc  MueUero.  — 
1381.  Cf  Tseud.1069,  ubi  item  instipul.  P  cum  Prisciano 
(stipul.  A).  —  1382.  natus  annos  admitti  posse  admissa 


XVI  PRAEFATIO 

ui{gi]nti  prommtiatione  Goetzius  monet  (cf.  ^venti'  et  C. 
I.  L.  f.  VIII  8573).  —  1382.  AK<(en>ost  opus  Brixius. 
<^Hoe?)>  aliost  opus  Palmerus  Hermath.  XIII  jj.  235. 
—  1384.  #  Inteor  #  (non  Inteor  #)  ^.  —  1389. 
tibi  (non  te)  benignus  etiatn  D  teste  Studemundo.  — 
1401.  Cf.  Skutschius  p.  55  (videtur  unum  istuc  traicien- 
dum  cum  Remo,  servato  uel  hercle  coU.  Aul.  831  et 
Bacch.  902  ex  Seyfferti  adnotatione).  —  1409.  dimidium 
tibi  libri  (tibi  dimidium  errore  remansit  in  proecdosi).  — 
1413.  ego  me  hercle  mauolo  trai.  Studemundus  (cf.  1138, 
al.),  melius  sane  quam  <^Tu>  hercle:  at  ego  me  cum 
Reizio  vidgo  receptum. 

STICOTS.  Arg.  II  7.  retinent  Opitsius  Stud.  Lips. 
t.  IV X).  266,  fortasse  recte.  —  v.  1  sqq.  Duce  A  logaoedicos 
cum  aliis  constituit  Seyffertus:  Credo  ego  miseram,  Fuisse 
Penelopam,  ||  Soror,  suo  ex  animd  ||  Quae  tam  diii  ui- 
dua  II  Yiro  suo  caruit  1|  Nam  nos  eius  animiim.  —  4.  Eo- 
rumque  Seyffertus  ^Berl.  philol  Wschr.'  t.  IV  p.  1130 
et  Vssingius.  —  10.  Cf  Paulius  de  rxvs  nom.  num. 
p.  24z  adn.  — •  32.  ecquid  <(ind)>agent  Schoellius,  nisi 
ecquid  agant  coll.  ^age  siquid  agis'  sim.  defendas.  — 
44.  faciant  (aliter)  vix  recte  sic  defendas,  ut  ^aestimenf 
significare  sumas.  —  49.  eos  del.  Lambinus  ante  Bo- 
thium.  —  50.  pol  mihi  recipiendum  esse  monuit  Seyf- 
fertus  I.  s.  s.  Ad  huius  cf  Bachius  p.  363.  —  61.  opus  sit 
defendit  Seyffertus  coll.  v.  69.  —  64.  uidentur  (ue  per 
Vigaturam)  habet  A  (iudice  etiam  Goetzio),  non  uiden- 
TiE,  etsi  minus  probdbile  dicit  Studemundus.  —  68.  apati 
pro  #  pati  (nam  #  om.  B)  ad  A.  pati  i.  e.  PAN. 
(quae  prima  toquitur)  refert  Seyffertus  Burs.  Annal.  f. 
LXXXIV  p.  51,  quo  stabiliatur  distributio  Ladewigiana 
easdemque  partes  teneat  illa  quam  in  versibus  interpo- 
latis  48sqq.  ei  trihuerunt  Itali.  Quamquam  cf  556  ([a] 
facis)  similiaque.  —  76.  lascessam  (non  lascescam)  habet 
D^:  corr.  D*.  —  79.  litus  fere  certum.  Ceterum  scio 
litis  fore  —  ego  meas  noui  optume  — ,  Si  manere  h. 
s.  m.  p.  q.  a.  nubere.    Non  faciam  (scil.  Hitis':  cf  v.  83) 


PRAEFATIO  XVII 

dist.  Setjffertus.  —  83.  turbes  (vix  tuebas)  A  et  v.  84 
s.  /'.  TST  non  "inceriae'  {Loewius),  sed  non  conspicuae  ac 
vix  spatio  aptae  (jwtius  it).  —  86.  agam  a  Ritschelio 
deletiim  {in  quo  reconditius  aliquid  latere  suspicatnr 
Seyffertus)  pro  discrepanti  scriptura  ad  v.  84  (Sic  faciain) 
hahet  Schoellius:  quae  eo  facilius  in  hmic  v.  transferri 
potuit,  quia  faciain  hic  quoque  exstat.  —  87  mulpa  le- 
gitur  (multa  As)  et  v.  88  s.  f.  d  certum,  it  incertae 
{om.  As).  —  90.  istic  in  A  accessisse  ex  scriptura  dis- 
crepanti  (^agite  istic  pro  ilico  agite)  Schoellius  Seyffer- 
tusque  monuerunt.  —  94.  procuras  me:  satis  vel  procuras: 
mihi  satis  Ahraham  Stud.  JPl.  p.  235,  neglegens  bene  hoc 
loco  addi  ad  prociiras,  quo  differt  ab  exemplis  in  com- 
parationem  adhihitis.  —  98.  quibus  tu  esse  nos  uoluisti 
trai.  Schoellius.  —  106.  sedutraque  mire  defendit  Lind- 
sayus  de  l.  l.  {ed.  1894)  p.  450.  Facilius  admittas:  sed 
[scil.  ^itu  ad  vos  magistras  venio')  ut  utraque  mihi  dicat. 

—  114.  Op(oB  J.s)turent  A  cum  B.  —  117.  quaene 
{n&n  QUAERi)  certum.  —  145  sq.  ut  potestis.  PAN. 
Optume :  Nunc  Langius  Amial.  philol.  t.  CXL  VII  p.  432 
offensus  Jocutione  singulari,  sed  minime  vitiosa  ut  po- 
testis  optume.  —  158^.  Quam  ego  meae  matri  ref<(f>ero 
Seyffertus,  versum  immodulatiorem  duhia  sane  forma 
emendans.  —  167.  Auditaui  <liercle)>  saepe  FlecJceisenus 
Anndl. pJiiloJ.  t  CXLVp.  213.  —  168.  grauidas  (vix  os) .• 
nam  ante  s  apparet  JiastuJa  quae  o  excJudat,  cum  a  con- 
veniat:  ex  litteruJis  suprascriptis  apparet  a  et  altera  pars 

M  litterae.  —  173.  Palatinorum  scripturam  ad  exple- 
mentum  revocat  Seyffertus.  —  175.  Be  inde  deJendo 
consentit  Skufschius  p.  80  adn.  Quanujuam  res  vaJde 
duhia  est,  cum  moneat  Seyffertus  (cum  Antiharharo  Kreh- 
siano)  in  eiusmodi  coniunctione  inde  iam  coniungi  soJere, 
nisi  quod  Trin.  305  inde  sine  iam  exstet,  iam  vero  sine 
inde  in  solo  proJ.  Men.  1.  De  utroque  deJencJo  cogitat 
Goetzius  (Quia  a  p.  p.),  cum  Quia  in(de)  iam  a  p.  p. 
admittat  Seyffertus  Burs.  AnnaJ.  t.  LXXX  p.  256  adn. 

—  182.  ME  certum:   faJsa  n  Jitterae   species  a  Stude- 

PLATTI    COilOEBIAE   VI  b 


XVni  PRAEFATIO 

mundo  nofatae:  lineola  media  apparet  —  189.  uer- 
bumst  Abraham  '  Wschr.  f.  U.  Philol.'  t.  II  p.  451  ante 
Bachium  p.  353  sq.  —  202.  quicquid  est  Prehiius  de 
pron.  indef.  p.  4  adn.  —  219.  Vtmm  necessust  an  ne- 
cessumst  redpias,  dubiiwi:  hoc  praetuUmiis,  ciim  prae- 
cedat  decretust  pro  decretumst  in  eodem  A.  —  226. 
iunctiones  praetulimus,  quia  ev^Ttkoxat  (non  unctiones) 
ad  "logos  ridiculos'  vendundos  pertinere  possunt.  —  228. 
Festi   locum   huc  iam  Muellerus  p.  262  sq.  revocaverat. 

—  237.  li§  ce  B  teste  Studemundo  (he  ee  teste  Hinckio). 

—  239.  (ge)i(asime)  probahilius  quam  (ge)t  (sic  As) 
ac  fere  certum.  —  260  sqq.  Cf-  Bedslobius  ^Philol. 
Bdsch.'  t.  VI  p.  270  et  Bachius  p.  413  (prorsus  cum 
Luchsio  faciens).  —  267.  die  (non  die)  apparet.  — 
277.  proloco  qui  (non  proloco)  B.  —  292.  non  pro 
nam  (vulgo  iam)  Vssingius.  —  296.  nisi  sciat  reliqui- 
mus  (nescia  Vssingius),  ut  quod  signifcare  fortasse  possit 
^nisi  comperiat  a  me  revera  adesse,  tantum  bonum  ex- 
optare  vix  audeat.'  De  corruptela  cogitans  e.  g.  si  optiost 
(cf  Mil.  170)  rel  amplius  (cf  Capt.  777.  Liv.  XXI 
43,  5)  temptat  Seyffertus.  —  311.  sualeant  B.  —  326*. 
<eho,>  ubist?  rel  ubist?  <GE.  Em.>  Schoellius.  —  330. 
Tetrap>.  troch.  catal.  cum  trip.  catal.  notavimus:  quam- 
quam  cf.  Seijffertus  Burs.  Annal.  t.  LXXX  p.  237.  — 
336.  Omnia  m.  1.  m.  tenet  —  dist.  SchoeUius:  nam  ita 
celeri  curriculo  fui  cum  his  vefrbis  cohaerent,  non  cum 
eis  quae  proxime  praecedunt.  —  339.  a  Utterae  species 
prodit  ex  Uneola  nequaquam  ad  antiquam  scripduram 
pertinente  (etsi  Loewium  olimque  etiam  Studemundum 
fefelUt:  sed  vide  Add.):  quae  vero  hasta  ad  o  vel  c  a 
Stiidemimdo  relata  est,  tam  clare  apparet,  ut  m  ab  illo 
notatum  excludat  et  (paido  angustiore  scriptura)  ici  po- 
tius  admittat  ante  res.  Quore  cum  c  et  p  haud  raro 
inter  se  permutentur  iciRES  et  inparti  revocare  aliquo 
fiwdo  p>ossis  ad  id  certe.  Ceterum  de  tanta  (tanto)  cf. 
ad  Bud.  521.  —  342  et  351.  #  om.  B.  —  348  sq.  Ad 
improbem   (sic  A  certissime  habet:  lineola  quae  decepit 


PRAEFATIO  XrX 

Loewium  mn  perfinet  ad  scriptnram  antiquam)  MiJ.  1174 
apte  contulit  Caesar  p.  95.  Mox  misere  commendari 
etiam  scriptura  Palatinorum  (miseraf  =  miserae) 
nionet  L.  Muellerus  ad  Nonimn:  quamquam  miseri  de- 
siderat  Seyffertus.  —  350.  (e)a  valde  probahih  esf, 
(i)ti  admitfi  nequit.  —  359.  piscator  attuli[t]  Seiff- 
fertus.  —  362.  Cum  Langeno  faeit  Bachius  p.  348.  — 
371.  st  (non  ft)  hichum  B  fesfe  Studemundo,  sthichum 
{non  stichum)  etiom  C.   —   391.  citus  non  om.  BCD. 

—  421.  Bost  UNUM  non  d  exiat  (iit  aliquotiens  visum 
Studemundo),  sed  fortasse  P:  afque  proillis  spatio 
sufficiaf,  nullis  autem  alioqui  vestigiis  indicatur.  — 
423  sq.  Cf.  etiam  Leo  Mus.  Bhen.  t.  XXXiX  2^-  ^'^O  et 
Bachius  p.  176  adn.  —  428.  xisicenatus  in  A  fuisse 
(NiSEc(la)ATUS  As)  non  improbahile  risum,  etsi  coniec- 
turae  potius  quam  lecturae  debetur  {sed  c  vel  o  post  xisi 
fuit):  atque  Ad  cenam  ibo<^ne?  EP.^  Nisi  cenatu's, 
censeo  aliquo  modo  ex  Rud.  304  defenderis:  magis  pla- 
ceret  ibon?  <(EP.>  I,  si  rogatu  s  vel  tale  quid,  quod  certe 
in  A  non  fuit.  —  429.  Ante  nihil  neque  m  prorsus 
quadrat  neque  ne:  sed  nihil  inter  ga  et  nihil  cerfius 
definiri  potesf.  —  452.  Pro  conuerit  vix  conuenit 
admitfi  potcst,  sed  forfasse  conuekit  fam  propfer  spa- 
tium  quam  p^ropfer  hasfam  apjiarenfem.  —  454  sqq.  In 
hac  scaena  personas  omnes  om.  C,  plerasque  v.  473 — 491 
om.  D.  —  459.  Auspicio  <(credo^  hodie  SchoeTlius:  cf. 
Seyffertus  Burs.  Annal.  f.  LXXX  p.  237,  —  463.  hac 
commendarunt  Seytfertus  et  Ahraham  {pro  [ite]m  vidc- 
tur  u  non  minus  duhiiim  quam  m  rel  n).  —  483.  pro- 
CESSiT(i'/a-  s  vel  p).    Ceferum  cf.  Seyffertus  I.  s.  p.  297. 

—  499.  numquam  posthac  traiciendum  videtur  cum 
Brixio  ad  Capt^  IIS  (item  Ahraham).  —  509.  hicum 
fei'e  certum  ifemquc  reliqua  melius  quadrant  Sfudemun- 
dus  ut  dedit  quam  Loewius.  —  517.  Non  recte  prae- 
fracfe  negaf  Sfudemundus  de  (SED)t  p-o  i  cogifari  posse. 

—  519.  ut  ex  A  accessisse  in  edif.  II  praetenjiissum 
est  {non  in  proecdosi).  —  521.  labaut  CD.  —  537.  Ajit 

h* 


XX  PRAEFATIO 

istoc  reeipiendum  esse  monet  Seyffertus  aut  distinguen- 
dum  Optumest  iam  istuc:  morai  e.  q.  s.  (cf.  Rud.  1044). 
—  538  sqq.  Cf.  Seyffertus  Burs.  Anndl.  t.  LXXXIV 
p.  50  sq.  —  542.  Cf.  Bachius  p.  314  adn.  —  555. 
<^quasi>  senem  qui  dixerit  Seyffertus.  senem  qui  <^quasi 
i\x)  dixerit  Sclioellius.  In  proximis  distinctione  quam 
adJiihuimus  sola  defendi  possc  videtur  librorum  memoria 
neque  liaerendum  in  Videlicet  verho  per  interrogationem 
adhibito  coll.  Ter.  Eun.  II  3,  55  (346).  —  561.  lUe  qui- 
dem  hercle  trai.  Brixius  Annal.  philol.  t.  CXXIII 
p.  53  adn.  —  570  sqq.  Quani  distributionem  horum  ver- 
suum  Segffertus  nuper  suasit  l.  s.  s.  neque  per  se  pro- 
habilem  esse  putamus  (etsi  ad  Namque  post  interstitium 
sermonis  ponendum  apte  confert  Pseud.  555;  Mil.  1226, 
al.)  neque  commendari  spatiis  in  CD  conspicuis.  Nam 
in  versuum  interstitiis  utrum  personae  sit  an  versus 
spatium  in  his  codicihus  discerni  nidlo  modo  potest:  unde 
nostro  iure  eiusmodi  spatia  nusquam  respeximus  in  hac 
editione.  —  579.  Lacunam  signare  hoc  loco  noluimus 
coll.  Poen.  470.  —  585.  saluo  (As)  minus  etiam  pro- 
hahile  quam  credo  Loewii,  etsi  uirumque  coniecturae 
magis  quam  lecturae  dehetur.  —  591.  (mi)HiNST  {vel  f) 
As:  id)i  N  litterae  species  fcdlax  esse  vicletur,  f  vero  plcine 
exclusum  —  neque  enim  s  antecedentis  caput  superat  lit- 
tera  —  neque  ipsi  tam  improhahile  quam  Studemundo 
visum.  —  594.  Buas  fortasse  lectiones  tum  (=  P)  et 
ut  coniunctas  exhiheri  in  A  monet  Seyffertus.  —  617. 
Neque  bonum  neque  quodvis  adiectivum  disyllahum 
spatio  liiterisque  sufficit,  sed  p(ROPEMOD)tj  optime 
quadrat.  —  628.  Non  <(n>ego  ista  apud  te  Leo  Mus. 
Bhen.  l.  s.  s.:  uhi  lacunam  post  apud  te  statuunt  Seyf- 
fertus  Vssingiusque,  nos  Non  ego  isti  apud  te  cenem? 
didurum  Gelasimum  interrumpi  ah  Epignomo  arhitra- 
mur.  —  632  sq.  L)e  (consilio)  calido  cogitat  Goetzius, 
caro  si  improhetur.  —  634.  Cf.  Seyffertus  ^Berl.  philol. 
Wschr.'  t.  IV  p.  1126.  —  639.  Cf  Ovidius  'Stud.  itcd. 
di  filol.  cV  t.  II  p.  306  sqq.  —  641.  Cf.  Weissenhornius 


PRAEFATIO  XXI 

de  parataxi  Pl  p.  15.  —  660.  Cf.  Richterus  p.  519  et 
544.  —  666  sq.  Crucem  omisinms,  cum  locus  fortasse 
interpretatione  magis  ex  oneirocritica  repetenda  quam 
medela  egeat.  —  668.  De  Praei  tu  pro  Proin  tu  cogitat 
Sclioellius.  —  670.  Elluemus  hodie  Palmerus  Hermath. 
t.  XIII  p.  225  s<}.  —  676.  quoniam  <^re)>nuntiatumst 
ScJioellius.  —  <dSii.  3Iirum  est  iudicium  in  Addendis  ad 
Studemundi  apographum  prolatum,  verha  Nam  hinc  qui- 
dem  e  v.  688  pertinere  potius  ad  v.  687,  quem  plenio- 
rem  exhibuisse  videri  A  eodem  loco  dictum  est.  Immo 
ex  corrupto  iactura  dabitur  nemini  (vel  nemini  dabitur) 
concludendum  erit  dabitur  interpolatum  esse  et  in  iac- 
tura  latere  velut  datur  vel  iam  erit,  praesertim  cum  A 
lAM  i^ost  NOS  hahuisse  videatur  et  in  v.  iipartiti  altera 
parte  nil  nisi  N  appareat  ex  (eritnemi)N(i).  —  692. 
Sat  est:  seruo  homini  modeste  {vel  Sat  est  seruo  ho- 
mini:  mddeste)  melius  {vd  melius<(t)>)  facere  sumptum 
Seyffertus,  mox  in  A  QUiQ-  =  quoique  interpretatus.  — 
704.  Cf  Seyffertus  Burs.  Annal.  t.  LXXX  p.  296.  — 
707.  emet  [iion  einet)  etiam  B  teste  Studemundo.  — 
710  sq.  Hos  V.  secl.  Goetzius  ut  dittographiam  v.  712 — 
733.  —  718.  Plx  uereri  scriptura  (B)  de  reuereri  cogitat 
Seyffertus.  Ceterum  cf  Shutschius  p.  46  adn.  —  719. 
De  tu<^x)  dabo  coll.  tuxtax'  cogitat  Schoellius.  —  724. 
Huc  fortasse  spectat  Varronis  locus  in  edit.  mai.  ad 
Poen.  1034  tantum  adscriptus.  —  745.  terta  BuecJiderus 
Mus.  Bhen.  t.  XLV  p.  159.  —  749.  Potus  reliquimus, 
ut  quasi  male  audiverit  ludaf  conservum  servus:  cf.  dis- 
peristi  —  bis  peristi?  —  752  sq.  Cf  Seyffertus  ^Berl. 
philol.  Wschr.'  t.  IV p.  1127.  V.  752  quid  ego?  <amo.> 
suppl.  Schoellius.  —  765.  Cf  Schoellius  ad  Pers.^  837 
et  Leo  in  Woelfflini  Arch.  t.  IX  p.  166. 

lenae  et  Heidelbergae  m.  Oct.  a.  MDCCCXCV 

G.  G.     F.  S. 


I 


T.  JVIACCI   PLAVTI 

PSEYDOLYS 


M  •  lYNIO  •  M  •  FIL  .  PR  •  YUB 
ACTA  .  MEGALESIIS 


Plavti  Comoediae  VI 


PERSONAE 


PSEVDOLVS  SERVOS 
CALIDORVS  ADVLESCENS 
BALLIO  LENO 
LORARII 
MERETRICES 
SIMO  SENEX 
CALLIPHO  SENEX 
HARPAX  CACVLA 
CHARINVS  ADVLESCENS 
PVER 

cocvs 

SIMIA  SYCOPHANTA 


Arg.  I 


AEGYMEISrTVM  I 


Praesentis  numerat  qumdeeim  miles  minas: 
Simiil  consignat  sjmbolum,  ut  Phoem'c<(i)um 
Ei  det  leno  qui  eum  cum  relicuo  adferat. 
Venientem  caculam  interuortit  symbolo 
Dicens  Syrum  se  Ballionis  Pseiidolus 
Opemque  erilij  ita  tulit:  nam  Si[ni]miae 
Lend  mulierem,  quem  is  supposuit,  tradidit. 
Venit  Harjjax  uerus:  res  palam  cognoscitur 
Senexque  argentum  quod  erat  pactus  reddidit. 


1.  miles  vel  milles 


1* 


Arg.  II  [A] 


AEGVMENTYM  II 


Calidorus  iuuenis  m******* 

Ecflictim  deperibat,  nummorum  mdigus. 

Eandem  miles,  qui  uiginti  mulierem 

Minis  mercatus  abiit,  [abjsoluit  quindecim, 

Scortum  reliquit  ad  lenonem  ac  sjmbolum, 

Vt,  qui  attulisset  signum  simile  cetero 

Cum  pretio,  secum  aueheret  emptam  muliere<(in>. 

Mox  missus  ut  prehendat  scortu<m>  a  miiite 

Venit  calator  militaris.     hiinc  dolo 

Ade-reditur  adulescentis  seruos  Pseiidolus 

Tamquam  lenonis  atriensis,  sjmbolum 

Aufert  minas<(que^  quiiique  acceptas  miituas 

Dat  siibditiuo  caculae  cum  symbolo. 

Lenonem  fallit  sycophanta[cie]  cacula: 

Scorto  Calidorus  potitur,  uino  <P>seudolu<(s> 


10 


15 


1 — 15.  solus  A  habet,  sed  alia  vianu  scriptum  ||  1.  iuuenis 
incertissima  lectione  (iit  dolo  v.  9)  \\  2.  etflictim  ||  4.  del  Ei  11 
7.  add  Maius  ||  8.  adpeaehendit  :  corr  Buggius  \  add  Maius  \\ 
10.  ADULISCENTIS  ||  12.  ADFEKT :  corr  Maius  \  add  Bi  ||  13.  SUB- 
DiTiciO:  corr  Ei  \\  14.  SECOPHANTACi(?;eZ  y)ECACULA:  corr  Bi\\ 
15.  CALYDORUS  |  uiuosEUDULO:  corr  Sauppius  II 


Prol.  1.2.   I  1,  1-6  [A] 


PROLOGYS 


****** 

******* 

****** 

Exporgi  meliust  liimbos  atque  exsiirgier: 
Plautiiia  lonffa  fabula  in  scaenam  uenit. 


AOTYS  I 


PSEVDOLVS.      CALrDORVS 

SERVOS  ADVLESCENS 

PS.  Si  ex  te  tacente  fieri  possem  certior, 
Ere,  quae  miseriae  te  tam  misere  macerent, 
Duoriim  labori  ego  hominum  parsissem  lubeus: 
Mei  te  rogandi  et  tis  respondendr  mihi. 
Nimc  qudniam  id  fieri  ndn  potest,  necessitas 
Me  siibigit  ut  te  rdgitem.     responde  mihi: 


1.    EXPOEGIMELIUST:    Exporci    melius      |      EXSUEGIEE:    ex- 

surger  ||  4.  miseeiaetetam  {aiit  sic  aut  miseriae  etam  Gellius): 
miseria  &  etam  (vel  et  eam)  |  maceeent  {sic  Gellitis):  mace- 
rant  ||  5.  hominem  Xonius  et  Diomedes  ||  6.  me  interrogandi 
Nonius  I  ETUi  (et  tni  Nonius):  et  te:  corr  ex  Gellio  {tibi  et  tui 
tis  codd.)  II 


PLAVTl  I  1,  7—29  [Aj 

Quid  est  quod  tu  exanimatus  iam  lios  multos  dies 
Gestas  tabellas  tecum,  eas  lacrumis  lauis  lo 

Neque  tui  participem  cousili  quemquam  facis? 
Eloquere,  ut  quod  ego  nescio  id  tecum  sciam. 
CA.  Misere  miser  sum,  Pseiidole.    PS.  Id  te  lup- 

piter 
Prohibessit.     CA.  Nil  lioc  louis   ad   iudicium   at- 

tinet: 
Sub  Veneris  regno  uapulo,  non  sub  louis.         15 
PS.   Licet  me  id  scire  quid  sit?  nam   tu   me  an- 

tidhac 
Supremum  habuisti  comitem  consiliis  tuis. 
CA.  Idem  animus  nunc  est.     PS.  Face  me  certum 

quid    tibist : 
luuabo  aut  re  |  aut  opera  aut  consilio  bono. 
CA.  Cape  has  tabellas:  tiite  hinc  narrato  tibi,    20 
Quae  me  miseria  et  cura  contabefacit. 
PS.  Mos  tibi  geretur.    sed  quid  hoc,  quaeso?    CA. 

Quid  est? 
PS.  Yt  opinor,  quaerunt  litterae  hae  sibi  hljeros: 
Alia  aliam  scandit.     CA.  Lildis  me  kido  tuo. 
PS.  Hasquidem  pol  credo,  nisi  Sibulla  k^gerit,    25 
luterpretari  ]  ahum  jiosse  neminem. 
CA.  Qur  mclementer  dicis  lepidis  litteris, 
Lepidis  tabeUis,  lepida  conscriptis  manu? 
<(PS.>    An    opsecro    hercle    habent    quas    gallinae 

manus  ? 
Nam    hasquidem    gallina    scripsit.      CA.    Odiosus 

mihi's:      30 
Lege    uel    tabellas    redde.     PS.    Immo   enim   pel- 

leo-am: 


10.  tecum  easque  Servkis  Dan:  eas  Diomedes  et  Priscianus\\ 
12.  id  tecum:  TECUM  ||  16.  PS.  vel  CA.  |  id  scire:  SCIRE  |  TU- 
MEOANTiDHAC  ||  17.  habuisti  se —  Festus  \\  18.  PS.  vel  CA.  | 
4t:FACE:  PS.  Fac  vel  fac  ||  19.  iubabo  ||  22.  quid  hoc  (sic  A)  vel 
qui  hoc  II  24.  me:  lAM  ||  29.  QUAS:  que  ||  30.  gallinas  ||  31.  PS. 
vcl  CA.  II 


I  1,  30—51  [A]  PSEVD0LY3  7 

Aduortito  animum.     CA.   Nou  adest.     PS.   At  tii 

cita. 
CA.  Immo  ego  tacebo:  tii  istinc  ex  cera  cita: 
Nam  istic  meus  animus  niiuc  est,  non  in  pectore. 
PS.  Tuam  amicam  uideo,  Calidore.    CA.  Vbi  east, 

opsecro?        35 
PS.  Eccam  in  tabellis  poiTectam:  in  cera  cubat. 
CA.  At  te  di  deaeque,  quantumst  —  PS.  Seruas- 

siut  quidem. 
CA.  Quasi  solstitialis  herba  paulisper  fui: 
Repente  exortus  siim,  repentino  occidi. 
P3.  Tace,  diim  tabellas  pellego.     CA.  Ergo  quin 

legis?  40 

PS.  Thoemcium  Caliddro  amatorf  suo 
Per  ceram  et  linum  Ktterasque  intei-pretes 
Salutem  inpertit  et  sakitem  ex  te  expetit 
Lacrnmans  titubanti  |  animo  corde  et  pectore.' 
CA.  Perii:  salutem  niisquam  inuenio,  Pseiidole,  45 
Quam  illi'  remittam.    PS.  Quam  sakitem?    CA.  Ar- 

genteam. 
PS.  Pro  kocnean  salute  ueis  artrenteam 
Remfttere  illi?    uide  sis  quam  tu  rem  geras. 
CA.  Recita  modo:  ex  tabelks  iam  faxo  scies, 
Quam  .siibito  argento  mi  lisus  inuento  siet.         50 
PS.  'Lend  me  peregre  militi  Macedonio 
Minfs  uiginti  uendidit,  uokiptas  mea. 
Et  prfus  quam  hinc  abiit  qufndecim  miles  minas 


32.  PS.  At  vel  CA.  At  ||  33.  PS.  Immo  vel  Immo  |  ISTIXC: 
hinc  I!  35.  Calydore  (item  A)  ||  36.  PS.  vel  CA.  |  cek.oi  ||  37.  CA. 
At  vel  At  I  quantust  4^::  QUA>"TU>tEST  4^:  ||  38.  CA.  Quasi  vel 
Quasi  I  fui  (sic  A)  vel  frui  ([  39.  repentino  (sic  A)  vel  re- 
pente  ||  40.  tabellas  (sic  A)  vel  lapeUas  ||  41.  calycloro  (sic  A) 
vel  calidoro  ||  42.  lignum  Ai(soniiis  \\  43.  ixpektiT:  mittit 
EXTE:  abste  I  expetit  (sie  A)  vel  expeetat  |!  45.  Perii  (sic  A) 
rel  Peri  |  pseudole:  ipseudole  ||  47.  PS.  Pro  vel  Pro  \  lignean 
(sic  A)  vel   lignea    vel    lignea    ||    51.  militi   (sic  A)    vel   mili- 

Cia    I    MACEDOXIO:   macedonico     |l     52.   MEAUOIiUPTASUE^TDIDIT  li 

53.  ABiiT:  abit  11 


PLAVTI  I  1,  52—74  [A] 

Dederat:  nunc  nnae  qumque  remorantiir  minae. 

Ea  caiissa  miles  hic  reliquit  sjmbolum,  65 

Espressam  in  cera  ex  anulo  suam  imaginem, 

Vt  qui  liuc  adferret  eius  similem  sjmbolum 

Cum  60  simul  me  mitteret:  ei  rei  dies 

Haec  praestitutast:  proxuma  Dionysia.' 

CA.  Cras  ea  quidem  sunt:  [CA.]  prdpe  adest  ex- 

itiiim  mihi,    60 
Nisi  quid  mihi  in  test  aiixili.  PS.  Sine  pellegam. 
CA.  Sino:  nam  mihi  uideor  ciim  ea  fabularier. 
Lege:  diilce  amarumque  lina  nunc  misces  mihi. 
PS.  'Nunc  ndstri  amores,  mores,  consuetudines, 
locus  liidus,  sermo,  suaui[s]sauiatio,  65 

Compressiones  artae  amantum  cdmparum, 
Teneris  labellis  mdlles  morsiiinculae, 
Nostrorum  orgiorum  +  s  *  *  *  iiinculae,  67^' 

Papillarum  horridularum  oppressiiinculae: 
Hariinc  uoluptatum  mrhi  omnium  atque  itidem  tibi 
Distractio,  discidium,  uastities  uenit,  70 

Nisi  quae  mihi  in  test  aiit  tibist  in  me  salus. 
Haec  quae  ego  sciui  ut  scires  curaui  dmnia: 
Nunc  ego  te  experiar  quid  ames,  quid  simules.  uale.' 
CA.  Est  misere  scriptum,  Pseiidole.    PS.  0  miser- 

rume. 
CA.  Quin  fles?     PS.  Pumiceos  dculos  habeo:  ndn 

queo  75 

Lacrumam  exorare  ut  expuant  unam  modo. 


55.  CAUSSA:  causa  |  symbolum  vel  symbulum  {item  v.  57) 
57.  Vt  qui:  Qiyui    1|    58.  Qum  vel  Cum  |  mitteret  vel  mittere 
59.  dist  Sauppius  ||  60.  PS.  Cras:  corr  Ac  \  del  Ac  {cmn  A,  ut  vid) 
62.  CUM:  quom  ||  63.  PS.  Lege  vel  Lege  |1  64.  PS.  Nunc  vel  Nunc 
65.  LOCILUDUS  1  suauis  sauiatio  vel  suauis  sauiatico:  suAu(is)- 
SUAUIATIO:  corr  Ri    II    66.   arte:   corr  Lipsius,  fort.  cum  A    \ 
amantum  corporum  {sic  A)  vel  amantium  comparum  ||  67*".  solus 
A  habet  ||  69.  haeunC:  Harum  |  ibidem:  ibidea  ||  70.  Ay(stitie)s 
(uastities   etiam   Nonius)     \\     71.   MiH(ii)NTESTAUTTlBisT :    mihi 
intestauit  ibi  est  1|  72.  sciu(i):  scibi  ||  73.  simules  vel  simimules  || 
75.  pumiceos  vel  puniceos  ||  76,  expuant  vel  exputant  || 


I 


I  1,  75—90  [A]  PSEVDOLVS  9 

CA.  Quid  ita?    PS.  Genus  nostrum  semper  sicco- 

culum  fuit. 
CA.  Nilne   adiuuare   me  a<(u>des?     PS.   Quid  fa- 

ciam  tibi? 
CA.  Eheii.     PS.  Eheu?  idquidem  hercle   ne   par- 

sis:  dabo. 
CA.   Miser  sum:   argentum  nusquam  inuenio  mii 

tuom  —  80 

PS.  Eheii.      CA.  neque   intus  nilmmus  uUus  est. 

PS.  Eheu. 
CA.  Ille  abducturus  est  mulierem  cras.    PS.  Eheu. 
CA.  Istdcine  pacto  me  adiu<(u)as?    PS.  Do  id  quod 

mihist: 
Nam   is  mihi   thensaurus  iugis  in  nostra  domost. 
CA.  Actumst  de  me  hodie.    sed  potes  nunc  miltuam 
Drachumam  dare  unam  mihi^   quam  cras  reddam 

tibi?  8C 

PS.  Vix  hercle,  opinor,  si  me  opponam  pignori. 
Sed  quid  ea  di-achuma  facere  uis?   CA.  Restim  uolo 
Mihi  emere.    PS.  Quam  ob  rem?    CA.  Qui  me  fa- 

ciam  pensilem: 
Certumst  mihi  ante  tenebras  tenebras  persequi.    30 
PS.    Quis  mi  igitur  drachumam  reddet,  si  dedero 

tibi? 
An  tii  te  ea  caussa  uis  sciens  suspendere, 


77.  Quid  vel  Quii  |  (sic)cocuLOi  (sed  VM  s.  oi  scr.)  \\ 
79.  EHEu(4t:  eheu)iD:  CA.  Eheu.  PS.  Heu  id  |  dist  Ili  ||  80.  in- 
uenio  (sic  A)  vel  inueno  ||  81.  EHE(u4<^neque):  pseudole  PS.  Eheu 
neque  |  ullusest^eheu:  ullust  (i-e?  ullus  est)  CA.  Eheu:  corr 
Sarac   ||    82.  CA.  IUe  vel  Ille    |    (abduc)TUEUST    ||    83.  adtuas  |i 

84.  thensaui-us  (sic  A)  vel  thensauros    |    NOSTE(ad)o T  (suppl 

Loeiciics  cum  Stu):  nostra  est  domo  ||  85.  ACTU5iESTpEM(ehodiel : 
Actum  hodie  iam  de  me  est  |  sed  vel  quod  |  nunc:  tu  ||  86.  Dra- 
chumam:  DRACHM(am)  |  ***dareunammihi  (quadrat  Hic):  dare 
{vel  darem)  mihi  unam  ]  reddam  (sic  A)  vel  beddam  ||  87.  o(pi- 
nor)si:  opinor  est  si  ||  88.  Qu(id)E(a)  [item  Porphyrio):  qui- 
dem  a  |  (4}:re)ST(im):  CA.  Restim  vel  restim  ||  89.  pendulum 
Porphyrio  \\  91.  dederO:  dederim  ||  92.  caussa:  causa  || 


10  PLAYTI  I  1,  91—112  [AJ 

\t  me  defraudes,  dracliumam  si  dederim  tibiV 
CA.  Profecto  nullo  pacto  possum  uiuere, 
Si  illa  a  me  abaliemitur  atque  abditcitur.  95 

PS.    Quid  fles,  cucule?    umes.     CA.   Quid  ego  m 

fleam^ 
Quoi  nec  paratus  niimmus  argenti  siet 
Neque  libellai  spes  sit  usquam  gentium? 
PS.  Yt  litterarum  ego  barum  sermonem  audio, 
Nisi  tu  illi  dacrumis  fleueris  argenteis,  100 

Quod  tu  i^stis  lacrumis  te  probare  postulas, 
Non   pluris   refert    quam   si    imbrem    in    cribriim 

leoras. 
V  erum  ego  te  amautem,  ne  paue,  non  deseram. 
Spero   alicunde   hodie    me    boua   opera    aut  '^lioc 

meam 
Tibi  inueuturum  esse  aiixilium  argentarium.     105 
Atque  id  futurum  unde  unde  dicam  nescio, 
Nisi  quia  futurumst:  ita  supercilium  salit. 
CA.  Vtinam  quae  dicis  dictis  facta  silppetant. 
PS.  Scis  tii  quidem  hercle,  mea  si  commoui  sacra, 
Quo  pacto  et  quantas  soleam  turbelas  dare.      lio 
CA.  In  te  nunc  omnes  spes  sunt  aetati  meae. 
PS.  Satin  est  si  hanc  hodie  mulierem  efficio  tibi 
Tua  ut  sit  aut  si  tibi  do  uigiiiti  miuas? 
CA.    Satis,  si   futurumst.     PS.    Roga  me  uiginti! 

minas. 


93.  defraudes  (sic  A)  vel  defrudes  |  deachmaM:  drachu- 
mam  vel  drachuma  ||  97.  cuiXEC:  Quo  in  ec  (vel  tiaec)  ||  98.  li- 
bellae  (etiam  A)  -.  corr  Bi  ||  100.  drachmis  (sic  A)  vel  dracmis : 
corr  Meursiiis  |  argenteis  (sic  A)  vel  argentes  ||  101.  in-obare 
(sic  A)  vel  pro  uare  ||  102.  imbrim  |  crrbrum  |  legas:  geras  . 
103.  non  deseram  (sic  A)  vel  deseram  ||  104.  hocmeA:  haec  mea 
105.  auxilium  (sic  A)  vel  aut  xilium  ||  106.  unde  unde  (sic  A)  vel 
unde  unde  unde  ||  107.  futurumest:  futurus  est  ||  109.  tu  pro- 
fecto  mea  si  commouissem  Servius  Dan  ||  110.  quo  alto  Festi 
cod.  I  tuebelas  (sic  etiam  Festus):  turbellas  (turbas  Servius 
Dnn)  II  111.  omnes  spes  sunt  (sic  A)  vel  sunt  omnes  spes  11 
113.  uiginti  (sic  A)  vel  uigenti  ||  114.  futueumst:  futuru  est  |j 


1  1,  113-129  [A]  PSEVDOLVS  11 

Vt  me  eifecturum  tilji  quod  promisi  scias.        115 

Roga,  dpsecro  hercle:  gestio  promittere. 

CA.  Dabisue  argenti  mi  li(5clie  uiginti!  miuas? 

PS.  Dabo:  molestus  uunciam  ne  sis  mihi. 

Atque  hoc,  ne  dictum  tibi  neges,  dico  prius: 

Si  nemiuem  alium  potero,  tuom  tangam  patrem.  120 

CA.  Di  te  mihi  semper  seruent.    uerum  si^  potest, 

Pietatis  caussa  uel  etiam  matrem  quoque. 

PS.  De  istac  re  iu  oculum  utriimuis  conquiescito. 

CA.  Vtrum?  aime   in   aurem?     PS.    At  hoc  per- 

uolgatiimst  minus. 
Nunc,  uequis  dictum  si\n  neget,  dico  omuibus,  125 
Pube  praesenti  in  contione,  omni  poplo, 
Omniljus  amicis  notisque  edico  meis, 
In  hiiuc  diem  a  me  ut  caueant,  ne  credant  mihi. 
CA.  St^  tace,  opsecro  hercle.     PS.  Quid  negotist? 

CA.  6stium    129.  130 
Leuouis  crejjuit.     PS.  Crilra  mauellem  modo. 
CA.  Atque  ipse  egreditur  Qiejmtus,  periuri  caput. 


115.  eflfecturum  (sic  A)  vel  affecturum  |  quod:  quo  ||  116. 
KOGAOPSECKOHERCLE:  Roga  CA.  Opsecro  liercle  PS.  I  cf.  V.  1073\\ 
117.  DABisxE:  Dauis  ne  |  hodie  {sic  A)  vel  hodio  ||  119.  neges  {sic 
A)  vel  neces  ||  121.  Di  te  {sic  A)  vel  Dicite  |  sempersbkuext  : 
seruent  |  sepotest:  si  potes  ||  122.  CAUSSA:  causa  ||  124. 
rTR(uma)N:  Oculum  utrum  anne:  dist  Seij  \  post  hoc  ruhr.  in  B 
A  scr  II  126.  poplo  {sic  A)  vel  populo  ||  128.  ne  {sic  A)  vel  nec  || 
129  sq.  ST:  sit  I  tace  {sic  A)  vel  taceo  |  hercleopsecro  ||  131. 
PS.  vel  CA.  I  MAUKLiJi  II  132.  penitus  {etiam  A):  corr  Ac  \ 
per  iuri  vel  periurum:  pekiurii  || 


12  PLAVTI  I  2,  1—11  [Aj 

ballio.    loearii  <,v.    mereteices)  iv. 

lexl) 

PSEVDOLVS.      CALIDORVS.      <PVER> 
SERVOS  ADVLESCENS 

BA.   Exite,  agite  exite,   ignaui,  male  |  habiti  et  male 

eonciliati, 
Quorum  numquam  quicquam  quoiquam  uenit  m  mentem 

ut  recte  faciant, 
Quibus,  nisi   ad  hoc   exemplum   experior,   non  pdtest 

usura  usiirpari.     135 
Neque   ego   hominis  magis  asinos  numquam  viidi:   ita 

plagis  costae  callent: 
Quos  qudm  ferias,   tibi  pliis  noceas.    eo  enim  ingenio 

hi  sunt  flagritribae, 
Qui  haec    habent  consilia:  ubi   data  occasiost,  rape 

clepe  tene, 
Harpaga  bibe  es  fuge.    hoc  est 
Edrum  officium,  ut  mauelis  hipds  apud  oueis  quam 

hds  domi  140 

Linquere  custodes. 
At  faciem   quom   aspicias  eorum,  hau  mali  uidentur: 

dpera  fallunt. 
Niinc    adeo   hanc   echctionem   nisi    animum    aduortetis 

omnes, 
Nisi  somnum  socdrdiamque   ex  pectore   oculisque  ex- 
mouetis, 

133.  AGITEEXITE:  agite  ite  ||  134.  numquam  (nunqua:m) 
vel  nunc  quam  |  faciat  ||  135.  usura  usurpari  (sic  A)  vel 
usuri^ari  usura  ||  136.  xunquam:  umquam  ||  137.  quum: 
dum  I  flagi-itribae  {sic  A)  vel  flagritibae  ||  138.  139  et  140.  141 
compr  B  et  {v.  hipart.)  A:  cliscripsimus  duce  Bi  ||  138.  clepe 
tene  vel  depe  (clepe  Nmiius):  tene  ||  139.  bebeesfugehocest: 
bibe    {vel  bile)   est   fugi  hoc   est    ||     140  sq.  officium:  opus  | 

(ut)MAUELISLUPOS:     ut    induellis     lupUS      |       QUAMH0SJ[D0MiLIN- 

QUEKE:  linquere  quam  hos  domi  ||  142.  aspiciaS:  aspieies  | 
HAU:  haud  II  143.  edictionem  {sic  A)  vel  edici^anem  ||  144.  ex- 
MOUETIS:  amouetis  |l 


I  2,  12—26  [A]  PSEVDOLVS  13 

Ita  ego  uostra  latera  loris  faciain  ut  ualide  uaria  siut, 
Vt  ne  peristromata  quidem  aeque  picta  sint  Cam- 

panica  14G 

Neque  Alexandrina  beluata  tonsilia  tappetia. 
Atque  heri  iam   edixeram  dmuibus  dederamque  eas 

prouincias: 
Verum  ita  nos   estis  praediti   Tneglegentes    ingenio 

luprobo, 
Officium    uostrum    ut   uos  malo    cogatis    commone- 

rier:  150 

Nempe   ita.  animati  |  estis  uos:   uincitis   duritia  hoc 

atque  me. 
Hoc  sis  uide  ut  alias  res  agunt.    hoc  agite,  hoc  ani- 

mum  aduortite. 
Huc    adhibete  auris    quae  ego  loquar,    plagigera 

genera  |  hominum. 
Nnmquam  edepol  uostrum  durius  tergum  erit  quam 

terginum  hoc  meum. 
Quid  niinc?    doletne?    em  sic  datur,  siquis  erum 

seruos  speruit.       1*55 
Adsistite  omnes  contra  me  et  quae  loquar  aduor- 

tite  animum. 
Tu   qui  urnam   habes,   aquam    lugere:    face   plenum 

ahenum  sit  coco. 
Te   cum  securi   caildicali  praeficio  prouinciae. 

<L0.>   At  haec  retunsast.     BA.  Siue  siet.    itidem 
uos   quoque   estis   plagis   [omnes]: 

146.  (ae)qdi'  {sic)  II  147.  T0N(sil)iA:  consilia  ||  148.  iam- 
edixeram  {sic  A)  vel  amediseram  ||  149.  jjraediti  neglegentes: 
PEA(editine)GLEXTi  |  i(mp)EOBi  1|  150.  male  ||  151.  uincitis- 
DUEiTA(ho)C:  uincite  hoc  duritia  ergo  ||  152.  uide  sis  ut  alias 
{vel  auas):  uiD(eut)ALiAS:  corr  Loeichis  ||  153.  post  v.  154  coJ- 
locat  A  I  LOQUOR  II  154.  durum  Noniiis  \  etit  vel  efit  |  quani 
{sic  A  et  Konius)  vel  qua  |  terginum  hoc  (hoc  terginum  Nonius): 

TEEGINUM    II    155.    QUID:    Qui    |    SIDATUE    ||    156.    MEETQUAE:   me 

aeque  vel  me///quo  |  loquar:  loquor  ||  157.  iGE(re)  |  face:  FAC 
AHEMU:  aenum  |  COCO:  cito  vel  scito  ||   158.  secum  ||  159.  add 
D^  \  del  Bo  cum  A,  ut  vid  \\ 


14  PLAVTI  I  2,  27—42  [A] 

Numqui  minus  ea  gratia  tamen   dmninm   opera  [ 

utor?  160 

Tibi  hoc  praecipio  ut  niteant  aedes:  htibes  quod  facias: 

propera,  abi  intro. 
Tii  esto  lectisterniator.     tii  argentum  eluito,  idem  ex- 

struito. 
Haec,   quom   ego   a  foro  reuortor,   facite  ut  ofFendam 

parata, 
Vorsa  sparsa,  tersa  strata,  lailtaque  unctaque  dmnia  uti 

sint. 
Nam  mi  hodie  natah's  dies  est:    decet  eum  omnis  uos 

concelebrare.  16") 

Pernam  caUum  glandium  sumen  facito  m  aqua  iaceant. 

satin  audis? 
Magnifice  uolo  me  uiros  summos  accipere,  ut  mihi  rem 

esse  reantur. 
Intro  abite  atque  haec  cito  celebrate,  ne  mora  quae  sit, 

cocus  quom  ueniat  [mihi]. 
Ego   eo   m  macellum,   ut  piscium  quidquid  <(ibi)>st 

pretio  praestinem. 
I,  piiere,  prae:    ne   quispiam  +pertundat  cruminam 

caiitiost.  170 

Vel  opperire:  est  qudd  domi  dicere  paene  oblitiis  fui. 

Auditin?    uobis,  millieres,  hanc  habeo  edictidnem. 

Vds   quae  in  munditiis  moUitiis   deliciisque  aetatulam 

agitis 
Viris   ciim   summis,   inclutae   amicae:   nunc   ego   scibo 

atque  hodie  exj)eriar, 
Quae  capiti[s],  quae  uentri  dperam  det,  quaeque  suae 
rei,  quae  somnd  stu  deat :  1 7  5 

161.  abi  intro  vel  abintro  |1  163.  eg(o):  eo  ||  164.  sparsa 
{sic  Diomedes  et  Servius):  spras  |  tersa  et  unctaque  Servius 
Dan  (sed  uersam  tersa  strata  aut) :  terga  et  coctaque  |  sint  vel 
sunt  II  165.  uos  concelebrare  vel  uos  concebrare:  L — SCONC — 
(tct  vid)  II  166.  CALLUM:  gallum  ||  1G7.  summos  uiros:  trai  Bo  \\ 
168.  del  Ri  \\  169.'  add  Ri,  fort.  cum  A  \  PRAESTiNEiM:  prae- 
sentinem  ||  170.  Qu(ispi)AM:  quisquam  ||  171.  fui  oblitus  {itemA): 
trai  Spengelius  \\  172.  edictionem  vel  ediccionem  || 


12,  43-54  [A]  PSEVDOLVS  15 

Quam    lilDertam    fore    milii   credam   et  quam   uenalem 

hodie  experiar. 
Facite  hodie  ut  mihi    munera  multa  huc  ab  amatori- 

bus  conueuiant: 
Nam  nisi  mihi  penus  annuos  hodie  conuenit,  cras  po- 

p[u]lo  prostituam  uos. 
Natalem  scitis  mihi  esse  diem  huuc:  ubi  isti  sunt  qui- 

bus  uos  dculi  estis, 
Quibus  uitae,  quibus  deliciae  estis,  quibus  sauia,  ma- 

milla<e>,  mellillae?   180 
]VIanip[u]latim  mihi  munerigeruli  facite  linte  aedis  iam 

hic  adsint. 
Qur  ego  uestem  aurum  atque  ea  quibus  est  uobis  usus 

praehibeo?  quid  mi 
Domi  nisi  malum  uostra  operast  hodie,  inprobae?  uini 

modo  ciipidae  estis: 
Eo  uds  +uostros  panticesque  adeo   madefactatis,   quom 

ego  sim  hic  siccus. 
Nunc  adeo  hoc  f actu[  m]st  optumum,  ut  uomihe  quem- 

que  appellem  suo,     185 
Ne   dictum    esse   actutum  sibi    quaepiam   uostrarum 

milii  neget. 
Adudrtite  auimum  cunctae. 
Principio,   Hedylium,   tecum  ago,   quae  amica's  fru- 
mentariis, 

178.  NisiMiHi  (sic  Prisciamcs,  Servius,  Cledonius):  nisi  | 
penus  annuus  hodie  comuenit  Cledonius:  annuus  penus  ab  (vel 
nic  ab)  amatoribus  congeretur  (vel  congeratur  et  mox  uos  o 
puellae)  Priscianus:  annuus  penus  datur  Servius  \  delevimus  J 
prostituam  vel  prostiua  ||  179.  scitis  Servius  Dan  (sed  hunc  mihi 
diem  scitis  esse):  sitis  ||  180.  mamilla:  mawmia:  corr  Bo  \ 
MELLILLAE:  mellitae  II  181.  del  Weisius  \  munerigeruli  {sic  A) 
cd  munigeruli  ||  182.  USUS:  usui  |  autquid  ||  183.  uino 
sic  etiam  Nonius) :  corr  Beroaldtis  \\  184.  uestrosque  adeo 
panticis  Nonius  \  madefecistiS:  madefacitis  vel  madefactis 
{corr  ex  Nonio)  \  simihic  ||  185.  del  Lamb  \  UTQUAMQXOMrsT:  || 
186.  NE:  nec  ||  187.  adhaeret  v.  186:  discr  Bo  \\  188.  hedyllum 
vel  hedillum  {corr  Ca):  ***tium  |  amicaeS:  amices  vel 
amicis  11 


16  PLAVTI  I  2,  55-69  [A] 

Quibus    cunctis    montes    maxuini    frumenti    ■*^acerui 

siint  domi: 
Fac  sis  sit  delatum  hiic  mihi  frumentum,  hunc  an- 

num  quod  satis     190 
Mihi  et  familiae  omni  sit  meae,  atque  adeo  ut  fru- 

mento  afluam, 
\t  ciuitas  nomen  mihi  commutet    meque   ut   prae- 

dicet 
Lendne  ex  Ballione  regem  lasonem. 
PS.  Aiidin,  furcifer  quae  loquitur?   satin  magnificus 

tibi  uidetur? 
CA.  P61  iste,  atque  etiam  malificus:  195* 

Sed  tace  atque  hanc  rem  gere.  195^^ 

BA.  Aeschrodora,  tii  quae  amicos  tibi  habes  lenonum 

aemulos 
Lanios,  qui  item  ut  nos  iurando  iilre  malo  male  quae- 

runt  rem,  audi: 
Nisi  carnarici  tria  grauida  tegoribus  onere  liberi  hodie 
Mihi  erunt,  cras  te,   quasi  Dircam  olim  ut  memorant 

duo  gnati  louis 
Deuinxere  ad  tailrum,  item  eo^o  te  distrinofam  ad  car- 

narium :  200 

Id  tibi  profecto  taiirus  fiet.    PS.  Nimis  sermone  huius 

i^ra  incendor. 
[PS.]  Hiincine  hic  hominem  pati 
Colere  iuuentutem  Atticam?  202^ 
Vbi  sunt,  ubi  latent  quibus  aetas  mtegrast,  qui  amant 
a  lenone? 

189.  FEUMENTIACEEUI:  acerui  frumenti  II  191.  eT:  etiam 
familiae:  malitiae  ||  193—195*'.  tres  v.  habet  A  (—  furcifer  — 
malificus),  duos  B  ( —  quae  loquitur).-  discr  Bo  \\  193.  ex  bal- 
lione  rege:  exbaeiatokegemkegem  ||  194.  CA.  {vel  E):  corr 
Goe  I  quae  loquitur  om  A  \\  195^  PS. :  corr  Goe  \\  196.  aemolos|| 
197.  malomale:  malo  ||  198.  togeeibus  I  ONEEE:  oneri  ||  199. 
gnati  {sic  A)  vel  ignati  ||  200 — 202^.  sic  A:  tres  v.  hahet  B  ( —  id 
—  incendor)  ||  200.  egotedisteingaM:  hodie  stringam  ||  201. 
PKOFECTUSTAUEUS  |  CA. :  COTT  Tanhinanmis  ||  202.  uno  v.  compr 
B  I  del  Ac  I  iuuentutem  (sic  A)  vel  iuuentem  || 


i 


I  2,  70-84  [A]  PSEVDOLVS  17 

Quin  conueniimt?  qum  una  omnes  peste  hac  popu- 

lum  liunc  liberant? 
Sed  nimis  sum  stultus,  nimis  fui  205 

Inddctus:  illine  aildeant  205*' 

Id  facere,  quibus  ut  seruiant 
Suos  amor  cogit?  [simul  prohibet  faciant  aduersum 

eos  quod  nolint.] 
CA.  Tace.    PS.  Quid  est?    CA.  Male  m6rigeru's  [male 
facis]  mihi,  quom  sermoni  huius  dbsonas. 
PS.  Taceo.     CA.   At  taceas  malo   multo   quam  tacere 

dicas.    BA.  Tu  autem, 
■''Xytilis,  face  ut  animum  aduortas,  quoius  amatores  oliui 
Dynamin  domi  habent  maxumam:  211 

Si^  mihi  non  iam  huc  ciilleis 
Oleum  deportatum  erit, 
Te  ipsam  culleo  ego  cras  faciam  ut  deportere  in 

pergulam. 
ibi  tibi  adeo  lectus  dabitur,  itbi   tu   hau  somnum  ca- 

pias,  sed  ubi  215 

Vsque  ad  languorem  — :  tenes 
Qud  se  haec  tendant  quae  loquor. 
Am,  excetra  tu,  quae  tibi  amicos  tdt  habes  tam  probe 

dleo  onustos? 
Num  quoipiamst  hodie  tua  tuorum  dpera  conserudrum 
Nitidiusculum  caput?  aut  num  ipse  ego  pulmento 
utdr  magis  220 

204.  Quin  {sic  A)  vel  Qui  |  hinc  ||  205.  Sed  nimis  sum: 
SED{seorsum)vA.B.{seorsum)Nmivs  \  nemiS:  nimium  |  inductus  | 
ILLINE:  ne  illi  II  205 — 217.  sic  A:  undecim  v.  liabet  B  { —  fui  — 
seniiant  —  faciant  —  quid  est  —  taceo  —  animum  —  maxumam 
[sed  aduortas  et  amato  Res]  —  deportatum  —  pergulam  —  ca- 
pias)  II  207.  secl  Bi  |  pkohibent  |  nolint:  nolunt  ||  208.  tace: 
Vah  tace  |  male  morigerus  om  A  {corr  Bi)  \  del  Bi  \  QUO  |  ser- 
mone:  sermone:  corrBi  \  HUIUS:  huic  ||  209.  dicaS:  te  dicas  ||  210. 
XYTILIS:  xittilis  |  QUOIUS:  quouis  |  oHui  {sic  A)vel  olui  ||  211.  DO- 

MO  II  212.  HUCCULLEIS:  huic  Cullius  ||  213.  DEPORTATUMEEIT :  de- 

portatum  ||  214.  faciam  {sic  A)  vel  faciem  ||  215.  hau:  aut  ||  218. 

AIN:   En  I    Onustos   Vel   OnUStuS:   HONESTOS   ||   219.    QUOIPIAMEST: 

cupiam  est  |  tuA:  &  ua  ||  220.  nitidiusculum  :  Nitidissimum  || 

Plavti  Comoediae  VI  2 


18  PLAVTI  1  i,  85—02 ;  3, 1—4  [AJ 

VnctinsculoV  sed  scio,  tu   oleum  hau  magrii  pendis:  uino 

Te  deu[ijngis.    sine  rn odo: 
Reprehendam  ego   cuncta  hercle    una  opera,   nisi   qui 

dem  tu  hodie  orania 
Facis  eifecta  haec  ut  loquor. 
Tu  autem,  quae  pro  capite  argenturn  rnilji  iam  iamque 

Bernper  numeras,       22.0 
Ea  pacisoi   rnodo  scis,   sed  quod  pjictas  non  scis 

soluere, 
Fhoenicium,  tibi  ego  haec  loquor,  deliciae  summa- 

turn  uirum: 
N&i   hodie  mihi    ex    lundi«   tuorum    amicorum    omne 

huc  penus  adfertur, 
Cras,  Phoenicium,  poenicio  corio  inuises  pergulam. 


CALIDORVS.      PSEVDOLVS.      BALLIO 

ADVLK.SCKN.S  .SiJlVO.S  LLNO 

CA.  Pseudole,  non  audis  quae  hic  loquiturV    FS.  Audio, 
ere,  equidem  atque  animura  aduorto. 

CA.  Quid  mrhi's  auctor  huic  ut  mittam,  ne  araicam  hic 

rneam  prostituatV      2:^1 

i^S.  Xil   cura.s.sis:  Jjfjuido's  animo:   ego  pro  rne  et  pro 

te  ciirabo. 

larn   d/u  ego  huic  bene  et  hic   rnilji   uolumus  et  ami- 

citiast  antiqua: 

221 — 224.  treif  v.  Juxhet  B  ( —  rnodo  — uiHl):  itern  A  ( —  modo 
—  orrinia^  (1  221.  nA\: .  haud  ||  222.  deuincJH  (ttem  A)-.  cwr  Palm 
ductAc  il  22y.  ego  cuncta  h«;rcle:  e«ohkhcl.ekoocuncta  |  hodifi 
tu:  TUHAKC  y  224.  EvyEc/tA:  Hcclcfjta  veZ  Hcdftstia  I  ha«c  ut: 
(^UAE  II  225.  SK*;|PKK:  HCpc:  cort  Ui  II  22G.  quod  (nic  A)  vel  quo  \\ 
227.  KOOHABC:  WiC  cgo  |  dcliciac  ''««.•  .A;  ve/!  diJiciae  |  uirum: 
UKHU  II  229.  KH0E>'ICIUM1'0KN]CK0:  phocnici  phocnicio  veZ  pheni 
I)henicio  |  DfUiHUS  ||  230.  xcfievMm  orn  A  \  nk  A:  dmn  v.  tt/Abet 
B  (—  erej  |  auuioeee:  audi  ctrc  (^corr  i>y  ||  232.  mhjj.:  Bcne  || 
233.  hic  mihi :  mihihic  |  uolimus  || 


I  3,  5-18  [A]  PSEVDOLVS  1 9 

Mittam  hodie  huic  suo  die  niitali  malam  rem  magnam 

et  matiiram. 
CA.  Quid  opiist?  PS.  Potin  aliam  rem  lU  cures?  CA.  At  — 
PS.  Bat.    CA.  Crucior.    PS.  Cor  diira.     235 
CA.  Non  pdssum.    PS.  Fac  possfs.    CA.  Quonam  pacto 

tpossim  uincere  animum? 
<(PS.)>  In  rem  quod  sit  praeuortaris  qua<^m)>  in  re  liduoi-sa 

animo  auscilltes. 
CA.  Nugae  istaec  sunt:  non  iucundumst,  nisi  amans  facit 

stulte.     PS.  PeVgin? 
CA.  0  Pseudole  mi,  sine  sim  nili:  239* 

Mitte  me  sis.  PS.  Sine  |  CA.  |  modo  ego  iibeam.  23«.)'' 
CA.  Mane,  mane:  iam  ut  uoles  me<(d)>  esse  ita  ero.  240* 
PS.  Nunc  tu  sapis  *  *  *  ♦  24o'' 

BA.  It  dies:  ego  mihi  cesso  ♦  *  *  241* 

I  prae,  puere.    CA  Heus,  abi[i]t:  qum  reuocas?  241^' 
PS.  Quid  properas?  placide.  CA.  At  })rius  quam  abeat. 
BA.  Quid  hoc,  mahira?  tara  placid<(e)>  is,  puere.   2i2^ 
PS.  Hodie  nate,  heus,  hddie  nate:  tibi  ego  dico:  heus, 

hddie  nate, 
Redi  et  respice  ad  nos.    tametsi  occupatu's, 
Moramur.   mane:  em  conloqui  qui  uohint  te.    245 
BA.    Quid  hdc   est?    quis   est    qui    monim    mi 

occupato 
Molestam    optuKt?       PS.     Qui[d|    tibi     sospi- 

tali<s> 
Fuit.    BA.  Mortudst  qui  fuit:  qui  sit  ussust. 

234.  MITTAMKGOHODIE  \  NATALI:  natalio  ||  237.  udd 
Vss  II  238.  CA.  Nugae  vel  Nugac  ||  239 — 241.  hinos  compr  B 
{sed  Mitte  et  I).-  discr  Sey  \\  239.  O  o  vel  O  \\  240.  CA.  et  PS. 
vel  PS.  et  CA.  |  add  Bo  \  ergo  et  tum:  corr  B  rus  \  lac  sign 
Bi  II  241.  cesso  {vcl  concesso):  lac  sign  Sey  \  del  Bo  ||  242. 
Quid  vel  Quod  |  BA.  Quod  vel  quod;  corr  Scriveriics  \  add  Ca  || 
244.  ocupatus  vel  occupatus:  corr  Bi  ||  245.  mane  est:  corr 
Vsenerus  et  Sey  \  uolunte  vel  uoluntte  ||  24G — 248.  duo  n. 
sunt  in  B  ( —  optulit  {sed  Molestam  et  Fuit])  ||  246.  moram 
mihi  vel  moram  ||  248.  situs  sus  est  vel  siuissus  est:  corr 
Bursiamis  \\ 


20  PLAVTI  I  3,  19—33  [29— A] 

PS.  Nimis  superbe.   BA.  Niinis  niolestu's.   CA.  Repre- 

hende  hominem:  adsequere.    BA.  I,  puere. 

PS.  Occedamus  <^h)ac  obuiam.    BA.  luppiter  te 

Perdat,  quisquis  es.     PS.  Te  uolo.     BA.  At  uos 

ego  ambos.  251 

Vorte  hac  '*'te,  puere.   PS.  Non  licet  conloqui  te? 
BA.  At  mihi  non  lubet.     PS.  Sin  tuamst  quip- 

piam  fn  rem? 
BA.    Licetne,    opsecro,    bitere    an    non    licet? 

<PS.>  Vah, 

Manta.    BA.  Omitte.     CA.  Ballio,  audi.    BA.  Siirdus 

sum  "profecto  inanilogistae.  255.  256 

CA.  Dedi,  dum  fuit.    BA.  Non  peto  quod  dedisti. 

CA.   Dabo,   quando   erit.     BA.  Ducito,  quando 

habebis. 

CA.  [H]Eheu,  quam  ego  maKs  perdidi  modis' 

Quod  tibi  detuli  et  quod  dedi.    BA.  IVIdrtua    260 

Verba  re  nunc  facis:  stiiltus  es,  rem  actam  [mjagis. 

PS.  Nosce  saltem  hiinc  quis  est.     BA.  lam 

diu  scio 

Qui  fuit:  nunc  qui  sit  ipsus  sciat.  263* 

Ambula  tu.  263'' 

PS.  Potin  ut  semel  modo,    Ballio,  huc  ciim  lucro 

respicias  ? 
BA.  Respiciam  istoc  pretio:  nam  si  sacruficem  summd 

loui  265 

Atque  in  manibus  exta  teneam  ut  poriciam,  interea  loci 
Si  lucri  quid  detur,  potius  rem  diuinam  deseram. 


249—259.  octo  V.  sunt  in  B  ( —  adsequere  —  quisquis  es 

—  conloqui  te  \sed  Vorte]  —  opse  [sed  cro]  —  audi  —  dedisti 

—  helieu)  II  249.  molestus:  corr  Bi  \\  250.  Accedamus:  corr  ex 
Festo  II  254.  uiuere:  corr  Lipsius  |  add  Py  \\  258.  Ducito  vel 
Dicito  II  259.  del  Bo  \\  261—264.  tres  v.  sunt  in  B  (—  quis  est 

—  Ambulatu  [sic  et  Scio]),  263.  264  tres  in  A  ( —  sciat  —  modo)  || 
262.  dius:  corr  D  ras  \\  263.  ictus  omisimus  ubi  metra  in- 
certiora  \  QUISITIPSE:  qui  estis  ipsus  ||  264.  HUC:  hunc  {corr  B 
ras)  II  266.  ut  (sic  A)  vel  unt  A  ||  267.  deseram;  destram  vel 
dextram  || 


\ 


I  3,  3— 514  [A]  PSEVDOLVS  21 

[PS.]  Ndn  potest  pietati    opsisti  huic,  utut  res  sunt 

ceterae. 
<PS.)>  Deos  quidem,  quos  maxume  aequomst  metuere, 

eos  minumi  facit.  269 
BA.  Compellabo.  salue  multum,  serue  Athenis  pessume. 
PS.  Di  te  deaeque  ament  uel  huius  arbitratu  uel  meo: 
Vel,  si  dignu  s  alio  pacto,  neque  ament  nec  faciant  bene. 
BA.  Quid  agitur,  Caliddre?     CA.  Amatur  atque  egetur 

acriter. 
BA.  Misereat,  si  familiam  alere  pdssim  misericdrdia. 
PS.  Heia,  scimus  nds  quidem  te  qualis  sis:  ne  praedices. 
Sed  scin  quid  nos  udhimus?  BA.  Pol  ego  prdpe  modum: 

ut  male  sit  mihi.  276 
PS.  Et  id  et  hoc  quod  te  reuocamus.    quaeso  animum 

aduorte.    BA.  Aiicho: 
Atque  in  pavica,  ut  dccupatus  niinc  sum,  confer  quid  uehs. 
PS.  Hiinc  pudet,   quod  tibi  promisit   quaque   id  pro- 

misit  die, 
Quia  tibi  minas  uiginti  prd  amica  etiam  ndn  dedit.    -280 
BA.  Nimio   id  quod  pudet   faciUus  fertur  quam  ilhid 

qudd  piget. 
Ndn  dedisse  istunc  pudet:  me  quia  non  accepi  piget. 
PS.  At  dabit,  parabit:  ahquot  hds  dies  manta  modo. 
Nam  id  hic  metuit  ne  illam  uendas  db  simultatem  suam. 
BA.   Filit  occasid,   si  uellet,  iam  pridem  argentum  lit 

daret.  285 


268.  del  Bo  \  potest  {itein  Servins  Drm)rpotes  |  ututees.- 
Mt  res  sunt  {sic  vel  tres  sunt  Servius  Dan)  \\  269.  add  Bo  |  quos 
Servius  Dan:  quod  |  maxinio  est  aequum  Serviiis  Dan  \  minimi 
{sic  A,  ut  vid)  vel  minime  {sic  Servius  Dan)  ||  271.  amente  uel: 
corr  B  ras  cum  A,  ut  vid  \  (h)oLUS  ||  272.  dignus:  corr  Bi  || 
273.  CALTD0RE#:  calidore  PS.  ||  274.  possem  ||  275.  SCIMUS: 
simus  II  276.  peopemoduM:  prope  modo  {vel  modo)  ||  277.  reuo- 
camus :  EOGiTAUi  I  dist  Bo  \  aduortite  |  4|:audio  :  audio  (BA. 
s.  v.  D)  II  '279.'PS.  vel  BA.  |  hhnC:  Hun  vel  Heu  |  quaqid: 
quamquam  id  ||  282.  istunc  :  tis  tum  (istum  Nonius)  \\  283.  PS. 
vel  BA.  I  ALIQUOD:  aliquod  ||  284.  idhiC:  liic  it  ||  285,  peldeM: 
pridet  vel  di  prid&  {corr  D)  || 


22  PLAVTI  I  3,  52— G6  [A] 

CA.   Quid  si   nou  habui?     BA.   Si   amabas,  mueuires 

miituom : 
Ad  danistam  deueuires,  adderes  faenusculum: 
Surruperes  patri.     PS.   Surruperet  hic  patri,  audacis- 

sume? 
Non  periclumst,  nequid  recte  monstres.     BA.  Non  le- 

noniumst. 
CA.  Egon  patri  subriipere  possim  quicquam,  tam  cauto 

seni  ?  290 

Atque   adeo,  si  facere   possim,  pietas  prohibet.     BA. 

Aiidio : 
Pietatem  ergo  istam  amplexator  noctu  pro  Phoenicio. 
Sed    quom    pieta<(tem>     te     amori    uideo     tuo     prae- 

uortere, 
6mnes   ^homines^   tibi    patres  sunt?    nuUus    est    tibi 

quem  roges 
Mutuom  argentum?     CA.  Qui<(n>  nomen   quoque   iam 

interiit  'mutuom'. 
PS.   Heits  tu,  postquam  hercle   isti   a  mensa  siirgunt 

satis  poti  uiri,      296 
Qui  suom  repetiint,  alienum  reddunt  nato  nemini, 
Postilla  onmes  caiitiores  siint,  ne  credant  alteri. 
CA.  Nimis  miser  sum:  niimmum  nusquam  reperire  ar- 

genti  queo: 
Ita  miser  et  amore  pereo  et  mopia  argentaria.         300 


286.  HABUIT  I  siAMABAS:  lam  abas  vel  iam  abes  |  mutuum: 
tuum  II  288.  SUKRUPERIS:  Surripuisses :  corr  Py  \  #AUDACis- 
SIME  II  289.  PERICLUMST:  periculum  est  |  monstres  {sic  A)  vel 
monstret  |  lenoniust:  lenonius  est  ||  290.  subrupere  vel  surri- 
i:)ere  {sic  A)  \  tam:  quam  tam  vel  quantam  {corr  B  ras)  \\  291. 
possem  vel  possim  ||  292.  hunc  v.  post  v.  296  habet  A,  om 
V.  293—295  I  phoenicio  {sic  A)  vel  pheniceo  ||  293.  add  Mue 
amori  uideo  tuo  praeuortere  vel  amoruu  deo  tuo  prouertere  |i 
294.  suppl  Bent  \\  295.  Metuum  |  CA.  Qui  vel  qui  j  interiit  vel 
interit  ||  296.  BA.:  corr  Bo  \  satispotiuiri  :  saturi  poti  |  cf.  ad 
V.  292  II  297.  reddunt  {sic  A)  vel  redeunt  |  nemini  {sic  A)  vel 
nemine  ||  298.  postillaomneS:  Ab  alienis  |  necredant:  nec 
reddant  ||  299.  miserum  |  queo  :  que  oc  {vel  hoc) :  corr  B  cum  ras  || 


r 


I  3,  67—83  [A]  PSEVDOLVS  23 

BA.  Eine   die    caeca    hercle   oliuoin,    id    uendito    ocu- 

lata  die: 
lam  hercle  uel  ducentae  fieri  possunt  praesentes  minae. 
CA.  Perii:  amiorum  lex  me  perdit  qumauicenaria: 
Metuont  credere  dmnes.     BA.  Eademst  mihi  lex:   me- 

tuo  credere. 
PS.   Credere   autem?    eho,  an  paenitet  te,   quanto  hic 

fuerit  lisui?  305 

BA.  Non  est  iustus  quisquam   amator  nisi  qui  perpe- 

tuat  data: 
Det,  det  usque:  quando  nil  sit,  simul  amare  desinat. 
CA.   Nilne   te  miseret?     BA.  Inanis   cedis:    dicta  non 

sonant. 
Atque  ego  te  uiuom  saluomque  uellem.     PS.  Eho,  an 

iam  mortuost? 
BA.   Vtut  est,   mihi   quidem  profecto   cum  istis  dictis 

mortuost.  310 

Ilico  uixit  amator,  ubi  lenoni  siii^plicat. 
Semper  tu  ad  me  cnm  argentata  accedito  querimonia: 
Nam  istuc  quod  nunc  lamentare,  non  esse  argentiim  tibi, 
Apud   nouercam   querere.      PS.    Eho,    an  umquam   tu 

hiiius  nupsisti  patri? 
BA.  Di  meliora  faxint.    PS.  Fac  hoc  quod  te  rogamus, 

Ballio,  315 

Mea  fide,  si  isti  formidas  credere.     ego  in  hoc  triduo 
Aiit  terra  aut  mari    aliquonde  euohiam  id  argentiim  tibi. 


301.  EMEDiE:  Emecliae  vel  e  medi(fc  vel  et  me  clie  (<(emi^to 
die  lestus)  \  hercule  Festus  \  uexito  ||  302.  fieri  possunt:  pos- 
Suxtfie(ri)  H  303.  ANXORUM:  annortum  |  perdet  |  c^uina  uice- 
naria  {sic  A)  vel  quinauiceria  ||  304.  est  mihi:  mihiest  ||  305. 
eho  an  {sie  A)  vel  eo  han  |  hic:  huic  ||  306.  quicquam  ||  307. 
detdet:  Detque  |  usque  quando  {sic  A)  vel  usque  ||  308.  te:  te- 
met  I  CEDiS:  cedes  ||  309.  mortuus  {vel  mortus)  est:  mortuu.mst  || 
310.  om  CD  I  cuM:  quom  II  311.  SUPPLICAT:  placet  ||  312.  cum 
{sic  A)  vel  quom  |  queriuionia  vel  querimoria:  quaerimoxia  || 

313.    ISTUXC    I    LAMEXTARE:    clametare    ||    315.    MELIORAFAXIXT: 

melius  faciant    |    fac  hoc:  face    |    calliO:  balho  vel  balcho  || 
317.  ALtQUONDE:  alicunde  |  id:  ix  |( 


24  PLAVTl  I  3, 84—99  [AJ 

BA.  Tibi  ego  credam?  PS.  Quor  non?  BA.  Qiiia  pol  qua 

opera  credam  tibi 
Vna  opera  alligem  fugitiuam  canem  |  agninis  lactibus. 
CA.   Sicine   mihi   abs    te    bene   merenti  male   refertur 

gratia?  320 

BA.  Quid  mmc  uis?     CA.  Vt  opperiare   hos  sex  dies 

aliquds  modo, 
Ne   illam  uendas  neii   me  j^erdas  hdminem   amantem. 

BA.  Animo  bono's: 
Vel  sex  menses  opperibor.   CA.  Euge,  homo  lepidissume. 
BA.  Immo   uein   etiam   te  faciam  ex    laeto   laetantem 

magis? 
C A.  Quid  iam  ?    BA.  Quia  enim  non  uenalem  iam  habeo 

Phoem'cium.  325 

CA.  Non  habes?    BA.  Non  hercle  uero.    CA.  Pseildole, 

ei,  arcesse  hostias,  ' 
Victumas,  lanios,  ut  ego  huic  sacruficem  summo  loui: 
Nam  hic  mihi   nunc   est  multo  potior  Iilppiter  quam 

Iilppiter. 
<^BA.)>  Nolo  uictumas:  agninis  me  extis  placari  uolo. 
<(CA.)>  Prdpera:  quid  stas?  ei,  accerse  agnos:  audin  quid 

ait  Iilppiter?  330 
<^PS.^  lam  hic  ero:  uerum  extra  portam  mi  etiam  cur- 

rendu<(m)>st  prius. 
CA.   Quid   eo?     PS.   Lanios  mde   accersam    duo    cum 

tintinnabulis: 
Eadem  duo  greges  uirgarum  inde  lilmearum  adegero, 


I 


318.  OPEKA:  operas  {corr  D  ras)  ||  319.  allicem  fugitiuum 
canem  agnis  Nonius  |  tactibus  (lactibus  etiam  Nonim)  ||  321. 
AiiiQUOS:  saltem  ||  322.  me  perdas  {sic  A)  vel  perdas  me  |  animo 
'bono  es  {sic  A)  vel  bono  animo  es  ||  323.  fuge  |  lepidissume: 
lepidissime  vel  lei)ididisume  ||  324.  uein:  uin  vel  uim  ||  325.  QCI- 
DAM  I  UENALEMiAM:  uenalemam  vel  uenalem  ||  326.  pseudole- 
eiaccebse:  0  pseudole  arcessi  ||  327.  laniosutegO:  laniosus 
tego  II  328.  POTius  I  QUAiNi:  queam  ||  329.  uictumis  |  agniniS: 
ac  ninis  {vel  nimis)  ||  330.  stasei:  stas  ||  331.  adcl  D  \  uerum  vel 
uerom:  uebun  ||  332.  DUO:  duos  || 


I  3, 100-115  [A]  PSEVDOLVS  25 

Vt  hodie  ad  litationem  huic  siippetat  satias  loui. 
<^BA.)>    I  in  malam   crucem.      PS.   Istuc   ibit  Iiippiter 

lendnius.  335 

<BA.)>    Ex    tua    rest  lit  ego   emoriar.      CA.   Quidum? 

BA.  Ego  dicam  tibi: 
Quia    edepol,    dum   ego   uiuos  uiuam,    numquam    eris 

frugi  bonae. 
Ex   tua   re   ndu  est,    ut    ego   emdriar.     PS.   Quidum? 

BA.  Sic:  quia, 
Si  ego  emortuos  sim,  Athenis  te  sit  nemo  nequior. 
CA.  Dic  mihi,  obsecro  hercle,  uerum  serio,  hoc  quod 

te  rogo:  340 

Non  habes  uenalem  amicam  tu  meam  Phoenicium? 
BA.    Ndn    edepol    habed    profecto:    nam    iam    pridem 

uendidi. 
CA.  Qud  modo?    BA.  Sine  drnamentis,  cum  mtestinis 

dmnibus. 
CA.  Meam  tu  amicam  uendidisti?     BA.  Valde:  uiginti 

minis. 
CA.  Viginti  mim's?    BA.  Vtrum  uis,  uel  quater  quinis 

minis :  345 

Militi  Macedonio.    et  iam  qumdecim  |  habed  minas. 
CA.  Quid   ego   ex  te  audid?     BA.  Amicam  tuam  esse 

factam  argenteam. 
CA.   Qur    id    ausu's    facere?     BA.    Lubuit:    mea    fuit. 

CA.  Eho,  Pseiidole, 
Ei,  gladium  adfer.    PS.  Quid  opus<t>  gladio?    CA.  Qui 
hilnc  occidam  j  atque  me. 

334.  satias  {sic  A)  vel  satius  ||  335.  add  Gru  |  IIN:  In  |  PS. 
vel  CA.  I  ISTUC:  istic  |  iuppiter  {sie  A)  vel  ioppiter  ||  336.  est:  non 
est  I  PS.  et  CA.:  corr  Bi  \\  337.  uiuus  {sic  A)  vel  uius  ||  338.  extua- 
KEUTEGOEMOEiAKXONESTEKE  |  CA.  et  PS.:  corr  Bi  \\  339.  ego 
{sic  A)  vel  ergo  |  emortuus  vel  emortus:  moktuus  |  kequior: 
nequor  (con- D)  |l  3i0.  FS.:  carr  Sarac  \  rogo:  rogo  est  (ro- 
gem  corr  B)  \\  342.  BA.  add  B  \  habeo  {sic  A)  vel  abeo  ||  343. 
cum  intestinis  {vel  testinis"):  quomintestin****  ||  346.  etiam:  coi-r 
Pius  II  348.  ausus:  corr  Bi  |  PS.:  corr  B-  \  fuiteho  ||  349.  adfer 
{sic  A)  vel  adfert   addBi ,  hunc:  HOC  |  occidam  {sicA)  vel  occidar  || 


26  PLA^TI  I  3,  IIG— 130  [A] 

PS.  Quiii  tu  te<^dy   occidis  potius?    nam  hiinc   fames 

iam  occiderit.  350 

CA.  Quid  ais,  quantum  terra<^m/  tetigit  hominum  per- 

iurissume  ? 
lurauistin  te  illam  nulli  uenditiirum  nisi  mihi'? 
BA.  Fateor.    CA.  Xempe  conceptis  uerbis?    BA.  Etiam 

consutis  quoque. 
<^CA.)>  Periurauisti,  sceleste.     BA.  At  argentum   intro 

condidi. 
Ego  scelestus  nmic  argentum  promere  possiim   domo: 
Tu  qui  piu's,    istoc   es  genere   gnatus,  nummum  non 

habes.  356 

<^CA.^  Pseudole,  adsiste  alti-im  secus  atque  onera  hunc 

maledictis.    PS.  Licet: 
Niimquam  ad  praetorem  aeque  cursim  cuiTam,  ut  emit- 

tar  manu. 
<^CA.)>  Ingere   mala   miilta.     PS.   lam  ego  te  differam 

dictLS  meis. 
Inpudice.     BA.  Itast.     PS.  Sceleste.     BA.  Dicis  uera. 

PS.  Verbero.  360 

BA.  Quippiiii?  PS.  Bustirape.   BA.  Certo.   PS.  Furcifer. 

BA.  Factum  dptume. 
PS.  Sociofi-aude.    BA.  Siint  mea  istaec.     PS.  Pan-icida. 

BA.  Perge  tu. 
CA.  Sacrilege.    BA.  Fateor.     CA.  Periure.    BA.  Vetera 

uaticinamini. 
CA.  Legirapa.     BA.  Valide.     PS.  Permities  adulescen- 
tum.     BA.  Acerrame. 

350.  add  Bo  \  occidis  {sic  A)  vel  occides  |  potius  {sic  A)  vel 
postius    11    351.  add  Gep}>ertus    |    tetigit:  tegit    ||     353.  cojf- 
SUTIS:  consnlis    j|    354.  Periurauisti  (sic  A)  vel  Periurauistis 
BA.  vel  CA.  II  356.  piusistoceS:  piussistoc:  correximus  |  xatus- 
XUMMUS   II  357.  ALTZRIMSECUS:  ratrinsecus  {corr  D^)   \  male- 

DICTISLICET    11    358.    AEQUE:   atque  i  UTEMITTAKMAXU:   lite   mit- 

tar  manus  ij  360.  DiciS:  dices  ||  361.  CA.  ji>ro  PS.  tbis)-.  corr  Ri 
CEETO:  certe    |    factum:  facti    II    362.  CA. :  corr  Bi    |   sociu- 
MiAUDE  1  iSTAEC:  ec  ista  ||  363.  PS. :  corr  Bi  ||  364.  legeeupa  | 
permilies:  peemittes  |  adulescektumacereume  || 


I  '^,  131—144  [A]  PSEVDOLYS  27 

CA.  Fur.     BA.  Babae.     PS.   Fugitme.     BA.  Boinbax. 

CA.   Fraus  populi.      BA.  Planissume. 

PS.  Fraudulente.    CA.  Inpiire  leno.    PS.  Caenum.    BA. 

Cantores  probos.  o6G 
CA.  Verberauisti  patrem  atque   matrem.     BA.   Atque 

occidi  quoque 
Potius  quam  cibiim  praehiberem:   num  peccaui   quip- 

piam? 
PS.  In  pertussum  ingerimus  dicta  dolium:  operam  lu- 

dimus. 
BA.  Numquid  aliud  etiam  uoltis  dicereV     CA.  Ecquid 

te  pudet?  370 

BA.  Teii  amatorem   esse   inuentum   inaiiem   quasi   cas- 

sam  nucem. 
Verum  quamquam  miilta  malaque  [in  me]   dicta  dixi- 

stis  mihi, 
Nisi   mihi   hodie    attulerit    miles    quinque   quas   debet 

minas, 
Sicut  haec  est  praestituta  summa  ei  argento  dies: 
Sr   id    non    adfert,    posse    opinor    facere    me    officiiim 

meum.  375 

CA.  Quid  id  est?  BA,  Si  tu  argentum  attuleris,  cum  illo 

perdidero  fidem: 
Hoc  officium  meumst.     ego  operae  si  sit,  phis  teciim 

loquar: 
Sed  sine  argento  frustra's,  qui  me  tui  misereri  postulas. 


366.  Fraudulente  (sic  A)  vel  Fraudalente  |  :fj:LExo41: :  leno 
CA.  II  368.  praehiberem  vel  pi-ehibere:  praeberem  ||  369.  IN- 
PERTUSUM  I  dicta  {sic  A)  vel  docta  ||  370.  nunquid:  Nunc  quid  | 
ALiUD:  alium  I  CA.  Ecquite:  hakcquidte  ||  371.  ten;  Te  |  esse- 
INUENXUM:  inuentum  esse  ||  372.  uerum:  Sed  |  del  Ri  \ 
mihi:  TAMEN  ||  373.  MIHIHODIE:  mihi  |  mileS:  mites  ||  374. 
summaei:  summae  ||  375.  idnonadfket:  is  non  aderit  j  fa- 
CEREME:  facere  ||  376.  kstsi  |  cum  illo  {sic  A)  vel  quom  illo  | 
perdidero:  perdiderim  ||  377.  officiummeumest  :  meum  est 
officium  I  ego  operae:  mihiopera  ||  378.  frustraesqui:  frustra 
est  quod  || 


28  PLAVTI  I  3,  145-159  [A] 

Haec  meast  sententia,  ut  tu  hinc  pdrro  quid  agas  con- 

sulas. 
CA.  lamne  abis?    BA.  Negoti  nunc  sum  plenus.    PS. 

Paullo  pdst  magis.    380 
Illic  homo  meus  est,  nisi  omnes  di  me  atque  homines 

deserunt. 
Exossabo  ego  illiim  simulter  itidem  ut  muraenam  quo- 

quos. 
Nunc,  Calidore,  te  mihi  operam  dare  uolo.    CA.  Ecquid 

imperas  ? 
PS.  Hoc  ego  oppidum  admoenire  ut  hddie  capiatiir  uolo. 
Ad  eam  rem  usust  hominem  astutum  doctum,  cautum 

et  callidum,  385 

Qui  imperata  ecfecta  reddat,  ndn  qui  uigilans  ddnniat. 
CA.  Cedo  mihi,   quid   es  facturus?     PS.  Temperi  ego 

faxd  scies. 
Ndlo  bis  iterari:  sat  sic  Idngae  fiunt  fabulae. 
CA.  Optumum  atque  aequissumum  oras.    PS.  Prdpera^ 

adduc  hominem  cito. 
<CA.^  Paiici  ex  multis  siint  amici,  hdmini  qui  certi  sient. 
PS.   Ego  scio  istuc:  ergo  utrumque  tfbi  nunc  dilectiim 

para  391 
Atque  ex  multis  exquire  illis  linum  qui  certiis  siet. 
<(CA.)  lam  hic  faxo  aderit.    PS.  Pdtin  ut  [hjabeas?  tibi 
moram  dictis  creas. 

379.  SENTENTIAMEAST  |  POSTULAS  ||  380.  ABIS:  habis  |  #NE- 

GOTi :  negotii  |  nunc  sum  (sic  A)  vel  sum  |  B A.  paulo  {corr  B) : 
PAULLO  II  382.  EGOILLUMSIMILITER:  similiter  ego  illum  {corr  ex 
Nmiio)  \  QUOQUOS:  quoqus  vel  quoquis  ||  383.  sic  A  (caIjUDOEE)  : 
Sed  nunc  calidore  operam  mihi  te  uolo  dare  |  ECQUID:  ec 
Quid  vel  Quid  ||  384.  atmoeniee  |  cf.  v.  586 sq.  \\  385.  cautoetcal- 
LIDO:  scitum  et  callidum  (vel  calidum):  corr  Heifferscheidius  || 
386.  imperata  (sic  A)  vel  imperat  |  ecfecta  vel  haec  facta:  ef- 
fecta  II  387.  ES:  est  I  tempeei  {sic  gloss.  Pl.):  tempori  ||  389. 
ADDCC:  adhuc  I  cito:  CELEEITEE  II  390.  MULTI  I  qui  certi:  CEE- 
tequi  II  391.  CA.  I  ISTUNCEEGOUTEUMQ- :  istuc  PS.  Ergo  utrimque  I 

dilectum:    DELECTUM     ||      392.    EXMULTISATQ-EXQUIEE(ex)lLLIS- 

PAUCIS:    Ex  multis    exquire   illis:  correximus     \     certus    siet: 

CEETUSTCEDO  ||   393.   ADUEEIT  |  ^^POTIN:  potin  |  dictis :   DICIS  || 


1 4,  1-21  [A]  PSEVDOLVS  .  29 

PSEVDOLVS 

SERVOS 

Postquam  illic  liinc  abiit,  tu  astas  solus,  Pseudole. 
Quid  nilnc  acturu's,  pdstquam  erili  filio  395 

Largitu's  dictis  dapsilis  ''^ubi  sunt  ea? 
Quoi  neque  paratast  giitta  certi  consili 
Neque  adeo  argenti:  +neque  nunc  quid  faciam  scio. 
Neque  exordiri  primum  uude  occipias  habes 
Neque  ad  detexundam  telam  certos  terminos.     400 
Sed  quasi  poeta,  tabulas  quom  cepit  sibi, 
Quaerit  quod  nusquam  gentiumst,  reperit  tamen: 
Facit  illud  ueri  simile  quod  mendaciumst: 
Nunc  ego  poeta  fiam:  uiginti  minas, 
Quae   nusquam   nunc   sunt  gentium,  inueniam  ta- 

men.         405 
Atque  ego  me  iam  pridem  huic  daturum  dixeram 
Et  uokii  inicere  tragulam  in  nostrum  senem: 
Verum  is  nescioquo  pacto  praesensit  prius. 
Sed  conprimunda  uox  mihi  atque  oratiost: 
Erum  eccum  uideo  |  hilc  Simonem  una  simul     410 
Cum  suo  uicino  Calliphone  incedere. 
Ex  hoc  sepulcro  uetere  uiginti  minas 
Effodiam  ego  hodie,  quas  dem  erili  filio. 
Nunc  hiic  concedam,  unde  horum  sermonem  legam. 


394.  PSEUDOLE:  j)seudols  vel  pseudolus  ||  395.  acturus:  corr 
Lamb  \\  396.  Largitus:  laegiuS:  corr  Lavib  \\  397.  QUOi:  Qui 
neque  parata  gutta:  necpakatustquicquam:  coir  Bi  \\  399.  oc- 
cipias  habes  (sic  A)  vel  accipias  habeas  ||  401.  cum  cepit  {sic 
A)  vel  concepit  ||  402.  gentiumest:  si  gentium  |  eecerit:  rep- 
perit  II  403.  Facit  {sic  A)  vel  Fecit  ||  404.  minaS:  minae  ||  40.5. 
nusquam  nunc:  NUXCKUSQUAii  ||  406.  sic  A:  ego  buic  iam  pri- 
dem  me  ||  407.  et:  At  |  ixiceee:  incipere  |  teagolam  || 
408.  PEAESENTIS(reZ  t)  II  409.  coxpeemunda  et  OEATIOEST: 
conprimendast  ei  oratio  |  cf.  v.  78S  \\  411.  CUM:  Quom  vel  quem  || 

414.    UNDE:   Ut  II 


30  PLAVTI  I  5,  1—21  [A] 

SmO.      CALLIPHO.      PSEVDOLVS 

SENES  n  SERVOS 

SI.  Si  de  damnoseis  aut  si  de  ainatdribus         415 

Dietator  fiat  nunc  Athenis  Atticis, 

Nemo  anteueniat  filio  credo  meo. 

Ita  niinc  per  urbem  solus  sermoni  omnibust, 

Eum  uelle  amicam  Iiljerare  et  quaerere 

Argentum  ad  eam  rem:   hoc  alii  mihi  reniintiant 

Atque  id  iam  pridem  sensi  et  subolebat  mihi,    42 1 

Sed  dissimulabam.     PS.  lam  illi  fe  *  ♦  fQius: 

Occisast  haec  res,  haeret  hoc  negotium. 

Quo  in  cdmmeatum  uohii  |  argentarium 

Proficisci,  ibi  nunc  oppido  opsaeptast  uia.         425 

Praesensit:  nil  est  praedae  praedatdribus. 

CA.   Homines   qui  gestant  quique  auscultant  cri- 

mina, 
Si  meo  arbitratu  Kceat,  omnes  pendeant, 
Gestdres  linguis,  auditores  auribus. 
Nam  istaec  quae  tibi  renuntiantur,  filium         430 
Te  uelle  amantem  argento  circumducere, 
Fors  fiiat  an  istaec  dicta  sint  mendacia. 
Sed  sf  sint  ea  uera,  lit  nunc  mos  est,  maxume, 
Quid  mirum  fecit?  quid  nouom,  adulescens  homo 
Si  amat,  si  amicam  Ifberat?    PS.  Lepidiim  senem. 
SI.   Vetus  ndlo  faciat.     CA.   At  enim  nequiquam 

neuis:      436 


415.  AUTSi:  aut  II  417.  ANTEUENIAT:  antecedat  ||  418.  so- 
EUSSEKMOXiOMXiBrST :  solus  (vel  solu)  sermone  est  onmibus  || 
420.  ALi  II  421.  id:  HOC  |  sensi  et  (sic  A)  vel  sensi  |  subbole- 
BAT:  subolet  II  422.  solus  Jiahet  A  \\  424.  QUOiX:  Quin  |j  425. 
proficisci  (sic  A)  vel  profisci  |  uia:  ula  ||  427.  CA.  Homines  vel 
Homines  ||  430.  istaec:  istae  ||  432.  FOESiUATANiSTAEC:  Forsitan 
ea  tibi  |  sint  (sic  A)  vel  sunt  ||  433.  senteauekA:  ea  uera 
sunt  I  mos  est  {sic  A)  vel  est  |  dist  Ac  \  maxumetibikexuntiant 
(add  ex  v.  451)  \\  434.  quodxoum  ||  435.  liberatlepidum  ||  436. 

:||:NEQUIATENIMQUAM  II 


T  5,  22—43  [A]  PSEVDOLVS  31 

Vel  tu  ne  faceres  tale  in  adulescentia. 

Probum  patrem  esse  oportet,  qui  gnatum  suom 

Esse  probiorem  quam  ipsus  fuerit  postulet. 

Nam  tii  quod  damni  et  qudd  fecisti  flagiti       440 

Populo  uiritim  potuit  dispertirier. 

Idne  tii  mirare,  si  patrissat  filius? 

PS.    '5i    Zsv,    quam    jjauci  |  estis    homines    com- 

modi:  em 
lUic  est  pater,  patrem  esse  ut  aequomst  filio. 
SI.  Quis  hic  Idquitur?  meus  est  hicquidem  seruos 

Pseiidohis.   445 
Hic  mfhi  corrumpit  filium,  sceleriim  caput: 
Hic  dux,  hic  illist  paedagogus:  hiinc  ego 
Cupio  excruciari.     CA.  lam  istaec  insipientiast, 
+Iram  in  promptu  gerere:  quanto  satius  est 
Adire  blandis  uerbis  atque  exquaerere,  450 

Sint  illa  necne  sint  quae  tibi  reniintiant. 
Bomis  animus  in  mala  re  dimidiiimst  mali. 
SI.  Tibi  aiiscultabo.     PS.  Itur  ad  te,  Pseiidole: 
Orationem  tibi  para  aduorsiim  senem. 
Erum  sahito  primum,  ut  aequomst:  pdstea,       455 
Siquid  superfit,  uicinos  inpertio. 
SI.  Salue.     quid  agitur?    PS.  Statur  hic  ad  hiinc 

modum. 
<(SI.)>    Statiim  uide  hominis,   Callipho,   quam   ba- 

silicum. 


442.  MIBAKE:  mirari   ||  443.  PS.  QZEY  vel  OZEV  (sic  A)  | 

C(0in)M0DEM    II    444.   PATEEPATREM:   patrem  I  AEQUOMEST:  equo 

est  II  445.  QUIS:  SI.  Siquis  vel  #  siquis  |  meus  hic  est  quidem 
(etiam  A):  corr  Fl  \  serus  ||  446.  scELEKUMC(APU)THiccoRiiy- 
piTM(iH)rFn.iUM  II  447.  iLLiEST:  illest  vel  ille  est  ||  448.  INSI- 
PIENTIAST :  insipientia  si  ||  449.  i(np)E0(pr)0M(pt)u :  in  promtu  vel 
in  proptu  ||  450.  exquaereke:  exquirere  ||  451.  sint:  sintne  | 
illa:  ILLAUEEA  I  negnes  iniqug:  necnequae  {cf.  v.  433)  \\ 
452.  dimidiumst:  dimidiust  ||  453- — 523.  ^^ers  fere  omnes  om  C, 
multas  D  {sed  spatia  Jiabcnt)  \\  453.  auscultabo  {sic  A)  vel  abscul'- 
tabo  I  ADTE:  adie  (ad  me  Donatus)  \\  454.  aduoesum:  aduersum 
vel  aduersem  ||  455.  aequumst:  aequost  ||  458.  quam:  quiam  || 


32  PLAVTI  I  5,  44—67  [—61  A] 

CA.  Beue  conficlenterque  adstitisse  intellego. 
PS.  Decet  luuoceutem  qui  sit  atque  imioxium     460 
Seruom  superbum  esse  apud  erum  potissumum. 
CA.  Sunt  quae  te  uolumus  percoutari,  quae  quasi 
Per  nebulam  nosmet  scimus  atque  audiuimus. 
SI.  Conficiet  iam  te  hic  uerbis,  ut  tu  censeas 
Non  Pseiidolum,  sed  Socratem  tecum  loqui.     465 
PS.  Itast:  iam  pridem  til  me  spernis,  sentio. 
Paruam  esse  apud  te  mihi  fidem  ipse  intellego. 
Cupis  me  esse  nequam:  tamen  ero  frugi  bonae. 
SI.  Fac  sis  uociuas^  Pseiidole,  aedis  aurium, 
Mea  ut  migrare  dicta  possint  quo  uolo.  470 

PS.  Age  loquere  quiduis,  tam  etsi  tibi  suscenseo. 
SI.  Mihin  ddmino  seruos  tu  suscenses?    PS.  Tam 

tibi 
Mirum  id  uidetur?     SI.  Hercle   qui,    ut  tu  prae- 

dicas, 
Cauendumst  mi  aps  te  irato,  atque  alio  tu  modo 
Me  uerberare  atque  ego  te  soleo  cogitas.  475 

Quid    ceuses?      CA.    Edepol   merito    esse    iratum 

arbitror, 
Quom  apud  te  parviast  e<(i>  fides.    SI.  lam  sfc  sine 
Iratus  sit:  ego  nequid  noceat  cauero. 
Sed  quid  ais?  quid  hoc  quod  te  rogo?    PS.  Siquid 

uis,  roga: 
Quod  sciIdo  Delphis  tibi  responsum  dicito.        480 
SI.  A<(d)>u6rte  ergo  animum  et  fac  sis  promissi^s] 

memor. 
[PS.]  Quid  ais?  ecquam  scis  filium  tibicinam 


459.  ASTITISSE:  adstitisse  vel  te  adstitisse  ||  460.  innoxius 
{etiam  A):  corr  ex  Capt.  v.  665  ||  462.  uolimus  ||  466.  CA.  B: 
corr  D^  ||  467.  Pariiam:  paeum  ||  469.  FACSisyociUAS:  Fac  sis 
uaciuas  vel  Fax  si  sua  ciua  1|  470.  dicta  {sic  A)  vel  dicia  | 
QUAE  II  472.  aam  |  tam:  lam  ||  473.  mirumuidetur  |  Hercle  vel 
Ercle  {sic  A)  \\  474.  cauendumest:  Cauendus  est  {vel  es)  || 
477.  i>arum  ste  fides:  corr  Ei  \  sino:  corr  Brixius  \\  481.  add 
Pius  I  faxis  ||  482.  del  Py  \  ecquam  vel  SI.  Ecquam  || 


I  5,  68—85  PSEVDOLVS  33 

Meum  amare?    PS.  Nal  ydg  [mea  est].     SI.  Lilje- 

rare  quam  uelit? 
PS.    Kul   rovto   val  yccQ.      SI.  E<(c)quas    uiginti 

minas 
[Per  sycophantiam  atque  per  doctds  dolos]       485 
Paritas    ut    a    me<d)>    ailferas?      PS.  Aps  te   ego 

auf  eram  ? 
SI.   Ita:    quas   [a]me[c]o    gnato   des,    qui   amicam 

liberet? 
Fatere:  dic  xal  rovro  vaC.    PS.  Kal  rovro  vai. 
CA.  Fatetur.    SI.  Dixin,  Cal<l>iplio,  dudiim  tibi? 
CA.    Memini.      SI.    Quor   haec    tu    ubi    resciuisti 

ilico  490 

Celata  me  sunt?  cilr  non  res<(c>iui?     <(PS.>  Elo- 

quar: 
Quia  ndlebam  ex  me  mdrem  progigni  malum, 
+Erum  ut  seruos  criminaret  apud  erum. 
<(SI.)>  luberes  bimc  praecipitem  in  pistriniim  trahi. 
<(CA.>  Numquid  peccatum  |  est,  Simo?    SI.  Immo 

maxume.  495 

PS.  Desiste:  recte  ego  meam  rem  sapio,  Callipho: 
[SI.]    Peccata  mea  sunt.     animum    aduorte    nun- 

ciam, 
Quaprdpter  Tte  expertem  amoris  nati  habuerim: 
Pistrinum  in  mundo  scil^am^  si  id  faxem,  mihi. 
SI.  Non  a  me  scibas  pistrinum  in  mundd  tibi,    500 


483.  naegar  {^el  negar)  mea  est:  corr  Bent  \  quam  vel  qua|| 
484.  CA.:  corr  Py  |  Cetuton  kaito  itone  gras  vel  ceu  ton  kaito 
ito  negaris  (vel  negars):  corr  Bent  \\  485.  secl  Bi  (cf.  v.  527)  || 
486.  a  me  vel  me:  add  Bi  ||  488.  Fateri  dichaytojna  PS.  (veZ^j:) 
chaitoyionai :  corr  Bo  duce  Ca  ||  490.  resciuisti  vel  resiuisti  ||  492. 
praegigni  vel  que  gigni:  corr  Scal  ||  493.  criminarit  vel  criminare 
it  II  494.  luberes  i-el  Luberes  |  pistrinum  vel  pristrinum  {item 
v.  499.  500.  534)  ||  495.  add  D-  \  Immo  vel  Imo  ||  496.  cal- 
lippho  vel  callipho  ||  497.  del  Py  \\  499.  inmundum:  corr 
ex  Charisio  (quia  sciebam  in  pistrinum  in  mundo  fore)  ||  500. 
N  pro  SI.  (sic  B^  B\\ 

Plavti  Comoediae  \I  3 


34  PLAVTI  I  5,  86—106 

Quoin  ea  muss[c]itabas?     PS.  Scibam.     SI.   Quin 

dictiimst  mihi? 
PS.  Quia  <(i)>llud  malum  aderat,  istuc  aberat  Idn- 

gius: 
Illiid  erat  praesens,  huic  era<(n)t  dieculae. 
SI.   Quid  nunc   agetis?    nam  hinc  quidem   a  me 

non  potest 
Argentum  auferri,  qui  praesertim  senserim.       505 
Ne  quisquam  credat  niimmum^  iam  edicam  omnibus. 
PS.  Nun[c]quam  edepol  quoiquam  siipplicabo,  diim 

quidem 
Tu  uiues:  tu  mihi  hercle  |  argentum  dabis: 
Abs  te   equidem    sumam.     SI.  Tii   a  me   sumes? 

PS.  Strenue. 
SI.   E[x]cK[i]dito  mihi  hercle   ocuhim,  si   dedero. 

PS.  Dabis.        510 
lam  dico  ut  a  me  caueas.     SI.  Certe  edepol  scio: 
Si  apstiileris,  mirum  et  magnum  facinus  feceris. 
PS.  Faciam.     SI.    Si  non  apstiileris?     PS.  Virgis 

caedito. 
Sed  quid  si  abstulero?     SI.  D6  louem  testem  tibi 
Te  aetatem  inpune  habiturum.    PS.  Facito  ut  me- 

mineris.  515 

SI.  Egon  ut  cauere  nequeam,  quoi  praedi<^ci)>tur? 
PS.  Praedico,  ut  caueas:  dico,  inquam,  ut  caueas: 

caue : 
Em  istis  mihi  tu  hodie  manibus  argentiim  dabis. 
CA.  Edepol  mortalem  gi-aphicum,  si  seruat  fidem. 
PS.  Seraitum  tibi  me  abdiicito,  ni  fecero.         520 
SI.  Bene  atque  amice  dicis:  nam  +nunc  nam  meust. 


501.  D  pro  PS.  {sic  D^  B  \  Cur  non:  corr  Bi  \  dictum 
{vel  dictu)  est  ||  502.  Qui  aliud:  corr  Ac  \\  503.  add  Py  \\ 
504.  CA.:  corr  2>*  ||  506.  num  mum  vel  numnum  ||  509.  CA. 
Tu:  corr  D  \\  510.  Excludito  vel  Sex  cliidito:  corr  Ri  \\ 
511.  CA.  II  512.  abstuleris  vel  apsuteris  |  facinus  feceris  vel 
feceris  facinus  ||  513.  4^  Virgis  vel  uirgis:  corr  Py  \\  518.  mihi 
ut:  corr  Pius  \\ 


I  5,  107—127  PSEVDOLVS  35 

PS.  Vin  etiam  dicam  qiiod  uos  magis  miremini? 
CA.  Studeo  hercle  audire:  nam  ted  ausculto  lubens. 
SI.    Agediim:    nam    satis    lubenter    te     ausculto 

loqui.  523^ 

PS.  Prius  quam  istam  pugnam  piignabo,  ego  etiam 

prius 
Dabo  aliam  pugnam  claram   et  commemorabilem. 
SI.  Quam  piignam?     PS.  Em   ab   hoc   lenone  ui- 

cino  tuo  526 

Per  sycophantiam  atque  per  doctos  dolos 
Tibicinam  illam  tiios  quam  gnatus  deperit 
Ea  circumducam  lepide  lenonem:  [SI.]  <(et^  quidem 
[PS.]   Effectum   hoc  hodie   reddam  utmmque    ad 

uesperum.  530 

SI.  Siquidem  istaec  opera,  ut  praedicas,  perfeceris, 
Virtute  re<^g)>i  |  Agathocli  antecesseris. 
Sed  si  non  faxis,   nilmquid  causaest  ilico 
Quin  te  m  pistrinum  cdndam?     PS.  +Non  unum 

quidem  diem  modo, 
Verum  hercle  in  omnis  quantumst.    sed  si  effecero, 
Dabm  mihi  argentum  quod  dem  lenoni  ilico      536 
Tua  uoluntate?     CA.  Iiis  bonum  orat  Pseiidohis: 
'Dabo'  luque.     SI.  At  enim    scin   quid  mihi   in 

mentem  uenit? 
Quid  si  hisce  inter  se  consenserunt,  Callipho, 
Aut  de  conpecto  faciunt  consutis  doHs,  540 

Qui    ■'■me   argento   circumuortant?     PS.   Quis  me 

audacior 


b-23''.  Studie  ]  ted  {vel  te)  auscultu  ||  523''.  SI.  vel  PS.  || 
524.  CA.  II  525.  commemorabilem  vel  commerabilem  ||  526.  em 
abe  vel  eme  ab  ||  528.  tuus  vel  tus  |  gnatus  vel  natus  ||  629  sq.  le- 

Eidele  nomem  (vel  lepidule  nomen)  SI.  Quid  est  PS. :  corr  Ac  \ 
oc  {vel  hoc  s.  V.)  hodie  reddam  vel  hodie  hoc  cum  lac  \\  531. 
ut  vel  aut  II  533.  nunc  quid  vel  numquid  |  causa  est:  corr  Ca  \\ 
535.  quantus  est:  corr  Ca  ||  536.  lenoni  vel  lenon  ||  539.  con- 
senserunt  vel  conseserunt  ||  540.  conpecto  vel  conpacto  ||  541. 
audatior  vel  auditior  || 


36  PLAVTI         I  5,  128— 148  [139— A] 

Sit,  si  istuc   facinus  audeam  [facere]?   imino  sic, 

Simo: 
Si   siimus    con[s]pecti    seu[e]    consilium    umquam 
ini<i)>mus  [de  istac  re],     543^ 
Aut  si  de  ea  re  umquam  inter  nos  ■''conuemamus, 
Quasi  in  libro  quom  seribiintur  calamo  litterae, 
Stilis  me  totum  usque  lilmeis  conscribito.         545 
SI.  Indice  ludos  niinciam,  quando  lubet. 
PS.   Da   in  hunc  diem  operam,   Calliplio,  quaeso 

mihi, 
Nequd  te  ad  aliud  dccupes  negotium. 
CA.  Quin  riis  ut  irem  ''iam  heri  constitueram. 
PS.  At  niinc  disturba  quas  statuisti  machinas.   550 
CA.  Nimc  ndn  abire  certumst  istac  gratia: 
Lubidost  ludos  tuds  spectare,  Pseildole: 
Et  si  hunc  uidebo  non  dare  argentiim  tibi 
Quod  dixit,  potius  quam  id  non  fiat,  ego  dabo. 
<(SI.)>  Non  demutabo.    PS.  Namque  edepol,  si  non 

dabis,       555 
Clamore  magno  et  multo[m]  flagitabere. 
[PS.]  Agite  amolimini  hinc  uos  intro  nitnciam 
Ac  meis  uicissim  date  locum  fallaciis. 
CA.  Fiat:  geratur  mds  tibi.    PS.  Sed  te  uolo 
Domi  usque  adesse.     CA.  Qum  tibi  hanc  operam 

dico.  560 

SI.  At  ego  ad  forum  ibo:  iam  hic  ero.    PS.  Actu- 

tum  redi. 


542.  facere  vel  dicere.-  del  Py  \\  543*.  conspecti  siue  vel  con- 
spectis  lue :  corr  Ac  et  Bo  \  add  Bo  \  del  Bo  \\  544.  calamo  lit- 
terae  vel  litterae  calamo  ||  547.  PS.  Da  vel  Da  |  callipho  vel 
capho  II  552.  inludos  ||   554.  dixit:  dixi    ||    555.  add  Bo    \    si 

on 

non  {sic  A)  vel  non  vel  si  ||  556.  multum  {sic  A)  vel  multom 
vel  multitudo:  corr  Scal  \\  flagitabere:  flagit  habere  vel 
flagito  abere  ||  557.  amolimini  (sic  A)  vel  amouemini  ||  559. 
Fiat  {sic  A)  vel  Flat  |  giratttk  |  M0STiBi4t;SEt):  mos  (vel  nos 
vel  uos")  tibi  sed  (vel  tibis  et):  corr  Py  \\  560.  CA.  vel  #  | 
QUID   II    561.  ERO:  adero   |   CA. :  corr  Bi\\ 


15,  149— 160;  n  1,1—4  [A]     PSEVDOLVS  37 

[PS.]  Suspfciost  inihi  niinc  uos  suspicarier, 
Me  idcirco  haec  tanta  facinora  promittere, 
Quo  uos  oblectem,  hauc  fabulam  dum  transigam, 
Neque  sim  facturus  quod  facturum  dixeram.     5G5 
Non  demutabo:  atque  etiam  certum^  quod  sciam: 
Quo  id  sim  facturus  pacto,  nil  etiam  scio, 
Nisi  quia  futurumst:  nam  qui  in  scaenam  prouenit 
Nouo  modo  nouom  aliquid   inuentum  adferre  ad- 

decet: 
Si  id  facere  nequeat,  det  locum  illi  qui  queat.    570 
Concedere  aliquanti^sper  hinc  mihi  intro  hibet, 
Dum  concenturio  in  cdrde  sycophantias. 
*****  ndn  ero  uobis  morae.  573* 

Tibicen  uos  interibi  hic  delectauerit.  573^ 


ACTYS  II 

PSEVDOLVS 

SERVOS 

Pro  luppiterj  ut  mihi  quicquid  ago  lepide  dmnia  pro- 

spereque  eueniunt: 
Neque  qudd  dubitem  neque  qudd  timeam  meo  in  pectore 

conditumst  cdnsiHum. 
Nam   ea   stultitiast,    facinus   magnum    timido    cordi 

credere:  576 

Nam  dmnes  res  permde  sunt 


562.  del  Bi  ||  564.  QUO:  Quin  ||  567.  quoid:  Quo  vel  cum  j| 
568.  FUTUKUNST  ||  570.  Si  id:  SI  |  NEQ-AD  I  DET;  et  II  571.  IN- 
TKO:  inro  II  572.  Cui  Nonii  codd  \  stcophaxtiaS:  sicophantias 
vel  siconphantias  (sycopliantia  est  No7iius)  ||  573^.  accessit  ex  A  || 
573^.  (Tibi)GEN  j  iNT(eri)Bi:  interea  vel  intera  ||  574.  eueniunt 
{sic  A  cum  Charisio)  vel  ueniunt  ||  576  sq.  compr  AB  \  stulti- 
TlAEST:  stulticia  si  II 


38  PLAVTI  n  1,  4— 19  [A] 

V^t  agas,  ut  eas  magni  facias.    nam  ego  in  meo  prius 

pectore 
fta  paraui  copias, 
Duplicis  triplicis  dolos  pei-fidias,  ut  ubiquomque  hosti- 

bus  congrediar  —     580 
Maidrum  meum  fretus  uirtute  dicam 
Mea  mdustria  et  malitia  fraudulenta  — 
Facile    ut   uiucam,    facile   lit  spoliem   meos  perduellis 

meis  jjei-fidi^^i^ys. 
Nitnc   inimicum   ego   liunc  communem  meum  atque 

uostr<(or)>um  omnium 
Ballionem  exballistabo  lepide:  date  operammodo.  585^ 
Hoc  ego  oppidum  admoenire  ut  hddie  capiatiir  uolo,  585^ 
Atque  huc  meas  legiones  adducam:  si  expugno,  facilem 

hanc  rem   meis  ciuibus  faciam: 
Post  ad  oppidum  hoc  uetus  continuo  meum  exercitum 

protinus  obducam. 
Inde  me  et  simul  participis  omnis  meos  praeda  onerabo 

atque  opplebo, 
Metum  et  fugam  perduellibus  meis  me<^d)>  ut  sciant 

natum. 
E6  sum  genere  gnatus:  magna  me  facinora  decet  efficere, 
Quae  post  mihi  clara  et  diii  chieant.  591 

Sed  hunc  quem  uideo?  quis  hic  est  qui  oculis  meis  6b- 

uiam  ignobilis  6bicitur? 
Lubet  scire  quid  hic  uelit  cum  machaera  et  huic  quam 
rem  agat  hinc  dabo  insidias.  593.  594 

578  sq.  sicA:  compr.  B  \  nam  ego  in  meo:  N(amme)0EG0iN  | 
pectore  prius  {etiam  A):  trai  Christius  ||  580.  ubiquomq-:  ubi- 
cumque  (cum  s.  v.  B)  cum  ||  581  sq.  compr  AB  \  maiokum- 
isiEUM:  Malorum  meorum  |  meA:  me  |  fraudulenti  vel  fraudu- 
lentia  (sic  A) :  corr  Bo  j|  583.  facilemutspoliem  ||  584.  adcl  Guy\\ 
585^.  HO(die):  hoc  die  |  cf.  v.  384  \\  586  sq.  sic  A:  tres  v.  sunt  in 
B  ( —  expugno  —  faciam  \sed  ::j^Protinus]).-  cf.  ad  v.  263  \  htjC: 
uthoc  I  si:  si  hoc  I  HAXC:  ego  hanc  ||  587.  meuM:  mecum  |  proti 
(om  nus  obducam)  ||  589.  meut:  me  esse  ut  vel  esse  me  ut:  add  Bi  j 
sciant  (sic  A)  vel  sioant  ||  590.  natus  ||  591.  ciueant  ||  592.  IGNO- 
BILIS  (sic  Festus):  ignorabilis  ||  593.  594.  duo  v.  sunt  in  B 
( —  rem)    |    uelit:  ueniat  || 


II  2,  1—14  [A]  PSEVDOLVS  39 

HARPAX.     PSEVDOLVS 

CACVLA  SERVOS 

HA..  Hi  loci  simt  atque  hae  regiones  quae  mi  ab  ero 

simt  demonstratae,         595 
Yt  ego  oculis  rationem  capio:  quom  mi  ita  dixit  erus 

meus  miles: 
Septiimas  esse  aedis  a  porta,  ubi  ille  habitet  leno  quoi 

iussit 
Symbdlum  me  ferre  et  hoc  argentum.  nimis  uelim  cer- 

tum  qui  <(i)>d  mrhi  faciat: 
Ballio[n]  leno  ubi  |  hic  habitat? 
PS.  [St,  tace  tace :  meus  hic  est  homo,  ni  omnes  di  atque 

homines  deserunt.]         600 
Nouo  consilio  nunc  mfhi  |  opus  est:  noua  res  haec 

subito  mi  obiectast. 
Hoc  praeuortar  principio :  illa  omnia  missa  habeo  quae 

ante  agere  occepi. 
lam  pol  ego  hunc  stratioticum  nuntium  aduenientem 

probe  percutiam. 
HA.  Ostium  pultabo  atque  intus  euocabo  aliquem  foras, 
PS.  Quisquis   es,  compendium   ego   te   facere  pultandi 

uolo :  605 

Nam  ego  precator  et  patronus  fdribus  processi  foras. 
HLA..  Tvine   es  Ballio?     PS.   Immo  uero   ego  eius  sum 

Subballio. 
HA.   Quid  istuc   uerbist?     PS.   Condus    promus    siim, 

procurator  peni. 


596.  Vt  vel  Vi  |  quam:  corr  Goe  \\  597.  (habi)TET:  habitat  ] 
Q(uoiius)siT :  cuius  sit  II  598  sq.  v.  hipartitum  {post  ueUm)  habent 
AB  I  Certum  quid  milii:  quidmih — :  corr  C  \  clel  Ca  \\  600  sq. 
duo  V.  sunt  in  B  ( —  nunc  [sed  mihi]),  tres  in  A  ( —  deserunt  — 
opus  est)  II  600.  secl  Reizius:  cf.  v.  381  \  sttace:  Sitace  ||  601. 
HAECSUBiTOMiHi:  subito  mihi  haec  ||  602.  principio  {sic  A)  vel 
princirio  ||  604.  HOSTIUM  |  pultabo  (sic  A)  vel  pul  stabo  || 
605.  ego  te:  TE  |  pultandi:  putandi  ||  606.  precator  {sic  A) 
vel  peccator   ||    607.  esballio:  e  {vel  est)  oballio  || 


40  PLAVTI  II  2,  15—31  [A] 

HA.  Qnasi  te  dicas  atriensem.    PS.  Immo  atriensi  ego 

impero. 
HA.  Qnid  tn,  sernosne  es  an  liber?    PS.  Nune  qnidem 

etiam  sernio.  610 

HA.  Ita  nidere:  et  non  nidere  dignus  qui  liber  sies. 
PS.  Non  soles  respicere  te,  quom  dicis  iniuste  alteri? 
HA.  Hiinc  hominem  malum  esse  oportet.    PS.  Di  me 

seruant  atqne  amant: 
Nam   baec  milii   incns  est:   procndam   ego   hodie   hinc 

multos  dolos. 
HA.  Quid  illic  sokis  secum  loquitnr?  PS.  Quid  ais  tu,  adu- 

lescens?  HA.  Quid  est? 
PS.  Esne  tn  an  non  es  ab  illo  milite  Macedonio?  616 
Seruos  eius  qni  hmc  a  nobis  est  mercatus  miilierem, 
Qni  argenti  meo  ero  lenoni  qumdecim  dederat  minas, 
Qumqne   debet?      HA.   Siim.     sed  ubi   tn  me   nonisti' 

gentium 
Aiit    nidisti    aut   c6nlocntn's?    nam    equidem    Athenas 

antidhac 
Numquam  adneni  neqne  te  uidi  ante  hiinc  diem  nmquam 

ocuKs  meis.  621.  622 
PS.   Quia  nidere  inde  esse:  uam  olim  qnom  abiit,  ar- 

gento  haec  dies 
Praestitntast,  quoad  referret  ndbis,  neque  dnm  rettulit. 
HA.  Immo  adest.     PS.   Tnn  attnlisti?     HA.   Egomet. 

PS.  Quid  dnbitas  dare? 
HA.  Tilji    ego  dem?     PS.   Mihi  hercle  uero,   qni  res 

rationesque  eri  626 


609.  HA.  Quasi  vel  Quasi  j|  610.  QUIN  |  seeuunes  |  PS. 
vel  41:  11  612.  DiciS:  dicas  ||  615.  illic  (sic  A)  vel  illi  |  solusse- 
CUM:  secum  solus  |  Quid  [sic  A)  vel  qui  ||  616.  milite  (sic  A)  vel 
militite  |  macedonio  {sic  A)  vel  macedonico  ||  618.  meoeri:  ero 
meo  I  dederat  minas  {sie  A)  vel  minas  dederat  ||  620.  conlocu- 
tus:  corr  Hi  \  equidem:  idem  |  athenas:  athenis  |  anteid- 
HAC  II  621  sq.  UENI  II  623.  PS.  Quia  vel  Quia  |  haec:  hic  || 
624.  EETTULIT:  rctulit  ||  625.  ATTULISTIN^  ||  626.  ego : 
HERCLE  II 


11  2,  32—46  [A]  PSEVDOLVS  41 

Ballionis  ciiro,    argentum    accepto    [expenso]    et    quoi 

debet  dato. 
HA.    Si   quidem  hercle  etiam  supremi  promptas  then- 

sauros  louis, 
Tfbi  libellam   argenti  numquam  credam.     <(PS.)  Dum 

tu  sternuas, 
[PS.]   Res   erit  sohlta.     HA.  Yinctam  potius   sic  ser- 

uauero.  G30 

PS.   Vae  tibi:   tu   inuentu's  uero    meam    qui    furcilles 

fidem. 
Quasi  mihi  non  sescenta  tanta  soli  soleant  credier. 
HA.   Potest  ut  alii   ita  arbitrentur   et  ego  ut  ne  cre- 

dam  tibi. 
PS.  Quasi  tu  dicas  me  te  uelle  argento  circumdiicere. 
HA.    Immo   uero   quasi   tu   dicas   quasique  ego   autem 

id  siispicer.  635 

Sed  quid  est  tibi  nomen?    PS.  Seraos  est  huic  lenoni 

Surus: 
Eum  esse  me  dicam.    Suras  sum.    HA.  Siirus?    PS.  Id 

est  nomen  mihi. 
HA.  Verba  multa  facimus:   erus   si  tiios  domist,   quin 

prduocas, 
X^t  id  agam  quod  missus  huc  sum?     PS.  Quicquid  est 

nomen  tibi, 
Si  intus  esset,  euocarem:  ueram  si  dare  uis  mihi,      640 
Magis  erit  sohitum  qua[m]si  ipsi  dederis.    HA.  At  enim 

scih  quid  est? 

627.  del  Bo     \\     628.  supremi:  supremmi  vel  suppremi  vel 
subpremi  |  promptas  {sic  A)  vel  prompta  |  thensaueoS:  thesau- 

ros  vel  thenalaros  |  iouis  {sic  A)  vel  ioui  ||  629.  libelam  |  add 
Ac  I  STERNUAS:  strenuas  ||  630.  del  Ac  |  uinctam:  uinciam  vel 
untiam  ||  631.  ualeibi  |  inuentus:  corr  J?i  |  uero  meam:  SOLUS- 
UEEUMEAM  1  FUKCILLES:  forcilles  ||  632.  soli  soleant  {sic  A)  vel 
soleant  |  ckedeer  ||  633.  alii:  aui  |  arbitrentur  {sic  A)  vel 
arbitentur  |  ego  ut:  ego  ||  635.  id  suspicer:  suspicee,  ||  636  sq. 
SURUS:  Syrus  {ter)  \  mihi:  meum  ||  638.  tuus  domi  est  {sic  A) 
vel  domi  est  tuus  1|  639.  QUOD:  quo  |  HUC:  hic  ||  641.  quamsI: 
quam:  corr  Sey  \  ScrsT:  sin  || 


42  PLAVTI  n  2,  47—61  [A] 

Reddere  hoc,  uon  perdere,  erus  me  misit.  nam  certo  scio 
Hoc,  febrim  tibi  esse,    quia  non  licet  huc  inicere  un- 

gulas. 
Ego  nisi  ipsi  Ballioni  nummum  credam  nemini. 
PS.  At  illic  nunc  negotiosust:  res  agitur  apud  iiidicem. 
HA.  Di  bene  uortant.     at  ego,   quando  eum  esse  cen- 

sebd  domi,  646 

R-ediero.    tu   epistulam    hanc    a    me    accipe    atque   ilK 

dato: 
Nam    istic   symbolust  inter  erum  meum  et  tuom    de 

miiliere. 
PS.  Scio  equidem:  ut  qui  argentum  adferret  atque  ex- 

pressam  imaginem 
Suam  I  huc   ad  nos,    cum   eo    aiebat  uelle    mitti    mu- 

lierem :  650 

Nam  hic  quoque  exempkim  reliquit  eius.    HA.  Omnem' 

rem  tenes. 
PS.  Qiiid  ego  ni  teneam?    HA.  Dato  istunc  sumbolum 

ergo  illi.    PS.  Licet. 
Sed  quid  est  tibi  ndmen?    HA.  Harpax.    PS.  Apage  te, 

Harpax:  haii  places. 
Hiic   quidem  hercle  haud  ibis  intro,  uiquid   'harpax' 

feceris. 
HA.  Hostis  uiuos  rapere  soleo  ex  acie:  eo  hoc  nomen 

mihist.  655 

PS.  P61  te  multo  magis  opinor  uasa  ahena  ex  aedibus. 


642.  MEiDSSiTNABr :  misit  non  |    certo  (sic  A)  vel  exerto  || 
643.  KEBEEM:  fcbrln    I    HUC:  hoc    \   inlcere  {sic  A)  vel  ini  cum 
lac,  II    646.  censebo  {sic  A)  vel  censabo    ||    648.  symbolusest: 
simbolum  est  ||  649.  imaginem  {sic  A)  vel  maginem  ||  650.  CUM: 
quom    I    aiebat  {sic  A)  vel  alebat    ||     651.  ^t^OMNEM:  omnem  || 
652.  HA.  et  PS.  |  istukcsumbolumergO:  ergo  istum  simbolum 
ergo    1    ^t^LiCET:  licet    ||    653.  haepax:  arpax  vel  harparx  vel 
har  pr//y  {et  a  v  s.  v.)  \   harpax  {sic  A)  vel  hapax  |  hau  :  haut 
654.  haud  ibis  vel  haut  ibi/// :  audibis    |    lisrTEO(ne) :  intro  ni 
quid  {sic  A)  vel  qui    ||    655.  ex  acie:  ex++*ie   |    eohoC:  hoc 
nomen  mihi  est:  mihinomenest   ||    656.  temulto:   tem  uito 
AHENA:  ahenea  |  exaedibuS:  exscgdibus  || 


112,62— 70;  3,1— 4 [A]     PSEVDOLVS  43 

HA.  Non  itast.    sed  sciji  qiiid  te  oro,  Sure?   PS.  Sciam, 

si  dixeris. 
HA.  Ego  deuortor  extra  portam  huc  in  tabernam  ter- 

tiam 
Apud  anum  illam  doliarem,  claudam,  crassam  Chrjsidem. 
PS.    Quid  nimc  uis?     HA.   Inde  ut  me  accersas,  erus 

tuos  ubi  uenerit.  660 

PS.  Tuo  arbitratu:  maxume.    HA.  Nam  ut  lassus  ueni 

de  uia, 
Me  uolo  curare.     PS.  Sane  sapis  et  consilium  placet. 
Sed  uide  sis  ne  in  quaestione  sis  quando  accersam  mihi. 
HA.  Qum  ubi  prandero,  dabo  operam  somno.    PS.  Sane 

censeo. 
HA.  Niimquid  uis?  PS.  Dormitum  ut  abeas.   HA.  Abeo. 

PS.  Atque  audin,  Harpage? 
Iiibe  sis  te  operiri:  beatus  eris^  si  consudaueris.         666 


PSEVDOLVS 

SERVOS 

Di  immortales,  cdnseruauit  me  illic  homo  aduentii  suo: 
Suo  uiatico  redduxit  me  lisque  ex  errore  lii  uiam. 
Namque    ipsa    Opportiinitas    non    potuit    mihi    oppor- 

tiinius  669 

Aduenire  quam  haec  allatast  mihi  opportune  epistula. 


657.  ita  est:  istaest  |  scix:  sin  |  oeO:  oreni  |  suke:  syre 
vel  scp-e  II  658.  HA.  Ego  vel  Ego  ||  659.  doliaremclaudam- 
CRASSAM  (item  Donatus):  diobolia  recludam  (reclaudam  corr  B) 
grassam  |  chrysidem  (^sic  A)  vel  chyrsidem  ||  660.  accersaS: 
arcessas  ||  661.  maxumenam  ||  662.  uolo  {item  Servius  Dan): 
nolo  I  SI.  II  663.  acceesam:  arcessam  |  mihi  (sic  A)  vel  tibi  || 
665.  nunquid:  Nunc  quid  ||  666.  lube  sis  te  {sic  A)  vel  Lubes 
siste  1  si  consudaueris  {sic  A)  rel  pseudolus  ||  667.  scaenam  om 
A  I  DllMMOETALES :  Dii  immortales  vel  Dii  mortales  |  aduentu 
(sic  A)  vel  aduenienti  ||  668.  redduxit  {sic  A)  vel  reduxit  ||  669. 
NAMQIPSAOPPORTUNTTAS:  Nam  ipsa  mihi  oportunitas  |  potuit- 

MIHI:   potuit  II  670.    ALLATAST:    Cauata    Cst  || 


44  PLAVTI  II  3,  5—22  [A] 

Nam  haec  allata  cornu  copia<^e)>st,  ubi  iuest  quidquid 

uolo : 
Hic  doli^  hic  fallaciae  omnes,  hic  sunt  syeoj)hantiae, 
Hic  argentum  |  ,  hic  amica  amanti  erili  filio. 
Atque  ego  nunc  me  ut  gldriosum  faciam  et  copi  pectore. 
Qud  modo  quicque  agerem,  ut  lenoni  surruperem  mu- 

lierculam,     G75 
lam  instituta,   ornata  cuncta  in  ordine,   animo  ut  u6- 

lueram, 
Certa,  deformata  habebam.    sed  profecto  hoc   si^c  erit: 
Centum  doctum  hominiim  consilia  sola  haec  deuincit  dea^ 
Fdrtuna.    atque  hoc  uerumst:  proinde  ut  quisque  for- 

tuna  utitur, 
Ita  praecellet  atque  exinde  sapere  eum  omnes  dicimus. 
Bene  ubi  quod  [dijscimiis  consilium  accidisse,  hominem 

catum  681 

Eum  esse  declaramus,  stultum  autem  illum,  quoi  uortit 

male. 
Stulti  hauscimus   frustra  ut  s[c]imus,   qudm  quid  cu- 

pienter  dari 
Petimus  nobis:  quasi  quid  in  rem  sft  possimus  ndscere. 
Certa  mittimus,  dum  incerta  petimus.    atque  hoc  euenit 
In  labore  atque  ih  dolore,  ut  mdrs  obrepat  ihterim.    686 
Sed  iam  satis  est  philosophatum :  nfmis  diu  et  longum 

loquor. 
Di  immortales,  aiirichalco  cdntra  non  carum  fuit 


672.  DOLi:  dolori  vel  doliri  (corr  B)    \    hicsunt:  sunt  hic 

c 
sunt  I  fallaciae  {sic  A)  vel  fallicig  |  sycophantiae:  sycophanie 
vel  sicophanice  ||  674.  adq-  {tU  saepius)  \  meut  {sic  Nonius) :  me  \ 
ETCOPi  {sic  Nonius):  ut  copiveZ  ut  cum  lac  \\  675.  quicq-:  quique 

LENONIS    II    676.   INSTITUTAMCUNCTA    ||    678.    CERTUM  |    hominum 

{sic  A)  vel  hominem  |  consilia  sola  {sic  A)  vel  consilia  ||  680. 
DUCIMUS  II  681.  QUO(d):  quid  |  del  Ac  \  catum  {sic  A)  vel  cau- 
tum  II  682.  DECLARATUB  |  QUOi:  quo  ||  683.  HAUSCIMUS:  haud 
scimus  I  del  Ca  \  quod  {etiam  A):  corr  Lipsius  \\  685.  euenit: 
uenit  II  686.  MORSREPA(t)  ||  688.  auricalcO:  aurichalco  vel 
auricalcho  || 


113,  23— 27;  4,  1—11  [A]     PSEVDOLVS  45 

Meum    mendaciuin,    hfc    modo    quod    suhito   commen- 

tiis  fui, 
Quia  lenonis  me  esse  dixi.    niinc  ego  hac  epistula    690 
Tris  deludam,  erum  et  lenonem  et  qui  hanc  dedit  mihi 

epistulam. 
Eiige:  par  pari  aliud  autem  quod  cupieham  contigit: 
Venit  eccum  Calidorus:  ducit  nescioquem  seciim  simul. 


CAIilDORVS.      CHARINVS.      PSEVDOLVS 

ADVLESCENTES       H  SERVOS 

CA.  Dulcia  atque  amara  apud  te  sum  elocutus  omnia: 
Scis  amorem,  scis  laborem,  scis  egestatem  meam. 
CH.  Commemini  onmia:  id  tu  modo  me  quid  uis  facere 

fac  sciam.    696* 
[CA.  Quom  haec  tibi  alia  sum  elocutus  uis  scires  si  scis 

de  symbolo. 
CH.  Omnia  inquam  tu  modo  quid  me  facere  uis  fac  ut 

sciam.]         696° 
CA.  Pseudohis  mihi  ita  imperauit,  ut  ahquem  hominem 

strenuom, 
Beneuolentem  addiicerem  ad  se.    CH.  Seruas  imperium 

probe: 
Nam  et  amicum  et  beneuolentem  diicis.    sed  istic  Pseii- 

■  dolus 
Nouos  mihist.   CA.  Nimiiimst  mortalis  gi-aphicus:  £vqs- 

njgmihist:  700 
Is  mihi  haec  sese  ecfecturum  dixit  quae  dixi^  tibi. 
PS.  Magnufice  hominem  compellabo.    CA.  Quoia  uox  re- 

sonat?   PS.  lo, 

691.  TBISLUDAM  |  dedit  mihi  (sic  A)  vel  milii  dedit  ||  693. 
CAiiYDOBUS  jl  694.  apud  (sic  A)  vel  ap  apud  ||  696=*.  fac  sciam 
(sic  A)  vel  faciam  ||  e^^^^^.  om  A  \\  699.  istic:  istinc  ||  700.  mihi- 
EST:  si  mihi  est  |  graphicus:  sciTUS  |  heuretes  (etiam  A)  \\  701. 

IS:  His   I   SESE:  esse  ,  ETFECTUEUM:  cffecturum  II  702.  MAGKUFICE: 

magnifice  |  CA.  Cuia:  QUOIA  |  resonat:  sonat  || 


46  PLAVTI  II 4,  12—25  [A] 

lo,  te  te  turanne,  te  rogo  qui  imperitas  Pseiidolo. 
Quaero    quoi    ter    ti-ina    triplieia    tribus    modis    tria 

gaiidia 
Artibus  tribus  ter  demeritas  dem  laetitias  de  tribus   705* 
Fraude    partas^    per    malitiam,    per    dolum    et    falla- 

ciam:  705^ 

Tn  libello  hoc  opsignato  [ad  te]  lioc  attuli  pauxillulo. 
CA.  fllic  homost.      CHA.  Vt  paratragoedat  camufex. 

PS.  Confer  gradum 
[CA.]  Contra  pariter:  porge  audacter  ad  salutem  brac- 

chium. 
CA.  Dic  utrum  Spemne  an  Salutem  te  salutem,  Pseu- 

dole? 
PS.  Immo  utrumque.     CA.  Vtrumque,  salue:  sed  quid 

actumst?     "i"PS.  Quid  times? 
CA.  AttuU  hunc.     PS.  Quid,  attulisti?     CA.  'Addiixi.' 

uohii  dicere.  711 

PS.   Quis  istic    est?     CA.   Charmus.     PS.  Euge,    iam 

XUQiV    tOVta    TCOiCb. 

<^CH.>  Quin   tu   siquid   opust   mihi    audacter  imperas? 

PS.  Tam  gi-atiast. 
Bene  sit  tibi,  Charme:  nolo  tibi  molestos  esse  nos. 
CH.  Vos  molestos?  nil  molestumst  mihi  quidem.    PS. 

Tum  isfitiir  mane.  715 


703.  lo  te  tete:  tete  |  turanne  {corr  in  ttranne):  ti- 
ranne  |  te  rogo:  T(ee)G0  |  spseudole:  pseudoli  ||  704.  quoiper: 
quo  iter  {eorr  Scu)  \  tria:  me  tria  ||  lOb'^.  ter:  teis  ||  705''. 
MAliiTlAM:  maliciam  et  |  fallacias  ||  706.  abstehoC:  ad  te: 
del  Vss\\  707.  CH.:  corr  Py  \  PS.:  corr  Ac  \  camufex  (sic  A) 
vel  camifex  |  CA.:  corr  Weisius  \\  708.  paritebprogeaudacter: 
pariter  por  claudaciter  vel  lac  {corr  Guy  duce  Ca)  \  bracchium 
vel  brachium:  bacchium  ||  709.  CA.  Dic  vel  Dic  |  ansalutem: 
ans  matrem  1|  710.  actunst  ||  711.  hunc:  hinc  ||  712.  PS.  Quis 
vel  Quis  I  estcharinus  |  charytoi  io  jroloj  {vel  nolw):  corr  Scal 
duce  Ca  ||  713.  siquid:  quicquid  |  audacter  (sic  A)vel  aucdacter  | 
TAMGRATiA:  Tam  graciam  {oni.  CD):  corr  Dousa  \\  714.  sittibi: 
sit  II  715.  NIHIU:  mihi  |  .miiuqutdeM:  quidem  |  igitur  {sic  A)  vel 
tu  igitur  II 


II  4.  26-41  [A]  PSEVDOLVS  47 

CA.  Qiiid  istuc  est?     PS.  Epistulam  modo  hanc  mter- 

cepi  et  siimbolum. 
CA.  Siimbolum?    quem  siimbolum?    PS.  Qui  a  milite 

allatiist  modo. 
Eius  seruos    qui    buiic    ferebat    ciim    quinque  argenti 

minis, 
Tuam  qiii  amicam  hinc  accersebat^  ei  os  subleui  modo. 
CA.  Quo  modo?   PS.  Horum  caiissa  haec  agitur  specta- 

torum  fabula:       720 
Hi  sciimt  qui  hic  adfuerunt:  uobis  post  narrauero. 
CA.  Quid  nimc  agimus?    PS.  Liberam  hodie  tiiam  ami- 

cam  amplexabere. 
CA.  Egone?     PS.   Tu   istic  ipsus,   inquam,  si  quidem 

hoc  uiuet  caput: 
Sf  modo  mihi  hominem  iiiuenietis  propere.     CH.  Qua 

facie?  <PS.>  Mahim, 
Callidum,  doctum,  qui  quando  prmcipium  prehenderit, 
Porro  sua  uirtute  teneat,  quid  se  facere  oporteat:  726 
Atque   qui   hic   non   uisitatus   saepe   sit.      CH.  Si   ser- 

uos  est, 
Niimquid  refert?    PS.    Immo  multo    mauolo  quam  K- 

berum. 
CH.   Posse   opinor  me   dare   hominem   tibi   mahim   et 

doctiim,  modo 
Qui  a  patre  aduenit  Carysto  necdum   exit  ex  aedibus 
Qudquam  neque  Athenas  aduenit  limquam  ante  hester- 

mim  diem.  731 

716.   CH.    I    epistulam  {sic  A)  vel  epistula    |    modo  hanc: 

HANC    I     STIMBOLUM:    simbolum     ||     717.    CH.    I    QUEMSUMBOLUH : 

quem  simbolum  |  militi  |  allatusstmodO:  aliatust  {vel  aliena- 
tust)  modo  est  ||  718.  cum  et  minis:  et  et  minas  ||  719.  acceb- 
SABAT:  arcessabat  vel  arcessebat  |  ei  os:  eius  ||  720.  horun  | 
caussA:  causa  |  fabula:  fabulae  ||  723.  tuistic:  Tute  ego  | 
UIUIT:  uiue  II  724.  ^^ipeopere^^:  :  propere  CA.:  corr  Py  \\ 
727.  quihicxon:  cum  qui  non  hic  |  uisitatuS:  usitatus  |  sit 
4^si:  sit4|:ut  ||  728.  Xumquid  {sic  A)  vel  Nunc  quid  ||  729. 
CA.  I  modo:  domo  ||   730.  exit:  exiit  |  ex  aedibus  vel  exaedie- 

bus:   AEDIBUS  II 


48  PLAYTI  II  4,  42—55  [—53  A] 

PS.  Bene  iuuas:  sed  qumque  inuentis  dpus  est  argenti 

minis 
Miituis,   quas  liodie  reddam:    nam    huius    mihi    debet 

pater. 
CH.   Ego   dabo:  ne    quaere  aliunde.     PS.  0  hominem 

opportunitm  mihi. 
Etiam  opust  chlamyde  et  machaera  et  petaso.    CH.  Pos- 

sum  a  me  dare.  735 
<^PS.^   Di  immortales,  non  Charinus  mihi  hicquidem, 

sed  Copiast. 
Sed  iste  seruos  ex  Carysto  qui  hic  adest  ecqufd  sapit? 
CH.  Hircum  ab  alis.    PS.  Manuleatam  tunicam  habere 

hominem  addecet. 
Ecquid  is  homo   habet  aceti  in  pectore?     CH.  Atque 

acidissumum.  739 
PS.  Quid,  si  opus  sit  ut  diilce  promat  indidem,  ecquid' 

habet?  CH.  Rogas? 
Murrinam,  passilm,  defrutumj  mellam,  mel  quoiuismodi: 
Quin  in  corde  instrilere  quondam  coepit  pantopdlium. 
PS.  Eilgepae:  lepide,  Charine,  meo  me  ludo  lamberas. 
Sed  qui<^d^  nomen   esse   dicam   ego   isti   seruo?     CH. 

Simiae. 
PS.   Scitne   iu   re    aduorsa    uorsari?      CH.   Tiirbo   non 

aeque  citust.         745 


732.  lUUAS:  lubas  ||  733.  nam:  nam  uuam  ||  734.  CA.  | 
hominem  {sic  A)  vel  homoinem  ||  735.  chlamyde:  chamyde  vel 
echamyde  |  4|;possum;  possum  ||  736.  hicquidem  et  copiast: 
quidem  est  et  copia  ||  737.  iste:  isti  |  Quihicadestecquid:  hic 
qui  aduenit  quid  {vel  qui)  ||  738.  CA.:  corr  Ca  |  irQUUM:  Hir- 
quum  vel  Hiscum  (Hircum  memhr.  Turn.)  \  ALIS:  aliis  |  adde- 
cet  {sic  Nonius  et  Priscianus) :  decet  ||  739.  Ecquid  habetis 
homo:  equidemhomohabet  :  corr  Lorenzius  |  CA.  |  acidissu- 
mum:  acidissimi  ||  740.  Quod  si  opus  est  et  idem  et  quid  {vel 
et  qui)  Plinius  \  CA.  ||  741  murmurena  Nonius  \  defrutum  {sic 
A)  vel  defructum  (defritum  Nonius)  |  mellam  (mella  Plinius): 
melinam  vel  mellinam  |  quoiuismodO:  quouis  modi  ||  742.  pan- 
TOPOLIUM:  hermopolium  (thermopolium  Pius)  \\  743.  meomE: 
memeo  1|  744—749.  CA.  pro  CH.  ||  744.  acM  Ca  \\ 


II  4,  56—74  PSEVDOLVS  49 

PS.  Ecquid  argiitust?     CH.   Maloruin    facinorum  sae- 

pissume.^ 
PS.  Quid  quom  manufesto  teneturV    CH.  Angui<(l>last: 

elabitur. 
PS.  Ecquid  is  homo   scitust?     CH.  Plebi  scitum  non 

est  ^s^citCi^is. 
PS.  Probus  homost,  ut  praedicare  te  aiidio.    CH.  Immo 

si  scias: 
^i  te  aspexerit,  narrabit  liltro  quid  <(s)>e[s]se  uelis.    750 
Sed  quid  es  actitrus?     PS.   Dicam:    libi  hominem   ex- 

ornauero, 
Subditiu<(o)>m  fieri  ego  illum  mflitis  seruom  uolo: 
Symbolum  hunc  ferat  lenoni  cum  quinque  argenti  minis, 
Miilierem  ab  lenone  abducat:  em  tibi  omnem  fabulam. 
Ceterum  quo  quicque  pacto  faciat,  ipsi  dixero.         755 
CA.   Quid    nunc    igitur  stamus?     PS.   Hominem   cum 

ornamentis   dmnibus 
Exornatum  addiicite  ad  me  iam  ad  trapezitam  Aeschi- 

num: 
Sed  properate.    CH.  Prius  illi[c]  erimus  quam  tu.    PS. 

Abite  ergo  ocius. 
Qmcquid  incertf  mihi  in  animo  prms  aut  ambiguom 

fuit^ 
Niinc  liquet,  nunc  defaecatumst  cor  mihi^   nunc  +per- 

uiast.  760 

Omnes  ordine[s]  sub  signis  ducam  legiones  meas 
Aui  sinistra,  auspicio  liquido  +atque  ex  sententia. 
Confidentiast  inimicos  meos  me  posse  perdere. 
Niinc  ibo  ad  forum   atque  [h]onerabo  meis  praeceptis 

Simiam, 


748.  Ecquitis  homo  scitus  est  {vel  est  scitus)  1  add  Ca  || 
749.  si  vel  sci  ||  750.  add  et  del  Ca  ||  751.  quid  vel  qui  el  vel 
quis  II  752.  Suiiditium  vel  Subditum:  corr  Ri  \\  753.  cum  vel 
quom  {item  v.  756)  1|  757.  iam  at  ||  758.  PS.  Prius  et  iM^  vel  tu  j 
del  Bent  \\  760.  defecatum  si  ||  761.  del  Scal  \\  762.  Ab  sinistra 
Nonius  II  763.  inimicos  mens  mea  Nonius  \\  764.  meis  vel  miis  j 
simiam  vel  simam  || 

PliA.VTI   COMOKDIAE    \l  4 


50  PLAVTI         II  4,  75.  76;  III 1, 1—18 

Quid  agat:   uequid  titubet,   docte  ut  hanc  ferat  falla- 

ciam.       765 

lam   ego  lioc   ipsum   oppidum   expugnatum    faxo    erit 

lendnium. 


ACTYS  III 


PVER 


Quoi  seruitutem  di  danunt  lenoniam 
Puero  atque  eidem  si  addunt  turpitiidinem, 
Ne  ilK,  quantum  ego  nunc  corde  conspicid  meo, 
Malam    rem    magnam    multasque    aerunmas    da- 

nunt.        770 
Velut  haec  milii  euenit  seruitus,  ubi  ego  dmnibus 
Paruis  magnisque  miseriis  praefulcior: 
Neque  ego  amatorem  mihi  inuenire  ulliim  queo, 
Qui  amet  me,  ut  curer  tandem  nitidiiiscule. 
Nunc  huic  lenoni  hddiest  nataKs  dies:  775 

Interminatus  <^es)t  a  minumo  ad  maxumum, 
Siquis  non  hodie  munus  misisset  sibi, 
Eum  cras  cruciatu  maxumo  perbitere. 
Nunc  nescio  hercle  rebus  quid  faciam  meis: 
Neque    ego    illud  possum   qudd    illi    qui    possiint 

solent.     780 
Nunc  msi  lenoni  miinus  hodie  misero, 
Cras  mihi  potandus  friictus  est  fulldnius. 
Eheii,  quam  illae  rei  ego  etiam  nunc  sum  paruolus. 
Atque  edepol  ut  nunc  male  <^ma)>lum  metud  miser^ 


765.  nequid  vel  nequit  |  hanc  vel  hunc  ||  771.  Vellit  vel 
Velut  II  772.  praefulgior:  corr  Beroaldus  \\  773.  ullum  in- 
uenire:  trai  Py  \\  774.  curet:  corr  Gul  ||  775.  lenoni  vel  lenon|| 
776.  Interminatus  tam  inimo  ||  778.  Tum  ||  779.  quia  vel  qua  | 
meis  vel  miis  ||  782.  potandus  vel  potantus  ||  783.  ille  relego: 
corr  Gru  \\  784.  male  eum:  corr  Bi  \\ 


III  1,19-23;  2, 1—19      PSEVDOLVS  51 

Si  quispiam  det  qui  manus  grauior  siet,  785 

Quamquam  illud  aiuut  magno  gemitu  fieri, 
Comprimere  dentes  uideor  posse  aliquo  modo. 
Sed  cdmprimendast  milii  uox  atque  oratio: 
Erus  eccum  recipit  se  domum  et  ducit  coquom. 


BALLIO.      COQVOS.      PVER 
LENO 

BA.  Foriim  coquinum  qui  uocant,  stulte  uocant: 
Nam  non  coquinumst,  uerum  furinumst  forum.  79 1 
Nam  ego  si  iuratus  peiorem  hominem  quaererem 
Coqum,  non  potui  quam  hiinc  quem  duco  ducere, 
Multilocum,  gloridsum,  [s]insulsum,  iniitilem. 
Quin  db  eam  rem  Orcus  recipere  ad  se  hunc  ndluit, 
Vt  esset  hic  qui  mdrtuis  cenam  coqiiat:  796 

Nam  hic  sdlus  illis  cdquere  quod  placeat   potest. 
CO.  Si  me  arbitrabare  fsto  pacto  ut  praedicas, 
Qur  cdnducebas?    BA.  Inopia:  alius  ndn  erat. 
Sed  cur  sedebas  in  foro,  si  eras  coqus,  800 

Tu  sdlus  praeter  alios?     CO.  Ego  dicam  tibi: 
■•■Hominum  auaritia  ego  sum  factus  improbidr  co- 

quos, 
Non    medpte    ingenio.      BA.    Qua   istuc    ratione? 

CO.  Eloquar. 
Quia  enim,  quom  ex<^t)emplo  ueniunt  conductiim 

coqum, 
Ne<^mo)>  fllum  quaerit  qui  dptumus  et  carissumust: 
lUum  conducunt  pdtius  qui  uiKssumust.  806 

Hoc  ego  fui  hodie  sdlus  obsessdr  fori. 
Illi  drach<^u>missent  miseri:  me  nemd  potest 


789.  eccum  vel  ecum  i  ducit  vel  ducet  ||  792.  ego  si  vel  si 
ego  I  pelorem:  corr  B  ras  \\  795.  hunc  ad  se:  trai  Guy  ||  796. 
mortuis  vel  mortui  ||  801.  alius  ||  802.  improbior  vel  improbo  or|| 
803.  me  opte  vel  me  ote  ||  805.  add  Ca  \\  808.  drahcmis  sent  {vel 
essent):  corr  Luchsius  \  miseri  me  vel  miserrime  || 

4* 


52  PLAVTI  m  2,  20—42  [27— A] 

Minoris  quisquam  uummo  ut  surgam  siibigere. 
Nou  ego  item  cenam  condio  ut  alii  coci,  810 

Qui  milii  condita  prata  in  patinis  proferunt^ 
Boues  quf  conuiuas  faciunt,  herbasque  oggerunt, 
Eas  herbas  herbis  aliis  porro  condiunt: 
Indiint  coriandrum,  feniculum,  alium,  atrum  holus, 
Apponunt  iiimicem,  brassicam,  betam,  blitum,    815 
Eo  lasserpici  lilDram  pondo  diluont: 
Teritiir  senapis  scelera,  quae  illis  qui  terunt 
Prius  quam  triuenmt  dculi  ut  extillent  facit. 
Ei  hdmines  cenas  libi  coquont,  quom  condiunt, 
Non  condimentis  condiunt,  sed  strigibus,  820 

Yiuis  conuiuis  intestina  quae  exedint. 
Hoc  hic  quidem  homines  tam  breuem  uitam  colunt, 
Quom  hasce  herbas  huius  modi  i^n  suom  [mjakiom 

congerunt 
Formidulosas  dictu,  non  essii  modo. 
Quas  herbas  pecudes  ndn  edunt,  homines  edunt.  825 
BA.  Quid  tii?  diuinis  condimentis  litere, 
Qui  prorogare  uitam  possis  hominibus, 
Qui  ea  ciilpes  condimenta?     CO.  Audacter  dicito: 
Nam  uel  ducenos  annos  poterunt  ufuere 
Meas  qui  essitabunt  escas  quas  condiuero.         830 
Nam  ego  cicilendi-um  quando  in  patinas  indidi 


810.  item  vel  itaem  ||  814.  alium  vel  allium  ||  816.  lasser- 
Pici:  lasarpici  ||  817.  senapis:  sinapis  Servius  Dan,  Charisius, 
PrisciamLH:  sixapim  |  sceleea  {item  Servius  Dan  et  Chari- 
sius):  scelerata  Priscianus:  celera  ]  q-illiS:  cum  illis  (item 
Priscianus):  quod  illi  Charisius  \  terit  Charisius  ||  818.  tri- 
UERONT  (contriuit  Charisius)  \  EXTiL(le)NT  {aiit  sic  aut  exstil- 
lent  Charisius  Priscianusque) :  extilient  vel  exilient  ||  819.  ubi- 
COCTJNT:  libi  (vcl  sibi)  coquint  |  cum  {sic  A)  vel  com  |  condiunt 
{sic  A)  vel  condunt  ||  820.  stigibus  {sed  b  s.  v.)  \\  821.  uiuas  || 
822.  QOLUNT  II  823.  herbas  {sic  A)  vel  herba  |  maluum:  sal- 
uum  II  824.  rORMiDULOSAM  I  ESSU:  esum  {corr  D  ras)  \\  830. 
QUiESSiTABUNT:  quis  essit  {vcl  esit)  habunt  |  condiuebO: 
condidero  ||  831.  cocilixdrl^m  |  patinasindldi:  patina 
scindidi  || 


ni2,43— 52.54.55.53.56— 62 [A]    PSEVDOLVS  53 

Aut  cepolendriim  aut  maceidem   aut  saucaptidem, 
Eaepse  sese  [patiuae]  feruefaciunt  ilico. 
Haec  ad  Neptuni  pecudes  condimenta  sunt: 
Ten-estris  pecudes  cicimandro  condio,  835 

[Aut]    Hapaldpside    aut    cataractria.      BA.  At    te 

Iiippiter 
Dique  omnes  perdant  ciim  condimentis  tuis 
Cumque  tuis  istis  omnibus  mendaciis. 
CO.   Sine  sis  loqui  me.     BA.  Loquere  atque   i  in 

malam  crucem. 
CO.  Vbi  omnes  patinae  feruont,  oninis  aperio:  840 
Is  odos  dimissis  pedibus  in  caeliim  uolat. 
BA.  Odds  dimissis  pedibus?  CO.  Peccaui  msciens. 
BA.  Quidiim?  CO.  'Dimissis  manibus'  uolui  dfcere: 
Eum  oddrem  cenat  Iupj)iter  cottidie. 
BA.    Si  niisquam  coctum  is^   quidnam   cenat  lup- 

piter?  845 

CO.  It  incenatus  ciibitum.  BA.  I  in  malam  crucem. 
Istacine  causa  tibi  bodie  nummum  dabo? 
CO.  Fatedr  equidem  esse  me  coquom  carfssumum: 
Verilm  pro  pretio  facio  ut  opera  appareat 
IMea,    qud    conductus  uenio.      BA.    Ad  fiirandum 

quidem.        850 
CO.  An   tu  muenire  pdstulas  quemquam  coquom 


832.  CEPOLEXDEUM:   sipolindrum    |    maccidem  (sic  A)  vel 
maecidem  j  sauccaptidem :  secaptidem  {corr  Ri)  '\\  833.  eaepsese: 
Eae  ipsae  sese  |  del  Buggiiis  ||  834.  haec:  Aec  |  neptuni  (sic  A) 
vel  neptum  ||  835.  terkestis  j  ciomalindro  ||  836.  haut:  Aaud 
vel  aut:  del  Guy  \  hapalosopide  |  cataractria  et  at  {sic  A)  vel 
cactaractria  et  ad  |j  837.  cum  {sic  A)  vel  quom  ||  838.  tuisistis: 
tuis  II  839.  siS:  scis  |  BA.  Loquere  {sicA)veJ  boquere  (b  minio) 
llN:  in    II    840.  feeuont:  feruent    ||    841.  demissis  {etiam  A) 
pedibus:  MANIBUS  |  uolant  ||  842.  post  v.  844  extat:  trai  Ac 
ODOS:  odor  I  dimissis  {vel  dimisis):  demissis  |  pedibus:  maxi- 
BUS  II  843.  QUiDUM^tDiMissiS:  BA.  Quidem  CO.  Quia  {vel  Quiam) 
demissis  {vel  dimissis)  [  manibus:  pedibus  ||  844.  odoeeM:  modo 
rem  |  cottidie  vel  cotidie  {sic  A)  \  cf.  ad  v.  S42  \\  845.  nusquam  {sic 
A)vel  numquam  |  coctumiS:  is  coctis  ||  846.  IT:  Id  ||  848.  essejME: 
me  esse  1|  850.  uexio:  ueni  ||  851.  coQUOai:  coqum  vel  coquam  || 


54 


PLAVTI 


III  2,  63—83  [A] 


Nisi  influinis  aiit  aquilinis  lingulis? 

<(BA.)>  An  tii  coquiuatum  te  ire  quoquam  postulas, 

Quin  ibi  constrictis  ungulis  cenam  coquas? 

Nunc  adeo  tu,  qui  meus  es,  iam  edico  tibi, 

Vt  nostra  properes  amoliri  *  *  omnia: 

Tum  ut  huius  oculos  lu  oculis  habeas  tuis. 

Quoquo  hic  spectabit,  eo  tu  spectato  simul. 

Siquo  hic  gi-adietur^  pariter  progredimino. 

Manum  si  protoUet,  pariter  proferto  manum 

Suom  siquid  sumet,  id  tu  sinito  sumere: 

Si  nostrum  sumet,  tu  teneto  altriiisecus. 

Si  iste  il3it,  ito:  stabit,  astato  simul. 

Si  conquiniscet  istic,  conquiniscito. 

Item  his  discipuHs  priuos  custodes  dabo. 

CO.  Habe  modo  bonum  animum.    BA.  Quaeso,  qui 

possum,  doce, 
Bonum  animum  habere,   qui   te   ad  me   adducam 

domum? 
CO.  Quia  sorbitione  faciam  ego  hodie  te  mea 
Item  ut  Medea  Peliam  concoxit  senem, 
Quem  medicamento  et  suis  uenenis  dicitur       870 
Fecisse  rursus  ex  sene  adulescentukim: 
Item  ego  te  faciam.     BA.  Eho,  an   etiam  es  ue- 

neficus? 


855 


860 


865 


853.  add  Sarac  \  quoquinatum  |  teiee:  tere  (i  s.  v.  B)  I 
quoquam  {sic  A)  vel  coquam  ||  854.  coxstictis  |  coquas  {sic  A) 
vel  quoquas  ||  855.  esiam:  est  am  ||  856.  properes  (sic  A)  vel  pro- 
peras  |  am;olibi**u*taomkiA:  ammoliri  (corr£?'as)  omiiia||  858. 
SPECTABITEO:  spectaui  te  o  II  859.  Siquo  hic  {sic  A)  vel  Si  hic 
quo  I  progredimino  {sic  A)  vel  progredimiui  ||  861.  Sinitos  || 
862.  ALTEEIMSECUS  (altrinsccus  etiam  gloss.  Plaut.)  ||  864.  con- 
quiniscet  {sic  A)  vel  conquiscet  (conquiniscesi  codd  Nonii)  \ 
dist  Luchsius  \  conquixiscito  :  conquiniscito  simul  (ceueto  si- 
mul  Nonius)  \\  865.  pkiuoS:  prius  ||  866.  bonum  animum  {sic  A) 
vel  animum  bonum  |  possim  doce:  possum  ||  867.  bonumani- 
MUM:  animum  vel  Hanimum  |  ad  me  {sic  A)  vel  adte  me  ||  868. 
hodie  te  {sic  A)  vel  te  hodie  ||  869.  me  de  apelleme  vel  me  de 
aijpellem  me:  meoeappellam  ||  871.  euesuS:  rursum  ||  872. 
ETIAMES:  etiam  II 


III  2,  84-101' [A]  PSEVDOLVS  55 

CO.  Immo  edepol  uero  |  hominum  seruator.     BA. 

Ehem,  873.  874 
Quanti  istuc  unum  me  coquinare  perdoces?  875 
CO.  Quid?     BA.  "^t  te  seruem,   nequid  surripias 

mihi. 
CO.   Si  credis,   nummo:  si^  non,  ne  mina  quidem. 
Sed  utnim  tu  amicis  hddie  an  inimicis  tuis 
Daturu's  cenam?    BA.  P61  ego  amicis  scfLicet. 
<^CO.y   Quin  tu[ill]ds  inimicos  pdtius   quam  ami- 

cds  uocas?   880 
Nam  ego  ita  conuiuis  cenam  conditam  dabo 
Hodie  atque  ita  suaui  suauitate  cdndiam: 
Vt  quisque  quicque  cdnditum  gustauerit, 
Ipsus  sibi  faciam  ut  digitos  praerodat  suos. 
BA.  Quaeso  hercle,  prius  quam  quoiquam  conuiuae 

dabis,  885 

Gustato  tute  prius  et  discipulis  dato, 
Vt  praerodatis  udstras  furtificas  manus. 
CO.  Fortasse  haec  tu  nunc  mihi  non  credis  quae 

loquor. 
BA.  ]VIolestus  ne   sis:    nimium  iam    tinnis:    tace. 
Em  iUic  ego  habito  | :  mtro  abi  et  cenam  coque,   890 
Propera.     PV.   Quiu    tu    is  acciibitum    et    conui- 

uas  cedo: 


873  sq.  Immo  {sic  A)  vel  Inmo  |  ueros  |  ehem  {om  #): 
magis  BA.  Ehem  mane  ||  875.  perdoces:  subdoces  ||  877.  sicre- 
DiS:  Sic  reddis  |  non:  nos  |  ne:  ckedisne  |  minA:  minas  ||  878. 
TTRUMTU:  utrum  ||  879.  Daturus:  corr  Lamh  \  4I^p0L:  pol  || 
880.  del  Lorenzius  \  uocas:  tuas  ||  882.  suauisuauitatecon- 
THAM:  suauitate  condim  ||  883.  quitq-  ||  884.  ipse:  Ipsos  {corr 
Bousa)  I  digitos  {sic  A)  vel  dictos  |1  885.  BA.  Quaeso  vel  Quaeso  | 
lUiQUAMCONUlUAE:  quicquam  conuiui  rel  conuiui  ||  886.  GU- 
-^TATO:  Gusta  II  887.  Vt  {sic  A)  vel  It  |  uostkaS:  iiras  vel 
Liestra  ||  888.  crediS:  credas  ||  889.  CO.  {sohis  B)  \  Molestus 
sic  A)  vel  Molestes  vel  Molestos  |  tace:  non  taces  vel  non 
places  II  890.  Em  illic:  illic  j  ABI:  habi  |  COQUE:  quo- 
que  II  891.  PROPERA:  Propere  |  CO.:  corr  Bo  |  quin:  quit  | 
TUIS:  uis  I  conuiuas:  properas  || 


56  PLAVTI     m2,102— 114;  IV  1,1—3  [A] 

Conrumpitur  iam  cena.    BA.  Em,  subolem  sis  uide: 

lam  hic  quoque  scelestus  est  coqui  sublingulo. 

Profecto  quid  nunc  primum  caueam  nescio: 

Ita  in  aedibus  sunt  fiires,  praedo  in  proxumost.    895 

Nam  mibi  hic  uicinus  apud  foinim  paulo  prius 

Pater  Calidori  |  opere  edixit  maxumo, 

Vt  mihi  cauerem  a  Pseiidolo  seruo  suo, 

Ne    fidem   ei  baberem:   nam  eum  circum  ire    in 

hunc  diem, 
Vt  me,  si  posset,  muliere  interuorteret.  900 

Eum  promisisse  firmiter  dixit  sibi, 
Sese  abducturum  a  me  dolis  Phoenicium. 
Nimc  ibo  intro  atque  edfcam  familiaribus, 
Profecto  nequis  quicquam  credat  Pseiidolo. 


ACTYS  IV 

PSEVDOLVS.  SIMIA 

SERVOS  SYCOPHANTA 

PS.  Si  umquam  quemquam  di  immortales  uoluere  esse 

auxilio  adiutum,    905 

Tum  me  et  Calidorum  seruatum  uolunt  esse  et  lenonem 

extinctum, 

Quom  te  adiutorem  genuerunt  mihi  tam  doctum  homi- 

nem  atque   astutum. 


892.  BA.  vel  CO.    ||    893.  coqui:   QUOQ(ui)    |    SUBLinculO: 
sublincio  (corr  Loewius)  \\  896.  nam:  lam  |  mihi  hic:  mihi  ||  897. 

CALUDORI  I  EDIXIT:   fecit  ||  898.  AESrEUDOL(o)  ||  899.    NE:   Neu   I 

ficlem  ei  {sic  A)  vel  fide  me    |    ire:  iret   ||    900.  posset  (sic  A) 
vel  possit  II  901.  fortitee  ||  904.  pseudolo  {sic  A)  vel  pseudole  11 

905.  QUICQUAM  I  DIEVIMOKTALES :    dii   mortales     I     UOLUEEUNT   || 

906.  calydorum  {sic  A)  vel  cai(l)idorum    |    seruatum:  serutum 
vel  seruum  ||  907.  adiutorem  {sic  A)  vel  adtutorem  || 


rV  1,  4—16  [A]  PSEVDOLVS  57 

Sed  ubi  fllic  est?  sumne  ego  homo  msipiens,  qui  liaec 

mecum  egomet  loquar  solus? 

Dedit  uerba  mihi  hercle,  ut  opinor.  909* 

Malus  cum  malo  stulte  caui.  909^ 

Tum  pol  ego  interii,  homo  si  ille  abiit:  neque  hoc  dpus 

quod  uolui[t]  hodie  efficiam. 
Sed  ecciim  uideo  uerbeream  statuam:  ut  it,  ut  magnifice 

infert  sese.  911 

Ehem,  te  hercle  ego  circumspectabam :  nimis  metuebam 

male  ne  abisses. 
SI.  Fuit  meum  officium  ut  facerem,  fateor.     PS.  Vbi 
restiteras?    SI.  Vbi  mihi  lubitumst. 
PS.  Istud  ego  satis  scio.    SI.  Qur  ergo  quod  scis  me 
rogas  ? 
PS.  At  hdc  uolo,   monere  te.     SI.  Monendu's  ne 
me  moneas.  915 

PS.  Nimis  tandem  ego  aps  te  contemnor. 
<(SI.)>  Quippe  ego  te  ni  contemnam, 
Stratioticus  homo  qui  cluear? 
PS.  lam  hoc  uolo  quod  occeptumst  agi.     SI.  Numquid 

agere  aliud  me  uides? 
PS.  Ambula  ergo  cito.  SI.  Immo  dtiose  uolo.  920 
PS.  Haec  ea  occasiost:  dum  ille  dormit^  uolo 

Tu  prior  ut  occupes  adire. 
SI.  Quid  prdperas?  placide:  ne  time.  923* 

908 — 910.  sic  A:  tres  v.  sunt  in  B  ( —  dedit  [sed  Quid]  —  caui 
[serfMalus])  ||  908.  qui:  quid  ||  909.  malo  {sic  A)  vel  malos  ||  910. 
INTERI  I  ABnT :  habiit  {corr  B  ras)  \  del  Bo  \  hodie  :  ego  hodie  || 
911.  eccum  (sic  A)  vel  heccum  |  utit:  uti  ||  913.  dimetris 
discr  A  |  SI.  Fuit  vel  Fuit  |  meum  {sic  A)  vel  me  eum  | 
914 — 919.  sic  A  {sed  v.  918  —  iam).-  quattuor  v.  sunt  in  B 
( —  te  —  contemnor  —  PS.  lam  [sed  Stratiocus])  ||  914.  istud: 
ipsuc  vel  ipsum  |  ergoquod:  ego  quo  ||  915.  Monendus:  corr 
Loewius  I  MONEAS:  moneat  ||  917.  ni:  me  ||  918  sq.  stratioticuS: 
Stratiocus  |  homo  qui:  essehomo  |  cluear  PS.  lam  ||  Hoc:  cluea- 
eiam  II  HOC:  discr  Lachm  \  ^I^nunquid:  nunc  quid  (jpers.  add  D)  | 
ALIUDAGERE  |i  921.  PS.  Hec  veZ  Hec  ||  922—924.  sic  A  {evanido 
V.  922):  tribus  comp)-  B  { —  placide  [sed  ne  et  altero  v.  ah  initio 
reducto']  —  palam)  ||  923*.  PS.  Quid  vel  Quid:  corr  Py  \\ 


58  PLAVTI  IV  1,  16—29  [A] 

Ita  ille  faxit  Iiippiter,  923*^ 

Yt  ille  palam  ibidem  ad<(s)>iet, 
Quisqufs  illest  qui  adest  a  milite.  924^ 

Numquam  edepol  erit  ille  potior  Harpax  quam  ego. 

iiabe  animiim  bouum:    925 
Piiicre  ego  hanc  explicatam  tibi  rem  dabo. 
Sfc  ego  illum  dolis  atque  mendaciis 
In  timorem  dabo  militarem  aduenam, 
Ipsus  sese  lit  neget  esse  eum  qui  siet 
Meque  ut  esse  aiitumet  qui  fpsus  est.    PS.  Quf 
potest?  930 

SI.  Occidis  me,  quom  istuc  rogitas.    PS.  0  hominem 

lepidum. 
<(SI.^  Te  quoque  etiam,  dolis  atque  mendaciis, 
Quf  magister  miLi's  antidibo  lit  scias. 
PS.  Iiippiter  te  mihi  seruet.     SI.  Immd  mihi. 
Sed  uide,  ornatus  hic  me  satis  cdndecet?    935 
PS.  Optume  habet.     SI.  Esto. 
PS.  Tantiim  tibi  boni  di  immortales  duint,  quantum 

tu  tibi  <(ex)6ptes: 
Nam  si  exoptem  quantiim  dignu's,  tantiim  dent,  mi- 

nus  nild  sit: 

Neque  ego  hdc  homine  quemquam  uidi   magis  ma- 

lum   et   maleficum.       SI.   Tun   fd   mihi? 

PS.  Taceo.  939* 

Sed  ego  quae  tibi  bona  dabo  et  faciam,  si  hanc  sdbrie 

rem  accurassis.  939*^ 


924.  atiet:  add  Ca  |  qui  (sic  A)  vel  quia  ||  926.  elm  ||  927. 

SIC:    Si  II  929.    IPSUS:    Ipse  I   ESSEEUM:  eum  eSSe  ||  930.  AUTUMET: 

aut  tum  et  |  PS.  (vel  ^)  Quid:  qui  ||  931.  cf.  adv.263  \\  932.  add 
m  I  atq-:  atque  etiam  ||  933.  accessit  ex  A  (932.  934  compr  B)  \ 
AXTEIDIBO  II  934.  PS.  luppiter  vel  luppiter  ||  935  sq.  compr 
B  I  satis:  SA(tiri)  |  condecet  [sic  A)  vel  condedit  |  optume  vel 
obtume  ||  937.  dii  mortales  vel  diim  mortales  I  diunt:  corr  Piiis  I 
add  Goe  \\  938.  dignus:  corr  Bi  \  siT{vel  st):  est  ||  939^.  St 
Tun:  TUN  I  PS.  Taceo:  taceo  {cimi  v.  939^  compr  B)  ||  939''. 
duo  sunt  in  A  v.  { —  faciam)  |  quantibi  vel  quam  tibi  |  dona 
(Dona  B):  corr  Dousa  \  accurassis  {sic  A)  vel  accurasses  || 


IV  1,  29—42  [A]  PSEVDOLVS  59 

SI.  Potin  ut  taceas?   meinorem  inmemorem  facit  qui 

monet  quod  memor  meminit.     940 

Teneo  dnmia:   iu  pectore   condita  sunt:   meditati  sunt 

mihi  doli  docte. 
PS.  Probus  est  liic  homo.    SI.  Neque  hic  est  neque  ego. 
PS.  At  uide,  ne  titubes.    SI.  Potin 
lit  taceas? 
PS.  Ita  me  di  ament  —  SI.  Ita  non  facient:  mera  iam 

mendacia  fiindes. 
PS.  Vt  ego  6b  tuam^  Simia,  perfidiam  te  amo  et  metuo 

et  magni  facio. 
SI.  Ego  istiic  aliis  dare  cdndidici:  mihi  optrudere  non 

potes  palpum.  945 

PS.  Vt  ego  accipiam  te  hodie  lepide,  ubi  effeceris  hoc 

opus  —  SI.  Hahahe. 
PS.  Lepidd  uictu,  uino,  linguentis  et  inter  pocula  pul- 

pamentis. 
Ibidem  ilna  aderit  mulier  lepida,  tibi  sauia  super  <(sa^uia 

quae  det. 
SI.  Lepide  accipis  me.    PS.  Immo  si  effici<(e>s,  tum  faxo 

magis  (idy  dicas. 
SI.  Nisi  effecero,   cruciabiliter  carnifex  me  ac- 

cipito.  950 

Sed  propera  mihi  monstrare,  ubist  lenonis  dstium. 
PS.   Tertium  hoc  est.      SI.   St,  tace:   aedes  hiscunt. 

PS.  Credo  animd  malest 


940.  SI.  Potin  vel  Potin    |   ut  taceas  {sic  A)  vel  ultaceas  | 
inmeinorem  (kmjjemoeem)  vel  immemoram   |    Quoi    ||    941.  IN- 

PECTOEEOMNIA  |    SUNTMIHI:    SUnt     ||     942.    ESTHIC :   hic    est    |    At 

tude  vel  Atude :  aduide  |  potinut  :  Potinum  |  taceas  {sic  A)  vel 
tateas  ||  943.  PS.  Ita  vel  Ita  |  faciet  |  mera  iam:  meram  | 
FUNDis  II  944.  ob  tuam  {sic  A,  ut  vid)  vel  optuam  |  simia  :  simiam 
{corr  D  ras)  \  teamoetamoetmetuo  |  magnifacio  (sic  A)  vel 
magnifico  ||  946.  accipiam  te  hodie  {sic  A)  vel  hodie  te  accipeam  | 
spat  om  A,  ut  vid  \\  948.  Ibidem  {sic  A)  vel  libidem  |  ApE(rit): 
aperit  ||  949.  effici  vel  efficis :  corr  Herm  \  add  Bi  \\  950.  cf.  ad 
V.  263  II  951.  ubi  sit  {veJ  sit  sit)  ostenonis  aedium:  corr  Schmidtius  (| 
952.  PS.  Tertium  vel  Tercium  |  Sitace :  corr  Gru  \  PS.  add  D  \\ 


60  PLAVTI       IV1,43— 45;2,1  — 10[A] 

Aedibus.     SI.  Quicl  iam?    PS.  Quia  edepol  ipsum 

lenonem  euomunt. 

SI.   lUicinest?     PS.   Illic  est.     SI.   Mala  mercist. 

PS.  flluc  sis  uide, 

"^t  transuorsus,  ndn  prouorsus  cedit,  quasi  cancer 

solet.  955 


BALLIO.      PSEVDOLVS.        SIMIA 

LENO  SERVOS         SYCOPHANTA 

BA.  Miiius  malum  hunc  hominem  esse  opinor  quam 

esse  censebam  coquom: 
Nam  nil  etiam  dum  barpagauit  praeter  cyathum 

et  cantharum. 
PS.  Heiis  tu,  nunc  occasiost  et  tempus.     SI.  Te- 

cum  sentio. 
PS.  Ingredere  in  uiam  dolose:  ego  hic  in  insidiis 

ero. 
SI.  Habui  numerum  sedulo :  hoc  est  sextum  a  porta 

prdxumum  960 

Angiportum:  in  id  angiportum  me  deuorti  iusserat. 
Qudtumas  aedis  dixerit,  id  ego  admodum  incertd 

scio. 
BA.  Qufs  hic  homo  c<^h^lamydatus  est?  aut  lindest? 

aut  quem  quaeritat? 
Peregrina  facies   uidetur  hdminis  atque  igndbilis. 
<^SI.^  Sed  eccum  qui  ex  incerto  faciet  mihi  quod 

quaero  certius.  965 


I 


953.  SL  et  PS.  vel  Q.  et  SL  ||  954.  SL  om  B  \  SL  mala  mer- 
cist.  PS.  illuc:  (4|:malast)ME(rs#illu)c  ||  955.  Non  prorsus  uerum 
ex  transuerso  {vel  extran  uerso:    extrauersus  gloss.  Pl.)-.  non- 

PKOSUSUE {corr  ex  Varrone)    ||    957.  dumetiam    |    cyathum 

{sic  A)  vel  crathum  |  et  cantarum  (sic  A)  vel  et  et  cantharum 
959.  poLOSEEGO:  dolos  ego  (vel  et  ego)  et  ||  960.  poetaad 
961.  lUSSERAT:  iusseras  ||  962.  Quotum  as  (vel  has)  |  incerte 
965.  add  Sarac  1  faciet  vel  faciem  11 


IV  2,  11—23  [A]  PSEVDOLVS  61 

<^BA.)>  Ad  me  adit  recta.    linde  ego  hominem  hunc 

esse  dicam  gentium? 
SI.  Heiis  tu,  qui  cum  hirquma  barba  <^a)>stas^  re- 

sponde  quod  rogo. 
BA.  Eho,  au  non  prius  salutas?  <(SI.)>  NuUast  mihi 

salus  dataria.      968.  969 
BA.  Nam  pol  hinc  tantumdem  accipies.  PS.  lam  mde 

a  principio  probe.     970 
SI.  Ecquem  in  angipdrto  hoc  hominem  tii  nouisti, 

te  rogo. 
BA.  Egomet  me.     SI.  Pauci  istuc  faciunt  homines 

quod  tu  praedicas: 
Nam  iii  foro  uix   decumus   quisquest,    qui   ipsus 

sese  uouerit. 
PS.  Saluos  sum:  iam  philosophatur.    SI.  Hdminem 

ego  hic  quaero   malum, 
Legirupam,  inpuriim,  peiiurum  atque  impium.    BA. 

Me  quaeritat:  975 

Nam  illa  mea  sunt  cognomenta:  nomen  si  memoret 

modo. 
Quid  est  ei  homini  nomen?    SI.  Leno  Ballio.    BA. 

Sciuih  ego? 
Ipse   ego   is  sum,    adulescens,    quem    tu   quaeris. 

SI.  Tun  es  BaUio? 
BA.  Ego  enimuero  is  sum.    SI.  Vt  uestitu's,  es  per- 

fossor  parietum.  979. 980 


966.  add  Sarac  \  mea  ditrecta  vel  mea  directa  ||  967.  hir- 
quin  astas  barba:  corr  Ca,  trai  Fl  cum  A  \\  968  sq.  ehonon  || 
970.  BA.  Nam  vel  Nam  |  SI.  |  probe:  probi  ||  971.  SI.  Ecquem 
vel  Ecquem  |  hoc  homiuem  {sic  A)  vel  hominem  |  xouiSTi: 
nonuisti  vel  non  uidisti  ||  973.  quisqest:  quisquis  est  |  ij)su 
sese:  IPSUSSE  ||  974.  PS.  Saluos  vel  Saluos  ||  975.  Legirupam  vel 
Lege  rupam:  legirupcm  |  inpueum:  implum  |  peiiurum:  peiu- 
rum  vel  periurum  |  lmpium:  improbum  ||  976.  iiEASUNT:  sunt  || 
977.  (no)MENHOMlNl  I  SCIUIN:  Scibin  vei  Sciuin  ||  978.  EGOIS — : 
ego  istum:  corr  Gru  \  quaeris:  quaeritas  |  ^^tcneS:  tune  es  || 
979  sq.  uestitus:  corr  Bi  \  est:  corr  Ac  {cum  A,  ut  vid)  \  (per)- 
FOSSOR :  perforor  |  parietu(u  ?)  II 


62  PLAVTI  IV  2,  24—36  [A] 

BA.  Credo,  in  tenebris  conspicatiis  si  sis  me,  apsti- 

neas  manum. 
SI.    Erus    meus    tibi    me   salutem   miiltam   uoluit 

dicere. 
Hanc  epistulam  accipe  a  me:  banc  me  tibi  iussit 

dare. 
<BA.)  Quis  is  bomost  qui  iiissit?    PS.  Perii,  nunc 

homo  in  medio  lutost. 
Nomen  nescit:  haeret  haec  res.     BA.  Quem  hanc 

misisse  ad  me  autumas? 
SI.  Nosce  imaginem:  tute  eiius  nomen  memoratd 

mihi,  986 

Vt  sciam  te  Ballionem  esse  ipsum.    BA.  Cedo  mihi 

epistulam. 
SI.  Accipe  et  cognosce   signum.     BA.   Oh,  Poly- 

machaeroplagides 
Pilrus  putus  est  ipsus:  noui.    heus,  Pdlymachaero- 

plagidi 
Ndmen  est.     SI.   Scio   iam  me   recte  tibi  dedisse 

epistulam,  990 

Pdstquam     Polymachaeroplagidae     elocutus     nd- 

men  es. 
BA.  Quid  agit  is?     SI.  Quod  homo  edepol  fortis 

atque  bellatdr  probus. 
Sed  propera  hanc  pellegere  quaeso  epistulam  — 

ita  negdtiumst  — 


981.  MAXU(u.^)  II  982.  SI.  Serus  velEras  \  multam  (sic  A)  vel 
multa  II  983.  Hanc  {sic  A)  vel  Han  asc  |  han  ||  984.  adcl  D^  \ 
homost  (sic  A)  vel  liomo  si  |  SI.  |  peeii:  periit  |  lutost:  tuto 
est  II  985.  AT  II  986.  EnuS:  eius  ||  988.  accipeet:  Accipe  |  oh: 
oho  I  POLYMACHAEROPLACiDES:  polyniacero  placides  vel  poly- 
machaero:  corr  Guy  duce  Salm  {itetn  postea)  ||  989.  Purus  vel 
BA.  Purus  I  PUTUS  {item  Konius) :  mutus  |  heuspolumachaero- 
PLACiDi:  heus.  PS.  {vel  -^)  polymachaeroplacides  ||  990.  me- 
KECTETiBi:  tibi  me  recte  ||  991.  polymachaeroplacidem  :  poly- 
machero  placide  {vel  placiden):  corr  Guy  |  es:  se  ||  992.  Quro: 
Sed  q^uid  |  SI.  Quod  (4^:quod)  vel  uod  ||  993.  perlegere  j  ne- 
gotium  est  {sic  A)  vel  negotius  est  || 


IV  2,  37-57  [-  55  A]        PSEVDOLVS  63 

Atqiie    accipere    argentum    actutum    mulieremque 

emittere. 
Nam  necessest  hodie  Sicyoni  me  esse  aut  cras  mor- 

tem  exsequi:  995 

Ita  erus   meus  est  imperiosus.     BA.  Ndui:  notis 

praedicas. 
SI.  Prdpera  pellegere  ergo  epistulam.   BA.  Id  ago, 

si  taceas  modo. 
'Miles  lenoni  Ballioni  epistulam 
Conscriptam  mittit  Polymachaeroplagides, 
Imagine[m]  obsignatam  quae  inter  nos  duo     1000 
Conuenit  olim.'     SI.  Sumbulu[m]st  in  epistula. 
<(BA.)>  Video  et  cognosco  signum.  sed  in  epistula 
Nullam  salutem  mittere  scriptam  solet? 
SI.  Ita  militaris  disciplinast,  Ballio: 
Manil  salutem  mfttunt  bene  uolentibus,        1005 
Eadem  malam  rem  mittunt  male  uolentibus. 
Sed  ut  dccepisti,  perge  opera  experirier, 
Quid  epistula  ista  narret.    BA.  Ausculta  modo. 
'Harpax  calator  meus  est  ad  te  qui  uenit  — ' 
Tun  es  is  Harpax?     SI.  Ego  sum:  atque  ipse 

harpax  quidem.        10 10 
BA.  'Qui  epistulam  istam  fert:  ab  eo  argentum 

accipi, 
Cum  eo  simitu  miilierem  mitti  uolo. 
Saliltem  scriptam  dignumst  dignis  mittere: 
Te  si  arbitrarem  digiium,  misissem  tibi.' 


994.  mulieremque  mihi:  mijliekem  {corr  Guy)  ||  995.  necesse 
est  {sic  A)  vel  necesse////// 1|  997.  SI.  Propera  vel  Propera  |  epistu- 
lam  ergo  (etiamA):  trai  JBo  \  si  taceas  modo:  (t)ACiTysiSM0D0  || 
998.  ballioni  epistulam  {sic  A)  vel  ballioni  ||  999.  polymachero- 
placides:  POLijMACHA(erop)LA(cides)  ||  1000.  del  Gul  \  (4tsu)ME0- 
L(um)ST:  simbolum  est:  del  Ei  \\  1U02.  2^ost  v.  1003  habet  A  || 
1004.  baltio:  corr  B  ciim  A  \\  1006.  mittit  ||  1007.  orEEA:  ope- 
ram  ||  1008.  narret  {sic  A)  vel  naret  1|  1009.  aepax  ||  1010.  ishae- 
PAX:  sapbax  |  barpax:  hapax  ||  1011  sq.  BA.  Qui  vel  Qui  | 
accipietl|Cum  {vel  quom):  ACClPrljcuM :  correxinms  \  simitu  {item 
gloss.  Pl.):  simit  vel  simul  |  muiierem  {sic  A)  vel  multe  rem  || 


64  PLAYTI  IV  2, 58. 59;  3,  1—15 

SI.   Quid  niinc?     BA.   Argentum   des,    abducas 

miilierem.  1015 

SI.  Yter  remoratur?     BA.    Qum  sequere    ergo 

intro.     SI.  Sequor. 


PSEVDOLVS 

SERVOS 

PS.  Peiorem    ego    hominem   magisque  uorsute 

malum 
Numquam  edepol  quemquam  uidi  quam  hic  est 

Simia : 
Nimisque   ego    illum    hominem    metuo    et   for- 

mido  male, 
Ne    malus    item    erga    me    sit,    ut    erga    illum 

fuit:  1020 

Ne  in  re  secunda  nunc  mihi  obuortat  cornua, 
Si  occasionem    [ceperit]    capsit.    ''■qui    sit   ma- 

lus.  1022.  1023 

Atque  edepol  equidem  nolo:  nam  illi  bene  uolo. 
Nunc  iJi  metu  sum  maxumo  triplici  modo.  1025 
Primum    omnium    iam  hunc   comparem  metuo 

meum, 
Ne  deserat  me<^d)>  atque  ad  hostis  transeat. 
Metuo  autem^  ue  erus  redeat  etiam  dum  a  foro: 
Ne  capta  praeda  capti  praedones  fuant. 
Quom  haec  metuo,   metuo   ne  ille  huc  Harpax 

aduenat  1030 

Prius   quam  hmc  hic  Harpax  abierit  cum  mu- 

liere. 
Perii  hercle:  nimium  tarde  egrediuntur  foras. 


1015.  SI.  Quid  vel  Quid  ||  1016.  SI.  Vter  vel  Vter  |  BA.  vel  #  | 
rego  I  SI.  vel  #  1|  1018.  simia  vel  similia  ||  1020.  erga  vel  ergas|| 
1022  sq.  del  Ca  \  capsti:  corr  Ca  ||  1027.  add  Bo  \  transeant 
{sed  alt.  n  s.  v.  B)  \\  1029.  fuant  vel  fiant  ||  1031.  cum  vel 
quom  II 


IV3,  16— 19;4, 1-13[11— A]     PSEVDOLVS  65 

Cor  conligatis  uasis  expectat[a]  meum, 

Si  non  educat  miilierem  secum  simul, 

Vt  exulatum  ex  pectore  au[t]fugiat  meo.  1035. 1036 

Victor  sum:  uici  caiitos  custodes  meos. 


STMTA  PSEVDOLVS.      PHOENICIVM 

SYCOPHANTA        SERVOS  MERETRIX 

SI.  Ne  plora:  nescis  lit  res  sit,  Phoenicium, 
Verum  haiid  multo  post  faxo  scibis  accubans. 
Non  ego  te  ad  illum  diico  dentatiim  uirum  1040 
IVIacedoniensem,  qui  te  nunc  flentem  facit: 
Quoiam  esse  te  uis  maxume,  ad  eum  ''■duco  te: 
Calidoram   haud  multo  pdst  faxo  amplexabere. 
PS.  Quid  tu  intus,  quaeso,  desedisti?  quam  diu 
JVIihi  cdr  retunsu<m)st  oppugnando  pectore.  1045 
SI.  Occasionem  repperisti,  uerbero, 
Vbi  perconteris  me     ****** 
*****     iiLsidiis  hostilibus. 
Quin  hiiic  metimm*  gradibus  militariis? 
PS.  Atque  edepol  quamquam  nequa<(m)>  homo's, 

recte  mones.        1050 
Ite  hac,  triumphe,  ad  cantharam  recta  uia. 


1035  sq.  exolatum  vel  exulatum  |  del  Ca  ||  1037.  uici  cautos 
vel  uicia  aut  os  ||  1039.  his  exhibent  CD  \\  1041.  quile  nunc  vel 
qui  lenonem:  corr  Ca  \\  1042.  te  esse:  trai  Ca  ||  1043.  calidorum 
vel  calydonim  |  amplexabere  vel  amplexauere  ||  1045.  add  Ca  \ 
obpugnando  vel  opugnando  ||  1047  sq.  lac  sign  Bi  \  percuncte- 
tis  II  1049.  HINC:  hic  vel  hii  |  militaribus  solus  D  ante  corr  \\ 
1050.  nequa  (etiam  A)  \  homo  es:  homo  ||  1051.  om  CD  \  tei- 
UMPHE:  triumphi  {item  membr.  Turn.)  \\ 


Plavti  Cohoedi.^-E  VI 


66  PLAVTI         IV  5, 1— 11 ;  6, 1—3  [A] 


AOTYS  lY 

BALLIO 

LENO 

Hahae,  nunc  demum  mi  animus  in  tuto  locost^ 
Postquam    iste    hinc    abiit    atque   abduxit  mii 

lierem. 
lube  niinc  uenire  Pseudolum,  scelerum  caput, 
Et  abdiicere  a  me  miilierem  fallaciis.  1055> 

Conceptis  hercle  uerbis,  satis  certo  scio, 
Ego  periurare  me  mauellem  miliens 
Quam  milii  illum  uerba  per  deridiculum  dare. 
Nunc  deridebo  hercle  hominem,  si  conuenero. 
Verum  m  pistrino  credo,  ut  conuenit,  fore.     1060 
Nunc  ego  Simonem  mihi  obuiam  ueniat  uelim, 
Vt  mea  laetitia  laetus  promiscam  siet. 


SIMO.     BALLIO 

SENEX        LENO 

SI.  Vissd  quid  rerum  meus  Vlixes  egerit, 

lamne  habeat  signum  ex  arce  Ballidnia. 

BA.  0  fortunate,  cedo  fortunatam  manum.     1065 


1052.  MmiDEMUM  i  LOCOEST:  est  loCO  |1  1054.  lUBENUNC  (nunc 

iube  Servius  Dan)-.  Libet  nunc  |  speudolum  ||  1057.  periurare 
{sic  A)  vel  peiurare  |  memauellem:  maueUem  me  ||  1058.  deri- 
diculum  {sic  A,  ut  vid)  vel  dericulum  ||  1059.  conuenero  {sic  A, 
sed  ut  pro  si  paullo  plus,  velut  cum,  videatur  habuisse)  vel 
conuero  ||  1060.  pistrinO:  pristrinum  vel  pistrinum  ||  1061. 
simonem  {sic  A)  vel  sumonem  |  obuiam  {sic  A)  vel  ouiam  | 
(ueni)AT:  uenitat  vel  uenire  vel  uentre  ||  1062.  promiscaM:  pro- 
misca  vel  promiscua  ||  1063.  scaenam  om  A  |  uiSSO:  Viso  | 
Quldreeum:  quirerum  vel  quiserum  |  meuS:  meiis  vel  meum  || 
1064.  BALLIONIA:  balliona  vel  ballcona  ||  1065.  manum:  Mopo- 

MANUM  II 


IV  C,  4-24  [—22  A]  PSEVDOLVS  67 

SI.  Quid  est?  BA.  lam  —  SI.  Quid  iam?  BA.  Nil 

est  quod  metuas.    SI.  Quid  est? 

Venitue  liomo  ad  te?    BA.  Ndn.     SI.  Quid  est 

igitiir  boni? 
BA.  Minae  uiginti  sanae  et  saluae  sunt  tibi, 
Hodie  quas  aps  te<^d)>  est  stipulatus  Pseiidolus. 
SI.  Velim  quidem  hercle.    BA.  Rdga  me  uiginti 

minas,  1070 

Si  ille  hddie  |  illa  sit  potitus  miiliere 
Siue  eam  tuo  gnato  hddie,  ut  promisit,  dabit. 
Roga,  dpsecro  hercle:  gestio  promittere, 
Omni^us  modis  tibi  esse  rem  ut  saluam  scias: 
Atque  etiam  habeto  miilierem  dond  tibi.      1075 
SI.   NuUumst  periclum,  qudd  sciam,  stipularier, 
Vt  cdncepisti  uerba.     uiginti  minas 
Dabm?    BA.  Dabuntur.   SI.  Hdc  quidem  actumst 

haii  male. 
Sed  cdnuenistin  hdminem?     BA.   Immo   ambd 

simul. 
SI.  Quid  ait?    quid  narrat?    quaeso,  quid  dicit 

tibi?  1080 

BA.  Nugas  theatri:  uerba  quae  in  comoediis 
Solent  lenoni  dici,  quae  pueri  sciunt: 
Malum  et  scelestum  et  peiurum^  aibat  esse  me. 
SI.   Pol  haii   mentitust.     BA.  Ergo    haud    ira- 

tiis  fui. 
Nam  quanti  refert  ei  nec  recte  dicere,         1085 
Qui  nil<i)>  faciat  quique  infitias  ndn  eat? 


1066.  9(uidi)AiMQUiD(est):  Simo  SI.  quid  est  {vel  quidem) 
BA.  lam.  SI.  quid  iam  BA.  nihil  est  {vel  nihilem) :  corr  Bent  \ 
quid  est  vel  quidem  ||  1067.  igitueest  ||  1069.  teest  {item 
Priscianus):  te  inde  est:  corr  Bi  \  stipulatuS:  instipulatus 
{item  Priscianus)  ||  1072.  promisit  vel  prosit  ||  1073.  eogA:  Ro- 
gato  II  1076.  ESTPEKi(cl)UM :  periclumst  ||  1078.  hau  vel  haud  || 
1079.  (a)MBO:  ambos  |!  1083.  peiukum:  periurum  |  aibat:  aie- 
bant  II  1084.  hau  et  ergo  {sic  A)  vel  haud  et  ego  ||  1085.  ei  neg 
recte  vel  nec  recte  ||  1086.  add  Ca  \\ 


68  PLAVTI  IV  6,  25—40 

(Sl.y    Quid    est    quod   nou  metuas  ab   eo?    id 

audire  expe[c]to. 
BA.   Quia  numquam   [a  me]  abducet  mulierem 

iam  nec  potest. 
+  Memimstin  tibi  me  dudum  dicere 
Eam  uenisse  militi^  Macedonio?  1090 

SI.  Memini.     BA.  Em,  illius  seruos  hiic  ad  me 

argentum  attulit 
Et  obsignatum  silmbolum  —  SI.  Quid  pdstea? 
<(BA.    Qui)>  inter  me  atque  illum  mflitem  con- 

uenerat. 
[BA.]    Is    secum   abduxit  miilierem  hau  multo 

prius. 
SI.  Bonan  fide   istuc   dicis?     BA.  Vnde   ea  sit 

mihi?  1095 

SI.  Vide  modo   ne  illic  sit  contechnatus  qufp- 

piam. 
BA.  Epistula  atque  imago  me  certilm  facit: 
Qui   illam  quidem   iam  +in  Sicyonem   ex  urbe 

abduxit  modo. 
SI.  Bene  hercle  factum.     quid  ego  cesso  Pseu- 

dolum 
Facere  ut  det  nomen  ad  Molas  coloniam?    llOO 
Sed   quis  hic  homost  chlamydatus?     BA.  Non 

edepol  scio: 
Nisi  ut  obseruemus  quo  eat  aut  quam  rem  gerat. 


1087.  quid  non:  corr  Ca  \  del  Beroaldus  \\  1088.  numquam 
vel  nunc  quam  |  del  Bent  \\  1092.  obsignatum  vel  eboh  signa- 
tum  II  1094.  hau  vel  haud  ||  1095.  Bonam  fidem:  corr  B  ras  \\ 
1096.  contechnatus  vel  conthecnatus  jj  1098.  inszyonem  vel  in- 
szionem  ||  1101.  chlam  mi  datus  vel  clamidatus  jj 


IV  7,  1—18  [18  A]  PSEVDOLVS  69 

HARPAX.     BALLIO.      SIMO 

CACVLA  LENO         SENEX 

HA.  Malus  et  nequamst  homo    qui  ml<i>  eri  |  impe- 

rium  sui  seruos  facit: 
Nil<^i)st  autem  suom  qui  dfficium  facere  inmemor  est 

nisist  admonitus. 
Nam  qui  liberds  se  ilico  esse  arbitrantur,    1105 
Ex  conspectu  eri  si  sui  se  abdiderunt, 
Liixantur,  lustrantur,  comedunt  quod  habent,  ei  nomen 

diu 
Seruitutis  ferunt: 
Nec  boni  ingeni  quicquam  in  is  inest, 
Nisi  ut  improbis  se  artibus  teneant.      iiio 
Cum  his  mihi  nec  locus  nec  sermo  conuenit  neque 
is  umquam  nobilis  fui.     llll.  1112 
Ego,    ut   mihi   imperatumst,    etsi  abest,    hic  adesse 

erum  arbitror. 
Nunc  ego  illum  metuo  quom  hic  non  adest, 
Ne  quom  adsiet  metuam:  ei  rei  operam  dabo.     1115 
Nam  in  taberna  usque  adhuc  siuerat  Syrus, 
Quoi  dedi  symbolum.    mansi  ut  iusserat: 
Leno  ubi  esset  domi,  me  ai[e]bat  arcessere. 
Veiaim  ubi  is  non  uenit  nec  uocat, 
Venio  huc  ultro  ut  sciam  quid  rei  si[e]t,  ne  iUic  homo 

me  ludfficetur:    1120 


1103.  eri  imperiuin  vel  imperiiun  eri  ||  1104.  Nisi  (sic)  B  \  est 
admonitus  vel  acleo  monitus  ||  1105.  esse  illico  {vel  ilico)  se:  trai 
Ri  II  1106.  si  sui  vel  //////sui  {er.  su)  ||  1107  sq.  compr  B:  discr 
Spengelius  \  Luxantur  Nonius,  Paulus:  Luxuriantur  iantur  vel 
Luxuriantur  |  habente  in  omen  vel  habenti  nomen  ||  1109 — 1112. 
tres  sunt  in  B  v.  ( —  ut  im[Probis]  —  sermo):  discripsimus  ducibus 
Iti  et  Spengelio  \\  in  is  vel  inhis  j  nec  vel  hec  |  neque  iis  vel  is  11 
1113.  imperatumst  vel  Impetratum  est  {sic  B)  \  abest  vel  abem  (j 
1114  sq.  cf.  ad  v.  263  \  metuam  vel  metuiam  ||  1116.  intabema 
vel  inter  bema  |  sineret:  corr  Vossius  ||  1117.  mansi  vel  mansit  || 
1118.  aiebat  vel  alebat:  corr  Bent  \  arcessere  vel  arcersere  vel 
accessere  ||  1119.  ubi  vel  iubi  ||  1120.  quid  vel  quod  |  del  Ri  \\ 


70  PLAVTI     n'7,19— 30.32^— 36.31. 32a[A] 

Nec  quicquamst  melius  quam  ut  hoc  pultem  atque  ali- 

quem  |  euocem  liinc  mtus. 
Leno  argentum  hoc 
Ydlo  a  me  accipiat  atque  amittat  miilierem  meciim 

simul. 
BA.  Heus  tu.    SI.  Quid  uis?    BA.  Hic  liomo  meus  est. 
SI.  Quidum?   BA.  Quia  praeda  haec  meast: 
Scortum  quaerit,  habet  argentum :  iam  admordere  hunc 

mihi  lubet.  1125 

SI.  lamne  illum  comessurus  es?    BA.  Dum  re- 
cens  est, 
Dum  calet,  dum  datur,  deuorari  decet  "^^tam. 
Boni  me  uiri  pauperant,  improbi  aiigent. 
Populd  strenui,  mi  inprobi  j  usui  sunt.         1129 
SI.  Malum  quod  tibi  di  dabiint:  sic  scelestu's. 
BA.  Venus  mihi  haec  bona  dat,  quom  hos  hiic  adigit' 
Lucrifugas,  damni  cupidds,  qui  se  suamque  aetatem 

bene  curant. 
Edilut,    bibunt,    scortantur:    illi   sunt    alio    ingenio 

atque  tu, 
Qui   neque   tibi  bene  esse  patere  et  ilHs  quibus  est 

inuides. 
<(HA.)>  Me  nunc  commoror,  quom  has  fores  non 
ferio,  ut  sciam  1135* 

Sitne  Ballid  domi.  1135^^ 

1121  sq.  sic  A:  duo  v.  swnt  in  B  ( —  pultem)  |  nec:  Neque  || 
1123.  AME:  me  ||  1124.  tuquid  I  meust:  corr  Bi  cuni  A,  ut  vid  j 
praeda  {sic  A)  vel  praedae  ||  1125.  Scortum  {sie  A)  vel  So  ortum  | 
tam  rel  tam  etiam:  corr  Pius  \  lubet  vel  iubet  ||  1126.  co- 
MESS — :  comesurus  vel  commessurus  ||  1127.  cf.  ad  v.  263  \ 
DnaiCALETDUMDATUR:  Dum  datur  dum  calet  |  tam  {sic  A)  vel 
tamen  ||  1128.  me  uiri  {sic  A)  vel  uiri  me  |  augext:  alent 
augent  rem  meam  mali  ||  1129  sq.  compr  B  \  populo:  Populi  | 
sunt  et  didabunt  {sic  A)  vel  si  sunt  et  dabunt  |  siscelestuS:  nisi 
{vel  nisic)  scelestus:  corr  Bi  \  sequitur  in  libris  v.  1135^^  {compr 
B):  trai  Bi  \\  1131  sq.  duo  sunt  in  A  { —  lucrifugos),  item  in  B 
( —  adigit);  discr  Spengelius  \  datquum:  dat  at  quom  {vel  cum)  | 
adigit  {sic  A)  vel  adicit  ||  lucrifucos  ||  1134.  nec—  ||  1135. 
cf.  ad  V.  1130  et  263  \  numc  |  quuM:  cum  || 


IV  7,  37—51  [A]  PSEVDOLVS  71 

Heiis,  ubi  estis  uos?    <BA.)  Hicquidem  ad  me  recta 

habet  rectam  uiam. 
<(HA.>  Heiis,  ubi  estis  uos?    <BA.>  Heiis,  adulescens, 

qmd  istic  debetiir  tibi? 
Bene  ego  ab  hoc  praedatus  ibo:  noui,  bona  scaeuast 

mihi. 
HA.  Ecquis  hoc  aperit?    BA.  Heiis,  chlamydate,  quid 

istic  debetiir  tibi? 
<^HA.)>  Aedium  dominum  lenonem  Ballionem  quaerito. 
BA.   Qufsquis  es,   adulescens,   operam  fac  compendi 

quaerere.  1141 

HA.  Qufd  iam?    BA.  Quia  tute  fpsus  coram  praesens 

praesentem  uides. 
HA.  Tiin  is  es?    SI.  Chlamydate,  caue  sis  tibi  a  curuo 

infortiinio 
Atque  in  hunc  intende  digitum:  hic  lenost.     BA.  At 

hic  est  ufr  bonus. 
Sed  tu,  bone  uir,  flagitare  saepe  clamore  fn  foro,    1145 
Qudm  libella  niisquamst,  nisi  quid  leuo  hic  subuenft 

tibi. 
HA.  Qufn  tu  mecum  fabulare?    BA.  Fabulor:  quid 

ufs  tibi? 
HA.    Argentum    accipias.      BA.    lamdudum,    sf   des 

porrexf  manum. 
HA.  Accipe:  hic  sunt  qufnque  argenti  lectae  nume- 

ratae  miuae:  1149 

Hoc  tibi  erus  me  iiissit  ferre  Pdlymachaeroplagides, 


1137.  adulescens  (sie  A,  ut  vid)  vel  ad  hulescens  ||  1138. 
ego  vel  go  I  ibon(ou)i:  si  bono  ui  ||  1139.  clilamydate  vel 
clamidate  ||  1142.  Quia  te  ipsus:  corr  Vmpfenbachius  cum  A,  ut 
vid  II  1143.  cMamidate  vel  ///clamydate  (h  eras.)  \  curuO:  curio  | 

INFORTUNIU  II  1144.   BA.   At:     AT  I  BONUS:  probus  ||  1145.   BONE: 

none  vel  nones  |  clamore  [sic  A)  vel  in  clamore  ||  1146.  quum: 
Quom  vel  Cum  |  nusquam  est  (nusquamst)  vel  nusqua  est  | 
QUID:  quod  II  1147.  #QUID  ||  1148.  BA.  lan  dudum  si  vel  BA. 
lam  sidudum:  lANDUDUMSi  ||  1149.  numeratae  (sic  A)  vel  nu- 
muratae  ||  1150.  ferre  (sic  A)  vel  ferro  |  polumachaeeopla- 
GiDES:  polymachero  placides  || 


72  PLAVTI       rV  7,  52—62.  66-69  [A] 

Quod  deberet,  atqiie  ut  mecum  mitteres  Phoenicium. 
BA.  Erus  tuos?    HA.  Ita  dfco.    BA.  Miles?    HA.  Ita 

loquor.    BA.  Macedonius? 
HA.  Admodum,  inquam.     BA.  Te  ad  me  misit  Pdly- 

machaeroplagides  ? 
HA.  Vera  memoras.  BA.  Hoc  argentum  ut  milii  dares? 

HA.  Si  tii  quidem  es 
Leno  Ballio.    BA.  Atque  ut  a  me  miilierem  tu  ab- 
©  duceres?  1155 

HA.  fta.     BA.  Phoenicium   esse   dixit?     HA.  Recte 

meministi.    BA.  Mane: 
lam  redeo  ad  te.     HA.  At  maturate  propera:  nam 

properd:  uides 
lam  diem  multum  esse?    BA.  Video:  hunc  aduocare 

etiam  uolo. 
Mane  modo  istic:  iam  reuortar  ad  te.  quid  nunc  fi[ejt; 

Simo? 
Quid  agimus?   manufesto  teneo  hunc  hdminem  qui 

argentum  attulit.  1160 

SI.   Quidum?      BA.   An  uescis   quae    sit   haec    res? 

SI.  Iiixta  cum  ignarissumis. 
BA.  Pseudolus  tuos   allegauit  hunc,   quasi   a  Mace- 

donio 
Milite  esset.    SI.  Haben  argentum  ab  hdmine?    BA. 

Rogitas  qudd  uides? 
SI.    Heus,   memento   ergd   dimidium   istihc  mihi  de 

praeda  dare: 
Cdmmune  istuc  esse  oportet.     BA.  Quid  malum?  id 

totiim  tuomst.  1165 


1151.  mecum  (sic  A)  vel  meum  ||  1152.  Erus  (sic  A)  vel 
Eruus  II  1153.  polymachero  placides  ||  1155.  adduceres  || 
1156.  Ita  CA.  (corr  D^)  \  phoenitium  vel  phonictume  ||  1157. 
ADMATUB,A(te):  At  maturitate  ||  1158.  diem:  die  vel  diu  || 
1159.  atte  |  del  Bent  \\  1160.  manufestotenboh(uncho)m — : 
BA.  Manufesto  hunc  hominem  teneo  ||  1161.  quidum:  Quidiam  | 
cum  vel  quoniam  |  secuntur  in  libris  praeter  A  v.  1205 — 1207 
suo  loco  redeu/ntes  \\  1163.  SI.  Habesne:  haben  |  argentum  (sic 
A)  vel  rgentum  || 


IV  7,  70—84  [A]  PSEVDOLVS  73 

HA.  Quam  mox  mi  operam  das?  BA.  Tibi  do  equidem. 

quid  nunc  mihi's  auctor,  Simo? 
SI.    Exploratorem   hiinc  faciamus    ludo<s)>    supposi- 

ticium, 
[BA.]  Adeo  donicum  i^psus  sese  ludos  fieri   senserit. 
<^BA.)>  Sequere.  quid  ais?  nempe  tu  illius  seruos  es? 

HA.  Plam'ssume. 
BA.  Quauti  te  emit?    HA.  Suarum  in  pugna  uirium 

uictdria:  1170 

Nam  ego  eram  domi  imperator  summus  in  patria  mea. 
<(BA.)>  An  etiam  ille  umquam  expugnauit  carcerem, 

patriam  tuam? 
<(HA.)>    Contumeliam    si    dices,    audies.      BA.    Quo- 

tumd  die 
Ex  Sicyone  huc  peruenisti?     HA.  Altero   ad  meri 

diem. 
<(BA.)>  +Strenui  me  hercle  isti.     SI.  Quamuis  pernix 

hic  est  homo.  li?.^ 

V^bi  suram  aspicias,  scias  posse   eum  gerere  crassas 

compedes. 
BA.  Quid  ais?  tune  etiam  cubitare  s61itu's  in  cimis 

puer? 
SI.   Scilicet.      BA.  Etiamne  facere  solitus    es,    scin 

quid  loquar? 
<(SI.>  Scilicet  soHtum  esse.    HA.  Sanein  estis?    BA. 

Quid  hoc  quod  te  rogo  ? 
Noctu  in  uigiliam  quando  ibat  miles,  quom  tu  ibas 

simul,  1180 


1166.  SI.  Quam  vel  Quam  |  dastibi  ||  1168.  (se)NSEKiT: 
senserim  ||  1169.  add  Ac  \  iLLiysMii/iTis^^:  I  planissume  (sic  A) 
vel  planussume  ||  1171.  nam:  Num  |  eram  vel  dederam  ||  1172. 
(umqua)MiLL(e)  ||  1173.  Quotumo  {sic  A  et  gloss.  PL)  die  {sic  A) 
vel  Q.uotum  hodie  ||  1175.  hercle  (sic  A)  vel  hercule  |  4t^ quamtjelis  : 
quamuis  (SI.  Goe)  \  hic  est  homo:  homost  ||  1176.  (ASP)icas  || 
1177.  Solitus  es  vel  solitus  {sie  A)  ||  1178.  SI.  add  Taub- 
mannus  {^  B)  \  Etiamne:  E(ti)AM  |  facere  vel  fatere  |  solitum 
es:  (soli)TUNST#  II  1179.  add  Ca  \  saniin:  Sani  c  ne  vel  sa- 
nine  |  SI.  |  hoc  quod:  quod  ||  1180.  quuM:  tum  y 


74  PLAVTI  IV  7,  85—98  [A] 

Conueuiebatne  lu  uaginam   tuam   machaera  militis? 
HA.  I  in  malam  crucem.     BA.  Ire  licebit  tamen  tibi 

hodie  temperei. 
<(HA.^   Quin   tu  mulierem   mihi  emittis?  aiit  redde 

argentiim.     BA.  Mane. 
HA.  Quid  maneam?  BA.  Chlamydem  hanc  commemo- 
ra  quanti  conductast?   HA.  Quid  est? 
SI.  Qufd  meret  machaera?  HA.  EUeborum  hisce  homi- 

nibus  opus  est.    BA.  Eho,  — 
HA.  Mitte.   BA.  quid  mercedis  petasus  hodie  domino 

demeret?  1186 

<(HA.^  Qufd,  domino?  quid  somniatis?  mea  quidem 

haec  habeo  dmnia^    1187.  1188 
Med  peculio  empta.    BA.  Nempe  quod  femina  summa 

sustine<(n^t. 
<^HA.)>  "V^ncti  hi  sunt  senes:  fricari  sese  ex  antiquo 

uolunt.  1190 

<(BA.^  Responde  opsecro  hercle  hoc  uero  serio  quod 

te  rogo: 
Qufd  meres?  quantfllo  argento  te  conduxitPseudolus? 
HA.  Qufs  istic  Pseudolilst?    BA.  Praeceptor  tuos,  qui 

te  hanc  fallaciam 
Ddcuit,   ut  fallaciis  hinc  millierem  a  me  abduceres. 
<(HA.)>  Quem  tu  Pseudolum,  quas  tu  mihi  praedicas 

fallacias?  1195 


1181.    CONUENIEBATNE:    Conueniebant   ne    {corr  D  ras)  \ 

1182.  EiNMALAM    |    TAMENTiBi:   tibi  tamen  (vel  tamen  en)  || 

1183.  EMiSTlS  1  REDDE:  reddis  |  4t^MANE:  mane  ||  1184.  Chla- 
mydem  (sic  A)  vel  clamidem  |  commemoeA:  commemores  || 
1185 sq.  BA. :  corr  Bo  |  maechaera  |  ELLBB0(ru)M; :  Etlebrorum 
vel  Ellebrorum   |    hominibus  vel  homininibus    |    dist  Handius  \ 

MiTTEQUlD   II    1187  sq.  QUIDSOMNIA :  ^  quid  (vel  quid)  socii 

quid  somniatis  |  quidem  vel  equidem  ||  1189.  peculio  (sic  A)  vel 
poculio  I  4^Nempe  |  quod  vel  quid  |  add  Lamb  \\  1190.  add  Ca  \ 
UNCTIHISUNTSENES:  i^uncti  hi  sunt  senes  Vncti  hi  sunt  senes 
vel  Hunc  tibi  sunt  senex  ||  1191.  add  Sarac  \  hercleue —  || 
1192.  argenti  ote  vel  argenti  te:  corr  Ca  ||  1193.  H^  Quid  (vel 
Qui)  istic  vel  4|:Quisti  (et  i  s.  v.):  quidistic:  corr  JRi  \  pseu- 
dolust:):^  II  1194.  mulierem  a  me  vel  me  mulierem  || 


IV  7,  99—114  [A]  PSEVDOLVS  75 

Quem  ego  homiriem  nullius  coloris  noui.    BA.  Non 

tu  istmc  abis? 
Nil  est  hodie   hic  siicophantis   quaestus.     proin  tn 

Pseudolo 
Nitnties  abduxisse  alium  praedam,  qui  occurrit  prior, 
Harpax.   HA.  Is  quidem  edepol  Hai-pax  ego  sum.  BA. 

Immo  edep^l  esse  uis. 
Piirus  putus  hic  sucophantast.    HA.  Ego  tibi  argen- 

tiim  dedi  1200 

Et  dudum  adueniens  extemplo  sumbolum  serud  tuo, 
Eri  I  imagine  obsignatam  epistulam,  hic  ante  ostium. 
<(BA.)>    Med    tu[a]    epistulam    dedisti    seruo?     quoi 

serud?     HA.  Suro. 
<(BA.)>    ■'"Non  confidit:    sycophanta    hic    nequam  est 

niigis  meditatiim  malest. 
Edepol  hominem   uerberonem  Pseiidolum,  ut   docte 

dolum  1205 

Cdmmentust:  tantiindem  argenti  quantum  miles  debuit 
Dedit  huic  atque  hominem  exornauit,  miilierem  qui 

abdiiceret.  1207.  1208 

Nam  illam   epistulam   ipsus    ueras  Haipax    huc   ad 

me  attulit. 
HA.  Harpax  ego  uocdr:    ego  seruos  siim  Macedonis 

militis.  1210 

Ego  nec  sjcophantiose  quicquam  ago  nec  malefice 
Neque  istum  Pseudolum  mortalis  qui  sit  noui  neque 

scio. 


1196.  BA.  vel  #  ||  1197.  hic  sycophantis:  sucophantis  | 
PSEUDOiiO:  pseudole  vel  pseudolo  le  ||  1198.  abduxisse: 
adduxisse  |  alium  {sic  A)  vel  aliam  ||  1199.  #  Is  {sic  A)  vel  is  | 
edepol  harpax  ego:  hakpax  |  41^Immo  ||  1200.  sucophantast  : 
sjcophanta  est  {sic  Festiis)  |  #Ego  ||  1201.  extemplo  vel  ex- 
timplo  I   SUMBOLUM:  simbolum  vel  simbblum   ||    1203.  pEDiSTi: 

dedistis  |  41=SUR0:  suro  vel  sii-o   ||   1204.  nugismeditatum- 

^iALEST  {ubi  spatium  non  capit  reliqiia):  nugis  meditatur  male  (| 
1205—1207.  cf  ad  v.  1161  \\  1206.  Commentust  vel  Commen- 
tumst  tJC?  Commentum  si  |  quantum  (s?'c  A)  vel  quantim  ||  1207  sq. 
abduceret  {sic  A)  vel  arcesseret  ||  1212.  nouinescio  || 


76  PLAVTI  IV  7,  115—129  [A] 

SI.  Tu,  nisi  minimst,  leno,  plane  ^erdidisti  mulierem. 
BA.  Edepol  ne  istnc  magis  magisque  metuo,  quom 

uerba  audio. 
[BA.]  Mihi  quoque  edepol  iam  dudum  ille  Silrus  cor 

perfrigefacit,        1215 
Sumbolum  qui  ab  hdc  accepit.    mira  sunt,  ni  Pseii- 

dolust. 
Eho  tu,  qua  facie  fiiit  dudum  quoi  dedisti  sumbolum? 
<^HA.)>  Rufus  quidam,  uentriosus,  crassis  suris,  sub- 

niger, 
jyiagno  capite,  aciitis  oculis,  ore  nibicimdo,  admodum 
Magnis    pedibus.      BA.    Perdidisti,    ut   nominauisti 

pedes.  1220 

Pseudolus  fuit  ipsus.     actumst  de  me.     iam  morior, 

Simo. 
<(HA.^  Hercle  te  hau  sinam  emoriri,  nisi  mi  argen- 

tum  redditur, 
Viginti   minae.     SI.  Atque  etiam  mihi  aliae  uiginti 

minae. 
BA.   Auferen  tu   id  praemium   a  me   quod   promisi 

per  iocum? 
SI.  De  improbis  uiris  auferri  praemium  et  praedam 

decet.  1225 

BA.  Saltem  Pseudolum  mihi  dedas.     SI.  Pseudolum 

ego  dedam  tibi? 
Quid  deliquit?  dixin  ab  eo  tibi  ut  caueres  <(c)entiens? 


1214.  HA.  II  1215.  del  Hi  \  iam  vel  ian  |  surus  vel  sirus  || 
1216.  SUMBOLDM:  Simbolum  (item  v.  1217)  \  Abhoc:  hoc  j  Nl- 
PSEUDOLUST:  pseudolus  est  II  1217.  facie  {sic  A)  vel  facile  | 
dedistis  vel  dedisti  {sie  A)  ||  1218.  (s)uElS:  syris  vel  sirus  ||  1220. 
SI. :  corr  Scal  \  y(tno)MiNAUiSTi:  postquam  dixisti  ||  1221. 
Pseudolus  {sic  A)  vel  Pspeudolus  |  actu  imst  dem  et  iam  vel 
actum(e)st  idem  etiam:  corr  Ca  \\  1222.  add  Ae  |  tehausinam- 
EMORi — :  aut  te  sin  a  me  {vel  sina)  moriri  |  mihi  argentum  vel 
argentum  mihi  ||  1223.  HA.:  corr  Ac  \\  1224.  auferentuid: 
auferetur  {vel  auferentur)  id  ||  1225.  improbis  {sic  A)  vel  im- 
probris  ||  1227.  ut  {vel  uit)  habere  sentiens  || 


IV7,  130— 139;8,  1— 6[A]     PSEVDOLVS  77 

BA.  Perdidit  me,     SI.  At  me  uiginti  modicis  mul- 

tauit  minis. 
BA.  Qui!d  nunc  faciam?    HA.  Si  mihi  argentum  de- 

deris,  te  suspendito. 

BA.  Di!  te  perdant.  sequere  sis  me  ergo  hac  ad  foram 

ut  soluam.    HA.  Sequor.      1230 

SI.  Qufd  ego?    BA.  Peregrinds  absoluam:  cras  agam 

cum  ciuibus. 
Pseiidolus  mihi  centuriata  habuit  capitis  comitia, 
Quf  illum  ad  me  hodie  adlegauit,  mulierem  qui  ab- 

duceret. 
Sequere  tu.     uunc  ne  expectetis,   dum  hac  domum 

redeam  uia: 
Ita  res  gestast:  angiporta  haec  certumst  consectarier. 
<(HA.^  Si  graderere  tantum  <(quantum^  loquere,  iam 

esses  ad  forum.    1236 
<^BA.)>  Certumst  mihi  hunc  emortualem  facere  ex  na- 

tah'  die. 


SIMO 

SENEX 


Bene  ego  illum  tetigi,  bene  autem  seruos  inimicum 

suom. 
Nunc  mihi  certumst  alio  pacto  Pseiidolo  insidias  dare, 
Quam  m  aliis  comoediis  fit,   ubi  cum  stimulis  aiit 

flagris  1240 

Insidiantur.    at  ego  iam  intus  promam  uiginti  minas 
Quas  promisi,  si  eifecisset:  obuiam  ei  ultro  feram. 
Nimis   illic   mortalis   doctus,   nimis   uorsutus,   m'mis 

malus. 


1231.  BA.  Quid  vel  Quid:  corr  Bo  |  ego#:  ego  (corr  Bo)  | 

ciuibus  vel  uicibus  ||  1234.  (t)U:  te  |  domu  in  fitie  \\  1236.  add 

Py,  fort.  cum  A  \\  1238.  scaenam  om  A  ||  1240.  Quam:  nam  j 
commoediis  vel  comedis  ||  1241.  intuS:  imiltus  ||  1242.  feram: 
deferam  ||  1243.  nimisnimisuorsutus  || 


78  PLAVTI     IV8,  7.  8;  VI,  1— 13[— ll^A] 

Siiperauit  doliim  Troianum  atque  Vlixem  Pseudolus. 
Nimc   ibo  intro,   argentum  promam,  Pseiidolo  insi- 

dias  dabo.       1245 


I 


ACTYS   Y 

PSEVDOLVS 

SERVOS 


Quid  hoc?  sicine  bdc  fit?  pedes,  statin  an  non? 
An    id    uoltis    ilt    me    hinc    iacentem    aliquis 

tdllat? 

Nam  bercle  si  cecidero,  udstrum  erit  flagitium, 

Pergitin  pergere?  ah,  ^seuiendum  mi  hodiest. 

Magnum  hoc  uitium  uinost:  1250 

Pedes  captat  primum,  luctator  doldsust. 

Profecto   edepol   ego    nunc    probe   [h]abeo   ma- 

dulsa[m] : 

Ita  uictu  excurato,  ita  magnis  munditiis  di<(ui)>s  dignis 

Itaque  ih  loco  festfuo    sumiis  festiue  accepti. 

Quid  opus  est  me  multas  agere  ambages?  hoc 

est    homini    quam    ob    rem  uitam 

amet:  1255.  1256 

Hic  dmnes  uoluptates,  in  hoc  omnes  uenustates 

sunt: 
Deis  prdxumum  esse  |  arbitrdr. 


1244.  uiiiXEM:  ui  ixem  vel  uixissem  |  pseddolus:  pseudo- 
lum  II  1245.  ibi  ||  1246.  Quid  (sic  A)  vel  Quod  ||  1247.  tacentem  || 
1248 — 1251.  sie  diser  A:  tres  v.  sunt  in  B  ( —  flagitium  — 
mihi  [sed  Pedes])  ||  1250.  ef.  ad  v.  263  ||  1252.  del  Lipsius  (ma- 
dulsam  etiam  A)  \\  1253.  post  v.  1254  exstat  in  A  \  ita  magnis 
(sic  A)  vel  ita  |  munditis  |  disdigniS:  digni  ah  (correximus)  \\ 
1255  sq.  V.  post  homine  bipartitus  in  A,  post  hoc  est  in  B  \ 
cf.  ad  V.  263  \  opusest:  opus  |  homine  ||  1258  sq.  duo  v.  sunt 
in  B  ( —  complexust);  discr  Spengelius  || 


V  1,  13—29  PSEVDOLVS  79 

Nam  ilbi   amans  complexust  amantem,    ubi   labra  ad 

labella  adiungit, 
"^bi  alter  alterum   bilingui   manifesto   inter  s<e>  pre- 

hendunt,  1260 

Vbi  mamma  ma<(m)>micula  opprimitur  [alljaut  si  lubet 

corpora  cdnduplicant, 
Manu  candida  cantharum  dulciferum  propinare 
^micissimam  amicitiam      1262.  1263 
Neque  ibi  esse  alium  alii  odio  ''■ibi  nec  molestum  nec 
sermonibus  morologis  uti: 
Vnguenta  atque  odores,  lemniscos,  cordllas     1265 
Dari  dapsiles:  non  enfm  parce  prdmi 
********* 
Victu  cetero  nequis  me  roget:  1267 

Hoc  ego  modo  atque  erus  minor 
Hunc  diem  sumpsimus  p<(r)othyme,  1268^^ 

Postquam  opus  meum  dmne  ut  uolui  perpetraui  hosti- 

bus  fugatis. 
Illds  accubantis  potantis  amantis  1270 

Cum  scdrtis  reh'qui  et  meum  scortum  ibidem 
Cordi  atque  animo  suo   dpsequentis.     sed  post- 
quam  exurrexi 
Orant  me[i]d  ut  saltem:  ad  hunc  me  mddum  intuli[t] 

illi[s]  satis  facete: 
■•■Nime  ex  disciplina:    quippe    ego   qui    probe    loni- 

ca<(m^  perdidici. 


1259.  ad  labra:  trai  Ca  ||  1260.  alter  vel  altera  |  inters 
vel  inter:  suppl  Ca  ||  1261.  mammiam  {vel  mam  m///am) 
anicula:  corr  Pontanus  \  allant  vel  alant:  corr  JRi  duce  Ca  jl 
1262—1264.  cf.  ad  v.  263  \\  1262  sq.  canpharum:  corr  Scu  \\ 
1264.  alio  odio:  corr  Lipsius  \\  1265  sq.  compr  B  \  lemniscos 
vel  lentiscos  ||  1266.  lac  sign  Lorenzius  \\  1268.  add  Scu  \\ 
1269.  omne  ut  uolui  vel  ut  uolui  omne  ||  1270 — 1276.  septem  v. 
sunt  in  B  ( —  scortis  —  ibidem  —  sed  post[Quam]  —  sal- 
tem  —  quippe  ego  —  amictus  —  reuertar).-  discr  Goe  duci- 
bus  aliis  \\  1272.  Corde:  corr  Lamh  \\  1273.  i  del  Ca  \ 
s  del  Bi  II  1274.  ionica  vel  leonica  vel  lenonica:  add  Spen- 
gelius  \\ 


80  PLAVTI     V  1,29— 37;  2, 1—4  [36— A] 

■•■Sed  palliolatim  amictus  sic  incessi  lildibundus.     1275 
+Plaudunt  parum  clamitant  me  ut  reuortar. 
Occepi  denuo  hoc  modo:  (nolui  1277* 

Idem  amicae  dabam  me  meae,  l^^^'' 

Vt  me  amaret.)  Vbi'  circumuortdr,  cado:     1278^ 
Id  fiiit  naenia  liido.  1278*^* 

Itaque  dum  enitor,  prox,  iam  paene  laquinaui  paUium. 
Nimiae  tum  uoluptati  edepol  fui. 
6b  casum  datilr  cantharus:  bibi.  1280*' 

Commuto  ilico  paUium,  illud  posiui: 
Inde  hiic  exii,  crapulam  dum  amouerem. 
Niinc   ab   ero   ad  erum  meiim   maiorem  uenio   foedus 

commemoratum. 
Aperite,  aperite.    heiis,  Simoni  me  adesse  aliquis  niin- 

tiate. 


SIMO.     PSEVDOLVS 

SENEX  SERVOS 

SI.  Vox  uiri  pessumi  me  exciet  foras.  1285 

Sed  quid  hoc?  quo  modo?  qufd  uideo  ego  *  *? 

PS.  Cum  corona  ebrium  Pseiidolum  tuom. 

SI.  Libere  hercle  hdc  quidem.   sed  uide  statiim: 
Niim  mea  gratia  pertimescit  magis? 
Cdgito  saeuiter  blanditerne  adloquar.  1290 

Sed  me  hdc  uotat  uim  facere  nunc 


1275.  palliolatim  vel  palliotatim  |  sic  vel  Sic  hgc  ||  1276. 
parum  vel  partim  ||  1277  sq.  seel  Goe  \  tibi  1|  1278''  sq.  compr  B  \ 
enitor  vel  emitor  |  prox  vel  prax  ||  1280'^''.  compr  B:  discr 
Spengelius  \\  1281  sq.  compr  B  {non  A)  \  llico  {corr  B)  \  posiui 
vel  posui  I  E(xiu)iCRAPULAM:  Bxi  grapulam  ||  1283.  (adue)Nl  | 
c6PR0B(at)D(m)  ||  1284.  (heus)srMONl :  heusimoni  |  aliquiS:  quis  || 
1285 sq.  comprB  {sed  Sed)  ||  1285.  me:  ne  ||  1286.  Q(uid):  quid  tu  | 
EGO*+ — :  ego  II  1287  sq.  compr  B  \\  1287.  Cum  {sic  A)  vel  Quom  || 
1289  sq.  compr  B  {sed  Cogito)  ||  1289.  pertimescet  {ex  perti- 
mescit  D)  \\  1290.  BL(an)Di(te)RNE:  bianditerne  (blanditer  gloss. 
Pl.)  II  1291  sq.  compr  AB  \  mehoc:  hoc  me  || 


Y  2,  4-14  [A]  PSEVDOLVS  81 

Quod  fero:  siqua  in  hoc  spes  sitast  mihi. 
PS.  Vir  malus  uiro  dptumo  obuiam  it. 
SI.  Di  te  ament,  Pseiidole.    PS.  Hae.     SI.  t  in 
malam  crucem. 
PS.  Cur  ego  adflicter?    SI.  Quid  tii,  makim,  in  os  igi- 

tur  mihi  ebrius  inriictas? 
PS.  Mdlliter  sis  tene  me:  caue  ne  cadam.        1296 

Non  uides  me  ut  madide  madeam? 
SI.  Quae  istaec  audaciast,  te  sic  interdius 
Ciim  corolla  ebrium  |  mgrediri?     PS.  Lubet. 
SI.  Quid,  lubet?  pergin  ructare  in  os  mihi?    1300 
PS.  Suauis  ructiis  mihist:  sic  sine,  Simo. 
SI.  Credo  equidem  potis  esse  te,  scelus, 
Massici  montis  uberrumos  quattuor 
Fructus  eb]l)ere   in  hora  una.     PS.   'Hibenia'  ad- 
dito. 
SI.  Sed  dic  tamen  —  haud  male  mones  —  1305 
[SI.]  Vnde  [h]onustam  celocem  agere  te  praedicem? 
PS.  Cum  tuo  filio  perpotaui  modo. 
Sed,  Simo  ut  probe  tactust  Ballio. 
Quae  tibi  dixi,  ut  efl^ecta  reddidi.    . 


1293  sq.  compr  B:  1293  duo  siint  in  A  (— UIEO.^)  |  SPESI —  || 

1294.  PS(eud)o(lae:tj:)HAE(4t^iin):  pseudole  pfui  {vel  psui  vel 
sjsui)  in  I  malam  crucem  {sic  A)  vel  mala  crecem  ||  1295.  ego 
{sic  A)  vel  ergo  |  adflicter  {item  gloss.  Pl.):  me  adflictor 
IXOSIGITUR:  ergo  in  os  ||  1296  sq.  compr  AB  {secl  Me  ut  B) 
siste  ne:  sictene  1|  1298  sq.  compr  B  {sed  Cum)  ||  1298. 
is(tae)cAUDACiASTTE:  ista  haec  audacia  site  ||  1299.  ixgkediri: 
incedere  ||  1300  sq.  compr  B  ||  1300.  SI.  vel  PS.  |  ructare  in  os 
{item  Nonius):  (ino)SRU(ct)ARE  ||  1301.  semo  (simon  Noniiis): 
modo  II  1302  sq.  compr  B  {sed  Massici)  ||  1302.  potise(sse:):  po- 
tasse  II  1303.  quattuoR:  quatuor  ||  1304 — 1306.  duo  v.  in  B 
( —  tamen)  ||  1304.  HAR.  ||  1305.  DiCATAMKNH(au') :  dic  tamen 
PS.  hau  {vel  haud)  ||  1306.  honestam  {etiam  A)  \\  1307—1312. 
tres  V.  hahet  B  { —  ballio  est  —  homo  est  [sed  Sed  et  Pessimus 
et  Cum]),  octo  A  v.  1308  et  1310  binis  discribens  et  v.  1311 
medium  inter  dimidias  v.  1308  partes  interponens  \\  1307.  Cum 
{sic  A)  vel  Quom  |  tuo  filio  {sic  A)  vel  tuo  |  perpotaui:  per- 
portaui  ||  1308.  estball — :  ballio  est  || 

Platti  Comoediae  YI  6 


82 


PLAVTI 


V  2,  14—25  [A] 


SI.  Pessumu's  homd.    PS.  Miilier  haec  facit:    1310 

Ciim  tuo  filio  h'bera  accubat. 
SI.  (Jmnia  ut  quicque  egisti  ordine  scio. 
PS.  Quid  ergo  dubitas  dare  mi  argentum?    SI.  lus 
petis:  fateor,  tene. 
PS.  At  negabas  daturum  esse  te  mihi :  tamen  das. 
Onera  hiinc  +hominem  atque  me  consequere  hac. 
SI.  Egone  istum  onerem?  PS.  Onera- 
bis,  scio.  1315 

SI.  Quid  ego  huic  homini  faciam?  satin  ultro  et  argen- 

tum  aufert  et  me  inridet? 
PS.  Vae  uictis.     SI.  Vorte  ergo  umeram. 
<(PS.)>  Em.   SI.  Hoc  ego  numquam  ratus  sum 
Fore  me  ut  tibi  fierem  supplex. 
■'"Heu  heu.    PS.  Desine.    SI.  Doleo.    PS.  Ni  doleres  tu, 

ego  dolerem.  1320- 

<^SI.^  Quid?  hoc  aufereu,   Pseudole  mi,  abs  tuo  ero? 

PS.  Lubentissimo  corde  atque  animo. 

<SL^  Non  audes,  quaesso,  aliquam  partem  mihi  gratiam 

facere  hinc  de  argento? 
<(PS./  Non.     me    deices  auidum    esse  hominem:   nam 
hinc  numquam  eris  nummo  diuitior: 
Neque    te    mei   tergi    misereret,    hoc    sei    non    hodie 

ecfecissem. 


1310.  PESSUMUS:  SI.  Derides  Pessimus:  eorr  Ei  \  homO: 
homo  est  ||  1311.  accupat  ||  1312.  quicq-:  quique  ||  1314 
— 1319.  quattuor  sunt  v.  in  B  ( —  consequere  [sed  Onera]  — 
ultro  —  humerum  [sed  Fore])  ||  1315.  hac  {sic  A)  vel  ac  | 
(4l^eg)0NE:  ego  {corr  Ei)  \  onerem^^:  honerem:}:^:  vel  onerem  || 
1316.  #  QuidiJeZquid  |  SATi(nne):  statim  (corr  P^/)  ||  1317.  #Vae 
(PS.  D^  I  BA.  Vorte  |  umeeum:  humerum  ||  1318.  BA.  hoc: 
corr  Ei  \\  1320.  heuheudesinedoleo  :  Heu  heu  {vel  heu  heu 
heu  4t)  desine.  BA.  Doleo  |  4|;ni  dolores-yeZ  41^  ni  doleres  (sic  J.)  || 
1321.  Quidhoc  aufeiTe  non  pseudole:  quidhocauferenpseudo- 
LUMMiHi:  COTT  Seij  \  cro  ^f  {sic  A)  vel  ero  ||  1322.  add  Ri  \ 
nonne  I  quaessO:  quaeso  |  hincdeargento:  hic  argenti  || 
1323.  add  D  \  Non  {sic  A)  vel  Nom  |  deices  vel  dicis  |  esse 
hominem  nam  {sic  A)  vel  nam  ||  1324.  HOCSi:  Sei  {sic)  hoc  | 
effecissem:  ct  fecissem  11 


I 


V  2,  26—33  [A]  PSEVDOLVS  83 

SI.  Erit  ubi  te  ulciscar,  sei  uiuo.    PS.  Quid  minitare? 

habeo  tergum.  i;525 

SI.  Age  sane.    PS.  Igitur  redi.     SI.  Quid  redeam?    PS. 

Redi  modo:  uon  eris  deceptus. 
SI.  Redeo.    PS.  Simul  mecum  <(i)>  potatum.    SI.  Egone 

eam?    PS.  Fac  quod  te  iubeo. 
Si  is,  aut  dimidium  aut  plus  etiam  faxo  hiiic  feres.    SI. 

Eo:  duc  me  quo  uis.  1328. 1329 

<^PS.)>  Quid  nunc?  numquid  iratus  es  aut  mihi  aiit  iilio 

propter  has  res,   Simo.     SI.  Nil  pro- 

fecto.  1330.    1331 

PS.  I  j  hac:  te  sequor.   SI.  Quin  uocas  spectatdres  simiil? 

PS.  Hercle  me  isti  hau  solent  [uocare] 

nec  ego  ergo  istos.  1332.  1333 

Verum  sultis  adplaudere  atque  adprobare  hunc  gre- 

gem  et  fabulam  ih  crastinum  uos  uo- 

cabo.  1334.  1335 


1325—1327.  sic  A:  tres  v.  in  B  (—  sane  —  Redeo)  ||  1325 
— 1332.  BA.  pro  SI.:  corr  Bi  \\  1326.  redi  vel  reddi:  redde  | 
REDKAM:  reddam  ||  1330 — 1335.  sic  A:  quattuor  v.  sunt  in  B 
( —  siruo  —  simul  —  adplaudere  \sed  Aut  et  Spectatores  et 
Vocare])  ||  1328  sq.  pluS:  pius  ||  1330  sq.  BA.  Nihil  vel  Nihil 
isic  A)  II  1332  sq.  hactesequor^J^quin:  hac  4J:  {vel  BA.)  te 
sequor  quin  |  hau:  haud  |  del  Herm  \  necegoistos:  neque  ergo 
ego  istos:  corr  Herm  ||  1334  sq.  uiRU —  |  siuultis:  sed  uol- 
tis :  corr  Herm  \\ 


Rufinui  p.  561,  3  K. :   Sisenna  in  comnientario  Poenuli  .  .  .  in  Pseudulo 
sic:  ^Malai  StaiQsaig  metri  causa'. 


6* 


T.  aiACCI  PLAVTI 

R  V  D   E  N   S 

GKAECA  DIPHILV 


PEESOIsrAE 


ARCTVEVS  PROLOGVS 
SCEPAENIO  SERVOS 
PLESIDIPPVS  AD\TLESCENS 
DAEMONES  SENEX 
PALAESTRA  IVIVLIER 
AMPELISCA  MVLEER 
PTOLEMOCRATIA  SACERDOS 
PISCATORES 
TRACHALIO  SERVOS 
LABRAX  LENO 
CHARJkllDES  SEKEX 
LORARE 
GRIPVS  PISCATOR 


AEGYMEI^TYM 


Reti  piscator  de  mari  extraxit  uidulum, 
Ybi  erant  erilis  filiae  crepundia, 
Dominum  ad  lenonem  quae  subrepta  uenerat. 
Ea  m  clientelam  suipte  inpnidens  patris 
Naufragio  eiecta  deuenit:  cogndscitur 
Suoque  amico  Ple[u]sidippo  iilngitur. 


1.  Reti  vel  Rete  ||  2.  crepundia  vel  crefunda  ||  4.  suspte  vel 
suscepte:  corr  Ca    ||    6.  del  Fl  \\ 


Prol.  1—20  [20  A] 


PEOLOGVS 


ARCTVRVS 

Qui  gentes  omnes  mariaque  et  terras  mouet, 

Eiiis  sum  ciuis  ciuitate  caelitum. 

Ita  sum  lit  uidetis  splendens  stella  candida, 

Signiim  quod  semper  tempore  exoritiir  suo 

Hic  atque  in  caelo.    nomen  Arcturdst  milii.        5 

Noctii  .sum  in  caelo  clarus  atque  inter  deos, 

Inter  mortaUs  ambulo  |  interdius. 

Et  alia  signa  de  caelo  ad  terram  accidunt: 

Quist  imperator  diuom   atque  hominum  luppiter, 

Is  nos  per  gentis  aliud  alia  disparat,  lo 

Qui  facta  |  hominum,  mdres^  pietatem  et  fidem 

Noscamus,  ''■ut  quemque  adiuuet  opulentia. 

Qui  falsas  litis  falsis  testimoniis 

Petilnt  quique  in  iure  abiurant  peciiniam, 

Eoriim  referimus  uomina  exscripta  ad  louem.    15 

Cotidie  ille  scit  quis  hic  quaerat  malum. 

Qui  hic  Ktem  apisci  postulant  peiiirio 

Mah'^  res  falsas  qui  impetrant  apud  iiidicem, 

Iterum  ille  eam  rem  iiidicatam  iiidicat: 

Maidre  multa  miiltat  quam  htem  auferunt.         20 


2.  ciuis  vel  cuius  ||  3.  sum  ut  uidetis  plendens  vel  ut  uide- 
tis  sum  splendens  ||  10.  alium:  corr  Sey  ||  17  sq.  peiorio  vel  pe- 
lorio:  corr  Pareus  1  dist  Ac  11 


Prol.  21—51  [A]  PLAVTI  RVDENS  89 

Bonos  in  aliis  tabulis  exscriptos  habet. 

Atque  hoc  scelesti  |  m  animum  iuduciint  suom, 

louem  se  placare  posse  donis,  hostiis: 

Et  operam  et  sumptum  perdu[u]nt.    id  eo  fit,  quia 

Nil  ei  acceptumst  a  periuri[i]s  silpplici.  25 

Facilius  siqui  pius  est  a  dis  supplicans 

Quam  qui  scelestust  mueniet  ueniam  sibi. 

Idcirco  moneo  uos  ego  haec,  qui  [u]estis  boni 

Quique  aetatem  agitis  ciim  pietate  et  cum  fide: 

Retinete  porro,  post  factum  ut  laetemini.  30 

Nunc,  hiic  qua  causa  ueni,  argumentum  eloquar. 
Primilmdum  huic  esse  ndmen  urbi  Diphilus 
Cyi-enas  uoluit.     illic  habitat  Daemou[i]es 
In  agro  atque  uiUa  proxuma  propter  mare, 
Senex  qui  hiic  Athenis  exul  uenit,  haii  malus.    35 
Neque  is  adeo  propter  malitiam  patria  caret, 
Sed  dum  alios  seruat,  se  mpediuit  ihterim: 
Rem  bene  paratam  comitate  perdidit. 
Huic  filiola  uirgo  periit  paruola: 
Eam  de  praedone  uir  mercatur  pessumus:  40 

Is  eam  huc  Cyi-enas  leno  aduexit  uirginem. 
Adulescens  quidam  ciuis  huius  Atticus 
Eam  uidit  ire  e  liido  fidicinio  domum. 
Amare  occepit:  ad  lenonem  deuenit, 
Mim's  trigiuta  sil^i  puellam  destinat  45 

Datque  arrabonem  et  iiire  iurando  alligat. 
Is  leno,  ut  se  aequomst,  fldcci  uon  fecit  fidem 
Neque  qudd  iuratus  adulescenti  dixerat. 
^Ei  erat  hospes  par  <(s)>ui,  Siculus  senex 
Seelestus  Agrigentmus,  urbis  prdditor:  50 

Is  iUius  laudare  mfit  formam  uirsfinis 


22.  indicunt  ||  23.  posse  donis  vel  posset  omib;  ||  24.  del 
Py  I  ideo:  corr  Gul  \\  25.  del  Ca  ||  26.  plus  |1  28.  que  ||  29.  cum 
pietate  et  vel  conpletate  et  cum  |  inter  v.  29  (qu — )  et  30  (r — ) 
alium  habet  A  (t — )  ||  30.  letemini  vel  Igtimini  |!  42.  atticus  : 
atticos  II  49.  add  Fl\\ 


90  PLAVTI  Prol.  52— 82  [—56  A] 

Et  aliarum  itidem  quae  eius  erant  mulierculae. 
Infit  lenoni  suadere,  ut  seciim  simul 
Eat  in  Siciliam:  ibi  esse  homines  uoluptarios 
Dieit:  potesse  |  i^ji  eum  fieri  diuitem.  55 

Ibi  esse  quaestum  maxumum  meretricibus. 
Persuadet.    nauis  clanculum  conducitur. 
Quicquid  erat,  noctu  in  nauem  conportat  domo 
Leno:  adulescenti^  qui  puellam  ab  eo  emerat, 
Ait  sese  Veneri  uelle  uotum  sdluere  60 

—  Id  hic  est  Veneris  fanum  |  —  et  eo  ad  prandium 
Vocauit  adulescentem  huc.    ipse  hinc  ilico 
Conscendit  nauem  |,  auehit  meretriculas. 
Adulescenti  alii  narrant  ut  res  gesta  sit: 
Lenonem  abisse  | .    ad  portum  adulescens  uenit,    65 
Illomm  nauis  longe  in  altum  abscesserat. 
Ego  quoniam  uideo  uirginem  asportarier, 
Tetuli  ei  auxilium  et  lenoni  exitium  simul: 
Increpui  hibernum  et  fluctus  moui  maritumos.   69 
Nam  Arcturus  signum  sum  omnium  |  acerrumum: 
Vehemens  sum  exoriens,  quom  occido  uehementior. 
Nunc  ambo  in  saxo,  leno  |  atque  hospes,  simul 
Sedent  eiecti:  nauis  confractast  eis. 
lUa  autem  uirgo  atque  altera  itidem  ancillula 
De  naui  timidae  desuluerunt  in  scapham.  75 

Nunc  eas  ab  saxo  fliictus  ad  terram  ferunt, 
Ad  uillam  illius,  exul  ubi  habitat  senex, 
Quoius  deturbauit  uentus  tectum  et  tegulas. 
<(S^ed  seruos  illic  est  eius  qui  egreditiir  foras. 
Adulescens  huc  iam  adueniet,  quem  uidebitis,     80 
Qui  illam  mercatust  de  lenone  uirginem. 
Valete,  ut  hostes  uostri  diffidant  sibi. 


53.  lenoni  suadere  vel  lenonis  uadare  ||  54.  siciliam  vel 
siciilam  ||  62.  hinc  vel  hunc  ||  63.  auenit  ||  65.  abisse  vel  abiisse  || 
68.  et  auxilium  ||  72.  ambo  vel  amabo  ||  73.  Sedente  {vel  Se- 
denti)  lecti  |  iis  |i  74.  ancillula  vel  ancilla  ||  77.  At  ||  79.  Et: 
corr  Luchsius    ||    82.  uestiri:  corr  B  || 


I  1,  1— G;  2,  1—10  RVDENS  91 


ACTVS  I 

SCEPABNIO 

SERVOS 

SC.  Pro  di  immortales,  tempestatem  quomsmodi 
Neptuniis  uobis  ndcte  liac  misit  proxuma. 
Detexit  uentus  uillam:  quid  uerbis  opust?  85 

Non  uentus  fuit,  uerum  Alcumena  Euripidi: 
Ita  omnis  de  tecto  deturbauit  tegulas: 
Inlustriores  fecit  fenestrasque  indidit. 


PLESIDIPPVS.      SCEPAKNIO.      DAEMONES 

ADVLESCEXS  SERVOS  SENEX 

PL.  Et  uds  a  uostris  abduxi  negotiis 

Neque  id  processit^  qua  iios  duxi  gi-atia,  90 

Neque  quiui  ad  portum  lenonem  prehendere. 

Sed  mea  desidia  spem  deserere  uolui: 

Eo  uds,  amici,  detiiiui  diiltius. 

Nunc  huc  ad  Yeneris  fanum  ueuio  uisere, 

Ybi  rem  diuiuam  se  facturum  dixerat.  95 

<SC.)>  Si  sapiam,  hoc  quod  me  mactat  concinnem 

hitum. 
PL.  Prope  me  hi[n]c  nescioquis  Idquitur.     DAE. 

Heu<(s^,  Sceparnio. 
SC.  Qui  ndminat  me?     DAE.   Qui  pro  te  argen- 

tiim  dedit. 


Personas  cum  per  hanc  fabnlam  nullas  habeat  B  (sed 
spatia),  raras  cum  D  tum  C,  uhi  nil  indicamus  Italos  recte 
distribuisse  sciendnm  est  ||  86.  alcumenae  uripidi  vel  alcumenae 
urippidi:  corr  Angelius  \\  88.  indidit  veJ  in  indidit  ||  89.  uos  vel 
tuos  II  90.  qua  vel  quia  ||  96.  add  Ca  \\  97.  SC.  et  PL.  D:  corr 
Ca  I  heu  scepamio  vd  heuscerpanio  ||  98.  SC.  et  PL.  D  \\ 


92  PLAVTI  I  2,  11—32 

SC.    Quasi    me    tuom    esse    seruom    dicas,    Dae- 

mones. 
DAE.  Luto  ilsust  multo,  miiltam  terram  confode. 
Villam  mtegundam  intellego  totam  mihi:  lOl 

Nam  niinc  perlucet  ea  quam  cribrum  crebrius. 
PL.  Pater,  salueto  |  amboque   adeo.     DAE.   Sal- 

uos  sis. 
SC.  Sed  utrilm  tu  <(m)>asne  an  femina's,  qui  illiim 

patrem 
Yoces?     PL.  Vir  sum  equidem.     SC.  Quaere,  uir, 

porro  patrem.  105 
DAE.  Filiolam  ego  unam  |  habui,  eam  unam  per- 

didi: 
Virile   sexus   numquam    ullum  habui.     PL.  At  di 

dabunt. 
SC.    Tibi    quidem   hercle,    quisquis    es,    magnum 

malum, 
Qui  oratione  [nos]  hic  occupatos  occupes. 
PL.  Lsticine  uos  habitatis?     SC.  Quid  tu  id  quae- 

ritas?  110 

■'"An  quo  furatum  mox  uenias  uestigas  loca? 
PL.  Peculiosum  esse  <^ad)>decet  seruom  et  probum, 
Quem  erd  praesente  praetereat  oratio 
Aut  qui  mclementer  dicat  homini  libero. 
SC.    Et  mpudicum   et  mpudentem  hominem    ad- 

decet,  115 

Molestum  ultro  aduenire  ad  alienam  domum, 
Quoi  debeatur  nil.     DAE.  Tace,  Sceparnio. 
Quid   opus<(t)>,   adulescens?     PL.  Isti<(c)>  infortu- 

nium, 
Qui  praefestinet  libi  erus  adsit  praeloqui. 
Sed  msi  molestumst,  paucis  percontarier  120 


99.  SC.  D  II  100.  usus  multo  Pseudoservius  \\  104.  SC. 
D  I  add  Ca  \\  105.  Voces  vel  noces  ||  106.  ego  vel  eo  ||  107.  sic 
etiam  Priscianus  \\  109.  del  Guy  \\  112.  add  Bo  \\  116.  alie- 
nam  vel  alienum    ||    118.  est  add  Py    \    c  add  Fl  \\ 


I  2,  33-56  RVDENS  93 

Volo  ego  ex  te.     DAE.  Dabitur  opera,   atque  ni 

negotio. 
SC.    Quin    tu   in  paludem  is    exicasque    harundi- 

ne<(m)>. 
Qui  pertegamus  uillam,  dum  sudiimst?   DAE.  Tace. 
Tu  siquid  opus  est  dice.     PL.  Dic,  quod  te  rogo, 
Ecquem    tu  hic  hominem   crispum,    incanum   u£- 

deris,       125 
Mahim,  periurum,  palpatorem.    DAE.  Plurumos: 
Nam  ego  propter  eius  modi  viiros  uiuo  miser. 
PL.  Hic  dico,  in  fanum  Yeneris  qui  muHerculas 
.  Duas  secum  adduxit  quique  adornaret  sibi 
Vt  rem  diuinam  faciat,  aut  hodie  aiit  heri.       130 
DAE.  Non  hercle,  adulescens,  iam  hos  dies  com- 

plusculos 
Quemquam  istic  uidi  sacruficare:  neque  potest 
Clam  me  esse,  siqui  sacmficat.  semper  petunt 
Aquam  hmc   aut  ignem  aut  uascula  aut  cultrum 

aiit  ueru 
Aut    aiilam    extarem    aut    aliquid:    quid    uerbis 

opust? 
Veneri  paraui  uasa  et  puteum,  ndn  mihi.  136 

Nunc  interuallum  iam  hds  dies  multos  fuit. 
PL.  Vt  uerba  praehibeSj  me  periisse  praedicas. 
DAE.  Mea  quidem  hercle  causa  sakios  sis  licet. 
SC.  Heus  tu,  qui  fana  uentris  causa  circumis,   140 
lubere  meliust  prandium  ornari  domi. 
<^DAE.)>  Fortasse  tu  huc  uocatus  es  ad  prandium, 
Ille  qm  uocauit^  millus  uenit?     PL.  Admodum. 
SC.    NuUumst   perichim    te    hinc    ire    inpransiim 

domum. 


122.  exigasque  vel  exagitasque:  corr  ex  memlr  Turn 
add  Pareus  ||  128.  dist  Kampmannns  ||  131.  hercule  et  istos 
schol  Veron.  ad  Verg.  \\  132.  sacruficare  Tel  sacruificare  11 
135.  aulam  extare  veJ  alilam  extarem  ||  141.  lubere  veJ  lubere  || 
142.  add  Baiihius  \\  143.  IUu  tui  vel  illu  #  tui  ||  144.  Nul- 
lumst  vel  nullust  11 


94  PLAVTI  I  2,  57—79 

C<^e^rerem  te  inelius(t^  qiiara  Venerem   s[p]ecta- 

rier:  145 

Amdri[m]  liaec  curat,  tritico  curat  Ceres. 
PL.  Deliidificauit  me  ille  homo  indignis  modis. 
DAE.  Pro  di  inmortales,  quid  illuc  est,  Sceparnio, 
Hominilm  secundum  Ktus?   SC.  [a]Vt  mea  opmiost, 
Propter  uiam  illi  sunt  uocati  ad  prandium.       150 
DAE.   Qui?     SC.   Quia  post  cenam,   credo,  laue 

runt  heri. 
<(DAE.)  Confracta  nauis  m  marist  ilKs.  •(SC.)>Itast: 
At  hercle  nobis  uilla  iu  terra  et  tegulae. 

<DAE.>  Hui,  153.  154 

Homunculi  quanti  estis:  eiecti  ut  natant. 
PL.  Vbi  siint  hi  |  homines,  obsecro?     DAE.  Hac 

ad  dexteram: 
Viden  secundum  Ktus?    PL.  Video:  sequimini. 
Vtinam  is  sit  quem  ego  quaero,   uir  sacerrumus. 
Valete.     SC.  Si  non  moneas,  nosmet  meminimus. 
Sed  6  Palaemon,  sancte  Neptum'  comes,  160 

Qui  ■'Herculis  socius  esse  diceris, 
Quod    facinus    uideo?      DAE.    Quid   uides?     SC. 

Mulierculas 
Vided  sedentis  ih  scapha  solas  duas. 
Vt  adflictantur  miserae.     euge,  euge,  perbene, 
Ab  saxo  auortit  fliictus  ad  litiis  scapham.  165 

Neque  gubernator  limquam  potuit  <(rectius>. 
Non  uidisse  undas  me  maioris  censeo. 
Saluae  sunt,  si  illos  fluctus  deuitauerint. 


145.  prerem  cum  spat  init.  |  t  add  Beizius  |  del  Ca  |[  146. 
Amorem:  corr  Meursius  \  ceres  vel  uenus  ||  148.  scepamio  vel 
scerpamio  ||  149.  est  opinio:  trai  Beizius  \\  151.  Quia  vel 
qui  II  152.  add  Vss  \\  153  sq.  nouis  |  uilla  vel  uilla  j  add  Ca  \\ 
155.  dist  Ac  I  electi  ut  nan-ant:  corr  ex  Priscinno  ||  156.  sunt 
hi  vel  sunt  1  dexteram  vel  clextram  ||  161.  herculis  vel  her- 
cule  II  162.  mulierculas  vel  muerculas  vel  merculas  ||  166. 
suppl  Bent  \\  167.  me  om  Konius  ||  168.  deuitauerunt  vel 
deuitarunt:  corr  Py  \\ 


I  2,  80—94;  3,  1—6  RVDENS  95 

Nunc  niinc  periclumst:  ♦  eiecit  alteram. 
At  in  uadost:  iam  facile  enabit.     eugepa[c]e:    170 
Viden[e]  alteram  illam  ut  flilctus  eiecit  foras? 
Surrexit,  horsum  se  capessit:  salua  res: 
Desiluit  haec  autem  altera  in  terram  e  scapha. 
Vt  prae  timore  iu  genua  in  imdas  concidit. 
Saluast:  euasit  ex  aqua:  iam  in  Ktorest.  175 

Sed  dextrouorsum  auorsa  it  in  malam  crucem. 
Hem,  errabit   illaec  hodie.     DAE.  Quid  id  referfc 

tua?  177.  178 

SC.  Si  ad  saxum,  quo  capessit^  ea  deorsum  cadit^ 
Errationis  fecerit  compendium.  180 

DAE.  Si[t]  tii  de  illarum  cenaturus  ue<(s)>peri's, 
IlKs  curandum  censeo,  Sceparnio: 
Si  apiid  me  essuru's,  mihi  dari  |  operam  uolo. 
SC.  Bonum  aequomque  oras.     DAE.  Sequere  me 

hac  ergo.     SC.  Sequor. 


PALAESTRA 

MYLIER 

Nimio    hdminum    fortimae    minus    miserae    memoran- 

tur  185 

*  *     *     *     experiundo  [i]is  datur  acerbum. 

*  *     *     hoc  deo  cdmplacitumst,  me  hoc  ornatu  orna- 

tam  in  incertas 
Regiones  timidam  eiectam?  187^ 

Hancine  ego  ad  rem  natam  miseram  memorabo? 
Hancine  ego  partem  capio  ob  pietatem  praecipuam? 


170.  del  Ca  \\  176.  auersa  est  Prisciamis  \\  177.  hem  vel 
Em  II  180.  fecerit  vel  fecerat  ||  181.  add  Ca  \\  183.  essurus: 
corr  Fl  ||  184.  ergo  {vel  #  ergo)  sequor  vel  41^  sequor  ||  186  sq. 
Uc  sign  libri  \\  186.  188  sq.  cf.  ad  Pseud.  v.  263  \\  187^.  In 
incertas  adhaeret  v.  1S7^  \\  188  sq.  ad  rem  —  Hancine  ego 
solus  habet  B  || 


96  PLAVTI  I  3,  7—28  [19— A] 

Nam  hoc  mihi  ]  <h^aud  laborist  laborem  hunc  potiri, 
Si  1  erga  parentem  aut  deds  me  impiaui:  191 

Sed  id  si  parate  curaui  ut  cauerem, 
Tum  hoc  mihi  indecore,  inique,  inmodeste 

Datis    di:    nam   quid   habebunt    sibi    "ligm    impii 

posthac, 
Si  ad  hunc  modumst  innoxiis  honor  apud  uos  ?   195 
Nam  me[i]  si  sciam  *  feci^sse  aut  jDarentis 
Sceleste,  minus  me  miserer. 
Sed  eri^le  scelus  me  sollicitat,   eius  me  impietas  male 

habet:      198 
Is  nauem  atque  dmnia  perdidit  m  mari: 
Haec  bonorum  eius  sunt  reliquiae. 

Etiam  quae  simiil,  200 

Vecta  mecum  in  scaphast  excidit: 

Ego  nunc  sola  siim.  201'' 

Quae  mihi  si  foret  salua  saltem  labor 
Lenior  esset  hic  mi  eius  opera. 
Nunc    quam   spem   aut   oj)em    aiit    consili    quid  ca- 

pessam? 

Ita  hic  sola  solis  locis     *     *     *     *  205* 

+     *     *     *     compotfta  sum  205^ 

Hic  saxa  sunt,  hic  mare  sonat,  206'' 

Neque  quisquam  homo  mihi  obuiam  uenit.  206^ 

************** 

Hoc  quod  indiita  sum  summae  opes  oppido: 
Nec  cibo  nec  loco  tecta  quo  sim  scio. 

Quae  mihist  spes  qua  me  uiuere  ueKm? 
Nec  loci  gnara  sum  nec  "^^diu  hic  fui.  210 


190.  aut  II  192.  it  vel  id  |1  193  sq.  cf.  ad  Pseucl.  v.  263  \\  194. 
sibi  igni  vel  sibigni  ||  196  sq.  compr  B  \  del  Ca  \\  198.  sollicitat 
vel  sollitat  i|  200.  adhaeret  v.  199  et  201^  v.  201^  in  B  ||  204. 

NyNCQUAM:  Numquam    |     dist  Braunius    ||    205.  sola(so)l 

sequente  alt.  v.  evanido:  solis  locis  compotita  sum  ||  206.  sic 
discr  A:  duo  v.  etiam  in  B  sunt  ( —  quisquam)  |  (ne)Q-QUlS- 
QUAM:  nec  quisquam  (vel  quis  qua)  |  obuiam  vel  obueniam  || 
inter  v.  206  et  207  (?)  duo  evanidi  in  A  \\ 


I  3,  29—38;  i,  1—5  [A]         RVDENS  97 

Saltem  |  aliquein  uelim  qni  mihi  ex  his  locis 
Aiit  uiam  aut  semitam  mdnstret:  ita  niinc 
Hac  an  illac  eam,  incerta  <(sum)>  cdnsili: 
Nec  prope  usquam  hic   quidem  ciiltum  agrum  cdn- 

spicor. 

Algor,  errdr,  pauor  me  dnrnia  tenent.  215 

Haec,  parentes  mei,  haud  scitis  miseri  216* 

Me  niinc  miseram  esse  ita  uti^  sum:  216^ 

Leibera  ego  prognata  fui  maxume,  nequiquam  fui. 

Nunc  qui  minus  seruid,  quam  si  serua  forem  nata? 

Neque  quicquam  umquam  illis  prdfuit,  qui  me  sibi 

eduxerunt. 


AMPELISCA.      PALAESTRA 

MVLIERE.S       n 

AM.  Quid  mihi  meliust,  quid  magis  in  remst,  quam  a 

cdrpore  uitam  ut  secludam  ?  220 

Ita  male  uiuo   atque   ita  mihi  multae  in  pectdre  sunt 

curae  exanimales: 
Ita  res  se  habent:  uitae  haii  parco:  perdidi  spem  qua 

me  oblectabam. 
Omnia  iam  circumcursaui  atque  omnibus  latebris  per- 

reptaui 
Quaerere  conseruam  udce,  oculis,  auribus,  ut  peruesti- 
garem. 

211.  uelim  {sic  A)  vel  uellim  ||  212.  monstret  vel  monstrec  || 
213.  incerta  vel  incertam  ]  acld  Gru  duce  Py  {cum  A,  ut  vid 
[s — ])  II  214.  usquam  {sic  A,  ut  vid)  vel  usq.  ||  215.  om  A  || 
216*".  sic  discr  A:  compr  B  {sed  Me)  |  hau — :  haud  vel 
aut  I  ita  uti  vel  uti  ||  217.  Libera  ego:  leibera  ||  218.  serua 
forem  {sic  A)  vel  forem  serua  ||  219.  illiS:  Ids  vel  iis  j  me 
sibi  {sic  A)  vel  sibi  ||  220.  acokpokeuitamutsecludaM:  cor- 
pore  uitam  secludam  {vel  sedulam)  ||  221.  exaximabiles  || 
222.  itaeessehabent  :  dent  cum  lac  \  haud:  AU  ||  223.  OMNIBUS- 
latebriS:  omnibus  in  latebris    vel  inlatebris  omnibus    ||    224. 

QUAERERE:    Qucril-e   |  OGULISQ-  || 

Pli.VVTI   COMOEDIAE    YI  7 


98  PLAVTI     14,6— 11.13.14.12.15— 26  [A] 

Neque  eam  usquam  inuenio  neque  quo  eam  neque  qua 

quaeram  consiiltumst, 
Neque  quem  rogitem  responsorem   quemquam  iiiterea 

conuenio.  226 

Neque  magis  solae  terrae  solae  sunt  quam  haec  sunt  loca 

atque  hae  regiones. 
Neque  si  uiuit  eam  uiua  umquam   quin  ihueniam  de- 

sistam. 
PA.  Quoianam  uos  mihi  prope  hic  sonat? 
AM.  Pertimui.    quis  hic  loquitur  prope?  230 

PA.  Spes  bona,  obsecro,  siibuenta  miM. 
AM.  Eximes  ex  hdc  miseram  metii? 
PA.  Certo  uox  miiliebris  aiiris  tetigit  meas: 
AM.  Mulier  est,  miiliebris  uox  mi  ad  auris  uenit. 
PA.   Num  Ampelisca  dbsecrost?     AM.   Ten,  Pa- 

laestra,  aiidio?  235 

PA.  Quin  uoco,  ut  me  aiidiat,  nomine  illam  suo? 
Ampelisca.     AM.  Hem,   quis  est?     PA.  Ego  Pa- 

lae[m]st<(ra^  *  * 
AM.  Dic  ubi's?  PA.  P61  ego  nunc  ih  malis  pliirumis. 
AM.  Socia  sum  nec  minor  pars  meast  quam  tua. 
Sed  uidere  expetp  te.     PA.  Mihi's  [s]aemula.     240 
AM.  Consequamur  gradu  uocem:  ubi's?    PA.  Ecce 

me: 
Accede  ad  me  atque  adi  contra.    AM.  Fit  sedulo. 
PA.  Cedo  manum.    AM.  Accipe.    PA.  Dic,  uiuisne? 

obsecro. 
AM.  Tu  facis  me  quidem  ut  uiuere  nunc  uelim. 
Quom  mihi  te  licet  tangere.     ut  uix  mihi        245 
Credo  ego  hoe,  te  tenere.     obseero,  amplectere, 


225.  NEQEAii:  Nequeam  |  quo  eam  {sic  A)  v^l  coeam  || 
226.  COUEKIO:  inuenio  ||  227.  suntloca:  loca  ||  228.  uiuaum- 
QUAM:  uiuam  numquam  ||  229 — 232.  jwst  uoxmihi  quinque  v. 
discr  A  1|  229.  quoianam:  Quianam  ||  'idBsf^c^.  pers  plerasqiie 
habet  D  ||  234.  hoc  loco  A:  posi  v.  231  reliqui  (234.  232  compr  B)  j| 
237.  palest  vel  palam  est  |  lac  sign  Ca  ||  239.  socia:  Sotia  jl 
240.  essaemula  vel  esse  mula    |(    245  quom:  Quam  || 


14,  27— 39;  5,1— 4  [A]  RVDENS  99 

Spes  mea:  ut  me  dmnium  iam  laboriim  leuas. 
PA.  Occupas  praeloqui  quae  me<(a>  oratiost. 
Niinc  abire  hinc  decet  nds.     AM.  Quo  amabo  ibi- 

mus? 
PA.  Litus   hoc   persequamur.     AM.    Sequor    quo 

iubet.  -250 

(PA.y  Sicine  hic  cum  liuida  ueste  grassabimur? 
<^AM.)>  Hoc  quod  est  id  necessariumst  perpeti. 
Sed  quid  hoc   obsecros<t>?     PA.  tQuid?     AM.  Vi- 

den,  amabo?        265^^ 
Fanum  uidesne  hoc?     PA.  Vbist?     AM.  Ad  dex- 

teram. 
Video  decorum  dis  locum  uiderier. 
PA.  Haud  longe  abesse  oportet  homines  hinc:  ita  hic 

lepidiist  locus.       255 
<Qui3quis>  est  deus,  ueneror   ut  nos  ex  hac  aerumna 

eximat, 
Miseras,  inopis,  aerumnosas  itt  aliquo  auxilio  adiuuet. 


PTOLEMOCRATIA.       PALAESTRA.       AMPELISCA 

SACERDOS  MVLIERES        II 

PT.    Qui   sunt    qui    a  patrona  preces  mea  expetes- 

suut? 
Nam  uox  me  precantum  huc  foras  excitauit. 
Bonam  atque  obeequentem   deam    atque   haud  gra- 

uatam  260 

Patrdnam  exsequontui*  benignamque  multum. 


247.  leuas  vel  leuias  ||  248.  mest  oratio:  add  Ty,  trai 
Beizitis  II  251.  add  Ca  \  hie  cum  uiuo  aueste^  liic  in  umida 
ueste  Macrohius:  corr  Sarac  ||  252.  add  Ca  \\  253.  cf.  ad 
Pseud.  263  {eisde^n  verhis  terminat  v.  A)  \  dexteram  {sic  A)  vel 
dextram  ||  256.  st(j)pl  Ca  (lac  sig^i  libri)  \  exigat  ||  257.  adiuuet 
{sic  A)  vel  adiuuat  ||  259.  me  pcantum  vel  pcantum  me  ||  261 
— 265.  tres  v.  sunt  in  B  { —  iubemus  te  —  unde  uos  {sed  S)])  || 

7* 


100  PLAVTI  I  5,  5—27 

PA.  lubeinus  te  saluere,  mater.     PT.  Saluete, 
Puellae.     sed  liude 
Vos  ire  eum  uuida  ueste  dicam,  obsecro, 

Tam  maestiter  uestitas?  265 

PA.  flico  hinc  imus  <^h)>aud  Idngule  ex  hoc  loco: 
Yerum  longe  hmc  abest,  iinde  aduectae  huc  sumus. 
PT.^  Nempe  e[t]quo  h'gneo  per  uias  caerul[e]as 

Estis  uectae?     PA.  Admodum.     PT.  Ergo   aequius 

uds  erat 
Candidatas  uenire  hostiatasque:  ad  hoc  270 

Fanum  ad  istiinc  modum  non  ueniri  solet. 
PA.  Quaene  eiectae  e  mari  simus  ambae,  obsecro, 

X^nde  nos  hostias  agere  uokiisti  huc? 
Niinc  tibi  [i]amplectimur  genua  egentes  opum, 
Quae  in  locis  nesciis  nescia  spe  sumus,  275 

Vt  tuo  recipias  tecto  seruesque  nos, 
Miseriarilmque  te  ambarum  uti  misereat, 

Quibiis  nec  lociis  <(n)>ullus  nec  spes  paratast, 
Neque  hdc   ampliiis   [quam]   quod  uide[n]s  nobis 

qui^<(c)>qua<(m)st. 
PT.  Maniis  mihi  date,  exurgite  a  genibus  ambae: 
Misericordior  nuUa  mest  feminaram.  281 

Sed  haec  pauperes  res  sunt,  inopes[que],  puellae: 
Egomet  uix  uitam  colo:  Veneri  cibo  meo  seruio. 
AM.  Veneris  fauum,  obsecro,  hoc  est? 
PT.  Fatedr:  effo  huius  fani     sacerdos  clueo.     285 


264.  uorsire  Nonius  \  uuida  {vel  uiuda)  uest  edieam:  corr 
ex  Nonio  ||  265.  maestiter  {sic  Nonius  et  Priscianus)  vel  aesti- 
ter  I  ueste  uestitas  Nonius  ||  266.  aut  longula  ||  267.  abest 
unde  aduectae  huc  vel  abes  bundae  uectae  ||  268.  et  quo  vel 
et  quod  |  e  del  Guy  ||  269.  At  modum  ]  suos  erat  vel  uos 
orat  II  270.  dist  Ca  ||  272.  Que  nec:  corr  B  \  sumus:  corr  Bent  \\ 
273.  uoluisti  huc:  uoluisti  Charisius  \\  275.  in  loco  si  nescis 
Nonius  I  nescias  pessumus  Nonius  cuni  Gellio  \\  278.  add 
Spengelius  ||  279.  quam  quot:  del  Beizius  \\  282.  pauperes 
res  vel  pauperes  |  del  Herm  \\  283.  ueniri  |  seruiuo  vel  seruio  11 
284 — 287.  tres  v.  in  B  ( —  Fateor  —  quicquid  \sed  Verumj)  || 
285.  sacerdos  vel  facerdos  || 


1 5, 27—30;  H 1,  1—13  RVDENS  101 

Veriim  quicquid  est  comiter  fiet  a  me, 

■'^Quo  non  copia  ualebit. 
Ite  hac  mecum.    PA.  Amice  bem'gneque  honorem, 

Mater,  nostrum  habes.     PT.  Oportet. 


ACTYS  II 

PISCATORES 

Omnibus  modis   qui  paiiperes  simt  homines  miseri 

uiuont,  290 

Praesertim    quibus    nec    quaestus    est   nec    didicere 

ai-tem  |  ullam. 
Necessitate  quicquid  est  domi  id  sat  est  habendum. 
Nos  iam  de  ornatu  propemodum  ut  locupletes  simus 

scitis. 
Hisce    hami    atque    hae(c>    hariindines    simt    nobis 

quaestu  et  ciiltu. 
<(Coti!die)>   ex  urbe  ad  mare  huc   prodimus  pabula- 

tum:  295 

Pro  exercitu  gymnastico  et  palaestrico[m]  hoc  habe- 

mus. 
Echinos,  lopadas,  ostrias,  balan6<(s)>  captamus,  cdnchas, 
Marmam  urticam,  musculos,  placiisias  striatas. 
Postid  piscatum  hamatilem  et  saxatilem  adgredimur. 
Cibiim  captamus  e  mari.  si  euentus  non  <(e)>uenit  300 
Neque  quicquam  captumst  piscium,  salsi  lautique  piire 
Domiim  redimus  clanculum,  donnimus  incenati. 


286.  comiter  vel  coinite(m)  ||  287.  non  rel  nc  ||  292.  it  || 
294.  His  cenam  i  {vel  cenam):  corr  Ca  |  add  Bent  \  questu  vel 
quest  tu  I!  295.  siq)pl  Cu  in  lac  (cian  inemhr.  Tnrn.?)  ||  296. 
palestricum  |]  297.  ostrias  vel  hostrias  ||  298.  plagusias:  corr 
Salm  II  299.  hamatilem  (sic  etiam  Fronto)  vel  hammattilem  | 
adgreditur  vel  ac  greditur    ||    300.  add  Bo  || 


102  PLAVTI  II  1,  14-16;  2,  1-9 

Atque  itt  nunc  ualide  fluctuat  mare,  nuUa  nobis  spes 

est: 
Nisi    qmd    conch.arum    capsimus,    [injcenati    sumus 

protecto. 
Nunc  Venerem  hanc  ueneremur  bonam,  ut  nos  lepide 

adiu[u]erith6die.  30.' 


TRACHALIO.      PISCATORES 

SERVOS 

TR.  Animu<(m)>  aduorsaui  sedulo,   ne  erum  lisquam 

praeterirem : 
Nam  qudm  modo  exibat  foras,  ad  pdrtum  se  ai[e]- 

bat  ij-e: 
Me  huc  dbuiam  iussit  sibi  uenire  ad  Veneris  fanum. 
Sed  quds  perconter  cdmmode  ecco[n]s  ufdeo  astare: 

adibo. 
Saluete  fures  maritumi,  conchi^tae  atque  hamidtae,  310 
Famelica  homiuum  natio.     quid  agitis?  ut  peri^tis? 
PI.   Vt  piscatorem   aequdmst,    fame    sitique    speque 

<^alguque^. 
TR.  **********  Ecquem  adulescentem 
Huc    dum    hic    astatis    strenua    facie,    rubicundum, 

fdrtem, 
Qui  tres  secum  homines  diiceret  c<^h.^lamydatos  cum 

machaeri[i]s,        315* 
Vidistis  +eni    **********     315*^ 


303.  ut  nunc  vel  nunc  ||  304.  conclarum  |  del  Beizms  || 
305.  del  Bent  ||  306.  Animo:  corr  Dissaldeus  \  praeterirem  vel 
praeterimus  ||  307.  alebat:  dcl  Ac  ||  309.  eccon  si  vel  ec  {vel 
eo)  cons  |  adito  ||  312 — 315.  quattuor  sunt  v.  in  B  ( —  speque  — 
astatis  —  tres)  ||  312  sq.  PI.  praem.  D  \  su^^pl  et  lac  duee  B 
sign  Schoe  ||  315'''.  inter  tres  et  Duceret  lac:  ubi  semihomines 
Lanib  {ex  membr  Turn.?):  coir  MitscJierlichius  \  del  Sarac  \\ 
315'».  uidisti  seni:  lac  sign  Sey  d\ice  B  || 


II  2,  10—24;  3,  1.  2  RVDENS  103 

PI.  Nullum  istac  facie  ut  praedicas  uemsse  huc  sci- 

mus.    TR.  Ecquem 
Recaluom  ad  Silamim  senem,  statiitum,  uentridsum, 
Tortis  superciliis,  contracta  fronte,  fraudulentum, 
Deorum  odium  atque  hominum,    mahim,  mali  uiti 

probrique  plenum, 
Qui  duceret  mulierculas  duas  secum  satis  uemistas? 
PI.  Cum  istms  modi  uirtutibus  operisque  natus  qui 

si[e]t,  321 

Eumquidem  ad  carnificemst  aequius  quam  ad  Yene- 

rem  commeare. 
TR.   At  si  uidistis,  dicite.     PI.  Huc  profecto  nullus 

uenit. 
Yale.     TR.  Yalete.    credidi:  factiimst  quo<(d)>  suspi- 

Ctibar: 
Data  uerba  ero  simt:  leno  abit  scelestus  exulatum.  325 
In  nauem  ascendit,  miiHeres  auexit:  harioliis  sum. 
Is    huc   erum  etiam   ad  prandium   uocauit,    sceleris 

semen. 
Nunc    quid  mihi   mehust    quam   ilico    hic    oj)periar 

erum  dum  ueniaf? 
Eadem  haec  sacerdos  Yeneria  ^siquid  ampliiis  scit, 
Si  uidero,  exquismero:  faciet  me  certiorem.  330 


AMPELISCA.      TRACHATJO 

MVLIER  SERVOS 

AM.  Intellego:  hanc  quae  proxumast   *   uillam  Ye- 

neris  fano 

Pulsare  iussisti  atqu^e^  aquam  rogare.  •(TR.^  Quoi<^a> 

ad  auris 


316.  PI.  praem.  D  ||  317.  at:  corr  Seij  duce  LaiTib  \\  321.  modi 
fel  moclis    |    del  Py    \\    322.  at:  quaUa  deinceps  non  notamus 
commeare  vel  comeare    !|    323.  TR.  et  PI.  D   jj  328.  Xunc  quid 
vel  Nimquid  |  meliust  vel  melius  |  ilico  vel  iUico    |  operiar  vel 
opperiar  ||  329.  hanc  !|  331.  Jac  sign  Bent  \\  332.  TR.  pro  ^  Valla\\ 


104  PLAVTI  II  3,  3—18 

Yox  mibi  aduolauit?     AM.  Obsecro,  quis  iiic  loqui- 

tur?    [TR.]  quem  ego  uideo? 
<(TR.^  Estue  Ampelisea  haec,  quae  foras  e  fano  egredi- 

tur?  AM.  Estne  liic 
Tracbalio,  quem  conspicor,  calator  Plesidippi?  335 
TR.  East.    AM.  Is  est.   Trachalio,  salue.    TR.  Sake, 

Ampelisca: 
Quid  agis  tu?     <(AM.)>  Aetatem  haiid  malam  male. 

TR.  Melius  ominare. 
<(AM.^    Verum    omnes    sapientes    decet    conferre    et 

fabulari. 
Sed  Plesidippus  tilos  enis  ubi  amabost?     TR.  Heia 

uero,  339 

Quasi  ndn  sit  intus.    AM.  Neque  pol  est  neque  hiic 

quidem  ulkis  uenit. 
TR.  Non  uenit?    AM.  Vera  praedicas.     TR.  Non  est' 

meum,  AmpeKsca. 
Sed  quam  mox  coctumst  prandium  ?  AM.  Quod  pran- 

dium,  obsecro  te? 
TR.    Nempe    rem    diuinam   facitis    hic.      AM.   Quid 

sdmnias,  amabo? 
TR.   Certe  hiic  Labrax   ad  prandium  uocauit  Plesi- 

dippum, 
Enlm  meum   erus  uoster.      AM.  Pol  haud  miranda 

facta  dicis:  345 

Si  deds  decepit  et  homines,  lendnum  more  fecit. 
TR.  Non  rem   diuinam  facitis  hic  uos  neque  erus? 

AM.  Hariolare. 
TR.  Quid  tu  agis  hic  igitur?    AM.  Ex  malis  multis 

metuque  summo 


333.  AM.  et  TR.  B:  del  Ca  ||  334.  add  Ca  |  h  quae  vel 
quae:  corr  Py  \\  336.  pers  hahet  D  ||  337.  add  Ca  \  haud 
malam  vel  haut  mala  |  AM.  D:  eorr  Ca  \\  338.  add  Ca  \\ 
339 — 381.  2^^rs  plerasfiue  liahet  D  ||  339.  plenidippus  ]  Hela: 
corr  D  \\  343.  hic  rel  hic  hic  ||  344.  plesidippum  uocauit 
ad  prandium  (vel  ad  prandium  uocauit):  trai  Beizius  ||  348. 
hic  igitur  vel  igitur  || 


II  3,  19-37  RVDENS  105 

Capitaliqiie  ex  peric^u)»!^  orbas  aiixilique  opumque 

huc 
Recepit  ad  se  Veneria  haec  sacerdos  me  et  Palae- 

stram.  350 

TR.  An  hic  Palaestrast,    dbsecro,  eri  mei  ameica? 

AM.  Certo. 
TR.  Inest  lepos  in  niintio  tuo  magnus,  mea  Ampe- 

Ksca. 
Sed  istuc  periclum  perlubet  quod  fuerit  uobis  scire. 
AM.  Confractast,  mi  Trachalio,  hac  uocte  nauis  nobis. 
TR.  Quid,  nauis?    quae  istaec  fabulast?     AM.  Non 

audiuisti,  amabo,  355 
Quo  pacto  leno  clancuhim  nos  hiuc  auferre  uoluit 
In  Si^ciliam   et   quicquid   domi   fuit   ih  nauem  inpo- 

s<i>uit? 
Ea  niinc  perierunt  omnia.     TR.  Oh,  Neptune  lepide, 

salue : 
Nec  te  aleator  nullus  est  sapientior.    profecto 
Nimis  lepide  iecisti  bohim:  periurum  perdidisti.     3G0 
Sed  niinc  ubist  leno  Labrax?    AM.  Per<i)>it  potando, 

opmor : 
Neptunus  magnis  pdcuHs  hac  nocte  eum  inuitauit. 
<(TR.)>  Credo  hercle    anancaeo  datum  quod  biberet. 

[TR.]  ut  ego  amo  te, 
Mea  Ampelisca:  ut  dillcis  es:  ut  miilsa  dicta  dicis. 
Sed  tu   et  Palaestra   qud  modo   sahiae  estis?     AM. 

Scibis  faxo.  365 

<De)>  naui[s]  timidae  ambae  ih  scapham  insihlimus, 

quia  uidemus 
Ad  saxa  nauem  ferrier:  properans  exsohii  restim, 


350.  Recipit  ||  351.  palestrast  vel  palestra  sit  ||  357.  add 
Ca  II  358.  oh  vel  loh  ||  360.  iecisti  ve?  lecisti  |  periurnm  vel 
peiurum  ||  362.  Neptunus  vel  Xeptuneus  i|  363.  ndd  et  del 
Carpentarms  \  hercle  vel  herche  |  an  ancaeo  vel  anan  eo:  corr 
Ca  II  365.  Scitu  vel  Scita:  eorr  C  \\  366.  add  Fl  \  del  Py  \ 
scapham  vel  scpham  ||  367  sq.  exsolui  vel  exsoluisti  1  restim  vel 
restem  1  dist  Reizius  \\ 


106  PLAVTI  II  3,  38—57 

Dum  ilK  timent.     nos  cilm  scapha  tempestas  dextro- 

uorsum 
Differt  ab  illis.    itaque  nos  uentisque  fluctibusque 
lactatae   exemplis   pliirumis   miserae   perpetuam   no- 

ctem:  370 

Vix  hodie  ad  litus  pertulit  nos  uentus  exanimatas.  372 
TR.  Noui,  Neptunus  ita  solet:  quamuis  fastidiosus 
Aedilis  est:  siquae  mprobae  sunt  merces,  iactat  omnis. 
AM.  Yae  capiti   atque  aetati  tuae.     TR.  +Tud,  mea 

AmpeKsca.  375 

Sciui  lenonem  facere  |  hoc  quod  fecit:  saepe  dixi. 
Capillum  promittam  dptumumst  occipiamque  hario- 

lari. 
AM.   Caufstis   ergo   tu  atque   erus  ne  abiret,   quom 

scibatis? 
TR.  Quid  faceret?    AM.  Si  amabat,  rogas  quid  face-' 

ret?  adseruaret 
Dies  noctesque:    in  custodia    esset  semper.     uerum 

ecastor  380 

Vt  multi  fecit,  ita  probe  curauit  Plesidippus. 
TR.  Cur  tu  istuc  dicis?  AM.  Res  palamst.  TR.  Scin  tu? 

etiam  qui  it  lauatum 
In  balineas,  quom  ibi  sedulo  sua  uestimenta  seruat, 
Tamen  surripiuntur:   quippe   qui   quem  illdrum  ob- 

seruat  falsust: 
Fur  facile   quem   obseruat  uidet,   custos  qui  fur  sit 

nescit.  385 

Sed  duce  me  ad  illam,  ubist.    AM.  I  sane  in  Veneris 

fanum  huc  intro: 
Sedentem  flentemque  opprimes.     TR.  Vt   iam  istuc 

mihi  molestu<(m)>st. 
Sed  quid  flet?     AM.  Ego  dicam  tibi:   hoc  sese  ex- 
cruciat  animi, 


372.  nos  uentus  vel  uentus  ||  373.  quamuis  vel  quauista  || 
377.  incipiantque  aliolari  Nonius  \\  378.  dist  Py  \\  379.  at 
{vel  aut)  seruaret:  corr  Ca  |j  382.  dist  Py  ||  383.  cum  ibi  veJ 
ibi  cum  ||  384.  obseruat  vel  obseruet  ||  386.  dist  Miie  || 


n  3,  58—76  RVDENS  107 

Quia  leuo  ademit  cistulam  ei,  quam  habebat  ubique 

habebat 
Qui  suds  parentis  uoscere  posset:  eam  ueretur     390 
Ne  perierit.    TR.  Vljinam  ea  fuit  cistellula?  Aj\I.  Ibi- 

dem  in  uaui: 
Conclusit  ipse  in  uidulum,  ne  cdpia  esset  ei[us] 
Qui  suos  parentes  ndsceret.     TR.  0  facinus  inpudi- 

cum, 
Quam  liberam  esse  opdrteat,  seruire  postulare. 
AM.  Nunc  eiim  cum  naui  scilicet  abfsse  pessum  in 

altum.  395 

Et  aiirum  et  argeutilm  fuit  lendnis  omne  ibidem. 
<(TR.)>    Credo    aliquem    inmersisse    atque    eum    ex- 

cepisse.     <(AM.)>  Id  misera  maestast, 
Sibi  edram  euenisse  inopiam.    TR.  lam  istdc  magis 

usus  factost, 
Yt  eam  mtro  consolerque  eam,  ne  sic  se  excruciet 

animi. 
Nam  miilta  praeter  spem  scio  multis  bona  euenisse. 
AM.   At  ego  etiam,   qui  sperauerint  spem  decepisse 

multos.  401 

TR.  Ergo  animus  aequos  dptumumst  aerumnae  con- 

dimentum. 
Ego  eo  intro,  nisi   quid  uis.     AM.  Eas.     ego   qudd 

mihi  imperauit 
Sacerdos  id  faciam  atque  aquam  hinc  de  prdxumo 

rogabo. 
Nam  ex<(t^emplo,  si[ue]  uerbis  suis  peterem,   datu- 

ros  dixit  405 

Neque  digniorem  censeo  uidisse  anum  me  quemquam, 
Quoi  deds  atque  homines  censeam  bene  facere  magis 

decere. 


390.  Quis  (reZ  Qui)  uos  ||  392.  copia  vel  opia  |  clel  Lnch- 
siiis  II  395.  eam:  corr  Bent  \  abisse  vel  abiisse  ||  396.  lenonis 
omne  vel  lenonis  ||  397.  jws  pro  4^  Ca  et  Bo  ||  398.  euenisse  vel 
uenisse    ||    399.  Ne  eam:  corr  Ca  \  se  sic:  trai  Guy  || 


108  PLAVTI  II  3,  77—82;  4,  1-8 

Vt    lepide,    ut    liberaliter,    ut   honeste    atque    liaud 

grauate 
Timidas,  egeuteis,  uuidas,  eiectas,  exanimatas 
Aecepit  ad  sese,  haiid  secus   quam   si   ex  se  simus 

natae.  410 

Vt  eapse  ^succincta  aquam  calefactat,  ut  lauemus. 
Nuuc,  ne  mora<(e)>  illi  sim,  petam  hinc  aquam  unde 

mi  imperauit. 
Heus,  ecquis  in  uillast?  ecquis  hoc  reckldit?  ecquis 

prodit? 


SCEPARNIO.      AMPELISCA 

SERVOS  MVLIER 

SC.  Quis  est  qui  nostris  tam  proterue  fdribus  facit 

iniiiriam  ? 
AM.   Ego   sum.     SC.  Hem,  quid  hoc  bonist?  eu, 
edepol  specie  lepida  mulier<(em)>.    415 
AM.  Salue,  adulescens.    SC.  Et  tu  multum  salueto, 

adulescentula. 
AM.  Ad  uos  uenio.    SC.  Accipiam  hospitio,  si  mox 

uenies  <(uesperi,)> 
Item  ut  adfectam:  nam  nunc  nil  est  qui  te  ''■mane 

m<(ulierem.)>  418 

Sed  quid  ais,  mea  lepida,  hilara?    AM.  Ah,  niinium 

familiariter  420 

Me  attrectas.  SC.  Pro  di  immortales,  Veneris  effigia 

haec  quidemst. 
Vt  in  ocellis  hilaritudost:  heia,  corpus  quoius  modi: 


410._Accipit  II  411.  ea  spe  ||  412.  add  Ca  \\  413.  reclu- 
dit  ecquis  vel  recludite  quis  ||  414.  AM.  praem  D  \\  415.  SC. 
iwaem  D  \  add  Dousa  ||  416.  AM.  et  SC.  D  \\  417.  ueni  is 
curn  lae  vel  uenis  (uenies  uesperi  Lavih  [ex  membr.  Turn.?])  \\ 
418.  inanem  vel  manem  cum  lac  (mane  mulierem  Lamh  [ex 
memhr.  Turn.?])  \\  420.  nimium  vel  animum  ||  421.  attrectas 
vel  adtractas  |  SC.  D  \\ 


II  4,  9—25  RVDENS  109 

Subuolturiiim  —  illud  quidein  'subaquilum'  uolui 

dicere. 
Yel  papillae   quoius   modi:    tum   quae   mdoles   in 

Stiuiost. 
AM.  Non  ego  sum  polliicta  pago :  potin  ut  me  abs- 

tineas  manum?  425 
SC.  Nou  licet  '^^te  sic  placide  bellam  belle  tangere? 
AM.  6tium  ubi  erit^  tum  tibi  operam  liido  et  de- 

liciae  dabo.  429 

Niinc,  quam  ob  rem  kuc  sum  missa,  amabo  uel  tu 

mi  aias  uel  ueges.  430 
SC.  Quid  nunc  uis?     AM.  Sapienti  ornd;us  quid 

uelim  indicium  facit. 
SC.  Meus  quoque  hic  sapienti  ornatus  quid  uelim 

indicium  facit. 
AM.  Haec  sacerdos  Veneris  hinc  me  petere  aquam 

■''iussit  a  uobis.  433 
SC.  At  ego  basilicus  sum:  quem  nisi  oras,  guttam 

non  feres.  435 

Ndstro    illum   jjuteum    peric[u]lo    et    ferramentis 

fddimus: 
Nisi    multis    blanditiis    a    me    gutta    non    ferri 

potest. 
AM.  Cur  tu  aquam  grauare,  amabo,  quam  hdstis 

hosti  cdmmodat?  438 
SC.  Ciir  tu  operam  grauare  mihi,  quam  cmis  ciui 

cdmmodat?  440 

AM.  Immo  etiam  tibi,  mea  uokiptas^   quae  uoles 

faciam  dmnia. 
SC.  Eugepae,  saluds  sum:  haec  iam  me  suam  uo- 

hiptatem  uocat. 
Dabitur  tibi  aqua,  ne  nequiquam  me  ames.  cedo  mi 
urnam.  <^A]M.>Cape: 


424.  sauio  est  rel  salost  ||  425.  AM.  D  ||  430.  mi  {vel 
mihi)  alas  ||  433.  Haec  vel  Hic  1|  435.  SC.  D  \  bassilicus  vel 
basiliscus  vel  basilicus  ||  436.  Nos  pro  |  del  Guy  ||  440.  com- 
modat  vel  comffidat    11    443.  me  ames  vel  meams  || 


110  PLAVTI  II  4,  26— 3G;  5,  1—7 

Prdpera  amabo  efferre.     SC.  Manta:  iam  Mc  ero, 

uoluptas  mea.       444 
AM.  Quid  sacerdoti  me  dicam  hic  demoratum  tam 

diu?  447 

Vt  etiam  mmc  misera  timeo,  ubi   oculis  intueor 

mare.  449 

Sed  quid  ego  misera  uideo  procul  in  Ktore? 
Meam  erilm  lenonem  Siciliensemque  hospitem, 
Quos  periisse  ambos  misera  censebam  m  mari. 
lam  illud  mali  plus  ndbis  uiuit  quam  ratae. 
Sed  quid  ego  cesso  fiigere  in  fanum  ac  dicere 

baec 
Palaestrae,  ''■in  aram  ut  confugiamus  prius  quam 

huc  455 

Scelestus  leno  ueniat  nosque  hic  dpprimat? 
Confugiam  hu[i]c:  ita  res  silppetit  subit<(o^  *  *' 


SCEPARNIO 

SERVOS 

Pro  di  immortales,  m  aqua  numquam  credidi 
Voluptatem  inesse  tantam:   ut  hanc  traxf  lubens. 
Nimid  minus  altus  puteus  uisust  quam  prius.  460 
Vt  sine  labore  hanc  extraxi:  praefr[ci]scine, 
Satiu  nequam  sum,  utp[r]ote  qui  hddie  amare  in- 

ceperim  ? 
Em  tibi  aquam^  mea  tu  belliata:  em  sic  uolo 
Te  ferre  honeste,  ut  ego  fero:  ut  plaoeas  mihi. 

447.  me  vel  meo  |  demoratam:  corr  Mue  ||  450.  uideo 
procul  vel  procul  uideo  ||  451.  siciliensemque  vel  sicillensem- 
que  II  453.  plus  mali:  trai  Ca  \\  455.  confugiamus  vel  cum 
fugiamus  ||  457.  ita  res  vel  res  ita  |  lac  sign  Ca  \  post  hunc 
V.  habet  B  v.  466  sq.  iteratos,  sed  subductos  ||  461.  del  Oa  || 
462.  Satis-  corr  Bo  \  del  Ga  \  inceperim  amare:  trm  Py  \\  463. 
Em  vel  Hem  (bis)  \\  464.  fero  vel  feiTO  || 


II  5,  8—27 ;  6.  1-4  [25  -  A]     RVDENS  111 

Sed  iibi  tu's,  delicata?  cape  aquam  hanc  sis.  ubi's? 
Amat  herele  me,  ut  ego  opmor:  delituit  mala.  466 
Vbi  tifs?  etiamue  hanc  lirnam  acceptura's?  ubi's? 
Commodule  +melius.  tandem  uero  serio. 
Etiam  acceptura's  lirnam  hanc?  ubi  tu's  gentium? 
Nusquam  hercle  equidem  iUam  uideo:  ludos  me 

facit.        470 
Adpouam  hercle  urnam  iam  ego  hanc  in  media  uia 
Sed  aiitem  quid  si  hanc  hmc  abstulerit  quispiam 
Sacram  urnam  Veneris?  mi  exhibeat  negotium. 
Metuo  hercle  ne  illa  mulier  mi  insidias  locet, 
Vt  comprehendar  ciim  saera  urna  Veueria.       475 
Nempe  optumo  <(me)>  iiire  in  uinclis  enicet 
Magistratus,  siquis  me  hanc  habere  uiderit. 
Nam  haec  litteratast:  eapse  cantat  quoia  sit. 
lam  hercle  euocabo  hinc  hauc  sacerdotem  foras, 
Vt  hanc  accipiat  urnam.  accedam  huc  ad  fores.  480 
Heus  <(ex)>i,  Ptolemocratia,  cape  hanc  urnam  tibi: 
Muliercula  hanc  nescioquae  huc  ad  me  detulit. 
Intro  ferundast.     repperi  negotium^ 
Siquidem  his  mihi  ultro  |  adgerunda  etiamst  aqua 


LABRAX.      CHARMIDES 

LENO  PARASITVS 

LA.  +Qui  homo  sese  miserum  et  mendiciim  uolet, 
Neptiino  credat  sese  atque  aetatem  suam:  486 

Nam  siquis  cum  eo  quid  rei  commiscuit, 
Ad  hdc  exemplum  amfttit  omatiim  domum. 


465.  tu  es  vel  es  |  sis  vel  si  ||  467.  tu  es  vel  tu  est  |  ane 
vel  hanc  |  accepturas  vel  acceptura  (|  470  sq.  equidem  —  liercle 
om  CB  II  476.  optimo  vel  obtimo  |  add  Ca  \\  477.  Magistra- 
tus  vel  Magistra  ius  ||  478.  litterat  est  eapse  vel  litteratos 
abse  II  481.  (H)eus4j:si  vel  Eu  si:  corr  Sey  \  ptolemo  {vel  pto- 
lemeo)  gratia:  corr  Ca    \\    483.  Inpro  || 


112  PLAVTI  II  6,  5-33  [A] 

Edepol,  Libertas,  lepida's,  quae  niimquam  pedem 
Voluisti  in  nauem  cum  Herc<u)>le  iina  imponere.  490 
Sed  libi  ille  meus  est  hospes  qui  me  perdidit? 
Atque   eccum    incedit.      CH.    Quo    malum    properas, 

Labrax? 
Nam  equidem  te  nequeo  consequi  tam  strenue. 
LA.  Vtinam  te  prius  quam  |  dculis  uidissem  meis 
Malo  craciatu  in  Sicilia[m]  perbiteres,  495 

Quem  propter  hoc  mihi  dptigit  misero  mali. 
<(CH.>  Vtinam  quom  in  aedis  me  ad  te  adduxisti  *  ♦ 
In  carcere  illo  potius  cubuissem  die: 
Deosque  immortalis  quaeso,  dum  uiuas,  uti 
Omnes  tui  similes  hospites  habeas  tibi.  500 

{JjA.y  ]\Ialam  Fortunam  in  aedis  te  adduxi  meas. 
Quid  mihi  scelesto  tibi  erat  auscultatio? 
Quidue  hmc  abit<^i>o?   qufdue   in  nauem  inscensio? 
Vbi  perdidi  etiam  plus  boni  quam  mihi  fuit. 
CH.  Pol  minume  miror,  nauis  si  fractast  <(t)>ibi,    505 
Scelus  te  et  sceleste  parta  quae  uexit  bona. 
LA.  Pessum  dedisti  me  blandimentis  tuis. 
<CH.)>  Scelestiorem  cenam  cenaui  tuam 
Quam  quae  Thyestae  +quondam  antepositast  et  Tereo. 
<JjA.y  Peri<(i)>,  animo  male  fit.    cdntine  quaeso  caput. 
CH.   Pulmdneum   edepol   nimis   uelim   uomitum   uo- 

mas.         511 
LA.  Eheii,  Palaestra  atque  Ampelisca,  ubi  estis  nunc? 
CH.  Pisciljus  in  alto  credo  praebent  pabulum. 
LA.  ]\Iendicitatem  mi  dptulisti  opera  tua, 
Dum  tuis  ausculto  magnidicis  mendaciis.  515 

CH.  Bonamst  quod  habeas  gratiam  merito  mihi, 
Qui  te  ex  insulso  salsum  feci  opera  mea. 


490.  add  Ca  |  una  vd  unam  ||  492.  CH.  D  ||  494.  LA.  D  \\ 
495.  del  Ca  \\  496.  optigit  vel  optigi  ||  497.  add  Ca  \  lae  sign 
Sarac  \\  498.  carcere  vel  carcare  ||  500.  lui  ||  501.  add  Ca  || 
502.  erat  vel  erit  ||  508.  add  Py  \\  510.  LA.  add  Py  ||  512. 
amplisca:  co)t  D  \\ 


II  6,  34—55  [A]  RVDENS  113 

LA.   Quin    tu   hiiic    eis   a   me   in   raHxumam   malam 

erucem? 
CH.  Eas:  easque  res  agebam  commodum. 
LA.  Eheu,  quis  uiuit  me  mortalis  miserior?         520 
CH.  Ego  miilto  tanto  mfserior  quam  tu,  Labrax. 
LA.  Qui?      CH.  Quia  ego  indignus  sitm,   tu  dignus 

qui  sies. 
LA.  0  scirpe,  scirpe,  laiido  fortunas  tuas, 
Qui  semper  seruas  gloriam  aritiidinis. 
<(CH.)>  Equidem  me  ad  uelitationem  exerceo:       525 
Nam  omnfa  corusca  prae  tremore  fabulor. 
LA.  Edepol,  Neptime,  es  balineator  frigidus: 
Cum  uestimentis  postquam  aps  te  abii,  algeo. 
Ne  thermipoliiim  quidem  ullum  |  instruit: 
Ita  salsam  praehibet  potionem  et  frigidam.  530 

<CH.)>  Yt  fortunati  sunt  fabri  fernirii, 
Qui  apiid  carbones  adsident:  semper  calent. 
LA.  Vtinam  fortuna  niinc  anetina  |  literer, 
■•■Vt,  quom  exissem  ex  aqua,  arerem  tamen. 
CH.    Quid,    si   aliquo    ad  ludos    me    pro    manduco 

locem  ?    535 
LA.  Quaprdpter?     CH.   Quia   pol  clare  crepito  den- 

tibus. 
+Iure  optumo  me  lauisse  arbitror. 
LA.    Qui?      CH.    Qui   |   auderem    tecum    iu   nauem 

ascendere, 
Qui  a  fiindamento  mi  lisque  mouisti  mare? 


519 — 523.  j^ers  liahet  D  \\  519.  easeasq-:  Das  easque  || 
520.  miserior  {sic  A)  vel  miserrior  ||  521.  tanta  {etiam  A): 
corr  B  \\  524.  gloriam  aritudinis  (sic  A)  vel  gloria  amaritu- 
dinis  II  525.  add  Ca  |  meatuelitationem  (me  at  uelitatione  membr. 

Turn.y.  MEADUELITATONEM  ||  526.  PEAETEREMORE  ||  527.  CH.  D  : 

corr  Ca  \  balineatoe:  balneator  ||  528.  qcom  |  apste:  abs  te 
vel  ate  |  abii:  abi  ||  529.  thermipolium:  thermopolium  ||  530. 
peaehibet:  praebet  ||  531.  add  Ca  \\  533  sq.  LA.  D  \  anitixa: 
anetina  |  fortunam  nunc  anutinam  terent  cum  {et  aqua  rerem) 
Nonius  II  535  sq.  aliquo  et  quia  om  Paulus  ||  537.  sic  etiam  A  \\ 
538.  quiaudereM:  quia  auderem  ||  539.  mi:  milii  || 

PliATTI    COMOEDIAE    YI  8 


114 


PLAVTI         II  6,  50—74;  7,  1.  2  [A] 


540 


LA.  Tibi  aiiseultaai:  tii  promittebas  mihi 

Illi  esse  quaestum  maxumum  meretrieibus: 

Ibi  me  conruere  pdsse  aiebas  di[ui]tias. 

CH.  lam  postulabas  te,  mpurata  belua, 

Totam  Siciliam  deuoraturum  msulam. 

LA.  Quaenam  ballaena  meiim  uorauit  uidulum,     545 

Auiaim   atque    argentum  ubi  dmne  conpactiim  fuit? 

CH.  Eadem  illa  credo  quae  meum  marsuppium, 

Quod  plenum  argenti  fuit  in  sacciperio. 

LA.  Eheiij  redactus  sum  lisque  ad  unam  hanc  tuni- 

culam 
Et  ad  hde  misellum  pallium:  perii  dppido. 
CH.  Vel  cdnsociare  mihi  quidem  teciim  licet: 
Aequas  habemus  partes.     LA.  Saltem  si  mihi 
Mulierculae  essent  sakiae,  spes  aliquae  forent. 
Nimc  sf  me  adulescens  Plesidippus  uiderit, 
Quo  ab  arrabonem  prd  Palaestra  acceperam^ 
lam  is  exhibebit  hic  mihi  negdtium. 
CH.  Quid,  stiilte,  ploras?  tilji  quidem  edepol  cdpiast^ 
Dum  lingua  uiuet^  qui  rem  sohias  dmnibus. 


550 


555 


SCEPARlSnO.      LABRAX.      CHARMIDES 

SERVOS  LENO  PARASITVS 

SC.  Quid  iUuc  opsecrd  negotist,  qudd  duae  mulierculae 
Hic  in  fano  Veneris  signum  flentes  amplexae  tenent   560 


540.  Tibi  {sic  A)  vel  Tibi  aut  ||  541.  illi:  Illic  ||  542. 
AiEBAS:  alebas  |  del  Pareus  ||  543.  belua  {sic  A)  vel  bellula  || 
544.  SICKLIAM  I  deuortaturum :  corr  B^  ciim  A  \\  545.  ballaena: 
ballena  vel  bellana  ||  546.  omne  (sic  A)  vel  omnem  ||  547.  mar- 
suppium  {sie  A)  vel  marsippium  ||  549.  unam  hanc  {sic  A)  vel 
hanc  unam  |  tulniculam  ||  550.  pallium  {sic  A)  vel  palbum  || 
551.  consociaee:  consciare  ||  555.  quoab:  A  quo  |  akrabone  |[ 
556.  ISEXIBEBIT:  sexhibebit  vel  se  exhibebit  |  post  negotium 
duhium  vix  est  quin  alicjuid  scriptum  fuerit  ||  559.  illucopse- 
CRONEGOTi:  illuc  est   {vel  est  illuc)  obsecro  negotii:  trai  Fl  \\ 


n  7,  3—18  [A]  RVDENS  115 

Nescioqiiem  metuentes  miserae?  ndcte  hac  aiunt  pro- 

xnma 
Se  iactatas  atque  eiectas  hddie  esse  aiuut  e  mari. 
LA.  Opsecro  hercle,   adulescens,   ubi  istaec  siint  quas 

memoras  miilieres? 
SC.  Hic  in  fano  Veneris.    LA.  Quot  sunt?    SC.  Totidem 

quot  ego  et  tu  sumus. 
LA.  Nempe  meae?    SC.  Nempe  nescio  istuc.    LA.  Qua 

simt  facie?  SC.  Scitula: 
Vel  ego    amare    utramuis    possum,    si   probe    adpotus 

siem.  566 

LA.  Nempe  puellae?    SC.  Nempe  molestus  es:  i,  ueisse, 

si  lubet. 
LA.   Meas  oportet  ihtus  esse  hic  muHeres,  mi  Char- 

mides. 
CH.  Iiippiter  te  perdat,  et  si  siint  et  si  non  siint  tamen. 
LA.  Intro  rumpam  iam  hiic  in  Veneris  fanum.    CH.  In 

barathrum  mauelim.  570 
Opsecro,  hospes,  da  mihi  aliquid  libi  condormiscam  loci. 
SC.  Istic  ubi  uis  cdndormisce:   nemo  prohibet,  piipli- 

cumst. 
CH.  At  uides  me,  ornatus  ut  sim  uestimentis  liuidis. 
Recipe  me  in  tectiim,  da  mihi  uestimenti  aliquid  aridi, 
Dum    arescunt    mea:    in    aliquo    tibi  gratiam  referam 

loco.  575 

SC.  TegiUum  e<(c>cillud,  mihi  unum  id  aret:  id  si  uis, 

dabo. 

561.  AIUNT:  nunc  vel  non  ||  562.  eie(ct)AS:  iectas  || 
563.  ISTAESITNT  ||  564.  quocl  ego  (sic  A)  vel  quot  ego  ||  565. 
dist  Bo  II  566.  adpotuS:  at  potus  vel  at  potuis  |  siem  {sic  A) 
vel  sim  ||  567.  Nempe  puellae  {vel  puUe):  nepuellae  | 
ESiUEissE:  est  uise  Ij  568.  intus  esse  {sie  A)  vel  esse  intus 
esse  !  Mi:  nie  ||  570.  baratrum  {sic  A)  vel  barathrum  ||  571.  ubi 
eondormiscam  loci  (sic  A)  vel  loci  ubi  condonniscam  ||  572. 
PUPL(IC)UMEST :  publicum  cst    ||    573.  meutoknatussim    II  574. 

uesti   aliquid:   ALIQUIDUESTIMENTI      II      575.   KEFEEAMLOCO:   re- 

feram  |1  576.  tegillumecillummihiunumidaiietid:  Tigillumec 
{vel  eo)  illud  milii  unum  aretit  (tegillum  mihi  aret  id  Paulus)  \\ 


116 


PLAVTI 


n  7,  19-34  [A] 


Eodein  ainictus,  eodem  tectus  esse  soleo,  si  plu[u]it. 
Tu  istaec  mihi   dato:  exarescent  faxo.      CH.  Eho,   an 

te  paenitet, 
In  mari  quod  elaui,  ni  hic  in  terra  iteinim  eluam? 
SC.  Ekias  tu  an  exunguare,  ciccum  non  interduim._  580 
Ti\n  ego  uumquam  quicquam   credam  nisi   si   accepto 

pignore. 
Tu  uel  suda  uel  peri  algu  uel  tu  aegrota  uel  uale. 
Barbarum    hospitem    mihi    in    aedeis    nil    moror:    sat 

h'tiumst. 
CH.  lamne  abeis?  ueualis  ilHc  ductitauit  quisquis  est: 
Non    est    misericors.     sed    quid    ego   hic   asto    infelix 

uuidus?  585 
Quin  abeo  hinc  in  Veneris  fanum,  ut  edormiscam  hanc 

crapulam, 
Quam  potaui  praeter  animi  quam  lubuit  sententiam? 
Quasi  uinis  Graecis  Neptimus  ndbis  suffudit  mare, 
Itaque  aluom  prodi  sperauit  nobis  salsis  poculis. 
Quid    opust    uerbis?    si    muitare    nos    paulisper    per- 

geret,  590 
Ibidem  obdonnissemus:  nunc  uix  uiuos  amisit  domum. 
Nunc  lenonem  quid  agit  intus  ufsam,  conuiuam  meum. 


577.  si  pluuit:  u ||    579.  elaui  ne  (sic  A)  vel  delauine: 

elaui  nisi  membr.  Turn.   \   interra  iterum  {sic  A)  vel  in  terra  || 

580.    tu    an    {vel  tua  ne)    exungare:  uabe    |    iNTERDurM: 

interdum  ||  581.  quicquam  credam  {sic  A)  vel  credam  quic- 
quam  |  nisi  si:  Nisi  ||  582.  uel  etiam  aegrota  Priscianus  \\ 
584.  UEXALisiiLLiC:  uenalis  uenalis  illic  ||  586.  hucin  ||  589. 
salsis  vel  falsis    1|    590.  nos  vel  nobis  || 


III  1,  1—19  [A]  RVDENS  117 


ACTYS   III 

DAEMONES 

SENEX 

Meiris  modis  di  liidos  faciimt  hdminibus: 
[Mirisque  exemj)lis  <^s^6mnia  in  somnis  danunt.] 
Ne  ddrmientis  quidem  sinimt  quiescere.  595 

Veliit  ego  bac  nocte  quae  processit  prdxuma 
Mirum  atque  inscitum  sdmniaui  sdmnium. 
Ad  biriindininum  m'dum  uisast  simia 
Ascensionem  ut  faceret  admoh'rier:  599* 

Neque  eas  eripere  quibat  inde.     pdstibi  600 

Videtur  ad  me  simia  adgredirier, 

Rogare  scalas  lit  darem  utendas  sibi. 

Ego  ad  hdc  exemphim  simiae  respdndeo  603* 

*     ********** 

Natas   ex  Philomela   at[que    ex  Progne]<tica)>   esse 

hiriindines. 
Ago  cum  iHa,  nequid  ndceat  meis  popularibus.     605 
Atque  illa  [ainim<i)>o  iam  fieri  ferdcior: 
Videtur  ultro  mihi  mahim  minitarier. 
In  iiis  uocat  me  | .     il)i  ego  nescioqud  modo 
Iratus  uideor  mediam  arripere  siiniam: 
Concludo  in  uincla  bestiam  nequissumam.  610 

Nun<(c^  quam  ad  rem  dicam  hoc  attinere  sdmnium, 


593.  M(Ei)EiSM0(DiS):  modis  post  lac  {suppl  D  ex  Merc.  225)  \\ 
594.  secl  Bi  (cf.  3Ierc.  226)  \  Mirisque  vel  Vii-isque :  (m)iris —  | 
omnia  vel  Nam  omnia:  corr  Ca  |(  598.  uisa  est  mihi  simia 
Priscianus     ||     599''.   Ascensionem  {sic  A)   vel  Adcensionem    ] 

adom-ier  Priscianus     ||     599^.  UT — xiBysRU+*siT :  om  re- 

liqui  II  601.  uiDETUii:  Videbatur  ||  603^.  uno  v.  auctior  fuit  A 
604.  del  et  acld  Sclioe  {in  A  v.  brevior  fuit  quam  in  JBCD) 
606  sq.  del  et  add  Ac  \  dist  Ca  \\  611.  Nunquam  vel  Numquam 


118  PLAVTI     1111,20— 22 ;  2, 1—15  [—5  A] 

Numquain  hodie  quiui  ad  cdiecturam  euadere. 
Sed  qufd  hic  in  Veneris  fano  meae  uiciniae 
Clamoris  oritur?  animus  mirat<(ur  meus)>. 


TRACHALIO.     DAEMONES 

SERVOS  SEXEX 

TR.  Pro   Cyrenenses  populares,  uostram  ego  implord 

fidem,  615 

Agricolae,   accolae  propinqui   qui  estis  his  regidnibus, 
Ferte   opem   inopiae   atque  exemplum  pessumum  pes- 

sum  date. 
Viiidicate,  ue  impiorum  pdtior  sit  pollentia 
Quam  mnocentum,  qui  se  scelere  fieri  nolunt  ndbiles. 
Statuite  exemplum  impudeuti,  date  pudori  praemium: 
Facite  hic  lege  pdtius  liceat  quam  ui  uicto  uiuere.    621 
Ciirrite  huc  in  Veneris  fauum,  udstram  iteram  implord 

fidem, 
Qui  prope  hic  adestis  quique   auditis  clamorem  meum. 
Ferte  suppetias  qui  Veneri  Veneriaeque  antistitae 
Mdre  antiquo  in  custod<(e>lam  sudm  commiserunt  caput. 
Praetorquete   iniuriae   prius  cdllum  quam  ad  uos  per- 

uen[i]at.  626 

DAE.  Quid  istuc  est  negdti?     TR.  Per  ego  haec  geiiua 

te  optestdr,  senex, 
Quisquis  es  —  DAE.  Quin  tu  ergo  omitte  genua  et  quid 

sit  mi  expedi, 
<^Qudd  tu^multues.    TR.  teque  oro  et  quaeso,  si  speras 

tibi 


612.  col  ecturam  vel  couiecturam  ||  613.  fano  meae  uiciniae 
viembr.  Turn.:  fanom  vel  fano  ||  614.  suppl  Ca  ||  616.  dist  Fl  \\ 
618.  ineptorum  et  ijolentia  Nonius  ||  624.  antistitae  vel  an- 
tistae  II  625.  custodiam:  corr  Gru  \\  626.  del  Gwj  ||  627—641. 
pers  habent  CD  \\  628.  expedi  vel  expeti  ||  629.  multues  {vel 
tues)  cmn  lac:  suppl  Lavib  et  Ca  || 


ni  2,  16—35  EVDENS  119 

H6c  anuo  inultum  futurum  sirpe  et  lasserpicium     630 
Eamque  euenturam  exagogam  Capuam  saluara  et  sos- 

pitem, 
Atque  ab  lippitiidine  usque  siccitas  ut  sit  tibi  — 
DAE.   Sanun  es?     TR.   seu   til^i  confidis  fore  multam 

magudarim, 
^t  te  ne  pigeat  dare  operam  mihi  quod  te  orabo,  senex. 
DAE.  At  ego  te  per  crura  et  talos  tergumque  obtestor 

tuom,  035 

^t  tibi  ubneam  liberem  esse  speras  uirgidemiam 
Et  tibi  euentiiram  hoc  anno  liberem  messem  mali, 
X^t  mihi  istuc  dicas  negoti  quid  sit,  quod  tumiiltues. 
TR.    Qui   lubet  maledicere?    equidem  til^i    bona   [ex]- 

optaui  omnia. 
DAE.  Bene  equidem  tibi  dico,  qui  te  digna  ut  eueniant 

precor.  640 

TR.  Obsecro,  hoc  <(p)r<(a>eu6rtere  ergo.    <(DAE.)  Quid 

neo-otist?    TR.  Mulieres 
Duae  innoceutes  intus  hic  sunt,    tui  ihdigentes  auxili, 
Quil^us  aduorsum  iiis  legesque  msignite  iniuria  hic 
Factast  fitque  in  Yeneris  fano.     tiim  sacerdos  Yeneria 
Indigne    adfiictatur.      DAE.    Quis    homost    tanta   con- 

fidentia,  645 

Qui  sacerdotem  audeat  uiolare?  sed  eae  mulieres 
Quae    sunt?    aut    quid    [i]is   iniqui   fit?      TR.   Si    das 

operam,  eloquar. 
Yeneris  signum  sunt  amplexae:   niinc  <(homo  audacis- 

sumus> 
Eas  deripere  uolt.     eas   ambas   esse  oportet  ((liljeras). 


630.  hoc  pmemissa  lac  \  lasserpicium  rel  laserpicium  || 
633.  magudarim  {sic  Priscianus)  vel  magidarim:  magadurim 
Probus  II  636.  uimeam  |  uberem  i-el  ubi  re  |  speres:  corr  Ac  \\ 
637.  euenturam  hoc  anno  vel  hoc  anno  euenturam  ||  639.  det 
Cruil  II  641.  reuortere:  corr  Turn  [ex  memhr.?)  \  DAE.  add 
Groyiovius  ||  645—651.  pers  habet  D  \\  646.  uiolare  audeat : 
trai  Py  ||  648.  suppl  Lamh  {ex  membr.  Turn.?)  ||  649. 
suppl  Ca  II 


120  PLAVTI  III  2,  36— 49;  3,  1—4 

DAE.  Qiiis  istic  est  qui  deds  tam  parui  peudit?  (pau- 

cis  expedi).  650 

TR.  Fraiidis,  sceleris,  parricidi,  periuri  plem's<(sLimus^, 
Legirupa,  impudens,  inpurus,  inuerecundissumiis: 
"V^no  uerbo   absoluam,  lenost:   quid   illum  porro  prae- 

dicem? 
DAE.  Edepol  infortunio  homiiiem  praedicas  donabilem. 
TR.  Qui  sacerdoti  scelestus  faucis  interpresserit.      655 
DAE.  At  malo  cum  magno  suo  fecit  hercle  j.  ite  istmc 

foras, 
Turbalio,    Sparax:    ubi    estis?      TR.    I    dbsecro    intro, 

siibueni 
Illis.     DAE.   Iterum   haud  imperabo.     sequimini  hac. 

TR.  Age  niinciam, 
Iiibe  oculos  eKdere,  itidem  ut  sepiis  faciunt  coqui. 
DAE.    Proripite    liominem    pedibus    buc  itidem    quasi' 

occisam  suem.       660 
TR.  Audio  tumilltum:  opinor,  leno  pugnis  pectitur. 
Nimis  uelim  improbissumo  bomini  malas  edentauerint. 
Sed  ecca<(s>  ipsae  huc   egi^ediimtur  timidae  ■''aefandae 

mulieres. 


PALAESTRA.     AMPELISCA.      TRACHALIO 

M^T.IERES    n  SERVOS 

PA.  Niinc  id  est  quom  omnium   copiarum  atque 

opum, 
Aiixili,  praesidi  uiduitas  nos  tenet.  665 

*  *     *     *     cuiast  quae  salutem  afferat, 

*  ^t:     *     *     *     artem  ingredi  persequamur. 


650.  siqijjl  Lamb  {exmembr.  Turn.?)  \\  651.  plenis  veZ plenus : 
^uppl  Ca  II  658.  liaucl  vel  aut  ||  659.  idem  Nonius  \  sepiis  vel  se- 
pius  (saepius  Nonius)  \\  660.  Proripite  vel  Porrigite  ||  661.  pecti- 
tur  vel  plectitur  ||  662.  improuissimo  i|  663.  ecce :  corr  Bent  \ 
ipsae  liuc  vel  ipsae  ||  666 — 671.  lac  sign  libri  \\  666.  se  nec 
uiast  Lamb  (ex  membr.  Turn.?)  \\  667.  artem  vel  rtem  || 


III  3,  5—23  RVDENS  121 

*     :f     *     ♦     +    <^AM.)>  In  metu  nimc  sumiis  ambae : 
<(Tanta^  inportiinitas  tantaque  iniiiria 
<Facta  in^  nos  est  modo  hic  mtus  ab  nostro  ero.  670 
<Quin)>  scelestiis  sacerddtem  anum  praecipes 
Reppulit,  prdpulit  perquam  indignis  modis 
Ndsque  ab  signo  lutumo  ui  deripuit  sua. 

Sed  niinc  se[se]  ut  feriint  res  fortiinaeque  ndstrae, 

Par  <(nd)>s  est  moriri  675* 

Neque  est  melius  morte  in  malis  rebiis,  miseriis.    675" 

TR.  Quid  est?  quae  illaec  oratiost? 

Cesso  ego  has  cdnsolari?  heus,  Palaestra.     PA.  Quf 

uocat? 
TR.  Ampelisca.     PA.  Obsecro,  j.  quis  est  qui  uocat? 
AM.   Quis  is  est  qui  ndminat?     TR.   Si  respexis, 

scies.  678^ 

PA.  6  salutis  meae  sjdcs.    TR.  Tace  ac  bdno  ani- 

mo's: 
Me  uide.    PA.  Si  modo  id  liceat,  uis  ne  dpprimat. 
Quae  uis  uim  mi  afferam  ipsa  adigit.     TR.  Ah  de- 

sine:  681* 

Nimis  inepta's.  681^ 

PA.  Desiste  dictis  niinciam  miseram  me  consolari. 
AM.  Nisi   quid  re  praesidi[um]  apparas,   Trachalio, 

acta  haec  res  est. 
<^PA.)>    Certiimst    moreirei    quam    hiinc    pati    w  ^  w 

lenonem  m  me. 
Sed  miiliebri  animo  siimtamen:  miserae  <^quomuenit^ 

in  mentem  685 


668.  add  Sclioe  (In  B)  \\  669.  suppl  Valla  \\  670.  suppl 
Py  II  671.  add  Turn  (e  memhr.?)  \  scelestus  vel  scelestu  jj  673.  ui 
deripuit  vel  uideri  potuit  jj  674.  del  Guy  \\  675 — 676.  duo 
sunt  V.  ( —  malis)  jj  675.  add  ScJioe  \  mei  {vel  meis)  seriis: 
corr  B ,  ut  vid  \\  676  sq.  pers  habet  D  ||  677.  consulari  || 
678^.  lac  sign  Sey  \\  678*'.  TR.  D  \  respexes  ||  681.  tinus  v.  est: 
discr  Bo  II  682.  AM.  D  \  dictus:  corr  Py  \  consulari  ||  683.  del 
Fl  II  684—687.  lac  sign  libri  ||  684.  add  Fl  \  Certunst  moreirei 
vel  Certumst  morire  ||  685.  sujjr)!  Fl  et  Ca  in  lac  \\ 


122  PLAVTI  III  3,  24— 40  [30— A] 

Mihi  mortis,  metus  membra  dccupat.     edepol  [TR.J 

*  huuc  acerbum. 
<^TR.>  Bonum  animum   habete.     PA.  Nam   obsecro 
unde  <(ani>mus  mihi  inuenitur? 
<(TR.)>  Ne,  inquam,  timete:  adsidite  hic  in  ara.    AM. 

Quid  ista<(ec)>  ara 
Prodesse  nobis  <Cplus^  potest  quam  signum  in  fano 

hic  rntus 
Veneris,   quod  amplexae   modo,  unde   abreptae  per 

uim  miserae?        690 
TR.  Sedete  hic  modo:  ego  hinc  uos  tamen  tutabor. 

aram  habete  hanc 
Vobis  pro  castris:  moenia  <^haec)>:  hinc  ego  uos  de- 

fensabo. 
Praesidio  Veneris  malitiae  lenonis  contra  incedam. 
AM.   Tibi   auscultamus   et,    Venus  alma,    ambae    te 

obsecramus 
Aram  amplexantes  hanc  tuam  lacrumantes,  genibus 

nixae,  695 

In  custod^e^^lam  nos  tuam  ut  recipias  et  tutere: 
Illos  scelestos,  qui  tuom  fecerunt  fanum  parui, 
Fac    ut    ulciscare    nosque    ut    hanc    tua   pace    aram 

obsidere 
Patiare:  lautae  ambae  sumus  opera  Neptunei  noctu: 
Ne  ^inuisas^  habeas  neue  idcirco  nobis  uitio  uortas, 
Si   qmppiamst  minus   qudd  bene   esse   lau<tum)>  tu 

arbitrare.  701 

TR.   Vt  aequom  has  petere   intellego,   decet  abs  te 
. id  impetrari: 


686  sq.  membra  ve?  menbra  |  TR.  D  (lac  BC):  deletaddBo  \ 
PA.  D  I  supplPy  in  lac  ||  688.  addPy  \  adsidete  vel  ne  adsidete: 
corr  Py  \  AM.  D  \  ista  Qa.  s.  &  B)-.  corr  Ca  \\  689.  suppl  Ca  \\ 
690.  arreptae  |  per  uim  vel  perium  ||  691.  TR.  D  ||  692.  suppl 
Lamb  \  ego  uos  vel  ego  ||  694.  AM.  D  \\  696.  custodiam:  corr 
Pius  II  697.  ILLO  vel  eos  (?)  \\  698.  facutulciscare:  are  cum 
lac  I  lii&ncvel  han  |  obsidere  vel  obsedere  j|  699.  PAT(iare)LAy — : 

aut  ae  (vel  hae)  cum  lac  (suppl  Ca)  ||  700.  ne -:  habeas  cum 

lac:supplCa\\  701.  addCa\\102.  UT(veZDE) — ■:  aeq(u)um  c?«w  Zac|| 


III  3,  41—43 ;  4,  1—11  [A]     RVDENS  123 

Igiioscere  liis  te  conuenit:   metus   has  id  ut  faciant 

silbigit. 

Te  ex  concha  natain  esse  autumant:  caue  tu  harum 

couchas  spernas. 

[TR.]  Sed  optume  eccum  exit  senex,  patrdnus  mihique 

et  uobis.  705 


DAEMONES.     TRACHALIO.     LABRAX.     LORARII. 

SENEX  ;SERVOS  LENO 

PALAESTRA.     AMPELISCA 

JIVLIERES     n 

DAE.  Exi   e  fano,  natum  quantumst  hominum  sacri- 

legissume. 
Vos  in  aram  abite  sessum.    sed  ubi  sunt?    <(TR.)>  Huc 

respice. 
<(DAE.>  Optume:  istuc  uolueramus.     iilbe  modo  acce- 

dat  prope. 
tTun^c]  legirupionem  hic  uobis  cum  dis  facere  postulas? 
Puguum  in  os  inpinge.     LA.  Iniqua  haec  patior  cum 

pretio  tuo.  710 

DAE.  At  etiam  minitatur  audax?    LA.  lus  meum  erep- 

tiimst  mihi: 
Meas  mihi  anciUas  inuito  me  eripis.     TR.  w  j.  <j  ^ 
De  senatu  Cjrenensi  quemuis  opulentum  uirum, 
Si  tuas  esse  oportet  niue  eas  esse  oportet  hTjeras, 
Ni^u[t]e   in  carcerem  conpingi  est  aequom  aetatemque 

ibi  715 

Te  usque  habitare,    douec  totum  carcerem  contrmeris. 


703.  IGNOS — :  ignoscere  vel  noscere  cum  lac  ||  705.  TR. 
D  II  707.  ABiTis(v«a;  es)essum  j  sunt  huc  ||  708.  acld  Ca  \\  709.  del 
Ca  I  lege  rupionem  ||  710.  impinge  vel  inpunge  ||  711.  LA.  D  \\ 
712.  mihi  ancillas  vel  ancillas  mihi  |  inuito  me  vel  inuito  41: 
lac  sign  lihri  ( — edo — )  ||  713.  (op)y(len)TyMyiEUM :  opulentum 
cwn  lac  II  714.  eas  oportet  esse  ||  7i5.  Neute:  corr  Ac  || 


124  PLAVTI  III  4,  12—27  [AJ 

LA.  Non  hodie    isti  rei    aiispicani    nt    cum    furcifero 

fabuler. 
Te  ego  appello.    DAE.  Cum  istoc  primum  qui  te  nouit 

disputa. 
LA.  Tecum  ago.    TR.  Atqui  mecum  agendumst.  suntne 

illae  ancillae  tuae? 
LA.  Siint.  TR.  Age[n]dum  ergo,  tange  utramuis  digitulo 

minumo  modo.  720 

LA.  Quid,  si  attigero?     TR.  Extemplo   hercle  ego  te 

fdllem  pugillatorium 
Faciam  et  pendentem  mcursabo  pugnis,  periurissume. 
LA.  Mihi  non  liceat  meas  ancillas  Veneris  de  ara  ab 

ducere  ? 
DAE.  Ndn  licet:   est  lex   apud  nos.     LA.   Mihi    cum 

uostris  legibus 
^  w  _    commerci:    equidem    istas    iam    ambas    educam 

foras.  725 

Tiij  seneXj  si  istas  amas,  huc  arido  argentost  opus. 
Si   aiitem   Veneri  conplacuerimt,   habeat^  si   argentilm 

dabit. 
DAE.  Dei  tibi   argentiim?   nunc  adeo   meam  lit  scias 

sententiam, 
Occipito  modo  ilKs  adferre  uim  ioculo  pausilluhim: 
Ita  ego  te  hinc  ornatum  amittam,  tu  ipsus  te  ut  non 

ndueris.  730 

Vos  adeo,   ubi   ego  innuero  uobis,  ni  ei^  caput  exocu- 

lassitis, 
Quasi  murteta  iuncis  item  ego  [uos]  uirgis  circumuin- 
ciam. 

721.  LA.  JD  {item  v.  723.  724)  ||  723.  abducere:  adducere  || 
724.  Non  licet  est  memhr.  Turn.  (nonli — ):  est  cum  Jac  \\  725. 
commercli  vel  Commerdi  cmn  lac  ||  726.  amas  vel  amabas  | 
argento  arido  Nonius  ||  727.  si(aute)M:  Hae  autem  |  habeat 
vel  4|:liabeat  ||  728.  DAE.  Z)  |  dei:  Do  |  MEAJviyTS(cia8):  ut 
scias   meam    ||    730.  egotehinC:  tiinc  ego  te     |    amittamtjt- 

TUiPSU uerit:    te  amittam   tu    ipsus    te    ut    non    noueris  || 

731.  INNU — :  inuero  |  (nie)i:  sine  ei:  corr  Keizius  \\  732.  luncis  | 
del  Guy  \  circum  uinclam:  corr  Py  || 


III  4,  28—44  [A]  RVDENS  125 

LA.  Vi  agis  mecum.     TR.  Etiam  "''uim  proportas,  fla- 

giti  flagrantia? 
<^LA.)>  Tun  trifurcifer  mihi  audes  inclementer  dicere? 
TR.  Fateor,   ego   trifurcifer  sum,   tu's   homo   adprime 

probus :  735 

Numqui  minus  hasce  esse  oportet  Kberas?     LA.  Quid, 

liberas? 
TR.  Atque  eras  tuas  quidem  hercle  atque  ex  germana 

Gfraecia : 
Nam  altera  haec  est  nata  Athenis  iji<g)>e<(nu^is  paren- 

tibus. 
DAE.  Quid  ego  ex  te  audio?     TR.  Hanc  Athenis  esse 

natam  liberam. 
DAE.   Mea  popularis  obsecro  haec  est?     TR.  Ndn  tu 

Cyrenensis  es?  740 
DAE.  Immo  Athenis  natus  altusque  educatusque  Atticis. 
TR.  Opsecro,  defende  ciuis  tuas,  senex.  DAE.  0  filia 
Mea,  quom  hanc  uideo,  mearum  me  absens  miseriarum 

commones: 
Trima  quae  perii^t  mihi,  iam  tanta  esset,  si  uimt,  scio. 
LA.  Argentum  ego  pro  istisce  ambabus  quoiae  erant 

domind  dedi.  745 
Quid  mea  refert,  "i^hae  Athenis  natae  an  Thebis  sient, 
Dum  mihi  recte  seruitutem  seruiant?     TR.  Itane,  m- 

pudens  ? 
Tune  hic  faelis  uirginalis  liberos  parentibus 
Sublectos  habebis  atque  indigno  quaestu  cdnteres? 


733.   agis  mecum  4|:   (DAE.  B):    agis#  {corr  Ca)    ||    734. 
add  Ca    ||     735.  LA.  D:  corr  Ca    ||     736.  numqui:  Nunc  qui 

HASESS :  hasce  oportet  esse  (corr  Bent)    \    DAE.  D    ||    738. 

iSPAEEjfTiB- :  iue  {vel  sine)  [lac]  tibus :  supjyJ.  Ca  \\  740.  po- 

pularis  obsecro:  populakis  |  CY(rene)NS(is):  cirenensis  vel  cire- 
riensis  ||  741.  educatisq-atticiS:  educatusque  attigis  ||  742. 
LA.  0  2)  II  743.  QUOM:  cum  ego  |  mearum  me  vel  mearum: 
MEMET  II  745.  LA.  D  I  ego  pro  vel  pro  ||  746.  thebis  rel 
thebae:  — is  ||  747.  DAE.  D:  corr  Ca  \\  748.  fallis  (feles 
Turn)    II    749.  Subiectos  rel  Sublectos  || 


126  PLAVTI  in  4,  45—63  [A] 

Nam  hiiic  alterae  qiiae  patria  sit  profecto  nescio:  750 
Nisi  scio  probiorem  hanc  esse  qnam  te,  inpnratissume. 
<JjA.y  TTuae  istae  sunt.     TR.  Cdntende  ergo,  uter  sit 

tergo  uerior: 
Ni  dfferumentas  habebis  pliiris  in  tergd  tuo 
Quam  lilla  nauis  Idnga  clauos,  tum  ego  ero  mendacis- 

sumus. 
Pdstea  aspicitd  meum,  quando  ego  tuom  inspectauero : 
Ni  erit  tam  sincenim,  ut  quiuis  dicat  ampullarius     756 
6ptumum  esse  operi  faciundo  cdrium  et  sincerissumum, 
Quid  causaest  quin  uirgis  te  usque  ad  saturitatem  saii- 

ciem? 
Quid  illas  spectas?  quas  si  attigeris,  dculos  eripiam  tibi. 
LA.  Atqui[n],  quia  uotas,  utramque  iam  mecum  abdu- 

cam  semul.  760 

DAE.  Quid  facies?    LA.  Volcanum  adducam:  is  Vene- 

rist  aduorsarius. 
TR.  Qud  illic  it?    LA.  Heus,  ecquis  hic  est?  heiis.  DAE. 

Si  attigeris  dstium, 
lam  hercle  tibi  +messis  in  ore  fiet  mergeis  piigneis. 
<(LOR.)>  Nullum  habemus  ignem :  ficis  uictitamus  arideis. 
<(TR.)>  Ego  dabo  ignem,   siquidem  in  capite  tud  con- 

flandi  cdpiast.       765 
LA.  Ibo  hercle  aliquo  quaeritatum  ignem.    DAE.  Quid, 

quom  inueneris? 
LA.  Ignem  magnum  hic  faciam.     DAE.  Quin  inhuma- 

num  exuras  tibi? 
LA.  Immo  hasce  ambas  hic  in  ara  ut  uiuas  comburam, 
id  uolo. 

750.  (Q)UAEPATEIA :  patria  quae  ||  751.  Nisi  vel  Nisi  si  || 
752.  add  Py  |  LA.  D:  corr  Ca  \  uerior:  ueri  cum  lac  ||  757. 
opere:  corr  Py  \\  758.  DAE.  quin' iJ  '  []  760.  del  Ca  |  semul: 
siMUL  II  761.  LA.  D  II  762.  DAE.  2^raem  D:  corr  Beizius  \  #31  = 
si  II  763.  MER&EiSPUGNEis :  mergis  pugnis  ||  764.  add  Sarac  \ 
OLFiciS  I  uictitamus  {sic  A)  vel  uictimamus  ||  765.  add  Scho.\\ 
767.  INHUMANUMEXURAS:  ut  humanum  exurias  (itetn  membr. 
Turn.)  II  768.  has  |  uiuas  {iic  A)  vel  uias  |  comburem  id  (sic  A) 
vel  comburam  #  (DAE.  D  s.  scr.)  id  jj 


III  4,  64— 73;  5,1— 4  [A]      RVDENS  127 

<^TR.)>  lam  hercle  ego  te  contmuo  barba  arripiam,  in 

ignem  cdniciam 
Teque  ambustulatum  obiciam  magnis  auibus  pabulum. 
<DAE.>  Qudm  coniecturam  egomet  mecum  facio,  haec 

illast  simia,  771 

Quae  has  hirundines  ex  nido  uolt  eripere  ingratieis, 
Quod  ego  in  somnis  sdnuiiaui.     TR.  Scin  quid  tecum 

ord,  senex? 
Vt  illas  senieSj  uim  defendas,   diim  ego  erum  adducd 

meum. 
DAE.  Quaere  erum  atque  adduce.     TR.  At  hic  ne  — 
DAE.  Maxumo  mald  suo,      775 
Si  attigerit  siue   dcceptassit.     TR.  Cura.    DAE.  Cura- 

tiimst:  abi. 
TR.  Hiinc  quoque  adserua  ipsum^  nequo  abitat.    nam 

promisimus 
Carnufici  aut  talentum  magnum  aiit  hunic  hodie  sistere. 
DAE.  Abi  modo:   ego,   dum  s  w  abo   recte.     TR.  lam 

ego  reuenero. 


DAEMONES.  LABRAX.  PALAESTEA.  AMPELISCA 

SENEX  LENO  MVLIERES    n 

DAE.  Vtriim  tu  leno  ciim  malo  lubentius  780 

Quiescis  an  sic  SLne  malo,  si  cdpiast? 
LA.  Ego  quae  tu  loquere  fldcci  non  facid,  senex. 
Meas  quidem  te  inuito  et  Yenere  et  summd  loue 


769.  add  Schoe  |  iam:  Nam  |  contintjobarbaareipiam : 
barba  continuo  arripiam  et  |  coniciam  (sic  A)  vel  coiciam  [| 
770.  AMBUSTDLATUMOBEICIAM:  ambustilatum  obiciam  ||  771. 
add  Schoe  \\  772.  enudo  |  ingratieis:  ingratiis  vel  ingratus  vel 
gratis  II  773.  LA.  scin  D  ||  774.  serues  (sic  A)  vel  seruas  |  ego- 
EROADDuco  ||  715.  DAE.  praem  D  \  distVaUa  \\  776.  ogceptassis|| 
777.  nequo:  ne  |  habitat  {sic  A)  vel  abitat  |  nam:  aut  |  promisi- 
mus  {sic  A)  vel  promissimus  ||  779.  accessit  ex  A  (du.aihocc**t- 
ABORECTE^t:)  ||  780—797.  pers  habet  B  {praeter  v.  788.'  795)  jj 


128  PLAVTl  m  5,  5—25  [—18  AJ 

De  ara  capillo  iam  deripiam.     DAE.  Tangedum. 
LA.  Tangam  hercle  uero.    DAE.  Agedum  ergo^  ac- 

cede  hiic  modo.     785 
LA.  lubedum  recedere  istos  ambo  illiic  modo. 
DAE.  Immo  ad  te  accedent.     LA.  Non  hercle  equi- 

dem  censeo. 
DAE.  Quid  ages,  si  accedent  propius?    LA.  Ego  re- 

cessero. 
Verum,  senex,  si  te  umquam  in  urbe  offendero, 
Numquam  hercle  quisquam  me  lenonem  dixerit,    790 
Si  te  non  ludos  pessumos  dimissero. 
DAE.  Facito  istuc  quod  minitare.    sed  nunc  interim 
Si  illas  attigeris,  dabitur  tibi  magnum  malum. 
LA.   Quam   magnum  uero?     DAE.  Quantum  lenoni 

sat  est. 
LA.  Minacias  ego  flocci  non  faciam  tuas:  795 

Equidem  has  te  inuito    iam  ambas  rapiam.     DAE. 

Tangedum. 
LA.  Tangam  hercle  uero.    DAE.  Tanges?  at  scin  quo 

modo? 
Idiim  Turbalio  ciirriculo,  adfer  z  w  _ 
Duas  clauas.     LA.  Clauas?    DAE.  Sed  probas:  pro- 

pera  cito. 
Ego  te  hddie  faxo  recte  acceptum,  ut  dignus  es.    800 
LA.  Eheiij  scelestus  galeam  in  naui  perdidi: 
Nunc  mi  opportuna  hic  esset,  sakia  si  for[t]et. 
Licet  saltem  istas  mihi  appellare?    DAE.  Non  licet. 
Ehem,  dptume  edepol  eccum  clauator  aduenit.  804.  805 


785.  uero  {sic  A)  vel  uere  |!  786.  ambos  (sic  A)  vel  ambo  [' 
787.  EQUiDEM:  egomet  ||  788.  accedent  propius  {sic  A)  vel  pro- 
pius  accedent  ||  789.  cf.  ad  791  \  senex  si  te  umquam  {sic  A) 
vel  sit  senex  eum  quam  ||  791.  tenoN:  non  te  |  dimisserO:  dimi- 
serio  \\post  hunc  v.  iterat  A  v.  789  ||  792.  minitarE:  minitares 
vel  minitaris  ||  794.  quantum  (sic  A)  vel  quam  magnum  ||  795. 
EGO:  ego  istas  |  faciam:  facio  ||  796.  haS:  eas  ||  797.  tangesat: 
tange  sat  (corr  Py)  ||  798.  atfer  vel  affert  cutn  lac  \\  801.  LA.  B\\ 
802.  mi  vel  mihi  |  oportuna  vel  opportuna  || 


III  5,  26—53  RYDENS  129 

LA.  IUud  quidem  edepol  trimiineutumst  auribus. 

DAE.  Age,  accipe  illinc  alteram  clauam,  Sparax. 

Age,  alter  istinc,  alter  hinc  adsistite. 

Adsistite  ambo.    si^c.    audite  niinciam: 

Si  hercle  illic  illas  hodie  digito  tetigerit  810 

luuitas,  nei  istunc  istis  iuuitassitis 

Vsque  adeo,  donec  qua  domum  abeat  nesciat, 

Peristis  ambo.     si  appellabit  quempiam, 

Vos  respondetote  istinc  istarum  uicem. 

Sin[e]  ipse  abire  |  hinc  uolet,  quantiim  potest     815 

Extemplo  amplectitote  crura  fustibi^is. 

LA.  Etiam  me   abire  hinc  ndn   [de]sinenf?     DAE. 

Dixi  satis. 
Et  libi  ille  seruos  cum  ero  |  huc  aduenerit, 
Qui  erum  arcessiuit,  itote  extempld  domum. 
Curate  haec  sultis  magna  deiligentia.  820 

LA.  [E]Heu  hercle,  ne  istic  fana  mutantur  cito: 
lam  hoc  Herculi  |  est  Veneris  fanum  quod  fuit: 
Ita  diio  destituit  signa  hic  cum  clauis  senex. 
Non  hercle  quo  hinc  nunc  gentium   aufugiam   scio: 
Ita  nunc  mihi  vitrvimque  saeuit,  et  terra  et  mare.  825 
Palaestra.    LO.  Quid  uis?    LA.  Apage,  controuersiast: 
Haec[e]quidem  Palaestra  quae  respondit  ndn  meast. 
Heus,  Ampelisca.     LO.  Caue  sis  infortunio. 
<LA.)>  Vt  pdtest,  ignaui  |  hdmines  satis  recte  monent. 
Sed  udbis  dico  |:  heiis  uos,  num  molestiaest         830 
Me  adire  ad  illas  prdpius?    LO.  Nil  —  nobis  quidem. 
LA.    Numquid    molestum    mihi    erit?      LO.   Nil,    si 

caueris. 
LA.  Quid  est  quod  caueam?     LO.  Em,  a  crasso  in 

fortunio. 


809.  dist  Py  \\  811.  ne  iis  tunc  istis  vel  ne  iis  tunc:  corr 
Ca  et  Pareus  ||  812.  Vsque  vel  Vsqu  |  habeat  vel  abeat  ||  815. 
ipse  vel  dpse  |  abire  ex  abile  B  \\  817.  clel  Py  \\  819.  accersiuit 
vel  arcessiuit  1|  820.  stultis:  corr  ex  Festo  ||  821.  LA.  D  \\ 
823.  hic  vel  hio  ||  827.  del  Ac  \\  829.  add  Ca  ||  830.  molestia 
est:   corr  Mne    ||    833.  emacraeso  || 

Pli.WTI    COMOEDIAE   VI  9 


130  PLAVTI     1115,54— 58;  6,1— 13  [57— A] 

LA.  Quaeso  hercle   abire   ut  liceat.     LO.  [HjAbeas, 

si  uelis. 
LA.  Bene  hercle  factum   :  habeo  uobis  gratiam.     835 
Non  [ac]cedam  potius:  illic  astate  ilico. 
Edepol  proueni  nequiter  multis  modis: 
Certilmst  hasce  hodie  usque  dbsidioue  uincere. 


PLESIDIPPVS.      TRACHALIO.     LABRAX. 

ADVLESCENS  SERVOS  LENO 

CHARMIDES.     LORARII. 
PAEASITVS 
PALAESTRA.      AMPELISCA 

MVLIERES     II 

PL.  Meamne  ille  amicam  leno  ui,  uiolentia 

De  ara  deripere  Veneris  uohiit?    TR.  Admodum.  840 

PL.   Quin  dccidisti   extemplo?     TR.  Gla[u]dius  ndn 

erat. 
PL.  Caperes  aut  fustem  aut  lapidem.    TR.  Quid,  ego 

quasi  canem 
Hominem  ins[p]ectarer  lapidibus  +nequissumum? 
LA.  Nunc  pdl  ego  perii:  Plesidippus  eccum  adest: 
Conudrret  iam  hic  me  tdtum  cum  puluisculo.      845 
PL.  Etiamne  in  ara  timc  sedebant  miilieres, 
Quom  ad  me  profectu's  ire?   TR.  Ibidem  niinc  sedent. 
PL.   Quis  illas  nunc   illic   seruat?     TR.   Nescioquis 

senex, 
Vicmus  Veneris,  is  dedit  operam  dptumam: 
Is  nunc  cum  seruis  seruat:  ego  mandaueram.       850 
PL.  Duc  me  ad  lenonem  recta.     ubi  illic  est  homo? 


834.  arlire  i|  835.  hercle  vel  ergo  hercle  ||  836.  del  Sey  || 
839.  leno  vel  lenoni  ||  840—843.  pers  habet  D  \\  841.  clau- 
dius  II  842.  quasi  canem  vel  qua  sic  non  amem  ||  846.  nunc  |1 
847.  profectus:  corr  Ac  \\  849.  ueneri  sis  dedit  {vel  dedito)  || 


III  6,  14— 38  [—34  A]  RVDENS  131 

LA.  Salue.     PL.  Salutem  nil  moror.     opta  ocius, 
Rapi  te  obtorto  cdUo  mauis  an  trahiV 
Vtriimuis  opta,  dilm  licet.     LA.  Neutriim  uolo. 
PL.  Abi  sane  ad  litus  curriculo,  Trachalio,  855 

lube  iUds  in  urbem  ire  dbuiam  ad  portiim  mihi, 
Quos  mecum  duxi,  qui  hiinc  ad  carnificem  ^traderent: 
Post  hiic  redito  atque  agitato  hic  custddiam. 
Ego  hiinc  scelestum  in  iiis  rapiam  +exulem: 
Age,  ambula  in  ius.     LA.  Qufd  ego   deliqui?     PL. 

RogasV         860 
Quin  arrabonem  a  me  accepisti  ob  miiUerem? 
lam  hinc  a[bd]u<(e)>xisti?    LA.  Ndn  auexi.    PL.  Ciir 

negas  ? 
LA.  Quia  pdl  prouexi:  auehere  non  quiui  miser. 
Equidem  tibi  me  dixeram  praestd  fore 
Apud    Veneris    fanum:    <^num)>quid    muto?     siimne 

ibi?  865 

PL.  In  iure  causam  dicito:  hic  uerbiim  sat  est. 
Sequere.    LA.  Obsecro  te,  siibueni,  mei  Charmides: 
Rapidr  optorto  cdUo.     CH.  Quis  me  ndminat? 
LA.  Vi[n]den  me  ut  rapior?     CH.  Vfdeo  atque  in- 

spectd  lubens. 
LA.  Non  siibuenire  mihi   aiides?     CH.   Quis  homo 

te  rapit?      870 
LA.  Adulescens  Plesidippus.    CH.  Vt  nanctii's,  habe. 
Bono  animo  meUust  te  in  neruom  conrepere: 
Tibi  dptigit  quod  phirumi  exoptant  sibi. 
LA.  Quid  id  est?      CH.  Vt   id  quod  quaerant  inue- 

niant  sibi. 
LA.   Sequere,  dbsecro,    m<e.     CH.^   Pariter  suades, 

quaUs  es:     875 
Tu  in  neruom  rapere:  eo  me  dbsecras  ut  te  sequar? 


857.  — ENT  {vix  traderent)  ||  859.  exilem  ||  861.  (mu- 
lier)EM:  mulierem  est  ||  864.  me  vel  iime  ||  865.  add  Bent  \ 
WUTO:  multo  II  866 — 874.  pers  habet  D  \\  868.  obtorto  vel  opto  |! 
871.  nanctus:  corr  Ac  ||  872.  coxrepere:  correpere  vel  eor- 
ripere  ||  875.  obsecrom  ^l^  vel  obsecro:  add  Ca  || 

9* 


132  PLAYTI        III  6,  39-53;  lY  1,1— 5 

<PL.>  Etiam  reteutas?     LA.  Perii.     <PL.>   Veruin 

sit  neliin. 
Tu,  mea  Palaestra  et  Ampelisca,  ibidem  flico 
Manete,  dum  ego  huc  redeo.     LO.  Equidem  suadeo 
Yt  ad  nos  abeant  potius,  dum  recipis.  PL.  Placet:  880 
Bene  facitis.    LA.  Fures  mi  estis.    LO.  Quid,  fures? 

rape. 
LA.  Oro,  obsecro,  Palaestra.     PL.  Sequere,  carnufex. 
LA,  Hospes  —  CH.  Non  sum  hospes:  repudio  hospi- 

tium  tuom. 
LA.  Sicme  me  spernis?     CH.  Sic  ago:  Tsemel  bibo. 
LA.  Di  te  infelicent.     CH.  Isti  capiti  dicito.        885 
Credo  alium  in  aliam  beluam  hominem  uortier: 
Illic  in  columbum,  credo,  leno  uortitur: 
Nam  in  cokimbari  coUum  haud  multo  post  erit. 
In  neruom  ille  hodie  nidamenta  congeret. 
Veriim  tamen  ibo,  ei  aduocatus  ut  siem,  890 

Siqui  mea  opera  citius  —  addici  potest. 


AOTYS  IV 

DAEMONES 

SENEX 

Bene  factum  et  uolup  est  me  hodie  his  mulierculis 

Tetulisse  auxilium:  iam  clientas  repperi, 

Atque  ambas  forma  scitula  atque  aetatula. 

Sed  uxor  scelesta  me  omnibus  seruat  modis,        895 

Nequi[d]  significem  quippiam  mulierculis. 

877.  add  Fl  et  Ca  ||  882.  PL.  sequere  D  ||  884.  Siccine 
vel  Sicine  ||  888.  coUus  haud  multum  Priscianus  ||  889.  neruo 
mille:  corr  Ca  ||  891.  adclici  vel  adduci  ||  892.  uolup  est  vel  uo- 
lupe  est  II  893.  clientas  vel  dientas  jj  894.  scitula  vel  soitula  || 
896.  del  Ac  \\ 


TV1,6— 14;  2, 1— 14  RVDENS  133 

Sed  Gripus  seruos  noster  quid  reruin  gerat 

Miror,  de  iiocte  qui  abiit  piscatum  ad  mare. 

Pol  magis  sapisset,  sf  dormiuisset  domi: 

Nam  niinc  et  operam  liidos  facit  et  retia,  900 

Vt  tempestas  est  nunc  atque  ut  noctii  fuit. 

In  digitis  hodie  percoquam  quod  ceperit: 

Ita  fliictuare  uideo  uehementer  mare. 

Sed  ad  prandium  uxor  me  uocat:  redeo  domum. 

lam  meas  opp[i]lebit  aiires  [suaj  uaniloquentia.     905 


GRIPVS 

PISCATOR 


Neptiino  has  ago  gratias  meo  patrdno, 

Qui  salsis  locis  incoh't  pisculentis, 

Quom  me  ex  suis  locis  pulcre  ornatum  expedi^uit 

+  Temphs  reducem,  phiruma  praeda  oniistum 

Sahite  horia<^e^,  quae  in  mari'  fluctuoso  910 

Piscatu  nouo  me  uberi  compotiuit. 

Miroque   modo    atque    incredibili    hic   piscatus   mihi 

lepide  euenit, 

Neque  piscium  ullam  unciam  pondo  hodie  cepi  nisi 
hoc  quod  fero  hic  in  rete.       913.  914 
Nam  ut  de  nocte  miilta  impigreque  exurrexi,     915 
Lucriim  praepos<^i)>ui  sopori  et  quieti: 
Tempestate  saeua  experiri  expetiui, 
Paupertatem  eri  qui  et  meam  ■''sententiam 
Tolenirem:  opera  haud  fui  parcus  mea. 

897.  gripus  vel  grippus  ||  899.  sapis  sed:  sapuisset  Caper 
cum  Probo  fqnid  Prisciamcm  |  dormiuisset  vel  dormisset  Pri- 
scianus  ||  900.  facit  et  vetiam  Priscianus:  dat  et  retia  ||  905.  sua 
del  Guy  ||  906.  meo  patrono  gratias:  trai  Reizius  \\  909.  ho- 
nestum  {sed  u  s.  e  B)  ||  910.  horia  Nonius:  horeia  vel  horreia 
{add  Py)  |  quae  in  om  Nonius  ||  912.  incredibili  vel  incredi- 
bile  !  Lepide  euenit  v.  occupat  in  B:  discr  Bo  ||  913  sq.  hodie 
pondo:  trai  Py  |  hic  in  vel  in  ||  916.  praeposui  vel  proposui: 
corr  Ca  11 


134  PLAVTI  IV  2,  14—29 

Nimis  homo  nilist  quist  piger,  nimisque  id  genus  odi 

ego  male.  920 

Vigilare  decet  hominem  qui  uolt  sua  temperi  conficere 

officia: 
Non  enim  illum  expectare  oportet,  dum  erus  se  ad  suom 

suscitet  officium. 
Nam  qui  dormiunt  lubenter,  sme  lucro   et  cum  malo 

quiescunt.  92.3 

Nam  ego  nunc  mihi,  qui  mpiger  fui, 
Re<^p^peri  ut  piger  si  uelim  siem. 
Hdc  ego  in  mari  qui^cquid  hic  inest 
Repperi:    quicquid    inest  graue    quidem[in]st:    aurum 

hic  925 

Ego  inesse  reor.    nec  mihi  conscius  est  ullus  homo. 
Nunc  haec  tibi  occasio^   Gripe,   optigit,  ut  "^^liberes  ex 

populo  praeter  te. 
Nunc  sic  faciam,  sic  consiliumst:  ad  erum  ueniam  docte 

atque  astu[te]^ 
Pauxillatim  poUicitabor  pro   capite  argentum,  ut  sim 

liber. 
lam  ubi  liber  er<(o)>,  igitilr  demum  instrilam  agrum  atque 

aedis,  mancipia:    930 
Nauibus  magnis  mercaturam  faciam:   apud  reges  rex 

perhibebor. 
Post  animi  causa  mihi   nauem  faciam  atque  imitabor 

Stratonicum, 
Oppida  circumuectabor.  933 

Vbi  nobilitas  mea  erit  clara, 

Oppidum  maguum  commiinibo:  934 

Ei  ego  lirbi  Gripo  indam  nomen, 


920.  nimis  homo  adhaeret  v.  919  in  B  \  quis  est  piger  vel 
quis  piger  est  ||  22^^.  hic  inest  vel  inest  ||  925 — 927.  cf.  ad 
Pseud.  V.  263  \\  925.  del  Ca  \\  927.  gripe  vel  pigre  |  populo  vel 
populo  s  II  928.  sic  vel  sicut  I  del  Beizius  \\  930.  erigitur  vel 
i^^  igitur:  corr  Ca  \  atque  vel  ad  ||  931  sq.  apud  —  faciam 
om  B  II  933 — 937.  binos  comprB:  discr  Buechelerus  \\  934.  elego  | 
indam  nomen  vel  indamno  || 


IV  2,  30-32;  3,  1—8  RYDENS  135 

Monimeutiim  meae  famae  et  factis,  935 

Ibi  qui  regnum  maguum  ijistituam. 

Magnas  res  hic  agito  m  mentem  936 

Instriiere.    hunc  nunc  uidiilum  condam. 

Sed  hic  rex  cum  aceto  pransurast  937 

Et  sale,  sine  bono  pulmento. 


TRACHALIO.     GRIPVS 
SERVOS  PISCATOR 

TR.  Heus  maue.     GR.   Quid    maneam?     TR.  Dum 

hanc  tibi  938 

Quam  trahis  rudentem  complico. 

G-R.  Mitte  modo.    TR.  At  pol  ego  te  adiuu[ab]o.  939 

Nam  bdnis  quod  bene  fit^  haiid  perit. 

GR.  Turbida  tempestas  heri  fuit:  940 

Nil  habeo,  adulescens,  piscium:  941 

Ne  tu  mihi  esse  postules. 

Non  uides  referre  me  iluidum  942 

Rete  sine  squamoso  pecu? 

TR.  Xon  edepol  piscis  expeto  943 

Quam  tui  sermonis  sum  indigens. 

GR.  Enicas  iam  me  odio,  quisquis  es.  944 

TR.  Xon  smam  ego  abire  hinc  te:  mane. 
GR.  Caue  sis  malo:  quid  tii,  malum,  nam  "^^me  retrahis? 

TR.  Audi.         945 


935.  ibique:  corr  Bueclielerus  ||  936.  Magnas  vel  Magna  | 
nunc  hunc:  trai  Eeizius  \\  938 — 985.  pers  plerasqiie  habet  D  |j 
938  —  944.  post  tres  v.  ( —  complico  —  quod  —  perit)  binos 
compr  B:  discr  Mue  et  Beizius  \\  938.  dum  ergo  tibi  hanc 
Uber  gl.  \  tibi  quam  trahis  om  Konius  \\  939.  del  Mue  [| 
940.  here  gJoss.  Plaut.  \\  942.  Xon  (sic  Xonius,  Charisius,  Priscia- 
nus)  vel  Nam  |  retem  Priscianus  |  squamoso  pecu  (sic  Nonius, 
Charisius,  Priscianus)  vel  squa  mos  opte  !|  943.  sum  indigens  vel 
indigens  ||  944.  Enicas  vel  Enecas  ||  945.  malo  rel  malo  4t=  i| 


136 


PLAVTI 


IV  3,  9—24 


TR.  Dicam,  tace. 


te 


non  fore  infi- 
952.  953 


GR.  Non  aiidio.   TR.  At  pol  qui  aiidies  ^^post.    GR. 

Quin  loquere  quiduis. 
TR.  +Eho  modo  est  operae  pretium  quod  tibi  ego 

narrare  uolo. 
GR.  Eloquere,  quid  id  est?    TR.  Vide,  nu<(m  qui)>s- 
piam   consequitur  prope  nos. 
GR.  Ecquid  est  quod  mea  referat?    TR.  Scilicet: 
Sed  boni  c6nsili[is]  ecquid  in  te  mihist?      950 
GR.  Quid  negotist,  modo  dic 
Si  fidem    modo    das    mibi 

dum. 

GR.    D6   fidem  tibi:   fidus  ero,   quisquis  es. 
TR.  Audi.  954.  955 

Furtum  ego  uidi  qui  faciebat:  956 

No[ue]ram  dominum  id  quoi  ffebat. 
Post  ad  furem  egomet  deuenio  957 

Feroque  ei^  condicionem  h6c  pacto: 
'Ego  istilc  furtum  scio  quoi  factumst:  958 

Nunc  mihi  si  uis  dare  dimidium, 
Indicium  domino  non  faciam.'  959 

Is  mihi  nil  etiam  respondit. 

Quid  inde  aequomst  dari  mihi?  dimidium  960 

Volo  ut  di!cas.     GR.  Immo  hercle  etiam  [am]pl[i]us: 
Nam  nisi  dat,  domino  dicundum  961 

Censeo.     TR.  Tuo  consili6  faciam. 
Nunc  aduorte  animum:  namque  hoc  omne  attmet  ad  te. 

GR.  Quid  factumst?  962 

TR.  Vidulum  istum  quoius  [n]est  noui  ego  h6minem 

iam  pridem.     GR.  Quid  est? 

947  sq.  cf.  acl  Pseud.  263  \\  947.  TR.  om  B  ||  948.  suiypl 
Ca  II  950.  boni  vel  bonis  |  del  Ca  ||  951.  GR.  om  I)  \\  954.  TR. 
s.  V.  D  II  956  sq.  'binos  compr  B:  discr  Beizius  \  del  Guy  \  Post 
ad  vel  portat  ||  960 — 969.  septemdecim  v.  in  B  ( —  mihi  — 
dicas  —  ampHus  —  censeo  —  faciam  —  ad  te  —  cuiusnest 
—  Quid  est  —  scio  —  seio  —  hoc  —  mea  —  est  —  fuit  — 
potius  —  ueniat):  discr  Beizius  j|  960.  del  Sey  ||  961  sq.  pers 
om  D  11  962.  Nunc  vel  Num  ||  963  sq.  GR.  et  TR.  D  (bis)  || 
963.  nest  vel  mest  || 


IV  3,  25—41  RVDENS  137 

TR.  Et  qiio  pacto  per<(i)>it.    GR.  At  ego  quo  pacto 

inuentu[ni]st  scio: 
Et  qui  inuenit  hominem  noui,  et  ddminus  qui  nunc 

est  scio.  965 

<;^TR.)>   Nilo   pol   pluris   tua   hoc   quam   quauti  illud 

refert  mea. 
GR.    Ego    illum    noui    qudius   nunc    est:    til    iUum 

quoius  antehac  fuit. 
Hiinc  homo  feret  a  me  nemo:  ne   tu   te  speres  po- 

ti[u]s. 
TR.  Non  ferat,   si   dominus  ueniat?     GR.  Ddminus 

huic,  [nemo]  ne  friistra  sis, 
Nisi  ego  nemo  natust,  hunc  qui  cepi  in  uenatii  meo. 
TR.   Itane   uero?     GR.  Ecquem   esse  dices  in  mari 

piscem  meum?  971 

Quos   quom   capio,  siquidem  cepi,   mei  sunt:  habeo 

prd  meis. 
Nec  manu  adseriintur  neque  illinc  partem  quisquam 

pdstulat. 
In  foro  palam  dmnes  uendo  prd  meis  uenalibns. 
Mare   quidem   commiine   certost  dmnibus.     TR.  Ad- 

sentio:  975 

Qui  minus  hunc  commiinem  quaeso  mihi  esse  oportet 

uidulum  ? 
In  mari  inuentiist  communi  [est].     GR.  +Ne  iripu- 

denter  mpudens. 
Nam  si  istuc  ius  sit  quod  memoras,  piscatores  per- 

ierint. 
Quippe   quom   extemplo   in   macellum  pisces  prolati 

sient, 
Nemo  emat:    suam  quisque  partem  piscium  poscant 

sibi:  980 


964.  clel  Ac  ||  966.  add  Schoe  ||  968.  del  Benoistus  \\  969. 
GR.  et  TG  D  \  del  Bcizius  \  frustrases  vel  frustrasses:  corr  &ru 
dtice  Ca  \\  971.  GR.  praem  D  ||  977.  inuentust  vel  inuen- 
tumst  I  commune  :co/v  Guy  \  del  Schoe  \\  979.  prolati  si  essent 
Priscianus    \\    980.  emat  vel  eat  |  poscant  Priscianus:  poscat  Ij 


138  PLAVTI  IV  3,  42—59 

Dicant  iii  mari  commimi  captos.    TR.  Quid  ais,  m- 

pudens? 
Ausu's  etiam  cdmparare  uidulum  cum  piscibus? 
Eadem  tandem  res  uidetur?  GR.  Inmanunonestmea: 
"^bi  demisi  rete  atque  hamum,   quicquid  haesit  ex- 

traho. 
Meum    quod    rete    atque  hami   nancti    siint,    meum 

potissumu<(m)st.  985 
TR.  Immo  hercle  haud  est,  si!quidem  quod  uas  excepisti. 

GrR.  Philosophe. 
TR.  Sed  tu  enumquam  piscatorem  uidisti,  uenefice, 
Vidukim    piscem    cepisse    aut    protulisse    uUum    in 

forum  ? 
Non  enim  tu  hic  quidem  occupabis  omnis  quaestus 

quds  uoles: 
Et  uitorem  et  piscatorem  te  esse,  inpure,  postulas.  990 
Vel  te  mihi  monstrare  oportet  piscis  qui  sit  uidulus, 
Vel  quod  in  mari  non  natumst  neque  habet  squamas 

ne  feras. 
GR.  Qui<(d)>,   tu   numquam   audi[ui]sti   esse   antehac 

uidulum  piscem?     TR.  Scelus, 
Niillus    est.      GR.    Immost    profecto :    ego    qui    sum 

piscator  scio. 
Verum  raro  capitur:   nuUus  mmus  saepe  ad  terram 

uenit.  995 

TR.  Nil  agis:  dare  uerba  speras  mihi  te  posse,  fur- 

cifer. 
Quo  colorest?    GR.  Hoc  colore  capiuntur  pauxilkili: 
Sunt  alii  puniceo  corio,  magni  item  atque  atri.  TR. 

Scio: 


981.  Dicant  {sic  Priscianus)  vel  dicat  |  mare  Priscianus  \\ 
982.  Ausus:  corr  Fl  \\  984.  rete  vel  retem  (sic  Priscianus)  \ 
haesit  extraho  {sic  Priscianus)  vel  aesit  extrabo  ||  985.  hami 
vel  hami  meum  ||  986.  TR.  praem  D  \\  987.  tue  {vel  tuae) 
numquam:  corr  Scioppius  ||  993.  add  Ca  \  del  Guy  \\  994.  GrR. 
D  II  995.  Verum  rare  Charisius:  Vero  raro  ||  998.  corio  vel  co- 
lore  I  4i^  item  vel  tem  || 


IV  3,  60-76  [64-  AJ  RVDENS  139 

Tu  hercle,  ''opiiior  in  uidulum  te  piscein  conuortes, 

iiisi  caues: 
Fiet  tibi  puniceum  corium,  pdstea  atrum  denuo.  1000 
GR.  Qudd  scelus  hodie  hdc  inueni.    TR.  Verba  faci- 

mus:  it  dies. 
Vide  sis,  quoius  arbitratu  facere  nos  uis?    GR.  Viduli 
Arbitratu.    TR.  ^  Ita  enimuero  stiiltus  es.    GR.  Salue, 

Thales. 
TR.  Tu  istunc  hodie  ndn  feres,  nisi  das  sequestrum 

aut  arbitrum, 
Qudius  haec  res  arbitratu  fiat.   GR.  Quaeso,  sanus  es? 
TR.  EUeborosus  sum.    <(GR.)>  +At  ego  cerritus:  hiinc 

non  amittam  tamen.     1006 
TR.  Verbum  etiam  adde  unilm,  iam  in  cerebro  cdla- 

phos  apstrudam  tuo. 
lam  ego  te  hic,  itidem  quasi  peniculus  nduos  exur- 

geri  solet, 
Ni  hiiuc  amittis,  exurgebo  quicquid  umoris  tibist. 
GR.  Tange:  adfligam  ad  terram  te  itidem  ut  piscem 

soleo   pdlypum.  1010 

Vis  pugnare?    TR.  Qufd  opust?  quin  tu  pdtius  prae- 

dam  diuide. 
GR.  Hmc  tu  nisei  malum    fruniscei  nil    potes,    ne 

pdstules. 
Abeo  ego  hinc.     TR.  At  ego  hinc  offlectam  nauem, 

nequo  [hjabeas:  mane. 
<^GR.N  Sei  tu  proreta  isti  naui's,  ego  gubernatdr  ero. 
[GR.]  Mitte  rudentem,  sceleste.    TR.  Mittam:  omitte 

ufdukim.  1015 


1002.  nos  facere:  trai  Brixius  \\  1005.  — ees  ||  1006.  amit- 
tam  tamen  (vel  tamem):  emittamtame  ||  1007.  etiam  adde 
reZ  adde  etiam  ||  1008.  iam — :  Ego  iam  {trai  Brixius)  |  peni- 
cillus:  corr  Guy  \  (ex)urgeri:  exiirgere  ||  1010.  ad  terram  te 
vel  te  ad  terraiu  ||  1011.  TR.  B  ||  1012.  (XE)POSTr — :  nepo- 
tules  vel  nisi  postulas  {corr  Ca)  ||  1013.  abeO:  Habeo  vel  ab 
eo  I  GR.  at  {et  TR.  s.  v.  ante  nequo)  D  \\  1014  sq.  add  et  del 
Ca  (GR.  et  TR.  D)  \\ 


140  PLAVTI  IV  3,  77—92  [A] 

GR.  Nuinqnam  hercle  hinc  hodie  ramenta  fies  for- 

timatior. 
TR.  Non  probare  pernegando  mihi  potes,   nisi  pars 

datur 
Aut  ad  arbitrum  redeitur  aut  sequestro  pdnitur. 
GR.   Quemne   ego   excepi    in  mari  —   TR.  At  ego 

mspectaui  e  Ktore. 
GR.  Mea  opera,  labore  et  rete  et  hdria?     TR.  Num- 

qui  minus,  1020 

Si  ueniat  nunc  ddminus  quoiust,  ego  qui  inspectaui 

procul 
Te  hiinc  habere,  fiir  sum   qiiam  tu?     <GR.)>  Nilo. 

<(TR.)>  Mane,  mastigia: 
Quo  argumento  sdcius  non  sum  et  fiir  sum,  facdum 

ex  te  sciam. 
GR.  Nescio:   neque   ego   istas  uostras  leges  urbanas' 

scio, 
Nisi  quia  hunc  meum  esse  dico.     TR.  Et  ego  item 

esse  aid  meum.        1025 
GR.  Mane:  iam  repperi  [rem]  quo  pacto  nec  fur  nec 

soeius  sies. 
TR.  Qud  pacto  ?     GR.   Sine   me  hmc  abire :   tii  abi 

tacitus  tuam  uiam, 
Neque  tu  me  quoiquam  mdicassis  neque  ego  tibi  quic- 

quam  dabo. 
Tii   taceto:   ego   mu<(s)>sitabo.     hoc   dptumum  atque 

aequissumumst. 
TR.  Ecquid  condicidnis  audes  ferre?     GR.  lam  du- 

diim  fero:  1030 

Vt  abeas,  rudentem  amittas,  mihi  molestus  ne  sies. 


1016  sq.  GR.  et  TR.  D  ||  1018.  EEDElTUE(aut):  reditura  ut 
{corr  Py)  ||  1019  sq.  GR.  praem  D  \  litore  vel  littore  {sic  A, 
ut  vid)  I  laborare  Nonius:  om  Priscianus  \  hon-e(i)a  Priscia- 
nus  I  dist  Bo  |  NUNQyi  |  miniis  (sic  A)  vel  niini  ||  1021.  domi- 
nus  vel  domini  ||  1022.  furtuni  |  add  Ca  \\  1024—1030.  ^jer.s 
hahet  D  \\  1025.  aio  vel  alo  ||  1026.  reperirem  vel  repperirem: 
del  Fl  II  1028.  NEQ- :  Nec  tu  ||  1031.  abeas  vel  habeas  || 


IV  3,  93—105  [—99  A]         RVDENS  141 

TR.  Miiue,  dum  refero  coudiciouem.     GR.  Te,  opse- 

cro  hercle,  aufer  modo. 
TR.  Ecquem    iu    heis    locis  nouisti"?      GR.   Oportet 

uicinos  meos. 
TR.  Vbi  tu  hic  habitas?   GR.  Porro  illic  longe  lisque 

in  campis  ultumis. 
TR.    Yin    qui    in    hac    uilla    habitat    eius   arbitratu 

fieri  ?  1035 

GR.  Paiilisper  remitte  restem,   dilm  concedo  et  con- 

sulo. 
TR.   Fiat.      GR.  Euge,    sakia  res   est:    praeda  haec 

perpetuast  mea. 
Ad  meum  erum  arbitriim  uocat  me  hic  ihtra  prae- 

sepis  meas. 
Numquam    hercle    hodie  -  abiudicabit    ab    suo    trio- 

bohim. 
Ne  iste  haud  scit  quam  condicionem  tetulerit:  Tibo 

ad  arbitrum.  1040 

TR.   Qviid  igitur?      GR.   Quamquam    istuc  esse   iiis 

meum  certo  scio, 
Fiat  istuc  potius  quam  nunc   pitgnem   tecum.     TR. 

Niinc  places. 
GR.  Quamquam  ad  ignotum  arbitrum  me  a<^d)>pellis, 

si  adhibebit  fidem, 
Etsi  ignotust,  uotus:  si  nou,  uotus  ignotissumust. 


1032.  aufer  {sic  A)  vel  aufert  ||  1035.  fleri  ||  1036.  remit- 
tere  stem  vel  remitterest  hem  ||  1038.  intra  intra  praesepias 
Nonins  \  meas  (sic  Nonius)  vel  meis  ||  1039.  triobolum  vel  tri- 
bolum  II  1043.  mea  pellis  {vel  pillis)  ||  1044.  Et  sist  {vel  si  est) 
iffnotus:  trai  Ac  \\ 


142 


PLAVTI 


IV  4,  1-lS 


DAEMONES.      PALAESTRA.      AMPELISCA. 
SENEX  MVLIERES     II 

GRIPVS.     TRACHALIO 

PISCATOR  SERVOS 

DAE.   Serio   edepol,   quamquam  Tuobis  quae  uoltis, 

miilieres,  1045 

Metuo  propter  uos  ne  |  uxor   mea  me  extrudat  ae- 

dibus, 
Quae  me  paeliees  addux[iss]e  dicet  ante  oculos  suos. 
Vds  confugite  in  aram  potius  quam  ego.    PA.  ET  AM. 

Miserae  per<(i)>imus. 
DAE.  Ego  uos  saluas  sistam:   ne  timete.     sed  quid 

uos  foras 
Prdsequimini?  qudniam  ego  adsum,  faciet  nemo  in-- 

iiiriam.  1050 

Ite,    inquam,    domum    ambo    nunciam    ex   praesidio 

praesides. 
GR.  6  ere  salue.    DAE.  Salue,  Gripe.   quid  fit?     TR. 

Tuosne  iiic  seruos  est? 

<GR.>  Haiid  pudet.    TR.  Nil  ago  te'cum.    <GR.>  Ergo 

abi  hinc  sis.    TR.  Quaeso  responde,  senex: 

Tiios  hic  seruost?    DAE.  Meus  est.    TR.  [H]Em,  istuc 

dptume,  quando  tuost. 
Iterum  te  saliito.    DAE.  Et  ego  te.  tiln  es,  qui  baud 

multd  prius  1055 

Ab<i>isti  hinc  erum  arcessitum?  TR.  Ego  is  sum.  DAE. 

Quid  nunc  uis  tibi? 
TR.  Nempe  hic  tuos  est?    DAE.  Meus  est.    TR.  Istuc 

optume,  quando  tuost. 


1045—1049.  pers  hahet  B  {v.  1048  AIV.)  ||  1047.  del  Ca  \\ 
1048.  add  Ca  \\  1049.  Ego  vel  Ergo  ||  1052  sq.  0  pre:  corr  Ca  | 
gripe  vel  grippe  |  add  Sarac  \  haucl  pudet  s.  f.  v.  1052  B:  discr 
Py  II  1054.  DAE.  meus  D  \  hem  istuc  vel  istuc:  corr  Rihheckius  jj 
1055.  te  saluto  vel  saluto  te  ||  1056.  add  Gru  \  accersitum  vel 
arcessitum  |  is  sum  vel  istum  || 


IV  4,  14—30  RVDENS  143 

DAE.   Quid  negotist?     TR.   Vir  scelestus  illic  est. 

DAE.  Quid  fecit  tibi 
Vir  scelestus?    TR.  Homini  ego  isti  talos  subfringi 

uolo. 
DAE.   Quid  est  qua  de  re  niiuc  inter  uos  Htigatis? 

TR.  Eloquar.  1060 

GR.  Itnmo  ego  eloquar.    TR.  Ego  opinor  rem  facesso. 

GR.  Si  quidem 
Sis   pudicus,    hmc  facessas.     DAE.   Gripe,  animum 

aduorte  ac  tace. 
^GR.^t^tin  istic  prius  dica<t>?  <DAE.>  Audi.  loquere 

tu.     GR.  Alienon  prius 
Quam    tuo    dabis    orationem?      <TR.>   ^t   nequitur 

comprimi. 
Ita  ut  occepi  dicere,  illuili  quem  dudum  *****  1065 
Lenonem  extrusisti,  hic  eius  uidulum  e<c>cillum  *  * 
GR.  Non  habeo.    TR.  Negas  quod  oculis  uideo.    GR. 

At  ne  uideas  uelim. 
Habeo,  non  habeo:   quid  tu   me   ciiras   quid  rerilm 

geram? 
TR.  Quo  modo  |  habeas,  id  refert,  iiirene  anne  iniiiria. 
GR.  Ni  istum  cepi,  niilla  causast  quin  me  condones 

cruci.  1070 

Si  m  mari  reti[a]  prehendi,  qui  tuom  potiust  quam 

meum? 
TR.  Verba  dat:  hoc  modo  res  gestast,  lit  ego  dico. 

<GR.>  Quid  tu  ais? 
<TR.>  Quod  primariiis  uir  dicat:  cdmprime  hunc  sis, 

si  tuost. 
<GR.>  Quid,  tu  idem  mihi  uis  fieri,  qudd  erus  con- 

sueuit  tibi? 


1060.  litigatis  inter  uos:  trai  ScJioe  ||  1061.  opinor  vel 
pinor  II  1062.  Sis  {sic  Nonius)  vel  Si  |  gripe  vel  grippe  ||  1063  sq. 
pers  add  Ca  \  Vt  in  vel  utm  {corr  Ca)  \  nequitur  oompremi  vel 
nequiter  comprimi  ||  1065  sq.  lac  stgn  lihri  \  add  Sarac  ||  1069. 
iurene  vel  iure  ||  1070.  GR.  B  \\  1072.  TR.  B  \  dico  quid  || 
1073  sq.  add  Sarac  \\ 


144  PLAVTI  IV  4,  oi— 48 

Sr  ille  te  comprimere  solitus<(t>,  hic  iioster  uos  non 

solet.  1075 

DAE.  Yerbo  illo  modo  ille  uicit.    quid  nunc  tu  uis? 

dic  mihi. 
TR.  Equidem   ego   neque   partem  posco  mihi  istinc 

de  istoc  uidulo 
Neque  meum  esse  hodie  limquam  dixi:   sed   isti  iu- 

est  cistellula 
Hilius  mulieris,  quam  dudum  ch'xi  fuisse  liljeram. 
DAE.  Nempe  tu  hanc  dicis  quam  esse  aiebas  diidum 

popularem  meam?    1080 
TR.  Admodum:  et  ea  quae  olim  parua  gestauit  cre- 

pundia 
Isti[c]   in   ista   cistula   insunt,   quae   isti[c]   inest  in 

uidulo. 
Hoc  neque  isti  usiist  et  illi  miserae  suppetias  feret/ 
Si  id  dederit,   qui  suds  parentis  quaerat.      <(DAE.^ 

Faciam  ut  det:  tace. 
GR.  Nil  hercle  ego  sum  isti  daturus.     TR.  Nii  peto 

ULsi  cistulam  1085 

Et  crepundia.     GR.   Quid,  si   ea   sunt  aurea?     TR. 

Quid  istiic  tua? 
Aurum  auro  expendetur,  argentum  argento  exaequa- 

bitur. 
GrR.  Fac  <^s)>is  aurum   ut  uideam:   post  ego  faciam 

ut  uideas  cistulam. 
DAE.   Caue  malo  ac  tace  til:   tu  perge  ut  occepisti 

dicere. 
TR.  Vnum  te  obsecro,  lit  te<^d)>  huius  commiserescat 

miilieris,  1090 

Si  quidem  hic  lenonis  eius  est  uidulus,  quem  suspicor. 
Hic  nisi  de  opihione  certum  uil  dico  tibi. 


1075.  add  Fl  ||  1078.  dixi  sed  vel  dixisset  ||  1080.  alebas 
1082.  del  Bo  ||  1084.  quaerat  faciam  ||  1086.  istuc  vel  istic 
1087.  exaequabitur  vel  exaequabimus  ||  1088.  add  Rittershusius 
1090.  add  Ca  ||  1092.  dico  tibi  vel  dico  || 


lY  4,  49-65  RVDENS  145 

GR.  Videu"?  scelestus  [us]  aucupatur.     TK.  Sme  me 

ut  oecepi  loqui. 
Sf  scelesti  illius  est  hic  quoius  dico  uidulus, 
Haec  poteruut  uouisse:  ostendere  his  iube.    GR.  Aiu? 

ostendere?  1095 

DAE.  Haiid  iniquom  dicit,  Gripe,  ut  dstendatur  ui- 

dulus. 
GR.  Immo  hercle  insignite  inique.     DAE.  Quidum? 

GR.  Quia,  si  ostendero, 
Continuo  hunc  nouisse   dicent  scilicet.     TR.   Scele- 

rum  caput, 
Vt  tute's,  item  omnis  censes  esse?  periuri  caput. 
GR.  Omnia  ego  istaec  facile  patior,  dum  hic  hinc  a 

me  sentiat.  iioo 

TR.  Atqui  nunc  abs  te  stat:   uerum  hinc  <(c)il)i<(t)> 

testimonium. 
DAE.    Gripe,    aduorte    animiim.     tu    paucis    expedi 

quid  postulas. 
TR.   Dixi   equidem:   sed  si!  parum  intellexti,   dicam 

denuo. 
Hasce  ambas,  ut  diidum  dixi,  ita  esse  oportet  liberas: 
Haec  Athenis  parua  fuit  uirgo  sur[ru]pta.    GR.  Dic 

mihi,  1105 

Quid  id[a]  ad  uidukim  pertinet,  seraae  sint  istae  an 

liberae? 
TR.   Omuia  iterum   uis  memorari,  scekis,  ut  defiat 

dies. 
DAE.  Apstine  maledictis  et  mihi  quod  rogaui  dilue. 
TR.  Cistellam  isti[c]  inesse  oportet  caitdeam  in  isto 
uidulo. 


1093—1100.  j^ers  habet  D  (1096—1100  etiam  C)  ||  1093. 
us  vel.  is:  del.  Seij  ||  1095.  hic:  corr  Py  ||  1096.  gripe  vel 
grippe  II  1097.  quia  si  vel  quasi  ||  1100.  istaec  ego:  ti-ai  Bo  \\ 
1101.  DAE.  D:  corr  Ca  \  add  Ac  ||  1102.  GR.  ante  quid  D  s.  v. 
{del  Ca)  II  1103.  DAE.  TR.  D  \\  1105—1112.  pers  habet  D 
(li05.  1108  etiam  C)  \\  1105.  del  Herm  \\  1106.  ita  et  pertinet 
vel  ista  et  pertinent:  corr  Bo  \\  1109.  deJ  Bo  \  gaudeam:  corr 
ex  Placido  aliisque  glossis  \  in  isto  vel  isto  || 

Plavti  Comoediab  VI  10 


146  PLAVTI  IV  4,  66—82  ' 

Tbi    sunt    sigiia    qui    parentes    ndscere    haec   possit 

suos,  1110 

Quiljuscum  ^parua  periit  Athenis^  sicuti  dixi   prius. 
GR.   Iiippiter    te    cKque  perdant.     quid   ais,  uir  ue 

nefice? 
Quid,  istae   mutae   silnt,   quae  pro   se   fabulari  non 

queant? 
TR.   E6   tacent,   quia   tacitast   bona    mulier   semper 

quam  loquens. 
GR.   Tilm  pol  tu  pro  portione   nec  uir  nec  mulier 

mihi's.  1115 

TR.  Qui^dum?   GR.  Quia  enim  neque  loquens  es  neque 

tacens  umquam  bonus. 
[TR.]  Quaeso,  enumquam  hodie  licebit  mihi  loqui? 

DAE.  Si  praeterhac 
<(A^num)>  uerbum   faxis  hodie,   ego  tibi  comminuam 

caput. 
TR.  "V^t  id  occepi  dicere,  senex,  eam  te  quaeso  cistulam 
^t  iubeas  hunc  reddere  illis:  6b  eam  siquid  p6stulat 
Sibi  mercedis,   dabitur:   aliud  quidquid  ibist  habeat 

sibi.  1121 

GR.  Niinc   demum   istuc   dicis,    quoniam  iiis  meum 

esse  intellegis: 
Diidum  dimidiam  petebas  partem.     TR.  Immo  etiam 

nunc  peto. 
GR.  Vidi  petere  miluom,  etiam  qu6m  nil  aufer<(r)>et 

tamen. 
DAE.   N6n   ego   te   comprimere  possum  sme  malo? 

GR.  Si  istic  tacet,    1125 
Ego  tacebo :  si  iste  loquitur,  sine  me  [pro  re]  mea<m)> 

parte<(m)>  loqui. 


1111.  sicuti  vel  sicut  ||  1114.  DAE.  D  |  semper  vel  seper  j; 
1115—1127.  2Jers  Jmhet  B  (sed  1116  DAE.  pro  TR.)  ||  1115.  Tum 
vel  Tu  II  1117.  del  Ca  \\  1118.  suppl  Ca  in  lac  \  cominuam  vel 
comminuam  ||  1119.  quaeso  vel  quaeso  senex  ||  1120.  postulas  || 
1122.  GR.  etiam  C  \  meum  esse  vel  meum  ||  1124.  auferet  vej 
aufert  ||  1126.  me  vel  mea  j  del  et  add  Gronovms  \\ 


IV  4,  83—98  RVDENS  147 

DAE.  Cedo  modo  milii  istum  uidulum,  Gnpe.    GR. 

Coneredam  tibi: 
Ac  si  istomm  nil  sit,  ut  mihi  reddas.    DAE.  Redde- 

titr.     GR.  Tene. 
<^DAE.)>  Audi  nunciam,  Palaestra  atque  Ampelisca, 

hoc  qudd  loquor: 
Estne  liic  uidulus,  libi  cistellam  tiiam  inesse  aiebas? 

PA.  Is  est.  1130 

GR.   Perii  hercle   ego   miser:   ut  prius  quam   plane 

aspexit  ilico 
Eum  esse  dixit.    PA.  Faciam  ego  hanc  rem  <(ex  prd- 

cliua  pla)>nam  tibi. 
Cistellam   isti[c]   in[e]esse    oportet  caudeam  in   isto 

uidulo: 
Ibi  ego  dicam  qufcquid  inerit  ndminatim:  tii  mihi 
Nulhim  ostenderis.     si  falsa  dicam,  frustra  dixero: 
Vds  tamen  "''istaec  quidquid  istic  inerit  uobis  habe- 

bitis.  1136 

[Sed]  Si  erunt  uera,  tum  dpsecro  te  ut  mea[m]  mihi 

reddantiir.  DAE.  Placet: 
[TR.]  Iils  merum  oras  med  quidem  animo.     GR.  At 

meo  hercle  *  *  *: 
Quid,  si  ista  aut  suj^erstitiosa  aut  hariolast  atque  dmnia 
Quidquid  in<(e>rit  uera  dicet?  ^^in  me  habebit  hariola? 
DAE.  Ndn  feret,  nisi  uera  dicet:  nequiquam  <^h)>ario- 

la<(bi>tur.  1140 

[TR.]  Sdlue  uidulum  ergo,  ut  [quic]quid  sit  uerum 

quam  primum  sciam. 


1127.  concedam  vel  concredam  ||  1128.  DAE.  D  ||  1129. 
add  Ca  \\  1130.  aiebas  vel  alebas  |  PA.  Z>  ||  1131.  GR.  D  | 
Perii  vel  Perei  |  aspexit  vel  aspexi  ||  1132.  dixit  vel  dixi  | 
DAE.  D:  corr  Ca  |  sitj^pl  Gul  in  lac  {{  1133.  isticine  esse: 
c  del  Bo,  e  Ca  \  gaudeam  vel  -SX-  Gaudeam:  cf.  1109  {{  1136. 
istaec  vel  istaiec  |{  1137.  Sed  del  Mue  \  GR.  D:  corr  Ca  1 
placet  vel  placit  {{  1138.  TR.  et  GR.  D  \  merum  vel  meum  | 
lac  sign  Ca  \\  1140.  insit:  corr  Mue  \\  1141.  DAE.  D  feret 
vel  fert  |  add  Py  {{  1142.  TR.  D:  del  Ca  \  quic  vel  qui:  del 
Ca  \  sciam  vel  faciam  {| 

10* 


148  PLAVTI  IV  4,  99—114 

<TR.>  Hoc  babet.  <GR.>  Solutu[m]st.  <DAE.>Aperi. 

PA.  Video  cisteliain.     <I)AE.>  Haecinest? 

PA.  Istaec   est.     o   mi  parentes,    hic  uos  conclusos 

gero : 
Huc   opesque  spesque   uostram    cognoscendum    cdn- 

didi.  1145 

GR.  Tiim  tibi  bercle  deos  iratos  esse  oportet,  quis- 

quis  es, 
Quae  parentis  tam  in  angustum   tuos    locum   com- 

pegeris. 
DAE.  Gripe,  accede  buc,  tua  res  agitur:  tu,  puella, 

istinc  procul 
Dicito  quid  iiisit  et  qua  facie:  memorato  omnia. 
Si  bercle  tantilUim  peccassis,   quod  posteri<u>s  p6- 

stules  1150 

Te    ad    uerum    conuorti,    nugas,    miilier,    magnas 

egeris. 
GR.  Iiis  bonum  oras.   TR.  Edepol  baud  Tte  orat:  nam 

tu  iniuriu's. 
DAE.  Loquere  nunciam,  puella.     Gripe,  animum  ad- 

uorte  ac  tace. 
PA.  Sunt  erepundia.   DAE.  Ecca  uideo.    GR.  Peri<i> 

in  primo  proeHo: 
Mane:  ne   ostenderis.     <DAE.>  Qua  facie  siint?   re- 

sponde  ex  ordine.    1155 
PA.   Ensicubist   aureobis   primum   Iitteratus.     DAE. 

Dicedum, 
In  eo  ensiculo  Ktterarum  quid  sit.    PA.  Mei  nomen 

patris. 
Post  altrinseciist  securicula  ancipes,  itidem  aiii^ea. 


1143.  add  Bo  \  GR.  s.  v.  D  (#  om  BCD)  \  del  Ac  \  add 
Weisiits  !  cistellam  haecinest  ||  1144.  esto  mi  |[  1148.  DAE.  D  11 
1150.  add  Ca  \\  1152.  PA.  et  DAE.  D  \  iniurius:  cwr  Fl  \ 
1153.  aduorte  vel  aduortite  ||  1154.  uideo  GR.  D  \  add  Py  Ij 
1155.  ostenderis  qua  (add  Meursius)  ||  1157.  litterarum  vet 
litteratum  |  PA.  D  \\  1158.  alterinsecus  est  Charisius  (altrinsecus 
est  etiam  Priscianus  et  gloss.  Plaut.)  \  itidem  Priscianus:  item  || 


IV4,  115— 131  RVDENS  149 

Litterata:    ibi  matris  noinen  in  securiculast.     DAE. 

Mane: 
Di'c,  in  ensiculd  quid  nomen  est  paternum  ?   PA.  Dae- 

mones.  1160 

DAE.  Di  immortales,  libi  loci  sunt  spe's  meae?    GR. 

Immo  edepol  meae? 
<^TR.)>  Pergite,  opsecro,  continuo.    <GR.>  Placide,  aut 

ite  in  malam  crucem. 
DAE.  Ldquere,  matris  ndmen  hic  +in  securicula  quid 

siet. 
PA.  Daedalis.    DAE.  Di  me  seruatum  ciipiuiit.    GR. 

At  me  perditum. 
DAE.  Filiam  meam  esse  banc  oportet,  Gripe.   GR.  Sit 

per  me  quidem.       1165 
Qui  te  di  omnes  perdant,  qui  me  hodie  dculis  uidisti 

tuis, 
Meque  adeo  scelestum,  qui  non  circumspexi  centiens 
Prius  me,  nequis  inspectaret,  quiim  rete  extraxi  ex 

aqua. 
PA.  Post  ■'^in  sicula  argenteola  et  duae  conexae  ma- 

niculae  et 
Siicula  —  GR.  Quin  tu  i  (herecta  ciim  sucula  et  cum 

porculis.  1170 

PA.  Et  bulla  aureast,  pater  quam  dedit  mihi  natali  die. 
DAE.  East  profecto:    contineri  qum  conplectar  non 

queo. 
Filia  mea,  sahie:   ego  is  sum  qui  te  produxi  pater: 
Ego  sum  Daemones,  et  mater  tiia  ecca<(m)>  hic  intus 

Daedahs. 
PA.  Sahie,  mi  pater  insperate.     DAE.  Sahie:   ut  te 

amplector  hibens.     1175 

1160.  PA.  1)  II  1161.  DAE.  praem  D  \\  1162.  aud  Wei- 
sius  1  continuo  placide:  add  Ac  \\  116:3—1169  et  1171—1175. 
pers  habet  D  ||  1169.  in  sicula  vel  in  sicilicula  (ensicula  ex 
Proho  CJmrisius,  Priscianus,  alii,'ad  Rudentem  referentes,  ut 
vid)  II  1170.  tu  dierecta  Priscianus  ||  1171.  Et  bulla  vel  E 
tabula    11    117.3.  mea  salue  vel  salue  mea    ||    1174.  add  Fl  || 


150  PLAVTI  IV  4,  13- -UG' 

TR.  Volup   est   quom   istuc   ex  pietate  uostra  uobis 

eontigit. 
DAE.   Capedum,  hunc   si  potes  fer  intro    uidulum, 

age  Trachalio. 
TR.  Ecee  Gripi  scelera:  quom  istaec  res  male  euenit 

tibi, 
Gripe,   gratulor.     DAE.  Age  eamus,  mea  gnata,  ad 

matrem  tuam. 
Quae  ex  te  poterit  argumentis  hanc  rem  magis  ex- 

quirere:  1180 

Quae  te  magis  tractauit  magisque  sigua  pernouit  tua. 
<(PA.)>  Eamus  intro  |  onmes,   quando   diDcram    pro- 

miscam  damus. 
[PA.]  Sequere  me,  AmpeKsca.  AM.  Quom  te  di  amant, 

uoluptatist  mihi. 
GR.  Sumne  ego  scelestus,  qui  illu<(n^c  hodie  excepi ' 

uidulum  ■? 
Aut  quom  excepi,   qui  non  alicubi  ih  solo  abstrusi 

loco?  1185 

Credebam  edepol  turbuleutam    praedam    euenturam 

mihi, 
Quia  illa  mihi  tam  tiirbulenta  tempestate  euenerat. 
Credo  edepol  ego  illic  iuesse  argenti  et  auri  largiter. 
Quid  meliust  quam  ut  hmc  intro  abeam  et  me  suspeu- 

dam  clanculum, 
Saltem   tantisper   dum    abscedat   haec    a    me    aegri- 

monia?  1190 


1 


1176.  Volupest  vel  Volupe  est  ||  1177.  uidulum  vel  uidum  || 
1178.  TR.  D  I  istaec  vel  ista  ||  1179.  DAE.  CD  \\  1182.  add 
Sey  I  promiscam  vel  promiscuam  ||  1183  sq.  pers  Mbent  CD 
(del  Sey)  \  add  Ca  ||  1187.  mihi  tam  vel  mihi  ||  1188.  ar- 
genti  et  auri  vel  auri  et  argenti  || 


IV  5,  1— U;  G,  1—4  RVDENS  151 

DAEMONES 

SENEX 

Pro  di  immortales,  quis  mest  fortimatior, 

Qui  ex  mprouiso  filiam  iimeni  meam? 

(Satin  siquoi  homini  dei  esse  bene  factum  uolu<(nt), 

Aliquo  iUud  pacto  optmgit  optatilm  piis? 

Ego  hodie,  ^neque  speraui  neque  credidi,        1195 

Is  inprouiso  filiam  inueni  tamen:) 

Et  eam  de  genere  siimmo  adulescenti  dabo 

Ingenuo,  Atheniensi  et  cognato  meo. 

Ego  eum  adeo  arcessi  huc  ad  me  quam  primum 

uolo 
lussique  exire  |  huc  seruom  eius,  ut  ad  forum  1200 
Iret.   nondum  egressum  esse  eum,  id  miror  tamen. 
Accedam  opinor  ad  fores.     quid  cdnspicor? 
Vxdr  conplexa  cdllo  retinet  filiam. 
Nimis  paene  inepta  atque  ddiosa  eius  amatiost. 


DAEMONES.      TRACHALIO 

SENEX  SERVOS 

DAE.   Aliquando   osculando   meliust,  uxor,  pausam 

fieri:      1205 
Atque   adorna   ut   rem  diuinam  faciam,    quom  intro 

aduenero, 
Laribus  familiaribus,  quom  auxerunt  nostram  fami- 

liam. 
Siint  domi  agni  et  porci  sacres.  sed  quid  istum  remo- 

ramini. 


1193—1196.  secl  Langenus  \\  1193.  delesse  |  uolo:  corr 
Valla  II  1196.  tamen  vel  tamem  ||  1201.  dist  Ac  \\  1204.  Nimis 
paene  {sic  Nonius)  vel  Nimis  ||  1205 — 1226.  pers  habent  CD  \\ 


152  PLAVTI  IV  6, 

Miilieres,   Ti-achalionem?   atqiie   optume  eccum  exit 

foras. 
TR.  ^^bi  ubi  erit,  [tamen]  iam  inuestigabo  et  mecum 

ad  te  adducam  simul 
Plesidippum.    DAE.  Eloquere,  ut  haec  res  dptigit  de 

filia.  1211 

Eiim    roga[t]    ut  reKnquat   alias  res   et  huc  ueniat. 

TR.  Licet. 
DAE.    Dicito    datiirum    meam    illi    filiam    uxorem. 

TR.  Licet. 
DAE.  Et  patrem   eius   me  nouisse  et  mihi  esse  co- 

gnatum.     TR.  Licet. 

DAE.  Sed  propera.     TR.  Licet.     DAE.  Lim  hic  fac 

sit,  cena  ut  curetiir.    TR.  Licet.     1215 

DAE.  Omnia[i]n  licet?    TR.  Licet.  sed  scin  quid  est 

quod  te  uolo? 
Quod  promisisti   lit  memineris,   hodie  ut  liber  sim. 

DAE.  Licet. 
TR.    Fac    ut    exores    Plesidippum,    ut    me    <(manu)> 

emittat.  DAE.  Licet. 
TR.  Et  tua  filia  facito  oret:  facile  exorabit.  DAE.Licet. 
TR.  Atque  ut  mi  Ampelisca  nubat,  libi  ego  sim  liber. 

DAE.  Licet.  1220 
TR.  Atque  ut  gratum  mihi  beneficium  factis  experiar. 

DAE.  Licet. 
TR.  Omnia<(n^  licet?    DAE.  Licet:  tibi  riirsum  refero 

gratiam.  * 

Sed  propera  ire  in  urbem  actutum  et  recipe  te  huc 

rursiim.  TR.  Licet. 
lam  hic  ero:  tu  interibi  adorna  ceterum  quod  opiist. 

DAE.  Licet. 


1210.  tamen  iam  oel  tamen:  corr  Guy  \\  1211.  Plesidip- 
pum  €el  Pleusidippum  {item  v.  1218)  \  haec  res  vel  haec  || 
1212.  rogat  vel  rogato:  corr  Bent  \  relinquat  vel  relinquit  jj 
1215.  sis:  coir  Ac  \\  1216.  del  Ca  \\  1218.  ut  me  vel  ut  | 
suppl  Fl  duce  Ca  \\  1221.  beneficium  factis  vel  beneneficium 
facitis    II    1222.  add  Ca    \\    1223.  propera  vel  prepera  || 


IV  6,  21.  2-2;  7,  1--J-J  RVDENS  153 

[TR.]  Hercules  istiim  mfelicet  cum  sua  licentia:    1225 
Ita  meas  repleuit  auris.  quidquid  memorabam/licet'. 


GRIPVS.     DAEMONES 

PISCATciK  SEXEX 

GR.  Quam  mox  licet  te  compellare,  Daemones? 
DAE.  Quid  est  negoti,  Gripe?    GR.  De  illo  uidulo, 
[DAE.]  Si  sapias,  sapias:  habeas  quod  di  dant  boni. 
<^DAE.^  Aequdm  uidetur  tibi  ut  ego  alieniim  quod 

est  1230 

Meum   esse   dicam?     GR.  Quddne   ego  inueni   m 

mari  ? 
DAE.  Tanto  illi  melius  optigit  qui  perdidit: 
Tuom  esse  nilo  magis  oportet  uidulum. 
GR.  Isto  tu  pauper  es,  quom  nimis  sancte  piu's. 
DAE.  0  Gripe  Gripe,  in  aetate  hominum  plitrumae 
Fiilnt  trausennae,  ubi  decipiuntiir  dolis.  1236 

Atque  edepol  in  eas  plerumque  esca  inpdnitur, 
Quam  siquis  auidus  poscit  escam  auariter, 
Decipitur  in  tra<(n)>senna  auaritia  sua. 
Ille  qui  consulte,  docte  atque  astute  cauet,      1240 
Dixitine  uti  bene  licet  partiim  bene. 
Mihi  istaec  uidetur  praeda  praedatum  irier, 
Vt  ciim  maiore  dote  abeat  quam  aduenerit. 
Egone  lit  quod  ad  me  allatum  esse  alienum  sciam 
Celem?  minume  istuc  faciet  noster  Daemones.    1245 
Semper  cauere  hoc  sapientis  aeqiussumumst, 
Ne  conscii  sint  ipsi  malefici[is]  suis. 
Ego  ■''mihi  cum  lusi  nil  moror  uUiim  lucrum. 

1225.  del  Ca  \  Hereules  vel  Hecules  ||  1229.  DAE.  CD: 
del  Py  I  dant  vel  danunt  dant  ||  1230.  add  Py  \\  1232.  GR. 
Z)':  corr  D-  \  melius  illi:  trui  Bent  ||  1234.  pius:  corr  Pareus  \\ 
1243.  dote  vel  docte  ||  1246.  sapientis  aequissimumst  vel  sapien- 
tissimum  est    ||    1247.  del  Py  il 


154  PLAVTI  IV  7,23—38;  «,  1—5 

GR.  Spectaui  ego  pridem  cdmicos  ad  istiiuc  modum 
Sapieuter  dicta  dicere  atque  [i]is  plaiidier,  1250 
Quom  illos  sapieutis  mdres  moustraba<(ii)t  poplo. 
Sed  quom  lude  suam  quisque  ibaut  diuorsi  domum, 
jSTullus  erat  illo  pacto  ut  illi  iiisserant. 
DAE.  Abi  intro,  ne  molestus,  linguae  tempera. 
Ego  til^i  daturus  nil  sum,  ne  tu  friistra  sis.  1255 
GR.  At  ego  deos  quaeso,  ut  quidquid  in  illo  ui- 

dulostj 
Si  auriim,  si  argentumst,  dmne  id  ut  fiat  cinis. 
DAE.  IUiic  est  quod  nos  nequam  seruis  utimur. 
Nam  Tillic  cum  seruo  siquo  congressiis  foret, 
Et  ipsum  sese  et  illum  furti  adstriiigeret.       1260 
Dum  praedam  liabere  se  censeret,  interim 
Praeda  ipsus  esset:  praeda  praedam  diiceret. 
Nunc  hinc  intro  ibo  et  sacrificabo:  postibi 
lubebo  nobis  cenam  continuo  coqui. 


PLESIDIPPVS.     TRACHALIO 

ADVLESCEXS  SERVOS 

PL.  Iterum  mihi  istaec  oinnia  itera,  mi  anime,  mi 

Trachalio,  1265 

Mi  liberte,  mi  patrone,  immo  potius  mi  pater: 
Repperit  patrem  Palaestra  suom  atque  matrem?    TR. 

Repperit. 
PL.  Et  popularis  e'st?  TR.  Opino[r].  PL.  Et  niipturast 

mihi?   TR.  Siispicor. 
PL.    Censen  hodie   despondebit  eam  mihi,    quaeso? 

TR.  Ce'nseo. 


1251.  add  Fy  |  potio:  coir  Ca  ||  1258.  nequam  vel  nequa- 
quam  ||  1200.  forti:  corr  Py  \\  1265—1280.  pers  Imbent  CD  Ij 
1268.  del  Bo  \  nuptura  est  mihi  veJ  mihi  {vel  mi)  nuptura  est  ;| 


IV  8, 6— 10;  V  1, 1.  -^  RVDEXS  155 

PL.  Quid,  patri  etiam  gratulabor,  quom  illam  iuueuit? 

Tll.  Ceuseo.  1270 

PL.  Quid,  matri  eius?    TK.  Ceuseo.     PL.  Quid  ergo 

ceuses?  TR.  Quod  rogas, 
Ceuseo.    PL.  Dic  ergo,  quauti  censes?    TR.  Egoue? 

ceuseo. 
PL.   Adsum   equidem,    ne  ceusionem  semper  facias. 

TR.  Ceuseo. 
PL.  Quid,  si  curram?    TR.  Censeo.    PL.  An  sic  potius 

placide?    TR.  Censeo. 
PL.  Etiamne  eam  adueuiens  salutem?     TR.  Ceuseo. 

PL.  Eticim  patrem?  1275 
TR.  Censeo.     PL.  Post  eius  matrem?     TR.  Censeo. 

PL.  Quid  pdstea? 
Etiamne  adueniens  complectar  ems  patrem?  TR.  Nou 

censeo. 
PL.  Quid,  matrem?  TR.  Noucenseo.  PL.  Quid,  eampse 

iUam?  TR.  Nou  ceuseo. 
PL.  Perii,  dilectum  dimisit:  uuuc  nou  ceuset,  quom 

uolo. 
TR.   Sanus  non  es:   sequere.     PL.  Duc  me,   mi'  pa- 

troue,  quo  lubet.     1280 


ACTTS  Y 

LABRAX 

LEXO 

Quis  mest  mortalis  mi^serior  qui  nmsLt  alter  hddie, 
Quem    ad    recuperatoris    modo    damnauit    Plesi- 

dippus? 


1273.  At  surne  quidem:  corr  Turn  \\  1274.  curram  vel  eu- 
ram  ||  1279.  Perii  vel  Peri  ||  1281.  mortalium:  corr  Bent  \\  1282. 
Quem  ad  recuperatores  vel  Quae  matre  cuperato  ris  |  plesidip- 
pus  vel  pleusidipf>us  || 


156  PLAVTI  V  1,3— 7;  -2,  1-10 

Abiiidicata  a  me  modost  Palaestra:  perditiis  siim. 
Nam  lenoiies  ex  Gaiidio  credo  esse  procreatos: 
Ita  omnes  mortales,  siquid  est  mali  lenoni,  gaiident. 
Nunc  alteram  illam  quae  meast  uisam  hiic  in  Ve- 

neris  fanum,        1286 
Saltem  lit  eam  abducam,  de  bonis  quod  restat  re- 

liquiarum. 


I 


GRIPVS.      LABRAX 

PISCATOR         LENO 

GR.  Numquam  edepol  hodie  ad  uesperum  Gripum 

inspicietis  uiuom, 
Nisi  uidulus  mihi   redditur.     LA.  Per<(i>i:   quom 

mentionem 
Fieri    aiidio    usquam    uiduli,    ^quasi    palo    pectus 

tilndat.  1290 

GR.  Istic  scelestus  liber  est:  ego  qui  m  mari  pre- 

hendi 
Rete  atque  excepi  uidukim,  ei  darei  negatis  quic- 

quam. 
LA.  Pro  d[i]i  immortales,   suo  mihi  hic  sermone 

arrexit  auris. 
GR.    Cubitum   hercle  longis   Ktteris  signabo   iam 

usque  quaque, 
Siquis  perdiderit  uidulum  cum  auro  atque  argento 

miilto,  1295 

A<(d)>   Gripum  ut  ueniat.     non  feretis  istum,  ut 

postulatis. 
LA.  Meum  hercle  illic  homo  uidukim  scit  qui  habet, 

ut  ego  opmor. 


1284.  procreatos  vel  procreatores  ||  1287.  reliquiarum  vel 
reliquarum  ||  1288—1423.  pers  habent  CB  \\  1288.  Nunc  quam 
vel  Nunquam  ||  1289.  redditur  vel  reddatur  ||  1292.  Rete  vel 
Recte  II  1293.  naihi  hic  vel  hic  ||  1294.  iam  usque  vel  usque  || 
1296.  gripum  vel  grippum  !| 


V  -2,  11—26  RVDENS  157 

Adeiindus  mihi  illic  est  lioino:  di,  quaeso,  subuemte. 
GR.   Quid  me   intro   reuocas?    hoc  uolo  hic  aute 

ostium  extergere. 
Nam  hocquidem  pol  e  robigine,  non  est  e  fer<r)o 

factum:  1300 

Ita    quanto   magis  extergeo,    rutilum    atque    ten- 

uiits  fit. 
(Namquidem  hoc  uenenatu<(m)>st  uerum :  ita  in  ma- 

nibus  consenescit.) 
LA.  Adulescens,  salue.  GrR.  Di  te  ament  cum  inraso 

capite.    LA.  Quid  fif? 
GR.  Verum  e'xtergetur.    <LA.>  [A]V^t  uales?    GR. 

Quid  tii?  num  medicus  quaeso's? 
LA.  Immo  edepol  una  littera  plus  sum  quam  medi- 

cus.   GR.  Tiim  tu     1305 
Mendicus  es?      LA.  Tetigisti  acu.      GR.   Yidetur 

digna  forma. 
Sed  quid  tibist?    LA.  Hac  proxuma  nocte  m  mari 

+  et  alii 
Confractast  nauis,  perdidi  quicquid  erat  miser  ibi 

omne. 
GR.   Quid    perdidisti?      LA.   Vidulum    cum    auro 

atque  argento  miilto. 
GR.  Ecquid  meministi  in  uidulo  qui  per<i)it  quid 

ibi  infuerit?  1310 

LA.  Quid  refert,  qui  per<i>it?    t^R.  Tamen  si  non 

hoc  aliud  fabulemur. 
Quid,  si  ego  sciam  qui  inuenerit?  uolo  ex  te  scire 

signa. 
LA.  Nummi   octingenti    auri   *   in  marsiippio   in- 

fuerunt, 


1300.  robigine  vel  rubigiue  |  e  fero  (vel  eftero)  factuiu  est: 
trai  Bo  \\  1301.  quanti:  corr  Pius  ||  1302.  secl  Guy  \  uenenatust 
vel  uenatust:  corr  Bo  \\  1304.  extergetur  aut  ||  1305.  LA.  praem 
C  {om  GR.),  GR.  his  D  \\  1306.  Mendicus  tpZMedicus  ||  1308.  Con- 
tra  facta  est:  corr  Py  \\  1310.  Ecquid  vel  Eo  quid  |  infuere  tibi: 
traiBent  \\  1311.  add  Py  ||  1313.  auri  in  vel  aurii:  lac  sign  Schoe\\ 


158  PLAVTI  V  -2,  27-4-2 

Praeterea     centum    +mna    Pliilippia    in    pasceolo 

sdrsiis. 
GR.  Magna  liercle  praedast:  largiter  mercedis  in- 

dipiscar:  1315 

Di  I  homines  respiciiint:  bene   ergo   hinc  praeda- 

tus  ibo. 
Profecto  I  huius    est    uidulus.     perge    alia  tu   ex- 

pedire. 
LA.  Talentum  argenti  commodum  magnum  inerit 

in  crumma, 
Praeterea  sinus,  cantharus,  epichysis,  gaulus,  cja- 

thus. 
GR.  Papae:   diuitias   tii   quidem  habuisti  luculen- 

tas.  13-20 

LA.  Miserum  istuc  uerbum  et  pessumumst  'habuisse 

et  nil  habere'. 
GR.  Quid  dare  uelis  qui  istaec  tibi  inuestiget  in- 

dicetque  ? 
Eldquere  propere  celeriter.     LA.  Nummos  trecen- 

tos.    GR.  Tric[h]as. 
LA.    Quadringentos.     GR.    Tramas    piitidas.     LA. 
Qaingentos.    GR.  Cassam  glandem. 
LA.  Sexcentos.     GR.   Curculiiinculos  miniitos  fa- 

bulare.  13-25 

LA.  Dabo  septingentos.     GR.  Os  calet  tibi:  niinc 

id  frig[id]efactas. 

LA.  Mille  dabo  nummum.    GR.  Sdmnias.    LA.  Nil 

addo.    +GR.  Abi  igitur.    LA.  Aiidi. 

GR.   Si   hercle    abiero    hinc,    hic    ndn  ero.      LA. 

Vin  centum  et  mille?    GR.  Ddrmis. 

LA.   Eldquere   quantum    pdstules.      GR.    Quo  ml 

inuitus  addas, 


1314.  centum  denaria  philippea  et  seorsum  Nonius  \\  1316. 
ergo  vel  ego  ||  1319.  epichisis  cantharus:  trai  Bo  \  caulus  || 
1320.  Parae  ||  1321.  istuc  vel  quiclem  istuc  ||  1326.  Dabo  vel 
Dabos  I  nungit:  corr  Ca  \  frigecle  {vel  frigide)  factas  ||  1327. 
nummum  vel  nummos  ||  1329.  Quo  vel  Quom  || 


V  2,  43-G2  RVDENS  159 

Talentum  magnum:  ndn  potest  tri<^d>bolum  hinc 

abesse:  1330 

Proin  tu  uel  aias  uel  neges.    LA.  Quid  istic?  ne- 

cessumst,  uideo: 
Dabitur  talentum.  GR.  Accededum  huc:  Yenus  haec 

uolo  adroget  te. 
LA.  Quod  tibi  hibet,  id  mi  impera[t].    GR.  Tange 

aram  hanc  Veneris.     LA.  Tango. 
GR.  Per  Yenerem  hanc  jurandumst  tibi.    LA.  Quid 

iurem?     GR.  Quod  iubebo. 
LA.  Prae<^i)>  uerbis  quiduis:  '^id  quod  domist,  num- 
quam  ulli  sujjplicabo.  1335 
GR.   Tene   aram  hanc.     LA.  Teneo.     GR.  Deiera 
te  mi  argentum  datiirum 
Eodem  die  <^tui^  uiduli  ubi  sis  potitus.    LA.  Fiat. 
[GR.]  Yenus  Cyrenensis,  testem  te  testor  mihi^ 
Si  uidukim  iUum,  quem  ego  in  naui  perdidi, 
[GR.]  Cum  auro  atque  argento  sakiom  inuesti- 
gauero  1340 

Isque  m  potestatem  meam  perueneril: 
<(Tum  ego  huic  — )>  GR.  'Tum  ego  huic  Gripo% 

inquito  et  me  tangito. 
LA.   Tum  ego  huic,  Gripo   dico,  Yenus,  ut  tu 

audias, 
Talentum  argenti  magnum  continud  dabo. 
GR.  "''Si  fraudassis,  dic  ut  te  in  quaestu  tuo    1345 
Yenus  eradicet  caput  atque  aetatem  tuam. 
Tecum  hoc  habeto  tamen,  ubi  iuraueris. 
LA.  Illaec  aduorsum  siquid  peccasso,  Yenus, 
Yenerdr  te  ut  omnes  miseri  lenones  si<^e>nt. 


1331.  alas:  corr  D  (uel  tu  ais  uel  uegas  Donatus)  \\  1333. 
aram  vel  haram  Ij  1334.  iubebo  vel  iubeo  ||  1335.  numquam  vel 
numqui  |  uili  ||  1336.  Tene  tiaram  vel  Teneram  |  iJeiura:  corr 
Bent  II  1337.  suppl  Sey  \\  1338.  GE.  B:  clel  Schoe  \  testem  vel 
#  testorem  ||  1340.  GR.  CD  |  Quam  auro  ||  1342.  sujijiJ  Sehoe  \\ 
inquito  vel  dico  inquito  jj  1348.  illa  egat  {vel  negat)  uorsunir 
corr  Mue  \\   1349.  add  Py  y 


160  PLAYTI  Y  2,  63—69;  3,  1—11 

GR.  Taiaen  fiet,  etsi  tu  fidein  seruaueris.     1350 

Tu  hic  opperire:  iam  ego  faxo  exibit  seuex: 

Eum  tii  contiuuo  uidulum  repdscito. 

LA.  Si  maxume  mihi  illilm  reddiderit  uidulum, 

Non  ego  illi<(c^  hodie  debeo  tridbolum. 

Meus  arbitratust,  Kngua  quod  iuret  mea.     1355 

Sed  cdnticiscam:  eccum  exit  et  ducit  seiiem. 


GRIPVS.     DAEMONES.      LABRAX 

PISCATOR  SENEX  LEKO 

GR.  Sequere  hac.    <DAE.>  Ybi  istic  lenost?    <GR.^ 

Heus  tu:  em  tibi,  hic  habet  uidulum. 

DAE.  Habeo  et  fateor  esse  apud  me:  et,  si  tuos  est- 

habeas  tibi: 
Omnia  ut  ''■quicquid  mfuere  ita  salua  sistentilr  tibi. 
Tene,   si    tuost.     LA.   0   di  immortales:    meus    est. 

sahie,  ui^dule.  1360 

DAE.  Tilosne  est?     LA.  Rogitas?   si  quidem  hercle 

Iduis  fuit,  meus  est  tameu. 
DAE.  (3mnia  insunt  sakia:  una  istinc  cistella  exceptast 

modo 
Cum  crepundiis,  quibuscum  hodie  filiam  inueni  meam. 
LA.  Quam?    DAE.  Tua  quae  fuit  Palaestra,  ea  filia 

inuentast  mea. 
LA.  Beue  mehercle  factumst:  quom  istaec  res  tibi  ex 

<s)>ententia  1365 

Pulcre  euenit,  gaudeo.    DAE.  Istuc  facile  non  credd 

tibi. 
LA.   Immo   hercle,  ut  scias  gaudere  me,  mihi  trid- 

bohim 

1353.  LA.  om  C  ||  1354.  acld  Fl  \  triobolum  vel  triobulum 
(item  1367)  ||  1355.  ungua  1|  1356.  contigiscam  ||  1357.  add  Fl  \ 
leno  et:  corr  Ca  \  em  vel  hem  ||  1360.  GR.  vel  LA.  ||  1361.  G-R. 
rogitas  ||  1365.  mehercle  vel  hercle  |  add  D  ||  1367.  me  vel  mei  || 


V  3,  12—28  RVDENS  161 

Ob  eam  iie  duis:  coudono  te.    DAE.  Benigue  edepol 

facis. 
LA.   Immo   tu   quidem   hercle   uero.     GR.   Heiis  tu, 

iam  habes  uidulum"? 
LA.  Habeo.     GR.  Propera.     LA.   Quid   properaboV 
GR.  Reddere  argentiim  mihi.    1370 
LA.   Neque   edepol  tibi   do  neque   quicquam  debeo. 

GR.  Quae  haec  factios<(t)>  ? 
Ndn  debes?    LA.  Non  hercle  uero.    GR.  Non  tu  iura- 

tiis  mihi'sy 
LA.  Iiiratus  sum,  et  nunc  iurabo,  siquid  uoluptatist 

mihi: 
lus   iurandum  rei  seruandae,  non   perdeudae  cdndi- 

tumst. 
GR.  Cedo  sis  mihi  talentum  magnum  argenti,  peri[t]u- 

rissume.  1375 

DAE.  Gripe,  quod  tu  istum  talentum  pdscis?     GR. 

luratust  mihi 
Dare.     LA.    Lubet    iurare:    tun    meo    pdntifex    pe- 

iurio's? 
<(DAE.)>    Qua    pro   re   argentum  promisit  hic  tibi? 

GR.  Si  uidulum 
Hiinc  redegissem  m  potestatem  eius,  iuratus<^t)>  dare 
Mihi  talentum  magnum  argenti.     LA.  Cedo  quicum 

habeam  iudicem,  1380 

Ni  dolo  malo  instipulatus  sis  siue  etiamdum  siem 
Quinque   et  uiginti   annos  natus.     GR.  Habe  cum  | 

hoc.     LA.  Alidst  opus. 
<DAE.^  lam  ab  isto  Tauferre  aut  sim  si  istunc  con- 

demnauero. 
[DAE.]  Prdmisisti<(n>  huic  argentum?     LA.  Fateor. 

DAE.   Quod  serud  <(meo> 

1368.  duis  vel  dius  ||  1374.  seruandae  vel  reseruaudae  || 
1377.  tum  I  peiurio  vel  pelurio  ||  1378.  adil  D^  ||  1379.  add 
Lamb  \\  1381  sq.  siue  et  annos  natus  Priscianus:  niue  et 
natus  annos  ||  1383.  add  Ca  \\  1384.  del  Py  \  add  Eeizitis  \ 
#  Inteor  #  vel  GR.  Intueor  LA.  (DAE.  corr  B)  \  siippl  Py  \\ 

PliAVTI    COMOEDIAE    VI  11 


162  PLAVTI  V  3,  20-45 

Promisisti,  meum  esse  oportet.    ne  tii,  leuo,  pdstules 
Te  hic   fide   lendnia  uti:    ndn  potes.      GK.    lam    te 

ratu's  1386 

Nactum  hominem   quem   defraudaresV    daudum  huc 

argentiimst  probum: 
Id   ego   continuo  huic  dabo,    adeo  me  ut  hic   emit- 

tat  manu. 
D AE.  Quando  ergo  erga  te  benignus  fiii  atque  opera  mea 
Haec   tibi   sunt  seruata   —   GR.   Immo   hercle  mea, 

ne  tu  dicas  tua.  1390 

DAE.   Si  sapies,   tacebis   —   tum   te    mihi    benigne 

itidem  addecet 
Bene  merenti  bene  <reXerre   gratiam.     LA.  Nempe 

prd  meo 
Iiire  oras?    DAE.  Miriim  quin  tuom  ius  med  periclo 

ajDs  te  expetam. 
GR.  Saluos  sum:  lend  labascit:  libertas  portenditur. 
DAE.   Viduhim   istu<(n^c   ille   inuenit:    illud  manci- 

piitm  meumst.  1395 

Ego  tibi  hunc  porrd  seruaui  cilm  magna  pecituia. 
LA.  Gratiam  habeo  et  de  talento  nulla  causast  quin 

feras, 
Qudd  isti  sum  iuratus.   GR.  Heus  tu,  mrhi  dato  ergo, 

si  .sapis. 
DAE.  Tacen  an  non?    GR.  Tun  meam  re^m^  simulas 

agere:  tibi  mu  *  *  *. 
Ndn  hercle   istoc  me  mteruortes,  si  aliam  praedam 

perdidi.  1400 

DAE.  Vapulabis,  uerbum  si   adde<(s>  ^istuc   imum. 

GR.  Vel  hercle  enica: 


1385.  Promisisti  vel  Promisti  |  oportet  vel  oporte  ||  1386. 
lenon  (vel  lenoni)  lauti  |  ratus:  corr  Beizius  ||  1387.  defrau- 
dandum  dares  dandum:  corr  B  \  huc  vel  huic  ||  1388.  LA. 
praemD  ||  1389.  tibi  nignus  vel  tibi  benignus:  corr  Ca  \\  1390  sq. 
dist  Lamh  ||  1391.  benione  |  itidem  addem  i|  1392.  add  Lamb  \\ 
1393.  dist  Bo  \\  1395.  istic:  corr  Dousa  \\  1397.  habeo  vel  ha- 
beto  II  1399.  Tum  |  lac  sign  libri  || 


V  3,  46-01  RVDENS  163 

N6u   tacebo   umquam   alio  pacto,    uisi  talento   cdu- 

primor. 
LA.  Tibi  operam  hicquidem  dat:  tace[boJ.  DAE.  Con- 

cede  hoc  tu  leud.  LA.  Licet. 
GR.  Palam  age,  uolo  ego  miirmuriUum  neque  susur- 

rum  fieri. 
DAE.   Dic   mihi,   quauti   illam  emisti  tuam  alteram 

mulierculam  14<)5 

Ampeliscam?  LA.  Mille  uummum  denumeraui.  DAE. 

Viu  tibi 
Cdndiciouem    liiculeutam    fer<(r)>e    meV      LA.    Saue 

uolo. 
DAE.  Dmiduom  taleutum  faciam.    LA.  Beue  faci[a]s. 

DAE.  Pro  illa  altera, 
Libera  ut  sit,   dimidium   tibi   silme,   dimidium  hiic 

cedo. 
LA.  Maxume.    DAE.  Pro  illd  dimidio  ego  Grip[h]um 

emittam  mauu,  1410 

Quem   propter    tu    uidulum   et  ego    guatam   iuueui. 

LA.  Bene  facis: 
Gratiam  habeo  magnam.    GR.  Quam  mox  mi  argen- 

tum  ergo  redditur? 
DAE.  Res  sohitast,  Grip[h]e:  ego  habeo.    GR.  At  ego 

me  hercle  mauolo. 
DAE.  Nil  hercle  hie  tibist,  ne  tu  speres:    iiiris  iu- 

randi  uolo 
Gratiam  facias.     GR.  Perii  hercle:  uisi  me  suspendo, 

dccidi.  1415 

Niimquam    hercle    iterum    defraudabis    me    quidem 

post  hiiuc  diem. 
DAE.   Hic  hodie   cemito,  leno.     LA.  Fiat:   condicid 

placet. 

1402.  tacebo  vel  tabebo  ||  1403.  del  Gmj  \\  #  licet  vel 
licet:  corr  Pij  ||  1404.  ego  murmurillum  Nonius:  munnur  il- 
lum  {vel  ullum)  ||  1406.  nummum  vel  nummos  ||  1407.  GR. 
vel  LA.  II  1409.  huc  vel  huio  ||  1413.  (sohita)  est  vel  es  |  Hercle 
at  {vel  ad)  ego  me:  trai  Htn  ||  141.').  faciam  |  Perii  vel  Peri  || 

11* 


1(34  PLAVTl  RVDENS  V  3,  G-2-G7 

DAE.  Seqiiiiniui  intro.     spectatores,  uos  quoque  ad     ML 

cenam  uocem,       B 
Ni  daturus  nil  sim  neque  sit  quicquam  pollucti  domi, 
Niue    adeo  uocatos   credam  uos   esse   ad   cenam  fo- 

ras.  1420 

Verum  si  uoletis  plausum  fabulae  liuic  clariim  dare, 
Comisatum  omnes  uenitote  ad  me  ad  annos  sedecim. 
(Vds  hic  hodie  cenatote  ambo.     <(GR.  ET  LA.)  Fiat. 

plausiim  date.) 

1419.  sim  vel  sum   ||    1420.  Neue:  corr  Dousa   ||  1424.  necl 
Weishis    I    add  Schoe    \    fiat  rel  fiat  4^  || 


Rufinus  corim.  in  metr.  Ter.  p.  561,  3  K.:  Sisenna  iu  Eudente  sic  .  .  . 
postea  sic  'latronem  producit  metri  causa'. 

Diomedes  p.  3S0,  15  K.:  Plautus  ....  conpositum  efficit  in  Rudente[ra] 
f  ollas  (vel  ullas)  abstulas'  iit  sit  instans  abstulo. 


T.  MACCl   PLAVTI 

S    T    I    C    H    V    S 


GRAECA  ADELPHOE  MENANDRV 

ACTA  LVDIS  PLEBEIS 

CN  .  BAEBIO  C  •  TERENTIO  AED  •  PL 

<EGIT> 

T  .  PVBLILIVS  PELLIO 

<MODOS  FECIT) 

MARCIPOR  OPPII 

TIBIIS  SARRANIS  TOTAM 

C  .  SVLPICIO  C  •  AVRELIO  COS  . 


PERSOI^fAE 


PANEGYRIS  [PHILVMENA]i^„„^„„„ 
PAMPHILAC?)  )SORORES 

ANTIPHO  SENEX 
GELASIMVS  PARASITVS 
CROCOTIVM  ANCILLA 
PINACIVM  PVER 
EPIGNOm^S  (?)  ^  ^ 

PAMPHaiPPVSr^^^^^^ 
STICm^S  1 

SA[N]GARINVSr^^^^ 
STEPHANIVM  ANCILLA 
TIBICEN 


Arg.  I  [A] 


ARGYMEXTYM  I 


Duas  sorores     ******* 
Duo  f<(ratres^   ********* 
Rem  quaer<(uut>     ******** 
*s*********** 
Soror      ********** 
Pa<^ter^     ********** 


R    * 
Fac 


Solus  hahet  A:  suppl  Stu 


Arg.  II 


AEGYMEI^^TYM  II 


Senex  castigat  filias,  quod  eae  uiros 
Tam  perseuerent  peregrinantis  paviperes 
Ita  siistinere  fratres  neque  relinquere. 
Contraque  uerbis  delenitur  commodis, 
Habere  ut  sineret  quds  semel  nactae  forent. 
Viri  reueniunt  dpibus  aucti  trans  mare: 
Suam  quisque  retinet,  ac  Sticho  ludiis  datur. 


4.  que  vel  quae 
retinat  11 


nactae   vel  inacta    11    7.  retineat  vel 


I  1,  1—15  [A| 


ACTVS  I 

PANEGYRIS.     PAMPHILA 

SORORES    II 

PAN.  Credo  ego  miseram  fuisse  Penelopam, 
Soror,  suo  ex  animo,  quae  tam  diu  uidua 
Viro  suo  caruit:  nam  nos  eius  animum  2'^ 

De  uostris  factis  noscimus,  quarum  uiri  hinc  apsunt, 
"•■Quonlmque  nos  negotiis  apsentum,  ita  ut  aequomst, 
Sollicitae  noctes  et  dies,  soror,  sumus  semper.  5 
PA.  Nostrum  officium  nos  facere  aequomst: 
Neqne  id  magis  facimus  quam  nds  monet  pietas. 
Sed  hic,  mea  soror,  adsidedum:  mnlta  uolo  tecum  7^' 
Loqui  de  re  '''uiri.     <(PAN.)>  Saluene,  amabo? 

PA[N].  Spero  quidem  et  uolo.    sed  hoc,  soror, 

criicior : 
Patrem  tuom  meumque  adeo,  unice  qui  ilnus  lo.  ii 
Ciuibus  ex  omnibiis  probus  perhibetur, 
Eiim  nunc  inprobi  uiri  officio  ilti,  13.  14 

Viris  qui  tantas    apsentibus  nostris  15 


Personamm  notas  constanter  om  B,  liaud  raro  cum  D  tum 
C;  suppletas  in  mediis  versibus  nisi  spatia  quoque  desunt  non 
significavimus  \\  1  sq.  et  6.  7*  et  8.  sie  discr  B:  hinos  pro  sin- 
gulis  Jiabet  A  \\  1 — 2^.  cf.  ad  Pseud.  263  \\  1.  penelopam  {sic  A) 
vel  penolopam  ||  4.  absentum:  apsextium  |  itautaequomest: 
ut  est  aeq(u)um  ||  5.  et  {sic  A)  vel  sed  ||  7''.  mea  soror:  SOEOR  | 

ASSIDEDUM:   aclsiclum   II   9.   EQUIDEM  || 


170  PLAVTI  I  1,  16—46  [A] 

Facit  Laiurias  iumerito 

Nosque  ab  eis  abducere  uolt. 
Haec  res  uitae  me,  soror,  saturant, 
Haec  mihi  diuidiae  et  senio  sunt. 
PA^N.)  Ne  lacruma,  soror,  neu  tiio  id  animo    20 
Fac  quod  tibi  [tuos]  pater  facere  minatur. 
Spes  est  eum  melius  facturum. 
Noui  ego  illum:  ioculo  istaec  dicit: 
Neque  ille  sibi  mereat  Persarum 
Montis  qui  esse  aurei  perhibentur,  25 

Vt  istuc  faciat  quod  tu  metuis. 
Tamen  si^  faciat,  minume  irasci 

Decet:  neque  id  immerito  eueniet. 
Nam  uiri  nostri  domo  ut  abierunt, 
Hic  tertius<(t)>  annus  —  <PA.>  Ita  lit  memoras.    30 
<PAN.>  Quom  ipsi  ihterea  uiuant,  ualeant, 

Vbi  sint,  quid  agant,  ecquid  agant, 
Neque  participant  nos  neque  redeunt. 
<PA.)>  An  id  doles,  soror,  quia  illi  suom  dfficium 
Non  colunt,  quom  tu  tuom  facis?  PAN.  Ita  pol.  35.  36 
PA.  Tace  si^s:  caue  sis  audiam  ego  istuc 

Posthac  ex  te.  PAN.  Nam  quid  iam? 
PA.  Quia  pol  meo  animo  omnis  sapientis 
Suom  officium  aequomst  colere  et  facere.  40 

Quam  ob  rem  ego  te  hoc,  soror,  tam  etsfs  maior, 
Moneo  lit  tuom  memineris  officium: 
Et  si  illi  improbi  sint  atque  aliter 

+Nos  faciant  quam  aequomst,  tam  pol 
■^Nequid  magis  sit  omnibus  obnixe  opibus  45 

Nostrum  officium  meminfsse  decet. 

PAN.  Placet:  taceo.     PA.  At  memineris  facito. 


16  sq.  comjn-  B  \\  17.  eiS:  is  vel  liis  ||  18  sq.  haec:  hae 
{his)  I  MiHi:  mi  II  20.  nelaceimA:  Neu  lacruma  ||  21.  del 
Bo  II  27.  Tamen  si:  TAMETSI  ||  30.  t  add  Bi  \\  35.  coeunt  | 
QUOMTU:  cum  ||  37.  38.  mv  A  \\  38.  posthaC:  Caue  posthac  | 
yuiD:  qui  {corr  D)  \\  41.  sokoregohoctb  ||  44.  tam:  tamen  || 
45.  sit:  simus  |  obnixe  {sic  A)  vel  obnoxiae  ||  47.  #taceo4|:  || 


I  1,47-56;  2,1-8  [A]         STICITVS  171 

«PAN.>  Nolo  ego,   soror,  me   credi  esse  inmemorem 

uiri: 
Neque  ille  eos  honores  miTii  quos  habuit  perdidit. 
Nam  pol  mihi  grata  acceptaque  huiust  beuiguitas:    50 
Et  me  quidem  haec  condicio  uunc  non  paenitet 
Nequest  (juor  [nou]  studeam  has  nuptias  mutarier. 
Verum  postremo  in  patris  potestatest  situm: 
Faciendum  id  uobis  quod  pareutes  imperant. 
<PA.)  Scio  citque  in  cogitando  maerore  aiigeor:        55 
Nam  prdpe  modum  iam  ostendit  suam  sententiam. 
<PAN.)>  Igitur  quaeramus  ndbis  quid  facto  lisus  sit.) 


ANTIPHO.      PAMPHILA.      PANEGYRIS 

SEXEX  SORORES     II 

AN.  Qui  manet  ut  moneatur  semper  seruos  homo  offi- 

cium  suom 
Nec  uoluntate  id  facere  meminit,  seruos  is  habitu  hau 

probust. 
Vds  meministis  qudtcalendis  petere  demensum  cibum: 
Qui  miuus  meministis   quod  opus  sit  facto   facere   in 

aedibus?        ci 
lamquidem   in   suo    quicque   loco   nisi  erit  mihi  situm 

supellectilis, 
Quom  ego  reuortar,   uds  monimentis  cdmmonefaciam 

biibulis. 
Ndu  homines  habitare  mecum  mfhi  hic  uideutur,  sed  sues. 
Facite  sultis  nitidae  ut  aedes  meae  sint,  quom  redeam 

domum.  G5 

48 — 57.  07)1  A  II  50.  pol  mihi  vel  mihi  pol  ||  51.  haec 
vel  hoc  I  penitet  vel  petiit  et  vel  periit  et  ||  52.  del  Gruy  || 
57.  facio:  corr  D  \  58.  manet:  mokeat  ||  59.  Xec  {sic  A) 
rel  Xam  |  is:  His  |  hauprobust:  aut  probust  (j)el  probus  st)  (| 
GO.  QUOT:  quod  I  calendis  {sic  A)  vel  kalendis  ||  62.  quicque 
{sic  A)  vel  quique  |  supellectiliS:  suppellectiHs  ||  63.  moni- 
MENTIS:  monumentis  ||  64.  mihi  hic:  mihi  ||  65.  facitesultiS: 
facite  cwn  spat  vel  faciete  sulcis  || 


172  PLAVTI     12,9— 12.22— 26.17— 21. 13.14  [AJ 

lam  ego  domi  adero:  ad  meiim  maiorem  filiam  inuisd 

modo. 
Siqiiis  me  quaeret,  inde  uocatote  aliqui:  aut  iam  ego- 

met  liic  ero. 
PA[N].  Quid  agimus,  soror,  si  offirmabit  pater  aduorsum 

nos?    PA<N.>  Pati 
Nos  oportet  qudd  ille  faciat,  quoius  potestas  pliis  potest. 
Exorando,  haud  aduorsando  sumendam  operam  censeo. 
Gratiam  a  patre   si   petimus,    spero    ab    eo    impetras- 

sere:  71 

Aduorsari  sine   dedecore   et  scelei'e  summo  baud  pds- 

sumus, 
Neque   equidem  id    factura  neque  tu  ut  facias  consi- 

liilm  dabo, 
Verum  ut  exoremus.    ndui  ego  ndstros:  exorabilest. 
<(AN.)>  Principium  ego  quo  pacto  cum  illis  dccipiam,  id 

ratidcinor:  75 

Vtnim  ego  perplexim  lacessam  oratione   ad  hilnc  mo- 

dum, 
Quasi  numquam  quicquam  adeo   adsimulem,   an   quasi 

quid  indaudiuerim 
Eas  in  se  meruisse  culpam:  an  pdtius  temptem  leniter 
An  minaciter.  scio  litis  fdre:  ego  meas  noui  dptume. 
Si  manere  hic  sese  maliut  pdtius  quam  alio  niibere,   80 
Ndn  faciam:  quid  mi  dpust  decurso  aetatis  spatio  ciim 
<m)>eis 

66.  MODO:  domum  ||  68.  offikmauit  |  PA.  pati  vel 
apati:  PATi  II  70—83.  lioe  ordine  A:  80—83.  75—79.  70—74 
relicpii  ||  70.  haucl  aduersando  {sie  A)  vel  aduersando  ||  71.  PA. 
praem  D  \  geatiampeesipetimus  |  impetrassere  {sic  A)  vel  impe- 
trasse  ||  72.  ADUEESARIsine:  Aduersariis  in  |  possumus  (sic  A) 
vel  possumi  ||  73.  equidemisfactukA:  ego  factura  sum:  corr 
Brixius  \  teut  ||  74.  exorabilist:  exorabile  est  ||  75.  cum  illis: 
iLLi  II  76.  ego  et  lacessam  {sie  A  et  Noniiis  [ergo  i]  Chari- 
siusque)  vel  ergo  et  lasessam  {vel  lascessam)  |  orationem  No- 
nius  et  Charisius  ||  77.  adeoadsimulem:  in  eas  simulem  |  quid: 
nihil  I  INAUDIUEEIM:  inde  audiuerim:  corr  Pareus  \\  78.  leniter 
{sie  A)  vel  leuiter  ||  79.  litus  |  noui  optume  {sic  A)  vel  optume 
noui  II  81.  add  Lomanus  \\ 


I  2, 15.  16.  27—39  [A]  STICHVS  1 73 

Gerere  bellum,  quom  nil  quam  ob  rem  id  faciam  me 

ruisse  arbitror"? 
Mmume:   nolo   tiirbas.    sed  hoc  mihi  optumum  factu 

arbitror, 
Sic  faciam:    adsimulabo   quasi    quam    culpam    iu   sese 

admiserint: 
Perplexabiliter  earum  hodie  perpauefaciam  pectora.    85 
Pdstid  Tagam   igitur   deinde  ut  animus  meus   erit   fa- 

cisim  palam. 
Multa  scio  faciiinda  uerba:  ibo  intro.   sed  apertast  foris. 
PA.    Certo    enim    mihi    paternae    uocis    sonitus    auris 

accidit. 
PAN.  Is  est  ecastor:   ferre   aduorsum  homini  occupe- 

mus  osculum. 
PA.  Salue,  mi  pater.    [P]AN.  Et  uos  ambae.    ilico  agite 

[istic]  adsidite.       90 
PA.  Osculum.    [P]AN.  Sat  est  osculi  mihi  uostri.    PA. 

Qui,  amabd,  pater"? 
AN.   Quia   ita   meae   animae  salsura  euenit.     PA.  Ad- 

side  hic,  pater. 
[P]AN.  Ndn  sedeo  istic:  uds  sedete:  ego  sedero  in  sub- 

sellio. 
PA.  Mane  puluinum.    [P]AN.  Bene  procuras  mihi:  satis 

sic  fultiimst:  sede. 
PA.  Sine,  pater.    AN.  Quid  opiist?    PA.  Opust.    AN. 
Morem  tilji  geram.    atque  hoc  est  satis.    95 
<TA.>  Niimquam  enim  nimis  curare  possimt  sudm  pa- 

rentem  filiae. 


82.  QUAMKIHIL:  cuin  niMl  |  idfaciam:  faciam  ||  83.  tur- 
BES  II  84.  adsimulabo  {sic  A)  rel  adsemulabo  |  quasiquom: 
quasi  aliquam:  corr  Ei  \  issE  \\  86.  palam:  patam  veJ  pacem  || 
87.  mulpa  II  89.  HOMim:  hominem  ||  90.  mi  (sic  A)  vel  me  ' 
PATERET  I  ISTICADSIDITE :  ascidite  vel  absceditc  ||  91.  del 
D  I  OSOSCULIMIHI:  osculi  milii  vel  mihi  osculi  |  ambo  Festus  || 
92.  salsurae  uenit  asside:  corr  ex  A  \\  93.  del  D  \  sederein  || 
94.  del  D  I  fultum  est:  fultust4|:  |  Sede:  mihi  ||  95.  opustmo- 
REM  I  Hic  I  est  satis  {sic  A)  vel  satis  est  ||  96.  PARE(re7  e)tem  !| 


174  PLAVTI  I  2,  40—55  [A] 

Qnem  +aeqiimst  nos  potiorem  habere  quam  te?  posti- 

dea,  pater, 
Viros  nostros,   quibus  tii   uoluisti  esse  nos  matres  fa- 

milias? 
AN.  Bonas  ut  aequomst   facere  facitis,    qudm  tamen 

apsentis  uiros 
Proinde  habetis  quasi  praesentes  smt.    PA.  Pudicitiast, 

patei*,  100 

Eos  nos  magnificare  qui  nos  socias  sumpseriint  sibi. 
AN.    Numquis    hic    est    alienus    nostris    dictis    auceps 

aiiribus? 
PAN.  Nullus  praeter  ndsque  teque.     AN.  Vdstrum  ani- 

mum   adbiberi  uolo. 
Nam    ego    ad    uos  nunc  iiaperitus    rerum    et   morum 

millierum 
Discipulus  uenio   ad  magistras:   quibus  matronas  md- 

ribus  105 

Quae  dptumae  sunt  esse  oportet,  sed  utraque  ut  dicat 

mihi. 
PAN.   Quid    istuc    est   quod    huc    exquaesitum    mulie- 

rum  mores  uenis? 
AN.   P61  ego  uxorem  quaero,  postquam  udstra  mater 

mdrtuast. 
PA.    Facile    inuenies    et   peiorem    et    peius    moratam, 

pater, 
Quam  illa  fuit:  melidrem  neque  tu  reperies  neque  sdl 

uidet.  110 

AN.  At  ego  ex  te  exquaero  atque  ex  istac  tua  sorore. 

PA.  Edepdl,  pater, 
Scio  ut  oportet  esse,  si  sint  ita  ut  ego  aequom  censeo. 


97.  QUEM:   Qum  cel  Cuiu    |    habere  {sic  A)  vel  haberem  || 
99.  AN.  solus  D  I  AEQUOST  II  100.  PR0iia)E:  Perinde  |  habetis 

(sie  A)  vel  habetist  |  quasi:  quas  (corr  D)  \  sient  ||  101.  eos- 
NOS:  Enos  I  Qui:  quis  (corr  D)  \\  103.  teq-:  te  qui  ||  106.  secl: 
OSED  II  107—109.  pers  add  D^  \\  107.  exquisitum  ||  110.  SOLUI- 
DET:  uidet  sol  II  111.  EXQUERO:  exquiro  I  PA.  pro  #  D^  \\ 


12,  56-72  [A]  STICHVS  175 

<[AN.)  Vdlo  scire  ergo  ut  aequoui  censes.    PA.  Vt,  per 

urbern  quom  ambulent, 
(Jmnibus  os  opturent,  nequis  merito  male  dicat  sibi. 
AN.  Dic  uicissim  niinciam  tu.      PAN.   Quid  uis   tibi 

diccim,  pater?  115 

<^AN.)  Vbi   facillume   spectatur  miilier  quae  ingenidst 

bono  ? 
^PAN.)  Quoi  male  faciundist  potestas,  quae  ne  id  fa- 

ciat  temperat. 
<AN.)   Haii  male   istuc.     age  tu  +altera  utra  sit  con- 

dicio  pensior, 
Virginemne    an    uiduam    habere?      PA.    Quauta    mea 

sapientiast, 
Ex  malis   multis  malum   quod  minumumst,   id  minu- 

mest  malum.  120 

<^AN.)>  Qui!  potest  mulier  uitare  uitiis?    PA.  Vt  cotidie 
Pridie  caueat,  ne  faciat  qudd  pigeat  postrfdie. 
<(AN.)>  Qviae  tibi  mulier  uidetur  millto  sapientissuma? 
<^PAN.)>  Quae  tameu,  quom  res  secundae  silnt,  se  po- 

terit  gndscere, 
Et  illa  quae  aequo  animd  patietur  sibi  esse  peius  quam 

fuit.  125 

AN.  Edepol  uos  lepide  temptaui  udstrumque  ingenium 

mgeni. 
Sed  boc   est  quod   ad  uos  uenio  quodque  esse  ambas 

conuentas  uolo: 
Mi  auctores  ita  siint  amici,  ut  uds  hinc  abducam  do- 

mum. 
PAN.  At  enim  nos  quarilm  res   agitur  aliter  auctores 
sumus. 

113.  PA.  pro  #  {om  A)  B^  \\  115  sq.  pers  pro  #  D^  \\ 
117.  IDFACIAT:  faciat  id  ||  118.  Hau  {sic  A)  vel  Haud  |  CON- 
DICIO:  condicior  ||  119.  uikginemxe:  Virginem  an:  corr  Ac  | 
4^QUANTAMEA:  quanta  meas  ||  120.  ex:  E  |  idminimest:  id 
minimum  est  ||  121.  add  Spengelius  ]  potest:  voiiB^vix  y)SREST  | 
PA.  pro  -^  {om  B)  Spengelius  I  cotidie  {sic  A)  vel  cottidie  || 
122.  posttridie  {sic  A)  vel  postridie  ||  124.  noscere:  cognoscere 
{corr  Bi)  \\  129.  PAN.  solus  D  \\ 


176  PLAYTI  I  2,  73—90  [A] 

Nam  aiit  oliin,  uisi  tibi  placebaut,  ndu  datas  oportuit  130 
Aut  uuuc  uou  aequomst  abduci,  pater,  illisce  apseutibus. 
AN.  Ydsne   ego   patiar   ciim  meudicis  uilptas  me  uiuo 

uiris? 
PA.    Placet    ille    meus    mihi    mendicus:    suos    rex    re- 

ginae  placet. 
Idem  animust  in   paupertate  qui  olim  in  diuitiis  fuit. 
AN.  Ydsue  latrones  et  mendicos  hdmines  magui  peu- 

ditis?  135 

PAN.  Ndu  tu  me  argentd  dedisti  opmor  nuptum,  sed 

uiro. 
AN.   Quid    illos   exspectatis    qui    abhinc  iam  abierunt 

trieunium? 
Quiii  uos  capitis  cdndicionem  ex  pessuma  primariam? 
PAN.  Stultitiast,  pater,  uenatum  ducere  iuuitas  canes. 
Hdstis  est  uxdr  inuita  quae  uiro  nuptiim  datur.      140' 
AN.  Certumnest  neutram  uostrarum  persequi  imperium 

patris? 
PA.   Persequimur:  nam  qud  dedisti  uuptum  abire  nd- 

lumus. 
AN.  Bene  ualete:  ibo  atque  amicis  udstra  consilia  elo- 

quar. 
PAN.    Prdbiores,    credo,    arbitrabuut,    si    probis    uar- 

raueris. 
AN.  Curate  igitur  familiarem  rem  ut  potestis  dptume. 
PAN.  Niiuc  places,   quom  recte    moustras:    nunc  tibi 

auscultabimus.       146 
Niinc,    soror,    abeamus  intro.     PA.  Immo   interuisam 

domum. 


132.  AN.  solus  I)  {item  135.  137.  141.  143.  14o)  \  nuptas 
{sic  A)  vel  nuptias  |  uiuo  (sic  A)  vel  uitio  ||  133.  2)ers  add  B- {item 
136.  139.  142.  144.  146)  \  mihimeus  |  mendicuS:  mendicis  l| 
136.  tumE:  me  tu  |  opinor  {sic  A)  vel  op  nor  ||  140.  uiEO:  aa 
uirum  ||  141.  neutram  {sic  A)  vel  neutrum  ||  144.  uero  pro 
creclo  Nonius  |  arbitrabunt  {sic  Konius  et  A)  vel  arbitrarunt  || 
145.  Curate  {sic  A)  vel  Qurate  ||  146.  placeS:  placet  |  auscul- 
TAUiMus  II  147.  abeamus  {sic  A)  vel  habeamus  |  PA.  pro  #  D*  || 


I  2,91-97;  3,1— 9 [A]         STICHVS  177 

Si  ab  uiro  tibi  forte  ueniet  nuntius,  facito  ut  sciam. 
(FA^.y   Neque   ego   te   celabo    neque    tu    me    celassis 

qudd  scias. 
Eho  Crocotium,  i,  parasitum  Gelasimum  huc  arcessito: 
Tecum  adduce.    uam  illum  ecastor  mfttere  ad  portitm 

uolo,         151 
Siquae  forte  ex  Asia  nauis  heri  |  aut  hodie  uenerit. 
Nam  dies  totds  apud  portum  seruos  unus  adsidet: 
Sed  tamen  uolo  interuisi.    prdpera  atque  actutum  redi. 


ACTYS  II 

GELASIMVS.      CROCOTIVM 

PARASITVS  ANCILLA 

GE.  Famem  ego  fuisse  silspicor  matrem  mihi:    155 
Nam  pdstquam  natus  siim,  satur  numquam  fui. 
Neque  quisquam  melius  referet  matri  gratiam, 
(Quam  egd  matri  meae  refero  inuitissumus.) 
Neque     rettuKt    quam     ego    refero    meae    matri 

Fami.     158^ 
Nam  illa  me<(d)>  in  akio  menses  gestauit  decem: 
At  ego  illam  in  aUio  gesto  pkis  amids  decem.    160 
Atque  illa  puerum  me  gestauit  paruokim, 
Quo  miiius  laboris  cepisse  illam  existumo: 
Ego  ndn  pausiUulam  m  utero  gestd  famem, 


148.  AB:  a  j  PAN.  facito  D^  ||  149.  add  Ac  \  sciAS:  scies  |1 
150.  crocotium  i  vel  crocoticium :  crocotium  |  hic  ||  153.  por- 
tum  (sic  A)  vel  porcum  ||  154.  tamen  {sic  A)  vel  tarien 
ATQ-ACTUTUM:  actutum  ||  155.  FAMEMEGO:  Famem  I  fuisse 
suspicor:  suspicorfuisse  ||  156.  postquam  {sic  A)  vel  posquam  11 
157.  sohts  Jiabet  A  \\  158*.  secl  Sey  \  matri  meae:  meaematei  1| 
158^'.  om  A  (fami  hinc  habet  Charisitts)  \\  159.  Nam  {sic  A)  vel  Na  | 
add  Ei  \\  160.  jjosf  hiine  v.  A  habet  v.  165  sq.  \\  162.  cepisseil- 
lam:  illam  cepisset  {vel  cepisst)  ||  163.  EGO:  At  ego  |  non:  nunc  | 
pausillulam:  pauxillulam  |  gestofamem:  gestor  amem  |( 

Plwti  Comoediae  VI  12 


178  PLAVTI  I  3,  10—34  [AJ 

Verum  liercle  multo  maxumam  et  grauissumam. 
-     Vteri  dolores  +mihi  oboriuntur  cotidie:  165 

Sed  matrem  parere  nequeo   nec  quid  agam  scio. 
"*"Auditaui  saepe  hoc  uolgo  dicier, 
Solere  elephantum  grauidam  perpetuds  decem 
Esse  annos:  eius  ex  semine  haec  certdst  fames: 
Nam  iam  complures  annos  utero  haeret  meo.    170 
Nunc  si  ridiculum  |  hominem  quaerat  quispiam, 
Venalis  ego  sum  cum  ornamentis  omnibus. 
Inanimentis  explementum  quaerito. 
Gelasimo  nomen  mihi  indidit  paruo  pater, 
Quia  inde  iam  a  pausillo  puero  ridiculils  fui.      175 
Propter  pauperiem  hoc  adeo  nomen  repperi, 
Eo  quia  paupertas  fecit  ridiculiis  forem: 
Nam  illa  artis  onmis  perdocet,  ubi  quem  attigit. 
Per  anndnam  caram  dixit  me  natum  pater: 
Propterea,  credo,  nunc  essurio  |  acrius.  180 

Sed  generi  nostro  haec  redditast  benignitas: 
NuUi  negare  sdleo,  siquis  me  essiim  uocat. 
Oratio  una  interiit  hominum  pessume, 
Atque  dptuma  hercle  meo  animo  et  scitissuma, 
Qua  ante  utebantur:  Hieni  illo  ad  cenam:  sfc  face: 
Promitte  uero:  ne  grauare:  est  cdmmodum?     186 
Volo  inquam  fieri:  ndn  amittam  quih  eas.' 
Nunc  reppererunt  iam  ei  uerbo  uicarium  — 


165.  cf.  ad  V.  160  \  utebi:  Vt  teri  di  |  cotidie  {sic  A)  vel 
cottidie  ||  166.  necquidagamscio  :  nescio  quomodo  ||  167  sq. 
AUDiTAUi  {item  Paulus):  Autdiui  vel  audiui  |  uolgo  {sie  A)  vel 
uologo  I  SOLERE  s.  f.  V.  167  liabet  A  \  grauidas  {et  s.  v.  am)  || 
169.  HAEC:  hac  I  FAMis  ||  171.  QUAEKAT:  quaeret  II  173.  exple- 
MENTUM:  exi  plementum  {vel  sup[p]lementum)  ||  175.  176. 
inv  libri:  trai  Ac  \\  175.  pausillo:  pausi  illo  {vel  illos)  || 
176.  pauperiem:  paupertem  vel  paupertatem  |  reppeeit  ||  178. 
ARTISOMNIS:  omnis  artes  ||  180.  essuriO:  esurio  ||  182.  nullis  | 
negare  {sic  A)  vel  nugare  |  meessum:  essum  me  ||  183.  in- 
TEEIIT:  interit  ||  184.  scitissumA:  scitis  summa  ||  185.  ad 
{sic  A)  vel  ac  ||  186.  promitte:  Promitto  ||  187.  fierI:  fleri  || 
188.  iameI:  ei  || 


I  3,  35—56  [A]  STICHVS  179 

Nili  quidem  hercle  uerbumst  ac  uiKssumum  — : 
^Vocem  te  ad  ceuam,  nisi  egomet  cenem  foris.'   190 
Ei  hercle  ego  uerbo  lilmbos  di<(f>ft-act6s  uelim, 
+Ni  uere  perierit,  si  cenassit  domi. 
Haec  uerba  subigunt  me<(d>,  ut  mores  barbaros 
Discam  atque  ut  faciam  praeconis  compendium 
Itaque  aiictionem  praedicem,  ipse  ut  uenditem.   195 
CR.    Hic   illest  parasitus   quem  arcessitum  mfssa 

sum: 
Quae  Idquitur  auscultabo,  prius  quam  conloquar. 
<(GE.)>  Sed  ciiriosi  sunt  hic  complures  mali, 
Alienas  res  qui  cilrant  studio  maxumo, 
Quibus  ipsis  nuUast  res  quam  procurent  sua.    200 
Ei  quando  quem  auctidnem  facturiim  sciunt, 
Adeilnt,  perquirunt  quid  siet  causae  ilico: 
Alienum  aes  cogat  an  pararit  praedium: 
Vxdrin  sit  reddenda  dos  diudrtio. 
Eos  dmnis  tam  etsi  hercle  haiid  indignos  iildico   205 
Qui  miiltum  miseri  smt,  laborent,  nil  moror. 
Dicam  auctionis  causam,  ut  damno  gaiideant  — 
Nam  curiosus  nemost  quin  sit  maleuokis  — : 
[Ipse   egomet  quam   ob   rem  |  aiictionem  praedi- 

cem:]      208^ 
Damna  euenerunt  maxuma  miserd  mihi. 


189.  NIHILI:  nihil  |  UEEBUMETACUILISSIMUM:  uerbum  ac- 
ulissuniun:  corr  Abraliam  ||  191.  hercle  ego:  HEKCiiE  |  de- 
fractos  {item  A)-.  corr  Bibbeckius  \\  192.  niueeeperierit :  M 
uere  perlerit  vel  Niue  repleuerit  |  domI:  domo  (!  193.  addidi- 
mus  I  ut  mores  {sic  A)  vel  ut  mors  ||  194.  praeconiS:  prae- 
cones  II  195.  auctionem:  autionem  |  uenditem:  me  ueni 
item  II  196.  CR.  solus  D  \  arcessitum:  accersitum  ||  197.  auscul- 
tabo  {sic  A)  vel  autscultabo  |  conloquar:  loquor  ||  198.  COM- 
PLUEES:  quiam  {vel  qui  iam)  plures  ||  200.  quam:  qua  ||  201. 
SIQUANDOQLIM  U  202.  QUID:  quicquid  II  203.  COGNATAN- 
PARARAIT     I     PRAEDIUM:   prandium     ||     205.    EOS:   Eo     |     IUDICO: 

iudicio  II  206.  SUNT  ||  207.  auctionis  {sic  A)  vel  auticonis  | 
DAMNO:  amno  vel  animo  ||  208*.  quin:  Qui  non  |  maliuolus  {sic 
A)  vel  malibolus  ||  208*^.  om  A  {sed  habet  v.  232  sq.  suo  loco  re- 
petitos)  I  egomet  vel  ego  H  209.  GE.  praem  D  || 

12* 


180  PLAVTI  I  3,  57—81  [A] 

Ita  me  inaucupia  miserum  adfecenmt  male:     210 

Potatioues  plurumae  demortuae: 

Quot  adeo  cenae  quas  defleui  mortuae, 

Quot  pdtiones  miilsi,  quae  autem  prandia, 

Quae  inter  continuom  perdidi  triennium. 

Prae  maerore  adeo  miser  atque  aegritiidine      215 

Consenui:  paene  sum  fame  |  emdrtuos. 

<(CR.)>  Ridiculus  aeque  niillus  est,  quando  esurit. 

<^GE.>  Nunc  auctionem  facere  decretiimst  milii: 

Foras  necessumst  qufcquid  habeo  uendere. 

Adeste   sultis:  praeda  erit  praesentium.  220 

Logds  ridiculos  uendo  j:  age  licemini. 

Quis  cena  poscit?  ecqui  poscit  prandioV 

■^Hercules  te  amabit  prandio,  cena  tibi. 

Ehem,  adnuistin?  nemo  meliores  dabit. 

[NulK  meliores  esse  parasitd[s]  sinam.]  225  • 

Vel  iiinctiones  Grraecas  sudatorias 

Vendo:  uel  <(l)alias  malacas  crapularias, 

Cauillationes,  adsentatiiinculas 

Ac  perieratiiinculas  parasiticas, 

Robiginosam  strigilim,  ampullam  riibidam,        230 

Parasitum  inanem  quo  recondas  reliquias. 

Haec  ueniisse  iam  opus  est  quantiim  potest, 

Vt  decumam  partem  |  Herculi  polliiceam.    233. 234 

CR.  Ecastor  auctionem  |  haud  magni  preti.       235 


210.  MANCIPIA  II  212.  QrOT:  Quod  vel  QuO  II  213.  QUOT: 
Quod  I  QUAE:  quod  II  214.  contenuum  II  215.  ADEO  {sed 
MACEO  e  eorr):  deo  (corr  D^)  \\  216.  paene:  prene  {corr  B)  || 
217  sq.  add  Pistoris    \\    218.  auctionem  {sie  A)  vel  autcionem  | 

DECBETUST     ||     219.   NECESSUST     ||     220.   ADESTESUETIS:   Ad   sese 

ultis  II  221.  Locos  ridiculos  {sic  A)  vel  Locos  rediculos :  corr 
Ca  II  222.  QUIS:  Qui  i|  223.  heeculeisteamaui  ||  225.  secl 
Guy  I  XULEI:  Xullis  I  del  Dousa  ||  226.  iunctioxes:  unctiones 
sudatorias  {sic  A)  vel  subdatorias  ||  227.  uendouel:  Vel  |  add 
Bergkiiis  \  ceapulaeiaS:  trapularias  ||  229.  Ac:  ad  |  pekieka- 
TiUNCULAS:  periuratiunculas  ||  230.  Robiginosam  {sic  A)  vel 
Rubiginosam  |  stbigilim:  strigilem  ||  232.  cf.  ad  v.  208^  \  ueni- 
isse  vel  euenisse:  uenisse  j  opus  vel  pus  {et  tem  s.  r.)  \\  233  sq. 
sic  etiam  Priscianus  jj  235.  Ecastor:  ecmaioe  || 


13,  82-101  [A]  STICHVS  181 

Adhaesit  homini  ad  infumuni  uentrem  fames. 
Adibo  ad  hominem.     GE.  Quis  haec  est  quae  ad- 

uorsum  it  mihi? 
Epignomi  ancilla  haec  quidemst,  Crocotium. 
CR.  Gelasime,  sahie.    GE.  Non  id  est  nomen  mihi. 
CR.  Certo  mecastor  i'd  fuit  nomen  tibi.  240 

GE.  Fuit  disertim,  uerum  id  usu  perdidi: 
Nunc  Miccotrogus  nomine  e  uero  uocor. 
CR.  +Eu  ecastor  risi  te  hodie  multum.    GE.  Quando 

aut  quo  in  locoV 
CR.  Hie,  quom  aiictionem  praedicabas  —  GE.  Pes- 

suma, 
Eho,    an    audiuisti?      CR.    te    quidem    dignissu- 

mam.  245.  246 

,GE.  Quo  minc  is?    CR.  Ad  te.    GE.  Quid  uenis? 

CR.  Panegyris 
Rogare  iussit  te  ^xxt  opere  maxumo, 
Meciim  simitu  ut  ires  ad  sese  domum. 
GE.  Ego  illo  mehercle  uero  eo  quantiim  potest.   250 
lamne  exta  cocta  siint?  quot  agnis  fecerat? 
CR.    IUaquidem    nulhim    sacrificauit.      GE.    Quo 

modo? 
Quid  igitur  me  uolt?     CR.  Tritici  modios  decem 
Rogare  opinor   [te  uolt].      GE.  Mene,  ut  ab  sese 

petam? 
CR.  Immo  +ut  a  uobis  miituom  nobis  dares.     255 
GE.  Nega  esse  quod  dem  ■''nec  mihi  nec  mutuom 


236.  infimura  {sic  A)  vel  infii-mum  ||  237.  Adibo  ad  {sic 
A)  vel  Adibo  |  quaemihiaduoksumuenit  ||  239.  geiasime  | 
id  est  {sic  A)  vel  est  id  ||  241.  disertum  vel  desertum: 
eorr  ex  Xonio  et  gloss.  Plant.  et  A  \  uerum  om  Noiiitis  || 
242.  miccotrogus  {sic  A)  vel  micotrogus  |  e  :  ex  ||  245  sq. 
EH0ANAUDluiSTi4t :  Ehon  aut  luistl  {vel  audisti  4^)  ||  249.  ibeseo- 
quantujVipotest  II  250.  iLLUC  ||  251.  cocta  {sic  A)  vel  ctocta  ! 
QUOTAGNIS:  quod  tacnis  il  252.  sacrificauit  {sic  A)  vel  sacri- 
ficabit  II  253  sq.  meuoltmeneutasesepetam  ||  teiticimodios- 
decemrogareopinoeteuolt  I  te  uolt  vel  te  uol:  del  Gru  \\ 
255.  auobiS:  abste  ||  256.  nega:  Negato  || 


182  PLAVTI     I  3,  102— 116;  II  1.1.2  [A] 

Neque  aliud  quicquam  nisi  hoc  quod  habeo  pallium. 

Linguam  quoque  etiam  uendidi  datariam. 

CR.   Au,  nuUan  tibi  linguast?     GE.  Quaequidem 

dicat  'dabo':  259.  260 
Ventri  reliqui  eccillam  quae  dicat  ^cedo'. 
CR.  Matum   quidem   si  uis  —   GE.   Haec   eadem 

dicit  tibi.       262.  263 
CR.  Quid  nunc?   ituru's  an  non?     GrE.  Abi  sane 

domum: 
lam  illo  uenturum  dicito.    propera  atque  abi.    265 
Demiror  quid  illaec  me  ad  se  arcessi  iiisserit, 
Quae  niimquam  iussit  me  ad  se  arcessi  ante  hunc 

diem, 
Postquam  uir  abiit  eius.     miror  quid  siet: 
Nisi  lit  perichim  fiat  uisam  qufd  ueht. 
Sed  eccum  Pinacium  eius  puerum  j.    hoc  uide:   270 
Satin  lit  facete  |  atque  ex  pictura  astitit? 
Ne  iste  edepol  uinum  poculo  pauxilhilo 
Saepe  exanclauit  siibmerum  scitissume. 


PINACIVM.      GELASIMVS 

PVER  PARASITVS 

PI.  Merciirius,  louis  qui  niintius  perhibetur,  numquam 

aeque  patri 

Suo  niintium  lepidum  attuht,  quam  ego  niinc  meae  erae 

nuntiabo.  275 

257.  quicquam  (sic  A)  vel  quisquam  ||  258.  uendidida- 
TARIAM:  uendidit  (vel  uendit)  ariam  ||  259  sq.  nullam:  nulla: 
corr  Ei  ||  261.  uentri:  Veterem  |  eccam  illam:  eccam:  corr  Bo  \\ 
262  sq.  QUlDEMSiuis#:  tibi  di  dent  GE.  {vel  dent)  ||  264.  iturus: 
corr  Ri  \  abi  (sic  A)  vel  bi  ||  266.  arcessi:  accersi  (item  v.  267)  ' 
270.  PINACIUM:  piacium  vel  dinacium  ||  271.  statut  |  ex:  UT 

272.  neste  de  pol  uini  pauculo  Placidus  \  plautus  illulo  Nonius  , 

273.  exantlauit  Sergius:  exanclaui  Placidus  (exanclauit  etiam 
Nonius)  I  merum  vel  sum  merum  Nonius  ||  274.  numquam  (sic 
A)  vel  numquid  || 


II  1,  3—20  [A]  STICHVS  183 

Itaque  onustum  pectus  porto  laetitia  lubeutiaque: 
Neque   lubet  nisi   gloriose    quicquam  proloquf  pro- 

fecto. 
Amoenitates  dmnium  ueuerum  et  uenustatum  adfero, 
Ripisque   superat    mihi    atque   abundat  pectus  laetitia 

meum. 
Propera,    Pinacium,    pedes    hortare,    bonesta    dicta 

factis  —  280 

Nunc    tibi  potestas  adipiscendist  gldriam   laudem   de- 

cus  — 
Eraeque  <(e)genti  siibueni  [benefacta  maiorum  tuum], 
Quae  misera  in  exspectationest  Epignomi  aduentum  uiri. 
Proinde    ut   decet  amat   uiriim   suom,    cupide    expetit. 

nunc,  Pinacium^ 
Age  ut  placet,  curre  lit  lubet:    caue  quemquam  flocci 

feceris:  285 

Cubitis  depulsa  de  uia,  tranquillam  concinna  uiam. 
Si  rex  obstabit  dbuiam,  regem  ipsum  prius  perudrtito. 
GrE.  Quiduam  dicam  Pinacium  288* 

Lascmibundum  tam  lubenter  ciirrere?  288^ 

Hariindinem  fert  spdrtulamque  et  bamulum  piscarium. 
PI.   Sed  tandem   opiuor  aequiust  eram  mihi  esse  sup- 

plicem  290 

Atque   dratores   mfttere   ad  me  ddnaque  ex  auro  et 

quadrigas, 
Qui   uehar:   nam   pedibus   ire   ndn   queo.     ergo   iam 

reuortar. 


276.  HONUSTITM  I  pfiORTO  ||  277  sq.  lUBET  |  gloriose  et 
proloqui  (sie  A)  vel  gloriosse  et  proloco  qui  |  dist  Ei  \  uenusta- 
TBM  II  280.  PROPERA:  Propterea  |  pinacium  (sic  A)  vel  dina- 
cium  II  281.  ADIPISCE^TDAST  ||  282.  secl  JRi  {cf.  v.  303)  \  malo- 
rum  tuum  {sic  A)  vel  maiorum  tuorum  ||  283.  ]vnsERAiN:  mi- 
sera  |  aduentum  (sic  A)  vel  aduentu  ||  284.  expetitnunC:  nunc 
expedi  {vel  expidi)  |  pinacium  (sjc  A)  vel  pina  cui'  ||  285.  curre: 
currere  ||  287.  ob:  or  ||  288.  dicam  pinacium  (vel  dinacium): 
PixACiu*  I  LUBEN'TE\r  ||  289.  hamum  (sic  A)  vel  hamulum  | 
290.  aequius  (vel  aequiius)  est:  aequiumst  ||  291.  donamq-  fj 
292.  uehar  (sic  A)  vel  uear  |  ergo  nam  (item  A)  \\ 


184  PLAVTI  II  1,  21—36  [A] 

Ad   ine   adiri   et  supplicari   egomet   mihi  aequom 

censeo. 
[GE.]  An  uero  nugas  censeas,  nil  esse  quod  ego  nunc 

scio? 
[PI.]   Tantum   a  portu  adporto  bonum,   tam  gaiidium 

grande  adfero:      -295 
Vix    ipsa    domina    hoc^    nisi    sciat,    exoptare  ab   deis 

audeat. 
Nunc  liltro  id  deportem?  haii  placet  neque  id  uiri  of- 

ficium  arbitror. 

Sic  hdc  uidetur  mihi  magis  meo  conuenire  huic  nuntio: 

Aduorsum  ueniat,  opsecret  se  ut  niintio  hoc  impertiam. 

Seciindas  fortunas  decent  superbiae.  300 

Sed    tandem    quom    recdgito,    qui    pdtuit    scire    haec 

scire  me? 
Non  enim  possum  qum  reuortar,  qum  loquar,  quin ' 

edissertem 
Eramque    ex    maerore    eximam,    bene    facta   maioriim 

meum 
Exaiigeam    atque    illam    aiigeam    insperato    opportuno 

bono. 
Contiindam  facta  Talthubi  contemnamque   omnis  niin- 

tios:  305 

Simulque   ad  cursuram   meditabor   [me]  ad  hidos 

Olympios. 
Sed  spatium  hoc  occidit:   breuest  curriculo:  quam  me 

paenitet. 
Quid  hoc?  occlusam  ianuam  uideo:  fbo  et  pultabo  fores. 

293.  ADIRE:  iri  |  AEQUOMCENSEO:  censeo  aecum  {vel  ae- 
quum)  II  295.  APORTU:  portu  vel  hortu  |  GR andeaffero  :  ad- 
fero  grande  ||  296.  nisi  (vel  nesi)  sciat:  niscias  |  abdeiS: 
adist  vel  adist  #  (arbitror  acld  B)  \\  297.  id:  lioc  |  HAU:  haud  | 
UIRI:  uero  ||  298.  SIC:  Hic  |  huiCi  huc  ||  299.  UENIAT:  ut 
ueniat  ]|  300.  sujierbiae  {sic  A)  vel  super  uiae  ||  302.  om  CD  \ 
QUINEDISSERTEM :  qui  me  disser  te  ||  303.  eramquaeex  |  maio- 
RUM:  malorum  (cf.  282)  \\  304.  insperatoopportuno:  ex  in- 
sperato  oportuno  |  domO:  modo:  corr  Gul  {cf.  338)  \\  305.  thal- 
thubi  :  talthibi   ||  306.  del  Ri  \  OLyMPios :  olimpie  || 


II  1, 37—5-1;  2,  1.  2  [A]         STICHVS  185 

Aperite  atque  adproperate,  fores  facite  ut  pateant:  re- 

inouete  moram. 
Nimis  haec   res  sine  cura  geritur:  uide   quam  dudum 

liic  asto  et  pulto.  310 

Somnone   operam   datis?    experiar  fores    an  cubiti   ac 

pedes  pliis  ualeant. 
Nimis  uellem  hae  fores  erum  fiigissent^  ea  caiisa  ut  lia- 

berent  Tmanum. 
Defessus  sum  pultando. 
Hoc  pdstremumst:  uae  uobis. 
GE.  Ibo  atque  hunc  compellabo.  31.") 

Sahids  sis.     PI.  Et  tu  sahie. 
GE.  lam  tu  piscator  factu's? 
PI.  Quam  pridem  non  edisti? 
GE.  Vnde  i's?  quid  fers?  quid  festinas?    PI.  Tua  qudd 

nil  refert,  ne  cures.  319.  320 

GE.  Quid  istic  inest?    PI.  Quas  tu  edes  colubras.    GE. 

Quid  tam  iracundu's?  PI.  Si  inte  321.322 

Pudor  adsit,  non  me  appelles. 

GE.  Possiim  scire  ex  te  uerum? 

PI.  Potes:  hddie  non  cenabis.  325 


PANEGYRIS.      GELASIMVS.     PINACIVM 
MVLIER  PARASITVS  PVER 

PAN.  Quisnam  dbsecro  has  frangit  fdris?  "ubist?  326^ 
Tun  haec  facis?  tun  mihi  huc  hdstis  uenis?       326^ 


310.   ET:    es     I     pultO:   EEPULTO     ||     311.    SOMNONE:    Som   (;Vel 

Sum)  non  |  an  pedes  (iteyn  A)-.  corr  Lomanus  |  ualeant  {sic  A) 
vel  sualeant  ||  312.  manum  etiam  A  ||  314.  tjaeugbiS:  uobis  [ 
315.  COMPELLABO:  compello  ||  317.  factus:  corr  Si,  distDoiisa  || 
318.  EDISTI:  dedisti  ||  319  sq.  fers  {sic  A)  vel  fes  |  PI.  tua  vel 
tua:  4|:tua  II  321  sq.  iSTiciXEST:  istinc  est  |  QUASTUEDES:  qua 
tui  des  vel  quas  tu  uides  |  iracundus:  corr  jRj  |  in  te:  te  |]  325.  PI. 
solus  D  i  POTES:  potest  II  326^.  Tun  {sic  A)  vel  Tunc  ]  tun:  tu  || 


186  PLAVTI  II  2,  3—17  [A] 

GE.  Salue:  tuo  arcessitii  uenio  huc.    PAN.  Ean  gratia 

fores  effrmgis? 
GE.  Tuos  inclama^  tui  delinquont:  ego  quid  me  uelles 

msebam. 
Nam  mequidem  harum  miserebat.     PI.  Ergo  auxflium 

propere  latumst. 
PAN.  Quisnam  hic  loquitur  tam  prope  nds?    GE.  Pina- 
cium.     PAN.   Ybi[is]st?         330 
PI.    Respice    ad    me    et    reh'nque    egentem    parasitum, 

Panegyris. 

PAN.  Pmacium.  PI.  Istuc  indiderunt  nomen  maiores  mihi. 

PAN.  Quid  agis?    PI.  Quid  agam  rogitas?  PAN.  Quidni 

rogitem?  PI.  Quid  mecumst  tibi? 

PAN.  Me[h]in  fastidis,  propudiose?   eloquere  propere, 

Pmacium. 
PI.   Iiibe   me  omittere  igitur  hos  qui  retinent.     PAN. ' 
Qui  retinent?    PI.  Rogas?     335 
6mnia  membra  lassitudo  mihi  tenet.    PAN.   Linguam 

quidem 
Sat  scio  tibi  non  tenere.    PI.  Ita  celeri  curriculo  fui 
Propere  a  portu  tui  honoris  causa.     PAN.  Ecquid  ad- 

portas  boni? 
PI.  Nimio  "''inparti  multo  tanto  plus  quam  speras.  PAN. 

Sakia  sum. 
PI.  At  ego  perii,  quoi  medullam  lassitudo  perbibit.    340 
<^GE.)>   Quid  ego,   quoi  misero   medullam  uentris  per- 

cepit  fames? 

327.  ARCES3ITU:  accersitu  |  uexioean  II  328.  DELINQUNT  I 
uisebam  {sie  A)  vel  iusebam  ||  329.  mequidem:  equidem  | 
MiSERABANT  j  latum  est  {sic  A)  vel  latun  est  ||  330.  GE.  pro  PI. 
Ac  I  PlisrACiUM:  pinacuum  vel  dinacium  |  ubiissT:  ubi  is  est  || 
331.  ADME:  me  II  332.  Pinacium  (sic  A,  om  4^=)  vel  Dinacium  | 
indiderunt  {sic  A)  vel  indideri  ||  333  sqq.  spatia  pro  pers  ple- 
rumqiie  habent  lihri  omnes  \\  334.  mihin:  Mihi  in:  corr  Sciop- 
pius  II  335.  retixentrogas  ||  337.  338.  inv  A  ||  338.  propea- 
portu  I  boni:  domi  ||  339.  Nimio  inparti:  nimiaicires  |  tanta 
(itemA):  corr  Pius  \  ^  salua  {sic  A)  vel  salua  ||  340.  perii  {sic  A) 
vel  peri  |  medullas  ||  341.  egomiserocuimedullas  |  percipit  || 


n  2,  18-31  [A]  STICHVS  187 

PAN.  Ecquem  conuenfsti?    PI.  Multos.    PAN.  At  ui- 

mm?  PI.  E[c]quidem  pliiinimos: 

Veram    ex    multis   nequiorem    nullum    quam    hic   est. 

GE.  Quo  modo? 
lam  dudum  ego  istum  +patior  dicere  iniuste  mihi. 
Praeterhac    si    me    inritassis    —    PI.    Edepol    essuries 

male.  345 

GrE.   Animum  inducam   ut    i^stuc    uerum    te    elocutum 

esse  arbitrer. 
PI.  llilunditias  uolo  fieri:   ecferte   huc  scopas  simulque 

harundinem, 
^t   operam    omnem    araneorum    perdam    et   texturam 

iinprobem 
Deiciamque  eorum  omneis  telas.     <^GE.^  Misere  alge- 

bunt  postea. 
PI.    Qui!d?    illos]   itidemne    esse   censes    quasi    te    cum 

ueste  linica?  350 

Cape  illas  scopas.     GE.  Capiam.     PI.  Hoc  egomet,  tu 

hoc  conuorre.     GE.  Ego  fecero. 

PI.    Ecquis    huc    effert  nassiternam   ciim   aqua?     GE. 

Sine  suffragio 
Populi   tamen   aedilitatem    hicquidem    gerit.     PI.   Age 

tu  ocius 
^Pinge   humum,    consperge   ante   aedis.      GE.   Faciam. 

PI.  Factum  oportuit. 
Ego  hinc  araneas  de  foribus  deiciam  et  de  pariete.  355 


342.  #AD:  ad  I  uiRUMECQriDEMJlPLURiMOS:  uirum  ecquem 
4^  (4^  om  B)  plurimos:  corr  Buechelerus     ||     344.  lam:  ian  || 

345.    PRAETERHA.EC  |  ESSURIES:    esuries    ||    346.    UTUISTUC   |j   347. 

EFFERTE:  hgc  ferte  (corr  Bo)  ||  348.  operas  araneorum  tergam 
Nonim  \  improbem  (sic  A  et  Nonius)  vel  improbam  ||  349. 
DEiciAMQ-EORU.M  (item  Nonius):  De  hic  (vel  hinc)  iamque  ea- 
rum  I  M;iS)ERE(veZ  i)algebuxt:  misera  falgebunt  (vel  fulge- 
bunt)  II  350.  ILLOSEADEMXE:  iUas  itidem  (corr  Bi)  \  esse 
censes:  censesesse  |  tecum  (sic  A)  vel  tectum  |  uestae  || 
351.  capellas  I  cx(ex  co)piam  |  ^egofecerO:  #  fecero  vel 
fecero  ||  352.  nasciternam:  corr  ex  A  et  Festo  \  aquasine  || 
353.  GERiTAGE  ||  355.  araneas  (vel  sic  vel  araneos  J.)  vel  aranias  || 


188  PLAVTI  II  2,  32—47  [A] 

GE.  Edepol  rem   negdtiossam.     PAN.   Quid  sit  nil 

etiam  scio: 
Nisi  forte  hospites  ueuturi   sunt.     PI.  <Yosy  lectos 

sternite. 
GE.  Principium  placet  de  lectis.    PI.  Alii  ligna  cae- 

dite: 
Alii  piscis  depurgate,  quos  piscator  attulit: 
Pernam  et  glandiilm  deicite.     GE.  Hic  hercle  liomo 

nimiiim  sapit.       360 
PAN.  Non  ecastor,  lit  ego  opinor,  satis  erae  morem 

geris. 
PI.    Immo    res   omnis  reKctas  habeo  prae   quod  tii 

uelis. 
PAN.   Tiim  tu  igitur  qua  caiissa  missus  es  ad  por- 

tum  id  expedi. 
PI.   Dicam.    postquam    me  misisti  ad  portum  cum 

luci  simul, 
Commodum  radiossus  se[s]se  sol  superabat  ex  mari. 
Diim  percontor  pdrtitores,  ecquae  nauis  uenerit    366 
Ex  Asia,  negant  uenisse:  cdnspicatus  sum  mterim 
Cercurum,     quo     ego     me     maiorem     ndn     uidisse 

censeo. 
lu  portum  uentd  secundo,  uelo  passo  peruenit. 
Alius  alium   percontamur:   ^qudiast  nauis?   quid  ue- 

hit?'  370 

Interibi  Epignomiim   conspicio   tudm   uirum  et  ser- 

udm  Stichum. 


356.  NEG0TI0SSA3I :  negotiosam  4|:  ||  357.  :^LECT0S:  lectos: 
suppl  Weisius  \  sternite  {sic  A)  vel  temice  ||  358  sq.  alii 
(sic  A)  vel  ali  (bis)  |  quos  vel  quod  ||  360.  44:hiC:  hic  ||  361.  ut 
ego:  EGO  I  SATISERAE:  satis  aere  vel  aere  ||  363.  caussa:  causa  | 

IDEXPEDI:     BXpedi       ||      364.     SEMEL       ||       365.    EADIOSSrSSESSE: 

radiosus  esse:  corr  Lipsius  \  ex:  e  |  dist  Ei  \\  366.  Cum  No- 
nius  I  PERCOXTOR:  pcrconctor  (percunctor  Nonius)  \  portitores 
{sic  A,  ut  vid)  vel  potitores  |  et  quae  Nonius  (et  foii.  fortiores)  11 
368.  Cercurum  (sic  A)  vel  Cercurrum:  Cyrcerum  Nonius  (| 
370.  percontamur  vel  perconctamur:  percuntamtie  ||  371.  In- 
terim:  corr  ex  A  et  gJoss.  Plaut.  \   ST(ic)HUM:  sthichum  || 


n  2,  48-62  [A]  STICHVS  189 

PAN.  Hem,  quid?  Epiguoinuin  elocutu's?  PI.  Tudm 

uirum.     GE.  Et  uitam  meam. 

PI.  Venit,  inquam.    PAN.  Tiitiu  ipsus  ipsum  uidisti? 

PI.  Lubeus. 
Argenti  |  aurique  aduexit  nimium.  GE.  Nimis  factiim 

bene. 
[GrE.]  Hercle  uero  capiam  scopas  atque  hoc  conuor- 

ram  lul)ens.      375 
PI.  Lanam  purpuramque  multam.    GE.  Est  qui  uen- 

trem  uestiam. 
PI.  Lectos  eburatos,   auratos.     GE.  Accubabo  regie. 
PI.   Tilm  Bab}4onica  et  peristroma,  tonsilia   et  tap- 

petia. 
Aduexit  nimium  bonae  rei.    GE.  Hercle  rem  gestam 

bene. 
PI.  P6ste[a],  ut  occepi  narrare,  fidicinas  tibiciuas    380 
Sambucas  aduexit  secum  forma  eximia.   GE.  Eugepae. 
Quando   adbibero,    adludiabo:    tum  sum   ridiculissu- 

mus. 
PI.  Poste  unguenta  multigenerum  miilta.    GE.  Non 

uendo  logos: 
lam  non  facio  |  auctionem:  mfhi  optigit  liereditas. 
Maliuoli  perquisitores  auctionum  perierint.  385 

Hercules,    decumam   esse   adauctam  ti\yi   quam  uoui 

o-ratulor. 
Spes   est  tandem  aliquaudo   iuportunam   exigere   ex 

utero  famem. 


372.  elocutus:  delocutuS:  corr  Ri  \  uieumet  ||  373.  tu- 
TiNiPSUS:  tun  eum  |  iI^lubenS:  ita  (vel  #  ita)  ego  libens  (| 
374sq.  ximium4|;:  multum  #  (GE.  corr  et  del  Ac)  \\  376.  #est: 
4j;  e  vel  GE.  Hem  ||  377.  eegie:  regle  ||  378.  tum:  Tam  |  ton- 
SILIA:  ton  silla  {vel  sella)  |  tappetia:  tapetia  ||  379.  hercle 
rem:  eem  ||  380.  postea:  Post:  corr  Ei  \  fiaicinas  ||  381. 
aduexit  {sic  A)  vel  aduenit  |  eximia:  exumia  ||  383.  Poste  vel 
Post  hec:  postea  I  UNGENTA  |  Locos  ||  384.  facio  {sic  A)  vel 
faciam"||  385.  auctionum  vel  auctuonum:  auctonum  |  peeie- 
RUNT  II  386.  HERCULES:  hercoleles  vel  hercoledes  ||  387.  sohis 
habet  A  \\ 


190 


PLAVTI 


II  2,  63—76  [AJ 


PI.  Post  aiiteni  aduexit  parasitos  secum  —  GE.  Ei, 

perii  miser. 
PI.   Ri(iicul[os]issum6s.      GE.  ReuoiTam  hercle  hoc 

quod  conuorri  modo. 
PAN.  Vidistin  uiriim  sororisPamphilippum?  PI.  Non. 

PAN.Nonadest?  390 
PI.   Immo  uenisse  eiim  simitu   aiebat  ille:  ego  hiic 

citus 
Praecucurri,  ut  nuntiarem  nuntium  exoptabilem. 
GE.  Venales  logi  sunt  illi  quos  negabam  uendere. 
Ilicet:  iam  med  malost  quod  maleuolentes  gaiideant. 
Hercules,  qui  deus  sis,  sane  discessisti  ndn  bene.    395 
PAN.  I  intro,  Pinacium,  iube  famulos  rem  diuinam 

mi  apparent. 
Bene  uale.    GE.  Vin  administrem?    PAN.  Sat  seruo- 

rum  habeo  domi. 
GE.  Enim  uero,  Gelasime,  opinor  prduenisti  filttile, 
Si  neque   ille   adest  neque   hic  qui  uenit  quicquam 

subuenit. 
Ibo  intro  ad  libros  et  discam  de  dictis  melioribus:   400 
Nam  ni  illos  homines  expello,  ego  dccidi  plam'ssume. 


388.  aduexit  {sic  A)  vel  aduenit  |  parasitossecum:  secum 
parasitos     ||     390.    pamphilum^Iinon^non:    pamphilippum  :\^ 

non  4^:  ||  391.   ntMOUENISSEEUMSIMITUAIEIEBATILLE:  ImmO  (vel 

lammo)  alebant  uenisse  eum  (vel  eum  uenisse)  simul  (simitu 
etiam  gloss.  Plaut.)  \  egohuccituS:  sed  ego  huc  citus  ||  392.  exo- 
PTABILEM  {item  Priscianus) :  obtabilem  ||  393.  logi:  loci  || 
394.  ILICETIAM :  ilico  ct  |  maleuoleutes  {sic  A)  vel  male  uontes  | 

GAUDEANT:  audeaut     395.  QUIDEUSSISSANEDISCESSISTINONBENE: 

sane  qui  deos  sis  discessisses  non  male  ||  396.  i:  I  i  |  PINA- 
ciUM:  panacium  |  iube  {vel  lube)  famulos:  iubefamulis  || 
399.  uenit:  ueni  11  400.  discam:  dicam  11 


III  1,  1—21  [A]  STICHVS  101 


ACTYS  IIT 

EPIGNOMVS.      STICHVS 

ADVLESCENS  SERVOS 

EP.  Quom  bene  re  gesta  saluos  eonuortdr  domum, 

Neptiino  gi-ates  habeo  et  tempestatibus: 

Simiil  Mercurio,  qui  me  in  mercimoniis 

luuit  lucrisque  quadruplicauit  rem  meam.         405 

Olim  quos  abiens  adfeci  aegrimdnia, 

Eos  nunc  laetantfs  faciam  aduentil  meo. 

Nam  iam  Antiphonem  cdnueni  adfinem  meum 

Cumque  eo  reueni  ex  inimicitia  in  gratiam. 

Videte,  quaeso,  quid  potest  pecimia.  410 

Quoniam  bene  gesta  re  rediisse  me  uidet 

Magnasque  adportauisse  diuitias  domum, 

Sine  aduocatis  ibidem  in  cercuro  m  stega 

In  amicitiam  atque  in  gratiam  conudrtimus. 

Et  is  hddie  apud  me  cenat  et  frater  meus.      415 

Nam  heri  ambo  in  uno  pdrtu  fuimus:  sed  mea 

Hodie  sohitast  nauis  ahquantd  prius. 

Age  abduc  hasce  intro  quas  mecum  adduxi,  Stiche. 

ST.  Ere,  si  ego  taceam  seii  loquar,  scio  scire  te 

Quam  miiltas  tecum  miserias  mulcauerim:         420 

[EP.]   Nunc  hiinc  diem  unum  ex  illis  multis  mi- 

seriis 
Volo  me  eleutheria  capere  aduenientem  domum. 


403.  Neptuno  {sic  A)  vel  Neptino    ||    405.  luuit  {sic  A)  vel 

Luuit  I   QUADRIPLICAUIT    ||    406.    AUFi^XI:    adfect    ||     409.    QUMQ-   | 

inimicitiam :  corr  D  cum  A  \\  411.  gestaee:  re  gesta  |  ee- 
DIISSE:  redisse  |[  413.  cekcueo(ro  ea;  lo)  ||  415.  IS:  si  |  aput: 
apus  vel  apud  ||  416.  heei:  hieri  vel  hi  heri  |  portu  vel  portus: 
poeto  II  418.  hasce:  has  vel  aus  ||  419.  seu:  siue  |  scire  te 
(sic  A)  vel  scirecte  ||  420.  multas  {sic  A)  vel  mulias  ||  421. 
Nunc  hunc  {sic  A)  vel  Nunc  nunc  |  — ll — (/.  e.  ex  ullis  vel  pro 
illis  ex  spatiojMV i.TiS:  ex  illis  multis  vel  ex  multis  illis  ||  422. 
eleuthekia:  eleutheriam  || 


192 


PLAVTI 


III  1,  22—36  [A] 


<^EP.)>  Et  iils  et  aequom  postulas:  sumas,  Stiche. 
lu  hunc  diem  te  uil  moror.     abi  quo  hibet. 
Cadum  tibi  ueteris  umi  propeiuo.   ST.  Papae,    425 
Ducam  hodie  amicam.   EP.  Vel  decem,  dum  de  tuo. 
(ST.y  Quid?  hdc  etiam  unum  —  EP.  Quid  id  autem 

uuumst,  expedi. 
(ST.y  Ad  cenam  iboue?     <(EP.)>  *  *  atus,  censeo. 
<ST.)>  Sic  hoc  placet:  roga    *    *    *    nil  moror. 
<EP.)>  Vbi  cenas  hodie?     ST.  Sic  hanc  rationem 

mstiti:  430 

Amfcam  ego  habeo  Stephanium  hinc  ex  proxumo, 
Tui  fratris  ancillam:  eo  ^condici  in  symbolam 
Ad  cenam  ad  eius  conseruom  Sa[n]garinum  Syrum. 
Eademst  amica  ambobus:  riuales  sumus. 
<EP.>   Age  abduce  hasce   intro.     hunc  tibi  dedo 

diem.  435 

<(ST.)>  Meam  culpam  habeto,  nisi  probe  excruciauero. 
lam  hercle   ego   per  hortum  ad  amicam  transibo 

meam, 
Mi  hanc  occupatum  noctem:  eadem  sjmbolam 
Dabo  et  iubebo  ad  Sa[u]garinum  cenam  coqui. 
Aut  egomet  ibo  atque  dpsonabo  opsdnium.       440 
Sa[n]garinus  scio  iam  hic  aderit  cum  domind  suo 
Seruds  homo:  qui  <(ni)>s<(i  te>m<(p>er<i  a)>d  cenam 

meat, 
Adudrsitores  pdl  cum  uerberibus  decet 


423  sq.  ABQU(OM):  accum   |   dist  Spengelius  ||  426.  amicam- 
UEL    II    427— 429. 'soZms  habet  A     \\    427.  quodhoC:  corr  Goe  || 

ETIAM(UN)UM   et  UNUMST  ||  428.    IB0NISIC**ATUS:   distribiWnUS  || 

429.  EOGA(tunecn)ENlHiL  ||  430.  #sic:  si  |  institE:  instit 
{corr  Bi)  ||  431.  stephanium:  spephanium  ||  432.  ancillulam  I 
condici  in  simbolam:  CONDUXIINSIMBOLAM  ||  433.  eius:  elus  | 
del  Ei  II  434.  eadest  j  ambobus  {sic  A)  vel  ambabus  |  sumuS: 
simus  II  435.  abducehasce:  abduc  eas  ||  436.  pkobe:  pro  vel 
per  II  437.  hoetumad:  ortum  ||  438,  Mihi  (sic  A)  vel  Mi  || 
439.  iubebo  (sic  A)  vel  ludebo  |  del  Bi  \\  441—44.5.  sohis  hahet 
A  lectione  valde  dubia  ||  441.  sangeeinuS:  corr  Bi  ||  442.  suppl 

StU  II  443.  TOIj{vix  SOL)  I  BECEU{vix  et)  II 


III 1,  37-45;  2, 1—10  [A]     STICHVS  193 

Dari,  liti  eum  uerberabuudum  abducant  domum. 
Parata  res  faciam  lit  sit.    egomet  me  moror.     445 
Atque  id  ne  uos  miremini,  hominis  seruolos 
Potare,  amare  atque  ad  cenam  condicere: 
Licet  haec  Athenis  nobis.    sed  quom  cogito, 
Potiiis  quam   inuidiam    iuueniam,    est    etiam    hic 

ostium 
Aliiid  posticum  nostrarum  harunc  aedium:      ibO^ 
[Posticam  partem  magis  utuntur  aedium.] 
Ea    ibo    obsonatum    atque    eadem    referam    opso- 

nium:      451 
Per  hortum  utroque  commeatus  continet. 
Ite  hac  secundum  uosmet:  ego  hunc  lacerd  diem. 


GELASIMVS.      EPIGNOMVS 

PARASITVS  ADVLESCENS 

GE.  Librds  inspexi:  tam  confido  quam  potis 

Me  meum  optenturum  regem  ridicuKs  logis.     455 

Nunc  interuiso,  iamne  a  portu  aduenerit, 

Vt  eum  aduenientem  meis  dictis  deleniam. 

EP.  Hicquidem  Gelasimus  est  parasitus  qui  uenit. 

GE.  Auspicio  I  hodie  |  dptumo  exiui  foras. 

IMustela  murem  |  abstulit  praeter  pedes.  460 

Quom  strena  |  opscaeuauit,  spectatum  hoc  mihist. 

Nam  ut  illa  uitam  repperit  hodie  sibi, 

Item  me  spero  facturum:  augurium  hac  facit. 


446.  SERUOLi  il  447.  POTAEE:  Putare  1|  449.  inuidiaM: 
indiuidiam  |  inueniam  (a  ex  e)  |  hostium  {sic  A)  vel  ostium  || 
450*.  Aliud  {sic  A)  vel  Aliud  autem  |  haeunC:  hariice  vel  ha- 
rum  II  450*'.  om  A  ||  451  sq.  ea  ibo  ob  (s.  /.  v.  450^)  Sona- 
tum :  ibogbsonatumatq-  I  dist  m  \  hortum  {sic  A)  vel  hm-tum  1 
commeatus  {sic  A)  vel  comeatus  |  C0NUEE(re?  h)it  (conuenit 
D^)  II  453.  ite:  Ita  |  uosmeT:  uos  me  ||  454  sqq.  _2Jm  solus  D 
habet  mnnuUas  {item  505—518.  541—547^  ||  454.  potiS:  potist  || 
455.  LOGIS:  meis  ||  457.  deliniam:  corr  Bo  (/o)i.  cum  A)  \\  461. 
HOC:  hic  II  463.  hac:  AC  || 

Platti  CoatOEDIAE  VI  13 


194  PLAVTI     III  2,  11—14.  16.  15.  17—29  [A] 

Epigndmus   liicqiiideinst  qui  astat:   ibo   atque  ad- 

loquar. 
Epignome,  ut  ego  nunc  te  conspicio  lubens:     465 
Yt  prae  laetitia  lacrimae  prosiliiint  mihi. 
Valuistin  usque?    EP.  Sustentatumst  sedulo. 
GrE.  Propino  tibi  saliitem  plenis  faiicibus. 
<(EP.)>  Bene  atque  amice  dicis.    di  dent  quae  uelis. 
<(GE.)>     ************     470 
<EP.>  Cenem  flli  apud  te?     <GE.>  Quoniam  sal- 

uos  aduenis. 
<EP.>  Locatast  opera  nunc  quidem:  tam  gratiast. 
<GE.>  Promitte.     EP.  Certumst.     GE.  Sic  fac,  in 

quam.  EP.  Certa  rest. 
<G>E.  Lubente  me  liercle  facies.     EP.  Idem  ego 

istuc  scio: 
Quando  lisus  ueniet,  fiet.    GE.  Nunc  ergo  usus  est.- 
<EP.>   Non   edepol  possum.     GE.   Quid  grauare? 

censeas:  ^       476 

Nescioquid  Tuero  habeo  in  mundo.    <EP.>  I  modo: 
Aliiim  conuiuam  quaerito  tibi  in  hiinc  diem. 
GE.    Quin    tii    promittis?      EP.    Non    grauer,    si 

pdssiem. 
<GE.>  Vniim  quidem  hercle  certo  promitto  tibi :  480 
Lubens  accipiam  certo,  si  promiseris. 
<EP.>  Valeas.      GE.   Certumnest?     EP.   Ce'rtum: 

cenabd  domi. 
GE.  Quandd  quidem  tu  ad  me  non  uis  promittere^ 


465.  NUNCTE:  te  nunc  ||  466.  prosiliunt:  praesillunt  || 
467.  SUSTENTATUST  |  SEDULO :  seduo  {corr  D-)  II  468.  469.  hoc 
ordine  A:  inv  reliqui  \\  469 — 471.  j^ers  corr  et  add  Mi  duce  Bo  \ 
AMICAE  I  lac  sign  Ri  |  illic  ex  illi  ||  472.  locatast:  Vocata 
est  J  NUNC:  num  |  gratiast  (ex  GRATIa):  gratiam  est  ||  473. 
4t:SiCFACiES:  sic  fac  |  res  est:  ees  ||  474.  Lubente  vel  lubenter 
LiBENTE  {add  B.  s.  V.)  \  hercle  me  {item  A)-.  trai  Ca  \  faciest  || 
475.  USUST  II  476.  GRAUAEI  ||  477.  habeo(a  s.  o  scr.)  II  478.  quae- 
kitotibi(ta  s.  it  scr.):  quaerito  ||  480.  cebtO:  certum  ||  481.  dist 
Bo  II  482.  cektumneest:  Certum  est  |  ^jicenabo  ||  483.  tuad- 
ME:  tuam  II 


m  2,  30—48  [A]  STICHVS  195 

(Sed  quoniam  nil  processi  sat  ego  hac,  lero 
Apertiore  magis  uia:  ita  plane  loquar.)  485 

Vin    ad    te   ad  eenam   ueniam?      EP.   Si  possim, 

uelim : 
[EP.]  Verum  hic  apud  me  cenant  alienf  nouem. 
GE.  Hau  pdstulo  equidem  me<d^  in  lecto  acciim- 

bere : 
[EP.]  Scis  tii  me<(d^  esse  |  imi  subselli  uirum. 
<(EP.)>  At  ei  oratores  siint  populi,  summi  uiri :     490 
Ambracia  ueniimt  hiic  legati  piiblice. 
GE.  Ergo  oratores  pdpuli  summates  uiri 
Summi  accubabunt,  ego  inlimatis  mfimus. 
EP.  Haud  aequomst  te  inter  dratores  accipi. 
GE.    Equidem    hercle    orator    siim,    sed    procedit 

parum.     495 
EP.  Cras  de  reliquiis  nds  uolo.    multiim  uale. 
GE.  Periei  hercle  uero  plane,  nil  obndxie. 
Vnd  Gelasimo  minus  est  quam  dudiim  fuit. 
Certiimst  mustellae  pdsthac  numquam  eredere: 
Nam  incertiorem  nullam  noui  bestiam.  500 

Quaene  eapse  deciens  m  die  mutat  locum, 
Ea  ego  aiispicaui  |  m  re  capitaK  mea? 
Certiimst  amicos  cdnuocare,  ut  cdnsulam 
Qua  lege  nunc  me<(d/  —  essurire  opdrteat. 


484  sq.  solm  habet  A  \\  484.  PR0CESSiT(i;?'x  s)at:  corr  Sey  \\ 
485.  dist  Sey  \\  488  sq.  hau  :  Haud  [  adcl  Ca  (bis)  |  quidem  | 
uni  {item  A):  corr  Pius  ||  490.  ei:  ii  ||  491.  ambraciA;  Am- 
braccia  |  huc  (sic  A)  vel  41^  huc  |  publice  {sic  A)  vel  pullice  || 
493.  iNCUBABUNT  (fort.  Ac  s.  iN  scr.):  accumbent  (accubent 
Priscianus)  ||  494.  equomst  |  oratores  {sic  A)  vel  orationes  |{ 
496.  reliquiiS:  reliquis  |  ^Jimultum  ||  497.  periei:  Peri  | 
Nunc  ego  liei'cle  perii  plane  non  obnoxie  Gellius  ||  498.  hunc 
V.  post  V.  502  habet  B  {et  v.  499  sq.  in  ras)  \\  499.  mustellae: 
mustelae  vel  multelae  ||  500.  nullam  {sic  A)  vel  nuUa  ||  501. 
quaeneatestdecies:  Quaenet  ipsa  deciens:  corr  Bi  ||  502.  Ea 
ego  {sic  Nonius)  vel  Eam  ego:  ego  |  auspicabiin:  auspicaui  in 
{sic  Nonius)  vel  auspicauin  |  capitati  )|  504.  add  Bo  \  Essu- 
RiRE:  esurire  || 

13* 


196  PLAVTI  IV  1,  1—14  I A] 

ACTYS  lY 

ANTIPHO.      PAMPHILIPPVS.     EPIGNOMVS 

SENEX  ADVLESCENTES    E 

AN.  Ita  me  di  bene  ament  measque  mihi  bene  seruas- 

sint  filias,  505 

^"t  mihi  uolup  est,  Pamphilippe,  quia  uos  in  patriam 

domum 
Rediisse  uided  bene  gesta  re  ambos,  te  et  fratrem  tuom. 
PA.  Satis  abs  te  accipiam,   nisi  uideam  mihi  te  ami- 

cum  esse,  Antipho: 
Nunc,  quia  te  amicum  mihi  experior  esse,  credetur  tibi. 
AN.  Vdcem  ego  te  ad  me  ad  cenam,   frater  tiios  nisi 

dixisset  mihi         510. 
Te  apud  se  cenatilrum  esse  hodie,  qudm  me  ad  se  ad 

cenam  uocat. 
Et   magis  par  fuerat   me  uobis  dare  cenam  aduenien- 

tibus 
Quam  me  ad  illum  promittere,   nisi  noUem  ei  aduor- 

sarier. 
Niinc  me  gratiam  abs  te  inire  uerbis  nil  desidero: 
Cras  apud  me  eritis  et  tu  et  ille  ciim  uostris  uxoribus. 
PA.  At  apud  me  perendie:  nam  ille  heri  me  iam  uo- 

cauerat  51(3 

In  hunc  diem.     sed  satin  ego   tecum  pacificatus   sum, 

Antipho  ? 
AN.  Quando  ita  rem  gessistis,  ut  uos  uelle  amicosque 
addecet, 

505.  cf.  ad  454  sqq.  \  seruassint  {sic  A)  vel  serua  sint  ||  507. 
EEcnssE:  Redisse  ||  508.  EP.  exFA.D^  \  uideam  (sie  A)  vel 
iudeam  ||  509.  quoniamextemih^^w^x  mihiam)icumexperior 
creditur:  cwr  Bo  (fort.  cum  A)  ||  510.  uocaeem  nixta  uocbm  | 
Nisi  ex  m  II  511.  SEAPUTSE  I  ADSE:  ad  esse  (vel  ee)  ||  512. 
UOBISDARE:  dars  uobis  II  513.  illum:  iUud  vel  iliit  ||  516.  aT: 
Eat  II  517.  SEDi(t'eZ  T)  ||  518.  ut:  uti  j  uelleamicosq- :  uellem 
amicos  atque  || 


IV  1,  15—28  [A]  STICHVS  197 

Pax  conimersquest  udbis  mecum.     nam  hoc  tu  facito 

nt  cdgites:  519 

Vt  quoique  homini  res  paratast,  perinde  amicis  utitur: 
Si  res  firma,  item  firmi  amici  siint:  sin  res  laxe  labat, 
Itidem  amici  conlabascunt.    res  amicos  inuenit. 
<(EP.)>   lam   redeo.     nimiast  uoluptas,  libi   diu  afueris 

domo, 
Ddmum  ubi  redieris,  si  [t]ibi  nuUast  aegritudo  animo 

dbuiam. 
Nam    ita    me    absente    famiLiarem    rem    lixor    curauit 

meam:  525 

6mnium  me  exilem  atque  inanem  fecit   aegritudinum. 
Sed    eccum    fratrem   Pampbilippum:    incedit    cum    so- 

cerd  suo. 
(VA.y  Quid  agitur,  Epigndme?    EP.  Quid  tu?  quam  du- 

dum  in  portiim  uenis? 
<^PA.)>  "''Huc  longissume  postilla.     EP.  lam  istest  tran- 

quiUiis  tibi? 
<(AN.)>  Magis  quam  mare  quo  ambo  estis  uecti.    EP.  Fa- 

cis  ut  alias  res  soles.  530 
Hddiene   exoneramus  nauem,  frater?     PA.    Clementer 

uolo : 
Nds  potius  oneremus  nosmet  uicissatim  uoluptatibus. 
Quam  mox  coctast  cena?  inpransus  ego  sum.    EP.  Abi 
intro  ad  me  et  laua. 

519.  COMMEESQ-EST :  commercique  est  |  nam  hoc:  HOC  | 
3<'ACIT0i;T:  facito  II  520  sq.  Vt  proinde  liomini  Clmrisius  \  verba 
perinde  amicis  utitur  (sic  etiam  Charisius)  Si  res  firmast  Oin 
libri  praeter  A  \  FiRMA(item)FiE(mi)  j  sineeslaxe:  si  res  lasse 
(vel  lassa)  |  labat  {sic  A)  vel  labant  ||  523. 2SiiMiASTU0LUPTASu(bi)': 
nimia  est  uoluptast  {vel  est  uoluptas  est)  si  |  domO:  a  domo  || 
524.  ubi:  si  I  del  Ac  ||  525.  absente:  absentem  ||  526.  aegritu- 
dinum  vel  agritudinum:  aegeitudinem  ||  527.  pamphilippum 
{sic  A)  vel  pamphilippu  |  cum  {sic  A)  vel  quom  ||  528.  dudum 
{sic  A)  vel  dudu  ||  529.  postilla^:  postilla  ||  530.  maee- 
quod:  mare  qua  vel  mare     |     #facis:  facis     ||     531.  hodie- 

EXONEE I  frater  ^^  {sic  A)  vel  frater    ||    532.  NOS:  Nosmet  { 

oneremus  {sic  A)  vel  onoremus     ||     533.  coctaST:  coacta  es    | 
4^ABi:  abi  I  lABA  {et  LABA  s.  scr.)  II 


198  PLAVTI  IV  1,  29—44  [A] 

(FA.y  Deos  salutatum   atque   uxorem  modo  iutro  de- 

uortor  domum. 
(Haec  si  ita  ut  uolo  conficio,  continuo  ad  te  transeo.)  535 
<^EP.)>  Apud  uos  eccillam  festinat  cum  sorore  uxdr  tua. 
<(PA.)>  Cptumest:  iam  istoc  morai  mihus  erit.    iam  ego 

apud  te  ero. 
<(AN.^  Pri^us  quam  abis,  praesente  t<^e)>  huic  apologum 

agere  unilm  uolo. 
<(PA.^  Maxume.    AN.  Fuit  olim,  quasi  ego  siim,  senex. 

ei  filiae 
Dilae  erant,  quasi  nunc  meae  suut.     eae  erant  duobus 

nuptae  fratribus,       540 
Quasi  nunc  meae  sunt  uobis.    EP.  Miror  quo  euasurust 

apologus. 
AN.  Erant  minori  illi  adulescenti  fidicina  et  tibicina: 
Peregre  aduexerat,  quasi  uunc  tu.    sed  ille  erat  caeleps 

senex, 
Quasi  ego  nunc  sum.     EP.  Perge  porro:  praesens  hic- 

quidemst  apologus. 
AN.  Deihde  senex  ille  illi  dixit,  quofus  erat  tibicina,   545 
Quasi  ego  nuuc  tibi  di^co  —  EP.  Ausculto  atque  ani- 

mum  aduorto  sedulo. 
AN.   ^Ego   tibi  meam   filiam    bene    qufcum    cubitares 

dedi: 
Nunc  mihi  reddi  ego  aequom  esse  abs  te  qufcum  cu- 

bitem  censeo.' 
<(EP.)>  Qufs  istuc  dicit?  an  ille  quasi  tu?    AN.  Quasi 

ego  nunc  dico  tibi. 
"Immo    duas    dabo"    fnquit    ille    adulescens    '^una    sf 
parumst:  550 

535.  solus  habet  A  (atte)  ||  536.  aputnossiccillam:  Aput 
{vel  Apud)  nos  liec  {vel  ex)  illa:  corr  Bent  ||  537.  optumest: 
Optumum  est  |  ISTOC  (u  s.  0  ser.):  istoc  vel  istuc  |  morae  {item 
A):  corr  Lachm  ||  538.  unum  {sic  A,  ut  vid)  vel  unu  ||  539.  add 
Goe{cf.  ad454sqq.)  \\  542.  eeant:  Aere  |  illi:  Ei  ||  543.  caelepS: 
celeps  vel  celep  ||  544.  porro  {sic  A)  vel  obsecro  ||  546  sq.  EP. 
his  D^:  quod  deinceps  BergJcius  restituit,  ubi  PA.  Itali  ||  548. 
esse  aps  te:  esse  ||  549  sq.  quasi  tu  —  ille  om  B  \  inquid  ||' 


i 


IV  1,  45  [A]-65  STICHVS  199 

Et  si  duarum  paenitebit"  mquit  "addentiu'  duae". 
<^EP.>  Quis  istuc,  quaeso?  an  ille  quasi  ego?   <(AN.>  Is 

ipse  quasi  tu.  <(tum)>  senex 
Ille  quasi  ego  '^si  uis'  inquit  'quattuor  sane  dato, 
Dum  equidem  hercle  quod  edant  addas^  meiim  ne  con- 

tru<(n)cent  cibum.' 
<^EP.)>  Videlicet  parcum  illum  fiiisse  ''■senem,  qui  di- 

xerit:  555 

Quoniam  ille  illi  pollicetur,  qui  eum  cibum  popdscerit? 
(^AN.y  Videlicet  non  fuisse  illum  nequam   adulescen- 

te[a]m,  qui  flico, 
Vl)i  ille  poscit,  denegarit  dare  se  gi-anum  tritici? 
Hercle  qui  aequom  postulabat  ille  senex,  quaudo  quidem 
Filiae  illae  dederat  dotem,  accipere  pro  tibiciua.      560 
<^EP.>  Hercle  illequidem  certo  adulescens  ddcte  uorsu- 

tiis  fuit, 
Qui  seni  illi  concubinam  dare  dotatam  noluit. 
<^AN.)>  Senex  quidem  uoluit,  si  posset,  mdipisci  de  cibo: 
Qma  nequit,  qua  lege  licuit  uelle  dixit  fieri. 
"Fiat"   ille   inquit   adulescens.     'facis  benigne'  inquit 

senex.  565 

'Habeon    rem    pactam?'  ihquit.     "faciam  ita"   inquit 

"ut  fieri  uoles". 
Sed  ecro  ibo  iutro  et  gratulabor  udstrum  aduentum  filiis. 
Pdste[a]   ibo  lau[a]tum  in  py<(e)>lum:    ibi  fouebo   se- 

nectutem  meam: 
Pdst  ubi  lauero,  dtiosus  uds  opperiar  accu[m]bans. 
EP.   Graphicum   mortalem   Antiphonem:   ut   apdlogum 

feeit  quam  fabre.  570 

Etiam  nunc  scelestus  <s)>e[s]se  diicit  pro  adulescentulo. 


552.  tum  add  Ac  ||  553.  suus  ||  554.  equidem  vel  equem  | 
555 — 558.  distinximiis  ||  557.  aclulescentiam  ||  558.  denegauit: 
corr  Ac  ||  559.  quia  equum:  corr  Fl  ||  562.  Qui  seni  vd  quis 
enim  ||  564.  nequit  vel  nequid  ||  565.  afacis  vel  ^  facis  j| 
566.  rem  factam  (A  factam  D^):  corr  Ac  ||  568.  del  Fl  \  pilum: 
corr  Lamb  \\  569.  del  Py  \\  570.  EP.  D^  ||  571.  It  {vel  Id)  iam: 
corr  Bo  1  scelestus  esse:  corr  Dousa  11 


200  PLAVTI     IV  1,  66-72;  2,  1—8  [5'— A] 

Dabitur  homiiii  amica,  noctu  quae  in  lecto  occentet  senem : 
Namque  edepol  aliiid  quidem  illi  quid  amica  opus  sit 

nescio. 
(FA.y  Sed  quid  agit  parasitus  nostfer  Gelasimus?  etiam 

ualef? 
<EP.)>  Vidi  edepol  hominem  haild  perdudum.    PA.  Quid 
agit?     EP.  Quod  famelicus.        575 
<(PA.y  Quin  uocasti  |  hdminem  ad  cenam?    EP.  Nequid 

adueniens   perderem. 
Atque  eccum  tibi  liipum  in  sermone:  praesens  esuriens 

adest. 
<^PA.^   Ludificemur   hominem.     EP.  Capti   cdnsili   me- 

morem  mones. 


GELASIMVS.      PAMPHILIPPVS.      EPIGNOMVS 

PABASITVS  ADVLESCENTES     II 

GE.  Sed  ita  [qu]ut  occepi  narrare  udbis:  quom  hic  non 

adfuij 
Ciim  amicis  deliberaui  iam  et  cum  cognatis  meis.    580 
Ita  mi  auctores  fuere,  ut  egomet  me  hddie  iugularem  — 

fame. 
Sed  uideone  ego  Pamphilippum  ciim  fratre  <E)>pignomo  ? 

atque  is  est. 
Adgi'ediar  hominem.   sperate  Pamj^hilippe,  o  spes  mea, 
(3  mea  uita,  o  mea  uokiptas,  sahie.     sahiom  gaiideo 
Peregre  te  in  patriam  rediisse.    PA.  Credo:  salue,  Ge- 

lasime.  58.t 

<GE.>  Valuistin  bene?    PA.  Siistentatumst  sedulo.    GE. 

Edepol  gaiideo. 

572.  acentet  vel  accendet:  corr  Pistoris  \\  573.  opos  sit  vel 
possit:  corr  Ca  ||  574.  addidimus  ||  575  sq.  haud  perdudum  — 
hominem  om  B  \  haud  perdudum  :^  vel  ad  cenam  41^  (ne) 
[cf.  576]  I  perderem  vel  pdedere  ||  579.  ita  quod:  corr  Lamb  \\ 
585.  KEDnssE^i^CEEpo:  redisse  saluum  4^  ||  586.  (be)NE(su)s- 
TEXTATUMEST:  bene  4t=  (^"^'  bene)  sustentaui  |  sedueoedepol  || 


IV  2,  9—21  [A]  STICHVS  201 

Edepol  ue   ego   nunc    mihi   medi[u]mnum  meille   esse 

argenti  uelim. 
<EP.>  Quid  eo  tibi  opust?  GE.  Hunc  hercle  ad  cenam  lit 

uocem,   te  non  uocem. 
<EP.>  Aduorsum  te  fabulare.    GE.  Illud  quidem,  ambos 

lit  uocem: 
Et  equidem  ^simitu  hau  maligne  uos  inuitassem  domum 
iid  me:   sed  <mi)hi   ipsi   do<mi  me>ae  nil  est:   atque 

hoc  scitis  uos.  591 

<(EP.)>  Edepol  te  uocem  lubenter,  si  superfiat  locus. 
GE.  Quin  tu<(m)>  stans  obstriisero  aliquid  streuue.   EP. 

Immo  uniun  hdc  potest  — 
<^GE.)>  Quid?  EP.  ubi  conuiuae  abierint,  tum  ut  uenias  — 

GE.  Vae  aetatf  tuae. 
<(EP.)>  Vasa  lautum,  ndn  ad   cenam  dico.     GE.  Di  te 

perduint.  595 

Quid  a[g]is  Pamphihppe?     PA.  Ad  cenam  hercle  alio 

promisi  foras. 
<GE.>  Quid,  foras?    PA.  Foras  hercle  uero.     GE.  Qui 

malum  tibi  lasso  hibet 
Fdris  cenare?    PA.  Vtriim  tu  censes?    GE.  Iiiben  domi 

cenam  coqui 
Atque  ad  illum  remintiari?     PA.  SdhTS  ceuabd  domi? 
<(GE.)>  Ndn  enim  sokis:   me  uocato.     PA.   At  ille   ne 

suscenseat,  600 
IVIea  qui  causa  siimptum  fecit.  GE.  Facile  excusari 
potest. 

587.  EGO]s'llN'CMiHm(ecl)iuMNUMM:EiLiiE:  egomet  mihi  me- 
diam  {vel  medediam)  nunc  mille:  corr  Mue  \  argenti  uelim 
{sic  A)  vel  uelim  argenti  ||  588.  tibiopust:  tibi  opus  est  vel 
opus  est  I  4I^HUXCHEECLEADCEXAM :  hunc  ad  cenam  hercle  I| 
589.  :f|:(ill)uD:  illud  ||  590  sq.  sohis  habet  A  \  siMi(tu)HAyMA- 
LiGNE  I  SED(mi)Hnisii)0****AE:  suppl  Stu  (ipsi  Sey)  \\  593.  tu: 
tu:  corr  Scal  \\  594.  abierint:  abirent  |  uttum  {trai  Bi): 
tum  I  distinximns  ||  595.  uasa:  Vna  |  perdulst:  perdunt  || 
596.  del  Ac  |  promisi  {sic  A)  vel  promissi  1|  597.  :^  foras  {sic  A) 
vel  foras  |  qui  malum  tibi:  quidmalum  ||  598.  CEXAB(eu)TRUM  [ 
iubendo  mi:  iubesxedomi  ||  599.  cenaui  ||  601.  sumptum 
{sic  A)  vel  suptum  || 


202  PLAVTI  IV  2,  22—37  [A] 

Mihi  modo  ausculta:  iube  cenarn  domi  coqui.   EP.  Non 

me  quidem 
Faciet  auctore,  hodie  ut  iUum  decipiat.     GE.  Non  tu 

hiuc  abis? 
Nisi  me  non  perspicere  censes  quid  agas.     caue  sis  tu 

tibi: 
Nam  illic  homo  tuam  hereditatem  inhiat  quasi  esuriens 

lupus.  605 

Nontu  scis  quam   efflictentur  hdmines  noctu  hic  m  uia? 
<TA.^   Tanto  phireis  qui  defendant  ire  aduorsum  ius- 

sero. 
<(EP.^  Non   it,    non   it:    quia    tanto   opere    suades    ne 

[e]bitat.     <GE.>  lube 
Domi    mihi    tibique    tuaeque    uxori    celeriter    cenam 

coqui. 
Si  hercle  faxis,  non  opinor  dices  deceptum  fore.     610' 
<TA.>  Per  hanc   tibi  cenam  iiicenato,   Gelasime,   esse 

hodie  iicet. 
<(GE.>  Ibisne  ad  cenam  foras?   PA.  Apud  fratrem  ceno 

in  proxumo. 
<GE.>  Ce'rtumnest?    PA.  Certum.    GE.  Edepol  te  hodie 

lapide  percussum  uelim. 
<PA.>  Non  metuo:  per  hortum  transibo,  ndn  prodibo  in 

piibiicum. 
<EP.>  Quid  ais,   Gelasime?     GE.  Oratores  tu  accipis: 

habeas  tibi.  615 

<EP.>  Tua  pol  refert.      GE.  Enim  siquidem   mea  re- 

fert,  opera  utere: 
<EP./  Posse  edepol  tibi  opfnor  etiam  uni  locum  condi 

p  *  *  um 


602.  lUBEDOMiCENAM  |  Non  (sic  A)  vel  Num  ||  604.  ages 
605.  TUAM:  tum  II  606.  efflictentur  etiam  A  \\  607  sq.  add  Py 

608.  TANTOPERE    I    NENEBITAT :  ne  6  bitat:   del  et  add  Ca 

609.  TIBIQ-:  tibi  |1  612.  APUT  ||  613.  i^  certum  4|:  {sic  A)  vel  cer- 
tum  II  614.  publicum  {sic  A)  vel  puplicum  ||  615.  agis  {sic  A)  vel 
ais  I  GELASiMEORATORESTUAC(cipi)AS  ||  616.  #  enim  vel  enim: 
4}:enimueeo  II  617.  CONDIP U:  conspicor  i| 


IV  2,  38—52  [A]  STICHVS  203 

"^bi  accubes.    PA.  Sane  facmndum  censeo.     GE.  0  lux 

oppidi. 
<^EP.)>  Si  arte  poteris  accubare.     GE.  Vel  inter  cuneos 

ferreos : 
Tantillum  loculi  ilbi  catellus  ciibet^  id  mi  +sater  est  loci. 
<EP.>  Exorabo  aliquo  modo:  ueni.    GE.  Hucine?    EP. 

Immo  in  carcerem.     G21 
Nam   hic   quidem   geniilm   meliorem    tudm  non  facies. 

eamus,  tu. 
PA.  Deds  salutabd  modo:  poste  ad  te  continuo  transeo. 
<GE.)>  Quid  igitur?    EP.  Dixi  equidem  in  carcerem  ires. 

GE.  Quin  si  iusseris, 
Ed  quoque  ibo.   EP.  Di  immortales,  hicquidem  pol  sum- 

mam  in  crucem         625 
Cena  aut  prandid  perduci  pdtest.     GE.  Ita  ingeniiim 

meumst : 
Quicumuis  depugno  multo  facilius  quam  cum  fame. 
Ndn  ego  isti  apud  te  —  EP.  Satis  spectatast  mihi  iam 

tua  feh'citas. 
Diim  parasitus  mihi  atque  fratri  fuisti,   rem  confregi- 

mus.  629.  630 

Niinc   ego   nolo   ex   Gelasimo    mihi    fieri   te  Catagela- 

simum. 
<(GE.)>  lamne  abierunt?    Gelasime,  uide,  niinc  consilio 

caro  opust.  632.  633 

Egone?  tune.    mihine?  tibine.    uiden  ut  annonast  gra- 

uis?  634.  635 


618.    CEXSEOOLUX    II    620.    LOCUIil:    loci    |    ]MI(HI  S.  SCr.)SATE- 

KISEST:  mihi  saterest  ||  621.  add  Ac\\  622.  geniummelioeem: 
meliorem  genium  ||  623.  H  praem  A  \  domo  |  poste:  postea  | 
CONTENUO  II  624.  -tf  dixi  vel  dixi:  djxti  ex  Dixis  |  quinsi: 
4^  quin  II  625.  EP.  x>ro  ^  Ac  \  diemmorta**s  |  polsummam: 
ui  summa  vel  iusum  ma  ||  626.  ut  |  potisest  ||  628.  629  sq. 
ordine  inv  habet  A  ||  628.  isti  apud  te  :^  {vel  apute):  ista- 
aputte4|;:  distinximus  \  EP.  ^ro  ^  Leo  \\  631.  noloex:  nollo  e  \ 
FlER(iTE):  te  ||  632  sq.  abierunt:  abisti  |  NUNCCONSILIOCARO- 
OPUST:  quid  es  capturus  consilii  ||  634  sq.  41=TUNE4t:MiHINE#- 
TiBiNE#  I  uides  {item  A)-.  corr  Fl  || 


204  PLAVTI     IV  2,  53—57 ;  V  1, 1—8  [—7  A] 

Viden    benignitates    hominiim    \\t   periere    et    protliy- 

miae? 

Viden  ridiculos  nili  fieri  atque  ipsos  parasitarier? 

Niimquam   edepol  me  uiuom    quisquam    in   crastinum 

inspiciet  diem: 

Nam  milii  iam  intus  potione  iuncea  onerabd  gulam 

Neque  ego  lioc  committam  ut  me  esse  omnes  mdrtuom 

dicant  fame.     640 


ACTVS   V 

STICHVS 

SERVOS 

More  hoc  fit  atque  stillte  mea  sententia: 
Siquem  hominem  exspectant  eum  solent  prouisere: 
Qui  hercle  illa  causa  |  ocius  nilo  uenit. 
Idem  ego  nunc  facio,  qui  prouiso  Sa[n]garinum: 
Qui  nilo  citius  ueniet  tamen  hac  gi-atia.  645 

lam  hercle  ego  decumbam  solus,  si  ille  huc  ndn 

uenit. 
Cadiim  modo  hinc  a  me  huc  cum  uino  transferam: 
■•■Postea  accumbam.    quasi  nix  tabescit  dies. 


636.  u(ide)N:  Vides  |  utperierintet  :  periere  et:  corr 
Ac  II  637.  uiDEN:  Vides  jj  638.  inspiciet  {sic  A)  vel  prospi- 
ciet  II  639.  uincea  vel  iuncea  (sic  A)  \  onerado  |  gulam: 
gilam  II  640.  meesseoi\inesmortuum :  homines  mortuum  me  || 
641.  STUiiTE:  stutte  vel  est  uitg  |  dist  WeissenJwrnius  \\  643. 
EBCLE  (h  s.  scr.)  I  OCIUSNIHILO:  nihil  otius  II  644.  del  D  \\ 
645.  nihilocitiuS:  nihilocius  (ti  s.  scr.)  vel  nihil  otius  |  ueniet 
{sic  A)  vel  uenet  ||  647.  cum  uino  {sic  A)  vel  ^f:  uino  ||  648 
quasenex:  corr  Bo  \\ 


V  2,  1-22  STICHVS  205 

SAGARINVS.      STICHVS 

SERVI     II 

SA.  Saluete  Athenae,  quae  uutrices  Graeciae: 
■''Terra  erilis  patria,  te  uideo  lubens.  650 

Sed  amica  mea  et  conseraa  quid  agat  Stephanium, 
Curaest  ut  uideam.     nam  Sticho  mandaueram 
SaMtem  ut  nuntiaret  atque  ei  ut  diceret 
Me  hodie  uenturum,   ut  cenam  coqueret  temperi. 
Sed  Stichus  est  hicquidem.      <(ST.)>  Fecisti,    ere, 

facetias,  655 

Quom  hoc  donauisti  dono  tuom  seruom  Stichum. 
Pro  di  immortales,  quot  ego  uokiptates  fero, 
Quot  risiones,  quot  iocos,  quot  sauia, 
Saltationes,  blanditias,  prothjmias. 
<SA.>Stiche.    ST.  Hem.    SA.  Qufdfif?   ST.  Euge, 
Sa[n]garine,  lepidissume:   660 
Fero  conuiuam  Dionysum  mihique  et  tibi. 
Namque  edepol  cena  cdctast:  locus  liber  datust 
Mihi   et  tibi    apud  uos.     nam   apud  nos  est  con- 

uiuiurn: 
Ibi  udster  cenat  cum  ilxore  adeo  et  Antipho: 
Ibidem  erus  est  noster.  hdc  mihi  dond  datumst.  665 
<SA.>  Quis  sdmniauit  aiirum?     ST.  Quid  id  ad  te 

attinet?      666.  667 
(Proin  tii  lauare  prdpera.    SA.  Lautus  sum.     ST. 

Optume: 
Sequere    ergo  |  hac    me  |  mtro.      SA.    Ego    uerd 

sequor.) 
Volo  eluamus  hddie:  peregrina  dmnia  670 

Relmque:  Athenas  niinc  colamus:  sequere  me. 


652.  Cura  est:  corr  Stii  |  ut  ualeat:  corr  Ei  ||  657.  quod  || 
658.  Quorisionis  quod  locos  quod  suauia  B  ||  660.  del  Ri  \ 
662.  dicta  est:  corr  Bi  \\  664.  antipho  vel  antepho  ||  666  sq. 
ad  vel  at    ||    668  sq.  secl  Goe  \\ 


206  PLAVTI     V  2, 23. 24 ;  3, 1—9 ;  4, 1—3  [3, 9—  A] 

<SA.>  Sequor  et  domum  redeiindi  principiitm  placet: 
Bona  scaeua  strenaque  dbuiam  occessft  mihi. 


STEPHANIVM 

ANCILLA 

Miriim  uideri  nemini  uostriim  uolo^  spectatdres, 
Quid  ego  hinc  quae  illic  liabito  exeam:  faciam  uos 

certiores.      675 
Domo  diidum  huc  arcessita  sum.     +quoniam  nuntia- 

tumst 
Ipsarum  uenturos  uiros,  ibi  festinamus  omnis: 
Lectis  sternendis  stiiduimus  munditiisque  apparandis. 
Inter  iUud  tamen  negotium  meis  curaui  amicis 
Sticbo    et    conseruo    Sagarino    meo    cena    cocta    ut 

esset.  680 

Stichus   obsonatust:    ceterum    +ego    curando    id    ad- 

legaui. 
Nunc  ibo  hinc  et  amicos  meos  curabo  hic  aduenienteis. 


SA[N]GARINVS.      STICHVS.      TEBICEN 

SERVI        II 

SA.  Agite  ite  foras:  ferte  pompam.     cado  te  praeficio, 

Stiche. 

Omnibus  modis  temptare  certumst  nostrum  hodie  con- 

uiuium. 

Ita  me  di  ament,   lepide  accipi[a]mur,   quo[nia]m  hdc 

recipi[a]mur  in  loco.     685 

673.  obulam:  €07t  Ca  \\  676.  arcessita  vel  arcesita  j|  677. 
Istarum:  corr  Ewaldits  \\  678.  studuimus  vel  fliduimus  ||  680.  san- 
garino  vel  sagarino  ||  682.  hinc  et:  et  ||  684.  certum  si  || 
685.  a  bis  del  Guy,  nia  Ca  (fort.  cum  A)  || 


V  4,  4—18  [A]  STICHVS  207 

Quisquis  praetereat,  cdmissatum  uolo  uocari.    ST.  Cdn- 

uenit^ 
Diim  quidem  hercle  quisque  <(uemet)>  ueniat  cum  uino 

suo: 
Nam  Jbmc  quidem  hodie  polluctura  praeter  nos  +iacti]ra 

dabitur  nemini. 
Ndsmet  inter  nds  ministremus  Tmdnotrophe:  hoc  con- 

uiuiumst 
Pro    dpibus   nostris   satis   commodule  nucibus,    fabulis, 

ficulis,  690 

Oleae  Tinteriplio,  hipillo  cdmminuto,  crustulo. 
+  Sat  est  seruo  homini  modeste  melius  facere  sumptum 

quam  ampHter. 
Sudm  quemque  decet:  quibus  diuitiae  ddmi  sirnt,  sca- 

phio  et  cantharis, 
Batiochis  bibunt:  at  nos  nostro  Samiolo  poterio 
■^  Tamen  bibimus  nos,  tamen  efficimus  pro  dpibus  nostra 

moenia.  ^     695 

<(SA.)  +Aniica  uter  utrubi   accumbamiis?    ST.  Abi  tu 

sane  superior. 
Atque   adeo   ut   tu   scire  possis^   pacto  ego  hoc  tecum 

diuido : 
Vide,   utram   tibi   kibet   etiam  nunc  capere,  cape  pro- 

uiuciam. 
<SA.>  Quid  istuc  est  proumciae?     ST.  Ytnim  Fontine 

an  Libero 
Imperium  te  inhibere  mauis?     SA.  Nimio  liquido  Li- 

bero.  700 


686.  COMI :  comissatuin     1|     687.   suppl   Goe  (fort.  ciim 

A)    II    688.  pollectura:  corr  Pius    \    dabitur  nemini  vel  nemini 

dabitur    ||    691.  interiplio:  ix ll+  |  dist  Ei    \\    692.  Sat  est 

etiam  Nonius  et  A  \  serui  Nmiius  \  melius  om  idem  {vix  A)  \\ 
693.  SUTJMQUIQ-  I  SCAPHIO:  caphio  II  694.  bibunt  {vel  bibum) 
ad:  uiUNTAD    ||    695.  uiuimus  {item  A):  corr  Bi  \\  696.  Amica 

uter  utrubi:   m**+cemute |    Abi   {sic  A)  vel   Abii    ||    697. 

ut  {sic  A)  vel  ui  |  pactO:  facto  |  hoc  tecum  diuido  {sic  A)  vel 
tecum  hoc  diuiclo  ||  698.  etiam  vel  et  ian  |  capere  cape: 
(ca)PE(re)  ||  699.  foxtine:  fontale  ||  700.  mauis  {sicA)vel  mauir  || 


208  PLAVTI  V  4,  19—33  [—26  A] 

Sed  amica  mea  et  tiia  dum  cessat  diimque  se  exornat, 

nos  iiolo 
[Tamen]    Ludere   iuter  nos.     strategum   te  facio   huic 

conufuio. 
<(ST.)>  Nimium  lepide  in  mentem  uenit:  potius  [quam] 

in  subsellio 
Cjnice   hic   accipimur  quam  in  lecti[ci]s?    SA.  Immo 

enim  hic  magis  est  dulcius. 
Sed  interim,  stratege  noster,  ciir  hic  cessat  cantharus? 
Vide  quot  cyathos  biljimus.     ST.  Tot  quot  digiti  tibi 

sunt  in  manu.  706 

Cantio  Graecast:  tJ  Ttevr     ■»)  tQia  tclv    rj  ^ij  rert UQa. 
(SA.y  Tilji  propino.     decumum  a  fonte  ti^i  tute  inde, 

si  sapis. 
Bene  uos:  bene  nos:  bene  t^:  bene  me:  bene  nostram 

etiam  Stephanium. 
Bibe[s],  si  bibis.     ST.  Non  mora  erit  apud  me.     SA. 

Edepol  conuiui  sat  est:  710 
IVIddo   nostra  huc   amica   accedat:    id  abest,   aliud  nil 

abest. 
<:^ST.>  Lepide   hoc   actumst.     tibi   propino  cantharum. 

<|SA.)>  Vinilm  tu  habes: 
Nimis  uellem  aliquid  pillpamenti.     ST.  Si  horam  quae 

adsunt  paenitet, 
Nil    est.     tene   aquam.      SA.   ]V[elius   dicis:    nil    moror 

cuppedia. 
Bibe,   tibicen:   age   siquid   agis:   bibendum  hercle  hoc 

est:  ne  nega.  715 

701.  dum  cenat:  correximus  \\  702.  del  Guy  \  nos  #  |  (liu)iC: 
huc  II  703.  (inme)NTEM:  in  mente  |  clel  Sarac  \\  704.  gynicehiC: 
Cynice  |  del  Pius  \  hic  magis  est:  nimiumhic    ||    705.  stratege 

vel  stratage    ||    706.  quot:  quod  |  uiu |  quot  vel  quod  |  tibi 

sunt  (sic  A)  vel  sunt  tibi  ||  707.  geaecast:  est  graeca  |  ce- 
pente  pine  et  trispine  emet  (vel  einet)  et  tara  {lac  A)  -.  corf  Bi 
ducihus  aliis  !|  708.  add  Ac  \  decumuma:  decumam  a  vel  de- 
cuma  I  tibi  tute:  tibite  ||  709.  nos  vel  uos  ||  710.  del  Scu\\ 
712.  SA.  add  Bi  \\  713.  pulpulmenti  |  ST.  pro  #  Ac  \\  714.  teni  \ 
SA.  pro  #  Ac  II  715.  agis  vel  agiss  || 


V  4,  34—50  STICHVS  209 

Qiiid  hic  fastidis  quod  faeiundum  uides  esse  tibi?  qum 

bibis? 
Age,  siquid  agis.     accipe   iuquam:   T^non  boc  inpendet 

piiblicum. 
<^H)>aud  tuom  istuc  est  te  uereri.    eripe  ex  ore  tibias. 
\ST.)>  Vl)i  illic  biberit,  uel  seruato  meiim  modum  uel 

■^tu  dabo. 
N61[l]o   ego    nos   prosum   "^o   bibere:   niilli   rei   erimus 

pdstea.  720 

Namque   edepol   quam   uiXs/  desubito  uel  cadus  uorti 

potest. 
<(SA.^    Quid   igitur?    quamquam  gi-auatus  fiiisti,    non 

nocuit  tameu. 
Age  tibicen,  quando  bibisti,  refer  ad  labeas  tibias: 
Siiffla  celeriter  tibi  buccas  quasi  proserpens  bestia. 
Agedum,   Stiche:   uter  demutassit,  p[r]dculo  mu<(l)ta- 

bitur.  725 

<(ST.)>  Bdnum  ius  dicis:  impetrare  oportet  qui  aequom 

pdstulat. 
\SA.y  Age  ergo  obserua:  si  peccassis,  miiltam  hic  reti- 

nebo  rlico. 
<^ST.>  Optumum  atque  aeqmssumum  oras.  <^SA.)>  [H]Em 

tibi  hoc  primum  dmnium. 
<ST.)>  Haec  facetiast  amare  inter  se  riuah's  duos, 
Vno  canthard  potare,  linum  scortum  diicere.  730 

Hdc    memorabilest:    ego    tu   sum,    tu's   ego:    imianimi 

sumus. 
Vnam   amicam   amamus   ambo:  mecum  ubist,   teciimst 

tamen: 


717.  inpendet  vel  inpendit  ||  718.  Aut:  corr  Sarac  \  uereri^t^ 
vel  uerereri  4^  ||  720.  prosumo  vel  pro  summo  |  relerimus:  corr 
B  II  722.  iteratur  post  v.  766  {oni  fuisti)  |  Quid  agitur  vel  Qui 
dicitur:  carr  Sarac  \  non  vel  nun  vel  num  |  nocuit  vel  nocui  || 
723.  refer  Nonius:  refers  ||  724.  Suffla  vel  Sufla  |  proserrens: 
corr  ex  Varrone  \\  725.  proculo  {vel  procul)  mutabitur:  corr 
Pius  II  726.  quiaecimi  vel  cj^uia  equum  ||  727.  multam  vel  multa  || 
728.  del  Bi   ||    729.  add  Ri  || 

PLAVII   CoMOElftAB   VI  14 


210  PLAVTI  V  4,  51—58;  5,  1—6 

Tecuin  ubi  auteinst,  mecum  ibi  autemst:  neiiter  ^utri 

muidet. 
<SA.)>  6he,  iam  satis:  nol[l]o  obtaedescat:  aUum  ludum 

nunc  uolo.  734.  7:}5 

<(ST.)>   Vin  amicam  huc   euocemus?   ea  saltabit.     SA. 

Censeo. 
<(ST.)>  Mea  suauis  amabjflis   amoena  Stephan<(iyim,  ad 

amores  tuos 
Foras    egredere:    satis    mihi    pulcra's.      SA.    At    enim 

<(mihi)>  pulcerruma. 
<(ST.)>  Fac  nos  hilaros  hilariores  dpera  atque  aduentu 

tuo. 
<(SA.^  Peregre   aduenientes  te  expetimus,  Stephanisci- 

dium,  mel  meum,      740 
Si  amabilitas  tOn  uostra  placet,   si  tibi  ambo  accepti 

sumus. 


STEPHANIVM.      STICHVS.      SAGARINVS. 

AXCILLA  SER\T    II 

TIBICEN 

STE.  +Morem  uobis  geram,  meae  deliciae:  nam  ita  me 

Venus  amoena  amet, 
Vt  ego  huc  iam  dudiim  simitu  exissem  uobisciim  foras, 
Nisi  me  uobis  exornarem.   nam  itast  ingenium  miiliebre: 
Bene  quom  lauta  [est],  tersa,  ornata,  fictast,  iufectast 

tamen:  745 

Nimioque  sibi  miilier  meretrix  repperit  odium  ocius 
Sua  fnmunditia    quam   iu  perpetuom  ut  placeat  mun- 

ditia  sua. 

733.  ubi  autem  est  et   ibi  autem  est  vel  autem  ubi  est  et 
autem  ibi  est    ||    734  sq.  obtaedes  (vel  obcedes)  catali  ut  (item 
membr.  Turn.):    corr  Ei    ||     736.  add  Bi     \\     738.  sujjpl  Ac 
739  sq.   add  Ri    ||    740.  stephaniscidium   vel  stephanisciduum 

743.  hic:  corr  Scal  |  simitu  exissem  vel  sim  id  {vel  ad)  uexissem 

744.  muliebre  vel  muliebrem  11  745.  del  Scal  11 


V  5,  7—20;  6,  1.  2  STICHVS  211 

<^STI.)>  Nimium  lepide  fabulatast.     SA.  Veneris  merast 

oratio. 
<STI.>  Sa[n]garine.    SA.  Quid  est?    STI.  Totus  doleo. 

SA.  Potus?  tanto  miserior. 

STE.  t^tr^umjubi  accumbo?     SA.  Vtr[um]ubi  tu  uis? 

STE.  Cum  ambobus  uolo:  nam  ambds  amo. 

<(STI.>  Vapulat  peciilium:  actumst:   fugit  hoc  libertas 

caput.  751 

STE.  Date  mihi  locum  ubi  acciimbam,   amabo,   siqui- 

dem  placeo.    <(ST.>  Tun?  mihi. 
<STE.>  Cilpio  cum  utroque.    <STI.>  Ei  mihi,  bene  dis- 

pereo.    quid  ais?     SA.  Quid  ego?  * 
<STI.>  Ita  me  di  ament,  niimquam  enim  fiet  hodie  haec 

quin[on]  salte[n]t  tamen. 
Affe,  mulsa  mea  suauitudo,  salta:  saltabo  eo-o  simul.   755 
<SA.>  Numquam  edepol  me<d>  istoc  uinces,  qmn  ego 

ibidem  prilriam. 
STE.  Siquidem  mihi  saltandumst,  tum  uos  date  bibat 

tibicini. 
<STI.>  Et  quidem  nobis.     SA.  Teue,  tibicen,  primum: 

postidea  loci, 
Si   hoc    eduxeris,    proiude   ut  consuetus    antehac,    ce- 

leriter 
Lepidam  et  suauem  cantionem  aliquam  dccupito  cinae- 

dicam,  760 

Vbi   perpruriscamus    usque    ex    unguiculis.     inde    hiic 

aquam. 
Tene  tu  hdc:  educe.    dudum  <haud>  placuit  pdtio: 
Nunc  minus  grauate  iam  accipit.   teue  tu.  mterim, 

749.  del  Bi  ||  750.  cM  Ca  \  ubi  vel  tibi  |  SA.  j>j-o  #  Ca  | 
ambobus  vel  ambabus  |  amo  vel  omo  |!  751.  4^:  fugit  ||  752  sq. 
add  et  dist  Sey  \  dispereo  vel  dispereo  ^t^  |  SA.  j;ro  :t^  Bi 
pers  deinceps  permutans  \  lac  signavimus  \\  754.  flet  |  del  Ca  \\ 
Ibb.  dist  Ac  ||  756.  d  add  Guy  \  pruriam  vel  pluiiam  ||  759. 
eduxerit;  corr  Ca  \  consuetus:  corr  Ri  \  antidhac  gloss.  Plaut.  || 
760.  cantionem  et  occupito  Nonius:  cantationem  et  occipio  | 
cynedicam  ||  762.  scaenam  sign  CD,  ut  vid  {item  v.  769)  |  suppl 
Pistoris  II 

14* 


212  PLAVTI  STICHVS         V6,3— 8;7,  1  — 7 

Meus  ociilus,  da  milii  suauium,  dum  ilKc  bibit. 
<(STI.)>  Prostibiles<^t^  tandem?  stantem  stanti  sa- 

uium  765 

Dare  ami^cum  amicae?    euge,  eiige:  sic  furi  datur. 
<^SA.>   Age,    iam    mfla    buccas:    nimciam    aliquid 

suauiter. 
Redde  cantionem  ueteri  pro  vii<(n6>  nouam. 
Qui    lonicus    aut    cinaedicus<(t)>,    qui    hoc    tale    facere 

pdssiet? 
<(STI.)>  Si  istoc  me  uorsu  uiceris,  alio  me  prouocato.  770 
<(SA.)>  Fac  tu  hoc  modo.  STI.  At  tu  hoc  modo.  SA. 
Babae.  STI.  Tatae.  SA.  Papae.  STI.  Pax. 
<(SA.)>  Nunc  pariter  ambo.  omm's  uoco  cinaedos  contra. 
Satis  esse  nobis  non  magis  potis  [est]  quam  fungo  imber. 
<(STI.)>   Intro    hmc   abeamus  nunciam:    saltatum    satis 

pro  ufnost. 
Vos,   spectatores,  plaudite   atque  ite  ad  uos  comissa- 

tum.  775 


765  sq.  add  et  dist  Leo  \  stantis  autum  (vel  autem):  corr 
Sarae  \  #  Euge  |  cf.  ad  v.  722  {del  Gmj)  \\  767.  add  Bo  |  buc- 
cas  vel  bucas  ||  768.  add  Sarac  \\  769.  cf.  ad  762  \  cenydicus 
vel  cgnedicus:  add  Ri  ||  770  sq.  add  Bi  ||  772.  cinaedus  vel  cyne- 
dus:  corr  Angeliiis  \\  773.  Satis  vel  statis  |  del  Leo  \\  774.  addAc\\ 
llb.  ad  nos:  corr  Palm  \  commissatum  vel  omnis  satum  || 


T.  MACCI  PLAVTI 

COMOEDIAE 


EX   RECENSIONE 


GEORGII  GOETZ  et  FRIDERICI  SCHOELL 


FASCICVLYS  YII 


TRINVMMVM    TEVCVLENTVM    FRAGMENTA  COMPLECTENS 
ACCEDIT    CONSPECTVS   METRORVM 


LIPSIAE 

IN    AEDIBVS    B.   G.   TEVBXERI 
MDCCCXCVI 


LIPSIAE:    TYPIS    B.  o.  TKVBNEBI 


PEAEFATIO 


Notae  quibiis  utimur  in  liac  editione  hae  sunt: 
I  ad  denotandos  hiatus  non  legitimos. 
•f  ad  corruptelam   sive  verborum   sive   metri  indi- 
candam. 

*  ad  lacunas  signandas  (nisi  moras  deficientes  per 
w  et  _  apposuimus). 

[  J  ad  delendas  litteras  syllabas  voces  personas  ^) 
perperam  traditas  maioresve  interpohitiones. 

( )  ad  secludendos  versus  ex  dittographia  vel  re- 
tractatione  scaenica  ortos. 

<^  y  ad  insigniendas  litteras  syllabas  voces  personas 
eontra  libros  suppletas. 

#  ad  adumbrandum  (personae)  spatium  in  librorum 
scriptura. 

A  codicis  rescripti  Ambrosiani  scripturas  litteris 
eapitalibus  exhibemus  (adpunctis  infra  vel  seiunctis 
incertioribus):  alteram  receusionem  (P)  litteris  anti- 
quis  adiungimus  scripturas  discrepautes  per  vel  indi- 
cantes  rariusque  singi^los  codices  (Palatino -Vaticanum 
B,  Palatinum  Decurtatum  C,  Vaticanum  Vrsinianum  D) 
commemorantes. 

Scripturis  a  contextu  discrepantibus  vel  signis  in 
contextu  ad  mutationem  indicandam  adhibitis  ubi  nihil 


1)  De  personis  respicias  quae   ad  Trinummum  TrucHlen- 
tumque  adnotavimus  ubi  incipiunt  dialogi. 


IV  PRAEFATIO 

additum.  est,  ad  Italos  redire  emendatioueni  sciendum 
est.  Ceteroqui  librorum  scripturis  per  colon  (:)  discretis 
in  aduotatione  vel  per  signa  supra  posita  conspicuis 
per  voces^)  corr{exit),  trai(ec(t),  add{idit),  supplievit), 
del(evit),  secJ{usit),  Jac(unan))  signinvit),  dist{inxit), 
discr{ipsit)  adiunximus  nomina  correctorum.  Ex  qui- 
bus  haec  per  compendia  exhibuimus:  Ac(idalius), 
Ald(iis),  Bent{leius),  Bo{thius),  Ca{merarius) ,  FT)ech- 
eisenus),  Goe{tzius),  Gru{terus),  Gtd{ielmius),  Herm{an- 
nus),  Lanib^inus),  (C.  F.W.)  3Iue(lle)-us) ,  Palm(erius), 
Py{lades),  Iti{tscheJius),  Salm(asius),  Sarac{enus),  Sca- 
l{iger),  SchoeQlius),  Sey^ffertus),  Stu{demundus),  Turn{e- 
hus),  Vss(ingius). 

De  aliis  rebus  ad  priores  praefationes  relegantes 
potiora  ex  adnotationum  penu  interim  subnatai-um 
delibamus. 

TRINVM:MA"S.  l.  munus  ut  fungas  tuom  L.  Muel- 
Jerus  ad  Nonium  duce  SchoeJJio.  —  7.  Hinc  quae  abiit 
Bachius  in  Studem.  Stud.  t.  II  p.  200.  —  15.  Versum 
pessime  percussum  admisimus  etsi  non  duhitamus  de 
emendatione  quicum  <(una>  a.  e.  —  17.  Cf.  Ausonius 
p.  471  ed.  Peip.  —  20.  uos  hoc  defendit  Haulerus 
^Zschr.  f.  0.  Gymn.'  a.  1883  p).  2.  —  48.  salue  pro  atque 
male  KJotzius  ^AJtr.  Metr.'  p.  177  neque  prohahilius 
0  salue,  <(mi>  amice  a.  a.  Vahlenus  apud  Niemeyerum. 
—  126.  Hunc  V.  post  proximum  trai.  Langenus  Stud. 
PJ.  p.  225:  vix  recte,  praesertim  cum  sic  v.l21  ffactum) 
nimis  a  v.  129  (facto)  diveJJatur.  —  158.  <ei>  habeo 
dotem  Niemeyerus  {RitscheJio  hoc  trihuens,  qui  post 
Pareum  habeo  <(ei)  dotem  dederat  paulo  rectius)  item- 
f/ue  KJotzius  p.  173,  habeo,  dotis  ScJioeJJius  colJ.  v.  1158, 
AuJ.  238,  Merc.  703,  Cist.  562,  Pers.  394.  —  186.  Has 
mihi  Vssingius  et  maledicas  {de  quo  cf.  etiam  Naekius 


1)  Accedunt  comijendia  consueta  om{isit),  praem{isit),  vid{e- 
tur),  compr{eliendit),  ras{ura),  r\tbr{icator),  pers{ona),  fort{asse), 
s{upra)  v{ersum)  similiaque. 


PRAEFATIO  V 

Valer.  Caf.  p.  45).  At  ipsa  'fama'  quamvis  recte  'male- 
dica'  dicatur,  ' famam  ferre  malcdicam'  dici  vix  potuit. 
—  207.  Cf.  praef  Capt.  p.  XXII  adn.  —  233.  Cf 
Seyffertus  in  Burs.  AnnaJ.  t.  XLVII  p.  01.  —  245.  Cf 
Georgius  de  Sahler  in  Kuhni  Actis  t.  XXXI  (a.  1890) 
p.  274  s(i.  (de  cuculus  =  p(e)cu-culus  ^ Vichsteiss\  si 
dis  placet).  —  249.  Fortassc  praestat  m  etiam  ampliiis 
{A).  —  252  sqq.  Cf  Klotzius  p.  412  sq.  et  502.  — 
202.  Cf  NiemocUerus  de  idem  et  ipsus  pron.  p.  12.  — 
312.  ImprobabiUter  hunc  v.  Lysiteli  tribuit  Niemeyeriis, 
quasi  istaec  ego  ad  hunc  v.  solum  spcctare  possit.  Antea 
te  ita  I  esse  tolcrari  scdtem  potest,  cpiamvis  vix  vera  sit 
mensura.  Ceterum  cf  Langcnus  Stud.  Pl.  p.  374.  — 
326  {et  359).  Adde  Bachium  l.  s.  s.  p.  188.  —  358.  Cf 
Ausonius  grat.  act.  XVII  77  i^aliorum  egestatem  tole- 
rare').  —  3()1.  Cf  Baierus  de  A  et  P  p.  176.  —  368. 
Cf  Langenus  p.  375  sq.:  qui  quod  aliquid  tribuit  diverso 
qui  in  libris  huic  v.  est  loco,  ncglexit  necessariam  neces- 
sarii  qui  insequitur  v.  traiectionem,  quae  aperte  cum 
huius  V.  traiectione  cohaeret  —  375.  <Quid?)>  sine  dote 
Niemeyerus,  perperam.  Cf  Klotsius  p.  111.  —  378.  Egone 
te  indotatam  Kaempftus  de  pron.  p.  46.  —  386.  Cf. 
Slmtschius  ^Forsch.'  I  p.  150  sq.  —  394.  Cf  Seyffertus 
'Berl.  philol.  Wschr.'  a.  1885  p.  41.  —  413.  Be  demi- 
nui  vel  detraxi  cogitavit  SchocTlius  coll.  Truc.  561  sq.: 
certe  de  Qui(d)  quod  ego  mensura  cogitari  vix  potest.  — 
414  sq.  Offensionem  horum  versuum  auxit  Niemeyerus 
traiciens  post  v.  419  {cui  paralleli  visi  sunt  cdiis).  — 
425.  Trapezitae  mille  drachum<(ul)>arum  Scyffcrtus. 
Certe  versus  ut  traditus  est  tolerari  nequit.  —  458.  Philto, 
aliud  me  uis  vel  aliud  uis,  Philto  BedsJobius  'N.  philol. 
Itctsch.'  a.  1885  p.  782.  —  466.  Cf  Kaempfus  de  pron. 
p.  26.  —  515.  Cf.  Seijffertus  l.  s.  s.  p.  42  {Kaempfius 
p.  43,  Schraderus  de  -xk  partic.  p.  15  [^tf.'?]).  —  527  sq. 
Quod  hos  V.  post  v.  532  collocavit  ScJtoeUius  {vel  si  pro 
paraUelis  habeantnr,  quod  denuo  defendit  Langenus 
p.  376)  et  Niemeyerus  tacite  recepit  et  Seyffertus  Burs. 


VI  PRAEFATIO 

Annal.  t.  LXIII  p.  90  confidenter  ampleoais  est.  — 
539.  alternae  <(illi>  Niemeyenis ,  <isti>  sunt  KJotzius 
p.  78.  —  540.  <(m)>acerrumae  Onionsius:  nbi  angina  sues 
ni^e  trai.  Klotzius  p.  178;  208.  —  545.  Cf.  Caesar  de 
Pl.  mem.  ap.  Non.  p.  95.  —  574.  Numquam  edepol 
Klotsius  p.  169  (qui  poterat  eodem  ^iiire^  qu6iquam\  — 
576.  PH.  <ET  LE.>  Ita  uolo  Seyffertus.  —  578.  Blbitur 
2)ro  K  (=  ST.)  Ibitur  B.  —  588.  Be  Aequom  <liaud> 
uidetur  cogitat  Seyffertus:  quamquam  negatio  necessaria 
praecedere  potuit  non  modo  ex  Ritschelii  exemplo  <LE. 
Nullo  modo>  II  [LE.]  Aequom  uidetur,  sed  etiam  sic: 
<LE.  Non  —  ST.  I  modo.>  LE.  Aequom  uidetur.  — 
598.  Abibit  aliquo  Ahraham  Stud.  Pl.  p.  236.  Cf. 
Bachius  in  Studem.  Stud.  II  p.  286,  qui  demonstrat 
interpretationem  istac  adverhii  his  nuper  recoctam  nihili 
esse,  etsi  omnem  ne  exhausit  quidem  offensionem.  — 
606.  Cf.  Seyffertus  Burs.  Annal.  t.  XLVII  p.  63  sq.  et 
LXIII  p.  89.  —  644.  Be  uendax  pro  uindex  fuit  qui 
cogitaret.  —  652.  Cf.  Kaempfms  de  pron.  p.  23.  — 
672.  Cf.  Langenus  p.  376  et  Shutschius  p.  11  et  111. 
Auxit  offensionem  Niemeyerus  v.  670  j)ost  hunc  traiciens 
(idem  v.  671  Quoius  inopiast  praeter  rem  et  v.  675  \de 
quo  cf.  Langenus  p.  6'^]  istac  pro  istuc).  —  693.  Te 
co(ho)nestet,  me  conlutulet,  si  L.  MueHerus  ad  Nonium. 
—  694.  Tibi  [s]id  emolumentum  Redslohius.  Cf.  Lucr. 
V 166.  —  708.  te  iuris  multabo  mina  Grayus  "Proc. 
of  the  Camhr.  philol.  soc'  a.  1888  p.  7  (ted  auri  Nie- 
meyerus.).  —  717.  Cf.  cum  AhraJiam  Stud.  Pl.  j).  237 
et  'Wschr.  f.  M.  Philol.'  t.  II  p.  274  tum  Bachius  1.  s.  s. 
p.  306.  —  743.  Cf  Bachius  p.  313  sq.  et  p.  371  ad 
V.  763.  —  762.  Hunc  v.  secl.  Vssingius.  —  765.  Cf. 
Seyffertus  Burs.  Annal.  t.  LXIII  p.  88.  —  768.  facies 
{pro  quo  facie  omnes)  reliquimus  in  loco  aperte  lacunoso, 
quem  ad  hoc  cxemplum  refmgit  Schoellius:  Iguota  facies, 
quae  non  uisitata  sit  <Hic  apud  nos,  facile  faciet  nemo 
ut  sentiat  Homiuem  esse,  ut  esse  debet,  sycopiianti- 
«um,>  Falsidicum,  confidentem.  —  802.   Cf.  Haulerus 


PRAEFATIO  Vir 

'Terentiana'  (ed.  Vindob.  a.  1S82)  ^h  22.  —  804.  clan- 
culum  (sic)  B.  —  816.  Cf.  Langenus  p.  376.  —  820. 
Saltipotenti  et  multipotenti  Baechelems  Mus.  Bhen. 
t.  XLIV  p.  160  et  in  eandem  sententiam  Salsipotenti 
et  muLsipotenti  Klotzius  p.  445  sq.;  567  (prorsus  in- 
credibiUa  commentus  de  v.  822  sq.).  —  827.  Cy.  Seyffertus 
Burs.  AnnaJ.  t.  LXIII  p.  89.  —  850.  Cf.  Bachius 
2).  373.  —  858.  choraga  ex  choroga  fort.  B^  (non  B^) 

e  e 

et  V.  865  operei  (non  opera)  B  teste  Studemundo.  — 
864.  Cf  Seyffertus  Burs.  Annal  t.  LXXXIV  p.  59  sq. 
—  872.  Cf.  Langenus  p.  877  sq.  —  874.  Cf.  Ahraham 
p.  212.  —  909.  concluso  etiam  D^:  corr.  D'  teste  Stude- 
mundo.  —  913.  Cf  Seyffertus  Burs.  Annal  t.  LXIII 
]).  88.  —  922.  Inter  exemplumst  et  au  Chares  Seyffertus 
duo  hemistichia  intercidisse  suspicatur,  dein  corrigens: 
<(CH.)>  an  Chares?  an  Charmides?  SY.  Ain  Charmides? 
[SY.]  Em  istic  erit,  nhi  Cha  —  Chares  —  Charinades  \cf. 
Arist.  Vesp.  233]  —  CH.  Num  Charmides?  SY.  Em  istic 
erit  temptat  SchoeUius.  —  928.  Cf.  Flec-Jceisenus  Annal. 
philol  t.  CXXXIII  p.  203.  —  931.  (adisti)x  scripturam 
ex  X  (=  SY.)  maJe  repetito  repetit  Seyffertus.  —  '.'33. 
aduecti  a<^d)>  terram  Arabiam  Fleclicisenus  Annal.philol. 
t.  CXLIII  p.  674.  —  939.  Cf  Blasius  de  temp.  mod. 
permut.  p.  46  \102\  —  952.  Cf.  Schraderus  de  -ne 
parlic.  p.  27  \281\  adn.  ■ —  969.  te  a  me  cum  Reisio 
aJiisque  etiam  MahJcrus  de  pron.  p.  28.  —  971.  tuisses 
BC.  —  974.  (i\x}  obre<p)>sisti  vel  obre<(pta)>uisti  Nie- 
meyerus  (v.  980  ji)osf  Jmnc  traiciens).  —  976.  nonceras 
B  (sed  c  incertd)  testatus  erat  RitscheJius,  iihi  nonieras 
Jegit  Studemundus:  unde  simul  apparet  se  suprascriptum 
spectare  ad  non  is  eras  corrigendum  (is  non  eras  Her- 
mannus):  cf  v.  980.  —  982.  Charmidem  dedisse  fassu's 
trai.  BedsJohius  'PhiJoJ.  Bscli.'  t.  V  j^-  786.  —  983.  pro- 
peras  abire  actutum  duhitanfer  admisimus  (iit  nummus 
abesse  simiJiaque).  —  987.  Bost  ipsus  nes  tesie  Stude- 
mundo  ^  Ip  B^,  uhi  ruhricator0(=  CH.)  sujva  es  scrijysif 
et  Aio  in  spatio  addidit  (r  veJ  n  supra  o  verhi  Aio) 


Vin  PRAEFATIO 

non  deleto  Ip.  —  990.  Cf.  Scijffertus  Burs.  Annal. 
t.  LXIII  p.  89.  —  1005.  muhim  tacet  cum  FZ  Seijf- 
fertus  (coll.  "tacitus  taceo'  sim.).  —  1009.  ulcus  j;/-o 
metus  Bedslohius,  aestus  Schoellius  (cf  Accius  v.  565 
Ribh.y  —  1013.  Ecce  te  homiuem  trai.  Bachius 
p.  396  adn.  —  1019  sqq.  Cf.  Seyffertus  Burs.  Annal. 
t  LXIII  p.  29  (v.  1020  de  <S>trut]ius  et  Crecobolus 
cogitahat  Schoelliiis).  —  1023.  Quorum  eorum  defendit 
Meunierius  ^Mem.  de  la  soc.  de  ling.  de  Paris'  I  (a.  1868) 
p.  50  et  Bachius  de  attr.  p.  21,  vix  recte.  Cf.  Seyffertus 
l.  s.  s.  p.  90  (Furum  eorum  liedslohius).  —  1031.  huuc 
{nmi  huno)  etiam  B  teste  Stndemundo.  —  1068.  Cf 
Seyffertus  l.  s.  s.  p.  88.  —  1080.  non  nostrae  sunt  liaec 
aedis.  CH.  Quid  Bachius  in  Studeni.  Stud.  II  p.  287  sq., 
uhi  servatis  non  sunt  nostrae  aedis  quae  minime  offen- 
dunt  CH.  St<asim)>e,  quid  corr.  Schoellius.  —  1090.  Cf. 
Seyffertus  l.  s.  s.  p.  9.  —  1097.  saluae  (non  saluet)  et 
(ut  C)  etiam  B  teste  Studemundo.  —  1098.  si  ita  <res)> 
est  Seyffertus.  —  1102.  Cf  Richterus  in  Studem.  Stud. 
I  p.  503;  544  adn.  —  1108.  Be  morae.  i,  i^  ambula 
cogitare  non  potest  nisi  sermonis  Plaiitini  ignarus.  — 
1119.  Ita  (non  ita)  B  teste  Studemundo.  —  1131.  da- 
tum  utendumst,  id  similiaque  increduli  admisimus  (da- 
tumst  utendum,  id  Niemeyerus,  melius  datur  utendum, 
id  cum  Bothio  Vssingius  Eedshhiusque ,  cum  non  tan- 
tum  metrica  offensio  sit).  —  1146.  eum  [a]  me  cum 
Muellero  Ahrahcim  p.  188.  —  1153.  dignus  salutid 
L.  Muellerus  ad  Nonium.  Cf.  Caesar  l.  s.  s.  p.  146. 
—  1155.  <Lysiteles,)>  deos  iam  Bentleius  (ut  Schoellius). 
TRVCVLENTVS.  Arg.  8.  propense  Ojntmis  in 
Stud.  Lip>s.  t.  IV  p.  243.  —  v.  10.  Athenis  tractu^s 
est)>  ita  ut  boc  proscaeniumst  Schoellius.  —  29.  super- 
cilia  amanda  Barthius  Advers.  XXXII  11  p.  1482. 
supercilia  alta  (.')  Pollius  Annal.  philol.  t.  CXXXIII 
p.  499,  qui  pcmlo  melius  poterat  supercilia  auidae.  — 
30.  Be  lacuna  cogitat  Schoellius  coll.  Ter.  Heaut.  234, 
velut  Quid  perieran<t)>,  dum  est  etiam  <(quod  sibi  aufe- 


PRAEFATIO  IX 

rant:  Nam  nil  amicae  cordist)  praeter  mnnera.  — 
4().  f6rt(e)st  amatori  vix  rccfe  cJcfendas:  possis  inter 
alia  forte  amatorist.  —  50  a.  Cf.  Ellisius  ^Journ.  of 
Philol.'  t.  XII  p.  266  {cidde  Hniderum  in  WoeJfflini 
Arch.  t.  V  p.  578).  —  50  b.  Ita  <(nihil  omuino)>  in 
aedibns  linq<^net)>  s<(u)>is  Vssingms  nerpie  prohahilihus 
stipplementis  iisus  et  prorsus  inanihus.  In  lenosis  Icdcre 
lienosis  suspicatur  Schoellius  coll.  Cas.  414  et  [Anrel.  Vict^ 
epit.42  ac  temptandum  essc  relut  Ita  [et]  in  aedibus  l<(i^e- 
nosis  <(crescit  auiditas:).  —  54.  aut  aliqnod  lectum 
la<(m)>ptile[s]  {coll.  'fictde')  lusit  Schoellius.  —  57.  nos 
clam  <(da>mina  Hasperus  Annal.  philol.  t.  CXXXI 
p.  384.  —  59  sqq.  Cf.  Langenus  Stud.  PI.  p.  378  sq.  — 
61.  tempestiuo  dcfendit  Keilius  ad  Cat.  de  agri  c.  p.  96. 
—  67.  qui  sedent  (non  qui  assident)  recepimiis  propter 
circnm  {non  apud)  praepositionem  adhihitam.  —  74.  nt 
2)ro  id  Baehrensius.  —  82.  Nihil  egit  AhrcOiam  Stud. 
PI.  p.  237  me  monit  loco  post  Kochium  rcdintegrans 
{iteni  Vssingius)  neglecto  conexu  rel  in  corruptelis  aper- 
tissimo  (ohiter  iudicat  etiam  Shdschius  ^Forsch.'  I  p.  91 
adn.).  —  89.  Mihi  uerba  retur  dare  se?  dist.  Sey/fertus, 
mox  ante  Nam  {y.  91)  lacunam  statuens,  qua  unde 
rerum  notitiam  haheat  DiniarcJms  explicetur.  —  94.  Eam 
erga  ^yro  Cum  ergo  idem.  —  96.  Neqnis  aduentor 
reposuimus  suasore  Seyfferto,  cum  saepius  quis  etiam 
iuxta  qui  poncdur.  Licuit  etiam  Neqnis  aduentor.  — 
99.  Ad  similitudinem  v.  100  sq.  et  102  possis  Grauidas 
foras  exportet:  noni  ego  hominnm  mores.  —  100.  De 
seni  c<(o)>adueniunt  cogitat  Schoellius,  de  senei  <(una)> 
adueniunt  <(simul)>  Seyffertus.  —  103.  Praeter  <(i)>ocu- 
lum  de  <(p)>oc[u]lum  cogitat  Schoellius  et  v.  105  sqq.  de 
obluctant  qui  c.  oblectent  et  [saepe]  <^c)aednnt,  quod 
sectores  faciunt.  Ceterum  v.  105  Sin^  S  ruhr.  C  Jiahet 
et  in  cum  spat.  init.  D:  unde  apparet  olim  lihrarium 
lacunae  signum  pro  scaenae  signifcatione  perperam  ha- 
huisse.  —  112.  Ad  agerimus  cf  Pers.  469  (agerite 
uos).  —  122.  Diniarchus  illic  est?  ||  Atque  is  est.  fTSalua 


X  PRAEFATIO 

sis.  TEt  tu  discr.  Seyffertus:  uhi  illic  est?  atque  is  est, 
is  <est>  diice  P  et  coU.  Trin.  1072  (P :  A)  etiamnunc 
prarfert  SchoeUius.  —  150  b.  Cf.  Bachius  l.  s.  s.  ]>.  307. 

—  IGO.  uos  nequam  abs  te<(d)>  habe[a]mus  cum  pleris- 
que  denuo  defendit  Ahraham  l.  s.  s.  p.  288,  sententia  |)er 
se  plana,  sed  ah  hoc  loco  aliena.  Immo  nos  nequam 
abs  te  liabeamus  uni  SchoeUio  prohatum  significare  "fa- 
cile  paiiamur  nohis  nequam  a  te  dari'  et  conexus  docet 
et  Poen.  102  confirmat.  —  166.  referre  coU.  Curc.  254 
defendit  Seyffertus.  —  168.  columis  post  SchoeUium  Gim- 
mius  de  adiect.  PJ.  p.  17.  —  172.  habitu  pro  omini 
Seyffertus  coU.  Stich.  59;  Poen.  238:  at  cf.  SchoeUius 
iwaef.  p.  XXXII  (neglectus  efiam  a  RihhecMo  Mus. 
Rhen.  t.  XXXVII  p.  417,  enim  commendante  quod  lin- 
guae  usus  minus  commendat).  —  LSO.  Cf.  Langenus  Stud. 
Pl.  p.  379  (aliter  olim  Annal.  philoJ.  t.  CXXV p.  683): 

—  216.  Cf.  Fronto  p.  150  ed.  Nah.  —  218.  Isti[n]c 
[id]  habet  Bachius  p.  262  (cf.  Skutschius  p.  144  sq.).  — 
227.  Cf  Anthol.  lat.  epigr.  I  p.  20  n.  34  Buech.  (senem 
seuerum  semper  esse  condecet).  Possis  sentis  (ton)- 
similem  esse  condecet  vel  sentis  <(usque  ad)>similem  esse 
addecet  vel  <(semper)>  sentis  similem  esse  addecet.  — 
232.  Improhahiliter  L.  MueUerus  apud  Nonium  ex  abeam 
quod  amet  ^wo  habeat  dum  (rel  tum)  amet  tradito 
novum  fraqmentum  effinxit  abeam  quo<^n)>dam  et 
coepiam.  —  234  sq.  Hos  v.  (non  236  et  241—243) 
tutatur  Langenus  p.  86.  —  239.  Palatinwum  scriptura 
suae  quisquam  amicae  amator  in  A  coaluisse  videtur 
cum  altera  amicae  quis<(quam)>  qui  amat.  —  248  sq. 
Cf.  Ahraham  p.  238  (transiluit  neglectis  Fleclceiseni 
argumentis  neglegenter  reiciens).  —  259.  sat  mihist 
[tuae]  salutis  saltem  vehementer  desiderat  Schoellius.  — 
263.  <(mihi)>  per  ridiculum  ut  Bentleius.  —  266.  truu- 
cum  lentum  7nulti  sihi  cripi  noluerunt:  quem  Plautum 
voluisse  etiam  Vssingius  contendit  '^apparere''  —  scilicet 
ex  tnrhato  in  A  metro  et  discrepante  in  P  lectione! 
Buecheleri  explicatio  co  prohahilior  cst,  quod  rersus  in 


PRAEFATIO  XI 

A  proximus  est  post  truct  inscriptionem.  —  270  sqq. 
Vt  hoc  loco,  sic  Most.  334  an  primum  locum  non  tenet: 
quod  ncgJexit  Vssingius  pravam  Spengelii  distinctionem 
redintegrans  et  v.  272  delens.  —  275.  Cf.  Brugmannus 
de  Ni  jiartic.  p.  8.  —  284.  <^hic>  mihi  narras,  ubi  nus- 
quam  ulla  Lamjius  Annal.  pJiilol.  t.  CXLV  p.  512  et 
CXLIX  p.  281:  qiia  nusquam  idla  coniectura  peior 
facta  est.  —  285.  Rus  inquam  abierunt  cum  P  JBrixius 
apud  Niemeyerum  Stud.  I^l.  p.  15.  —  287.  Cf.  Firmicus 
Maternus  VIII  7  p.  218:  'et  appositis  alienis  crinibus 
fictam  et  compositam  pulchritudinem  mentiantur'.-  unde 
corruit  elegans  Buecheleri  coniectura.  —  30(3.  Cf.  Mor- 
risius  'on  the  soitence  question  in  Pl.  and  Ter.'  {ex 
^Americ.  Journ.  of  Philol.'  t.  X)  p.  6.  —  307.  Ad  dua- 
rum  rerum  cf.  Ellisius  l.  s.  s.  p.  259.  —  314.  Cf. 
Buechelerus  in  Woelfflini  Arch.  t.  I  p.  113.  —  320.  Cf. 
Bachius  J.  s.  s.  p.  411.  —  324.  Cf.  Brixius  Annal.  philol. 
f.  CXXIII  p.  58  et  Bachius  de  attr.  p.  7.  —  332.  Be 
Qui<(d)>?  te  reuocaui?  cogitat  Schoellius.  —  338.  quo 
die  etsi  toleravimns,  tumen  inter  illum  —  illum  requiri 
putamus  non  temporis,  sed  ipsiiis  esus  notionem.  — 
342.  rem  <(in)>seruire  Seijffertus.  —  358.  Cf.  ad  MostelL^ 
513.  —  381.  alter  prae  altero  Vssingius.  —  406.  Cf. 
Langenus  'Beitr.'  p.  156.  —  407.  ut  (m}  opere  Seiif- 
fertus.  —  409.  mercis  malae  coll.  Most.  912  recte  de- 
fendit  Vssingius.  —  433.  reuisas.  i,  ualeas  Seyffertus, 
lenius  quam  pi-obahilius.  —  435.  Ad  sociae  cf.  Stich. 
101:  sed  amantis  et  unanimantis,  non  mulieris  et  sociae, 
aperte  recteque  inter  sc  op>ponuntur:  nnde  remoto  simul 
hiatu  traiciendum  videtur  cuni  Goellero  et  distinguen- 
dum:  Sed  imanimantis,  sociae  fidentis  fuit.  —  442.  Cf. 
Langenus  Stud.  PI.  p.  87.  —  449  sq.  cruciantque  <am- 
mum)>  Schoellius:  vix  enim  recte  cruciant  =  se  cruciant 
defendas.  —  457.  De  uitae  dubitat  Seyffertus,  relut 
quaestu  exspectans:  sed  vide  quae  ad  Mosfell.  v.  731 
adnotavimus.  —  461.  N<umquam)>  ullam  rem  Langius 
I.  s.  s.  p.  282.  Nullam  rem  <te)>  Bentleius.  —  465  sqq. 


XII  PRAEFATIO 

Cf.  Langenns  p.  S80  sq.  (ad  v.  466  Lachmanniis  acl 
Fropert.  II  3,  43  p.  114).  —  468.  defessae  facere  male 
quae  occeperimt  trai.  Seyffertus.  —  ^J^O.  mihi  <in>tiis 
idem.  —  481.  ecastor  me  inueniat  ScJioelUus.  —  487. 
qui  audit  quam  <^ille)>  qui  Goetmis.  qui  audit<(at> 
quam  qui  ScJweUius.  —  503.  ('/'.  Bachins  p.  408.  — 
504.  Bene  te  saluom  —  Seyffertus.  — -  508.  iam  ualet 
ad  legionem  Schoellius  coll.  Amph.  1103.  —  509.  •(G)er- 
<(r)>ae  (vel  "Eqqs)  Pcdmerus  ^Journ.  of.  Philol.'  t.  XVI 
p.  40.  ■ —  525.  pete  hinc.  ah,  <(ah,)>  n.  c.  SchoeUius.  — 
531  et  533.  <H)is  te  dono  JBachius  p.  181.  —  535.  Cf. 
Luchsius  comm.  prosod.  II  p.  9  et  Kaempfms  cle  pron. 
p.  10.  —  541.  Accipe  hoc,  <^Astaphium,)>  abduce  hasce 
Bachius  p.  242  duce  SchoeUio.  —  546.  Cf.  Seyffertus 
Burs.  Anncd.  t.  LXXXIV  p.  GO  acln.  —  549.  inducit 
tutatur  ideni  coll.  Amph.  243.  —  551.  fura<(ci)>s  ger- 
ronis  Schoellius.  —  556.  iubet  <(ec)>ferri  Seyffertus  Burs. 
Anncd.  XLVII p.  132  Vssinc/iusque.  —  558.  Puras  sibi 
esse  <^su)>as  uolt  <^ae)>dis  Schoellius  (uhi  neititur  vix 
recte  defendas  ita  ut  rei  erili  animus  i^isius  eri  prodi- 
giosi  trihuatur).  ■ —  560.  Neque  meaquidem  opera  um- 
quam  nili  <(h)>om<(o)>  minus  propere  quam  potest 
per^ijbi^t^^et)  Schoellius.  —  561.  Versum  ut  traditus  est 
etsi  toleravimus,  tamen  cum  de  prosodia  tum  de  lingua 
valde  duhitctmus.  —  564.  De  <(aequ)>e  Spengelii  pleris- 
que  prohato  suo  iure  duhitat  Seyffertus  neqiie  omnis 
<(si)>c  aqua  prorsus  satisfacit.  —  566.  susfurror  etiam 
D.  —  569.  deuorat,  <(at  dat)>is  <(n)>umquam  Langenus 
Annal.  philol.  t.  CXXV p.  675.  —  580.  Dono  ^wo  Dona 
Seyffertus:  cpAo  servato  sic  corr.  Schoellius:  ad  te  ferre 
me  haec  iussit:  tibi  Dona  quae  uides  ill<e)>  offert  et 
has  q.  a.  m.;  nam  quae  uides  illos  fer<(r)>e  ferri  non 
posse  demonstrat  Bachius  p.  325.  —  586.  Personas  recte 
digessit  Bothius  in  ed.  alt.  (in  ed.  tert.  male  AST.  pro 
PHR.  inferens).  —  589.  quae  ad  me  <(modo)>  cum 
Bergkio  Ahraham  p.  239.  —  590.  IUum  amare  ergo 
me  plurumum   hominum  omnium  Schmerlius  thes.  III 


PRAEFATIO  XIII 

(^quibus  Athen.  diebus  f.  fab.  in  sc.  comm.  sinV  ecl 
Vratisl.  a.  1879):  post  quem  similia  temptavit  Spenge- 
lius  'Eef  11.  45.  —  593.  Cf  Shitschius  p.  114.  — 
595.  diguust  mecastor  nequ<^am)>  ut  est  Schoellius.  — 
606.  Istilciue  mihi  respdusi  <(da)>s  JBachius  'p.  221  achi.: 
uhi  respousis  formam  per  se  bonam  lococpie  aptam 
obscurare  noluimus,  etsi  dubitari  potest  duhitaturque  a 
plerisque.  Item  r.  571  datori  (douauti  Spengelius,  pessime 
delens  acumen  Jocutionis  de  sphacromachia  desumptae)  et 
V.  615  culiua  (coquiliua  Spengelius  non  hercle  proba- 
bilius)  dubitanter  reliquimus  neque  confidentius  de  in<(du)> 
culiua  cogitaremus.  V.  autem  617  tuaque  mgrata  quae 
abs  te  accepi  tolerari  posse  videtur.  —  620  et  624.  Cf. 
Brugmannus  de  .v/  partic.  j).  6  et  7.  —  630.  Sed  cesso 
ego  me  liinc  trai.  JBrixius  Annal.  philol.  t.  CXXXI 
p.  196  adn. :  ubi  aid  Sed  ego  cesso  aut  Sed  cesso  aut 
Cesso  ego  respondere  usui  monuit  Seyffertus.  —  634. 
iamue  abis  [ti]  ?  vel  ianme  abiit  ?  Seyffertus  Burs.  Anncd. 
t.  LXXX  p.  344  sq.  —  688.  his  diffringam  Goetzius.  — 
63i>.  Num  quippiam  aura  mutat  post  Buechclerum 
Schoelliumque  Vssingius  neglegens  cptae  praef.  p.  XLVI 
addita  erant.  Melius  conexui  satisfaceret  Numquid  par- 
tura  mutat.  —  647.  Minus  offenderct  Post  illoc  ueui<^t> 
quam  adueui;  sed  ne  hoc  quidem  sufficiat.  —  649.  Cf. 
Shitschius  p.  20.  —  667  sq.  Cf.  Grayus  ^Class.  rev! 
a.  1894  p.  440.  —  (572.  me  inclamau<(er)>it  Scyffertus. 
—  si  conspexerit  Schoellius.  —  674.  truucus  leutus 
quod  hoc  loco  magis  etiam  quam  supra  v.  266  sanae 
rationi  adversatur  post  Muellerum  ^Nachtr.'  p.  147  pla- 
cuit  Vssingio.  —  675  sq.  AST.  Quid  uis?  STR.  Diu 
te  iam  expecto,  mi  ocule.  uuuciam  Dic  impera  mihi 
e.  q.  s.  Schmerlius  I.  s.  s.  thes.  V:  ubi  Diciu  clare  mihi 
Vssingius!  —  quid  tibi  <^lub)>et  quouis  modo  Seyffertus 
Burs.  Annal.  t.  LXIII  p.  20  adn.  Cf  Cas.  301  (Preh- 
nius  de  pron.  indef.  p.  28).  —  680.  Pars  si  tumet, 
fortasse  dicere  Schoellius.  —  687.  Cf.  Bachius  p.  181.  — 
688.  ut  mecum  <(uua)>  h.  u.  s.    ScJioellius  cum  Seyfferto 


XIV  PRAEFATIO 

Bnrs.  Annul.  t.  XLVII  p.  J33  (cf.  Kaempfms  p.  38).  — 
704.  tiam  lioc  <^est^  nimiu<(m)>  magnae  mellinae  Vs- 
singms.  tum  <(il)>lue  nimiu<(m)>  magnae  mellinae<^st^ 
Bacliius  p.  276  (mellinae<(st)>  iam  Meursins  ad  Cas. 
I  47).  —  719.  Qui<(s^  istest  trcti.  Bachius  p.  228,  recte 
ut  vid.  —  728  sq.  Perit  hercle:  ego  idem  <^expertus 
scio:  Bona  perdidi  mala  repperi,  factus  sum  uobis  ex- 
tumus)>  supypl.  Schoellius.  —  733.  olim  es  pro  enim  se 
reposifum  a  Muellero  commendat  Ter.  And.  545.  — 
73(3.  Cf.  Briigmannus  de  ni  partic.  p.  10.  —  746.  Cum 
aliis  hunc  v.  ante  v.  743  traiciens  Vssingius  dedit  Stul- 
tumst  inuidia  perire:  quod  'sequentia  requirere^  dicit, 
quasi  quia  pol  mauelim  sic  quadret:  quod  omnino  minus 
recte  cum  sententia  generali  coniungitur.  Item  v.  747 
minus  hene  ad  sententiam  genercdem  sese  adpliccd:  quare 
in  utriusque  versus  corrupitela  transpositio  multia  {etiam 
Setjfferto)  prdbata  vix  verisimilis  est.  —  750.  aceptti 
2)ro  acceptu  (B)  et  Ferte  pro  Ferre  {CI))  errore  expres- 
sum  est  in  edit.  mai.  —  755.  Sed  (vel  St,)  uocat  me  quae 
Goetmus.  —  764  sq.  Hos  v.  post  v.  768  trai.  Langenus 
p.  383  sq.  {cf  ibid.  de  v.  761).  —  768.  caedas  Stude- 
mundus  apud  Prehnium  de  pron.  indef  p.  5  adn.  — 
775.  De  notnine  ancillae  (velut  Acte  vel  Acta  =  ^Axrri) 
sub  adte  latente  cogitat  Schoellius.  —  71)7  sq.  Cf  Langenus 
p.  386  sq.  —  801.  Be  istae  dativo  vel  isti  cogitat  Seyf- 
fertus.  Cf.  Men.  222.  —  810.  Q'.  Brixius  Annal  pJiilol 
t.  CXXIII  p.  54  adn.  —  822.  Aut  hunc  v.  post  v.  825 
traiciendum  aut  lacunam  statuendam  esse  ante  v.  826 
suspicatur  Seyffertus.  —  829.  in  mutum  culpam  <(qui 
vel  quom)>  confer<^t  quom  (yel  qui))>  quit  loqui  Beds- 
lohius  Annal.  piJiilol.  t.  CXLI  p.  640:  ubi  <qui)>  in 
mutum  culpam  confer^t^  qui  <^non^  quit  loqui  Fleck- 
eisenus.  —  830.  Cf  Blasius  l.  s.  s.  p.  81  \87\.  —  832.  si 
obbam  [si]  bibit  Schoellius.  —  836.  in<(sig)>nem  <^ne> 
cum  Gepperto  Goctzius,  <(in)>m<^a)>nem  <^ne)  Schoellius. 
—  844.  ego  hoc  trai.  Kaempfus  p.  25.  —  850.  istanc 
pro  ab  hac  Ahraham  p).  194,  vix  recte:  etsi  ab  ad  v.  848 


PRAEFATIO  XV 

corrigendiim  (adeo)  refcrre  possis.  —  SfJo.  Me  uid<(uani)> 
esse  uis,  te  amitti  p.,  p.  p.  Schoellins.  —  866.  ('/'.  Ter. 
Hec.  2!f4:  unde  alibi  .  .  .  animuin  tuom  ccrte  rindicatur. 
Sed  cu)n  esse  acgre  ah  Et  tibi  uxorem  ducendam  di- 
vellas  neque  proxima  haheant  quo  rcferantur,  de  lacuna 
cogitat  SchoeUius  ad  hoc  exemphmi  cxplenda:  Et  tibi 
uxorem  ducendam  iam  esse,  alibi  iam  animum  tuom 
<^Deditum  te  habere  amori,  ut  me  babeas  despicatui)> 
Et  quasi  pro  derelicta  sis  habiturus.  —  870.  si  unum 
{scil.  cuhih)  odium  obsideat,  or<(bato>  aliud  perfugium 
<(og)>gerit  Schoellius.  —  880.  manubriarius  (cjuasi  ^ma- 
nnhrium  excusso  tncdleo')  temjytat  Seyffertus.  —  881.  iam 
tu  m<e  non  tuom)>  ocuhim  uocas  Goetzius,  iam  tu  m<(e)> 
ocuhim  <(tuom  non)>  uocas  Schoellius.  —  883.  Hoc: 
ualeas  jyro  Facultas  Seyffcrtus  coll.  Bacch.  7.57.  Facultas 
<^si  forte  oblatast  tibi,  Vt  tum  ad  me  reuisas)>  Schocllius. 
—  898.  Egon?  quod  cum  Camerorio  omnes  reposuerunt 
sic  non  respondere  nsui  monuit  Scyffertus  <To)>l  ego[n] 
atque  [ne]  isti  temptans.  De  Ego  ne  affrmcdiro  cogitat 
Sclioellius.  —  900.  arc  rcl  ad  cpwd  cum  Vssingio  scchi- 
simus  fortasse  non  tcvm  pro  dittograpliia  insccpientis  vocis 
hanc  hahendum  est  quam  pro  correctura  verhi  rides, 
siqtcidem  si  mihi  arrides  {vcl  adrides):  <(res)>pice  optime 
quadrat  (cf.  Asin.  207,  cdX  —  906.  opust,  <(opust)> 
farina^  iur<(e  op)>ust  Palmcrus  Hermcdh.  t.  VIII  p.  25.9 
fere  cum  Buechelcro  et  v.  908  ut  auiu<^m)>  fere  cum 
Schoellio.  —  809.  exefficias  opus  post  opus  toties  repe- 
titum  ohscurare  noluimus,  utpote  quod  comice  hoc  maxime 
loco  fingi  potuerit.  —  913.  Cf.  Caesar  l.  s.  s.  p.  31.  Quam- 
quam  genetivus  coniungendus  esse  videtur  cum  pausillisper 
perdidi  coll.  ^largiter''  c.  genet.  (adde  aquae  paulatim 
apud  Ccdoncm  de  agri  c.  74,  uhi  nil  neque  intcrcidit 
ncque  mutandicm  est).  —  917.  ipsam  quod  post  uideo 
inserunt  et  Fiichterus  p.  571  adn.  et  JBachius  p.  409  adn. 
minime  quadrat,  uhi  quam  quaerit  videt.  —  922.  Cf. 
Langenus  p.  387.  —  923.  Xam  quamquam  <^tu)>  es 
bella,    malo   tuo's,    nisi    [tu]    ego    a.  g.   Schoellius.   — 


XVI  PRAEFATIO 

926.  hercle  medi[o]  Bibheckius  1.  s.  s.  2}.  420  coJl.  Titin. 
111.  —  937.  magno  opere  aut  cum  sema  coniungen- 
dum  esse  (ut  antc  Spengelium  omnes  itemque  Vssingius, 
vix  apte)  aut  verhum  aliquod  su^yplendum  videri  nionct 
Seyffertus:  iimJe  Malam  rem  is  et  [magua]  magno  opere 
<(peccas)>:  senia  tempfat  Goetzius,  Malam  rem  is 
magua<^m)>  et  magno  opere  <^erras)>:  serua  Schoellius. 
—  945.  De  uir  streuuos  duhitat  Seyjfertus.  —  948. 
certare  (B)  vix  recte  adhiheas  ad  Melius  te  minis  cer- 
tarest  corrigendum.  —  958.  Be  post  tu  eris  {praeter 
cras  tu  eris)  ipse  Studemundns  cogitavit  apud  Beckerum 
p.  315  (tum  tu  eris  RihhecJcius  l.  s.  s.  p.  42t).  —  966. 
facia<t/>  m^e}  ut  sciam  Seiiffertus. 

YIDYLAillA.  Cf.  imjrrimis  qaae  Pcd)nerus  Hermath. 
t.  XX  p.  59  sqq.,  Leo  (Gottingae  a.  1894),  Seyffertus 
Bursiani  AnnaJ.  t.  LXXXIV  p.  55  sq.  exposuerunt. 
Pcdmeri  et  Leonis  sup^pJementa  pauca  adscrihimus,  cum 
pJeraque  nimis  incerta  sint.  25.  in  mercede<(m)>  Seyf- 
fertus.  —  26.  Inopia  seiniom  <^mi  imperat  eg)>o  me 
loc<em)>  PaJmerus  Hermath.  t.  XX  p.  60.  Inopia  seruom 
<(me)>  f<acit:  ultr)>o  me  loc<(em)  SchoeJlius.  —  Gorgines 
veram  nominativi  formam  esse  docuit  Leo  l.  s.  s.  p.  9.  — 
64.  ubi  [u]ici  veJ  ubei  eici  in  A  fuisse  conicit  Seyffertus 
J.  s.  s.  p.  56.  —  65.  inter  mu<rtus;>  latitans  mi  insidias 
Pcdmerus  J.  s.  s.  p>-  63.  inter  mu<(rtos/  latuit,  insidias 
Leo  J.  s.  s.  p.  12.  inter  mu<(rtos)>  locust,  inde  insidias 
Shutschius  'BerJ.  phiJoJ.  Wschr.'  a.  1895  p.  268.  —  101. 
Cf  Wessnerus  AnnaJ.  phiJoJ.  t.  CLI  p.  425.  —  109.  in 
altum  quamquam  interpoJatori  trihui  non  potest,  tamen 
recensiones  confundere  non  ausi  sumus.  —  118.  sermo- 
ne<(m)>  eius  vuJgo  receptum  improhat  SchoeJJius  —  neque 
enim  monoJogum  exspeciare  potuit  —  de  sennonatum 
suhstantivo  cogitans  duhitanter. 

FRAGtjMEXTA  ex  parte  aliter  constituimus  ac  nuper 
in  editione  maiore,  consentientes  Paulo  Lejay,  qui 
^Rev.  crit.'  a.  1895  p.  81  Xauckii  exemplum  sequendum 
fuisse  monuit.     Cui   in  eo   obsecuti   sumus   quod   iam 


PRAEFATIO  XVn 

'glossas'  ex  litterarum  ordine  dispositas  seiunximus  a 
fragmentis  paullo  uberioribus:  at  in  his  ipsis  non  erat 
quod  ex  testium  nominibus  potius  quam  temporibus 
locos  ordinaremus.  Praeterea  eonsentaneum  fuit  ut  in 
hac  editione  de  fnistulorum  metris  cautius  iudicare- 
mus.  Velut  inc.  v.  52  ictus  omisimus:  nam  pro  Corpus 
tuom  uirgis  nlmeis  inscriham  *  *  Redslobius  1.  s.  s. 
aequo  iure  proposuit  corpiis  tuom  ||  Virgis  u.  i.  Quis 
talia  decernat?  —  Fragm.  fab.  cert.  r.  13  collato  Catonis  de 
agri  c.  cap.189  (Jsnhscudes  adindito')  hoc  conicit  Goetzius : 
.iterebratus  multum  sit  et  siibscudes  ad<(m)>dite.  — 
De  V.  17  sqq.  quas  ex  editionum  dispositione  exldhuimus 
cf.  ShdscJiius  l.  s.  s.  p.  269.  —  43.  Sic  discripsit  ScJwel- 
lius  post  serra  velut  Elio  claudere  potuisse  priorem 
septomrii  partem  monens.  —  100.  Scrupedae  defendit 
Skutschius  l.  s.  s.  p.  269.  —  116  sq.  Pro  uxorculauit, 
quod  fortasse  defendi  posse  coll.  yratercuJare'  monuit 
Seyffertns  {praetnisso  Mulier  es<t>:),  uxor  curauit 
Redslohins  l.  s.  s.  p.  1219.  —  120.  Be  in[quit]  duhitat 
Seyffertus,  quod  nesciatur  qualis  plenus  rersns  fuerit. 
Quamqnam  ^medimn  praemordere'  vix  apte  coniungas. 
—  Fragm.  fah.  inc.  42  sq.  (nondum)  uenit  prohahilius 
videtnr  qiiam  uenit;  unde  remoto  simid  hiatu  septenarios 
non  senarios  suhesse  simipsimns,  qnamquam  de  aliis 
qnoqne  rationihus  cogitari  potest.  —  Duh.  et  susp.  XII 
{Inc.  XLII)  Prohuni  Poemdi  v.  997  ante  oculos  hahuisse 
monet  Leo  in  Woelfflini  Arch.  t.  IX  p.  161  adn. :  qnod 
veri  eo  similius  qiiia  ille  pronuntiationem  definiens 
'  solius  Ennii  versum'  apponehat.  —  XVI  (VII).  do- 
lentem  pro  dicentem  coniecit  Seyffertus:  uhi  dicentem 
tutatur  SchoeUius  verha  ad  Amph.  640  referens. 

ludicem  metricum  qualem  adiecimus  utilem  fore 
credimus,  quamvis  multa  dubia  contineat  etiam  praeter 
ea  quae  in  editione  ipsa  siguificata  —  vel  potius  nou 
significata  —  sub  finem  congessimus  quaeve  in  versibus 
enumerandis  signo  interrogationis  distinximus.  Levius 
est    quod    cum    in    versibus    iambicis    anapaesticisque 

Plavti  Co.voedias  VII  b 


XVm  PRAEFATIO 

utrum  octonarios  an  dimetros  exhil)eas  saepe  certis 
rationibus  definire  nequeas  tum  in  aliis  generibus  de 
versiculorum  discriptione  sive  ex  librorum  memoria 
sive  ex  arte  metrica  institiienda  dubius  haereas.  Sed 
etiam  ipsa  genera  metri  haud  raro  diversa  statui  pos- 
sunt  neque  pauca  admisimus  in  hac  editione  quae  cum 
ab  aliis  tum  a  uobis  valde  addubitata  sint.  Quamquam 
interdum  ipso  quem  damus  conspectu  dubitationem 
aut  minui  aut  tolli  sentimus,  aliis  locis  fondamentum 
saltem  sic  praeberi  confidimus  ad  novas  quaestiones 
instituendas.  In  designandis  metris  interdum  receptos 
terminos  adhibuimus,  etsi  rationi  metricae  nou  prorsus 
respondeant. 

lam  laboriosum  opus,  quod  diu  nos  tenuit,  uon 
possumus  melius  finire  quam  actione  gratiarum  quas 
imprimis  ei  debemus  cui  hanc  editionem  dedicavimus': 
OSCARO  SEYFFERT.  Qui  a  prima  usque  ad  ulti- 
mam  plagulam  oculos  mentemque  intendens  errores 
correxit,  dubitationes  modo  movit  modo  removit,  obser- 
vationes  emendationesque  impertiit  benevolentissime. 

lenae  et  Heidelbergae  m.  Oct.  a.  MDCCCXCV. 

G.  G.    r.  s. 


T.  MACCI   PLAVTI 

TRINVMMVS 

GRAECA  THENSAVRVS  PHILEMONIS 


Plavti  Comoediae  vn 


peeso:nae 


LVXVRIA  cvM  mOPIA  PROLOGVS 
MEGARONIDES  SENEX 
CALLICLES  SENEX 
LYSITELES  ADVLESCENS 
PHILTO  SENEX 
LESBONICVS  ADVLESCENS 
STASBIVS  SERVOS 
CHARMIDES  SENEX 
SYCOPHANTA 
CANTOR 


AEGVMENTVM 


Thensaurum  abstrusum  |  abiens  peregre  Charmides 

Remque  dmuem  amico  Callicli  mandat  suo. 

Istoc  absente  male  rem  perdit  filius. 

Nam  et  aedis  uendit:  has  mercatur  Callicles. 

Virgo  mdotata  sdror  istius  poscitur. 

Minus  quo  cum  inuidia  ei  det  dotem  Callicles, 

Mandat  qui  dicat  aiirum  ferre  se[se]  a  patre. 

Vt  uenit  ad  aedis,  hunc  deludit  Charmides 

Senex^  ut  rediit:  quoius  nubunt  liberi. 


1.  Thensaurum  vel  Tensaurum  ]  abe  ens  vel  abiens  || 
4.  mercatur  callicles  vel  mercator  callides  ||  6.  quocum  vel 
cocum  1  dotem  vel  dotim  vel  dotum  ||  7.  del  Ca  \\  9.  nubun- 
tur  eri:  corr  Valla  \\ 


Prol.  1-15  [AJ 


PROLOGYS 


LVXVRIA.      INOPIA 

LV.  Sequere  hac  me,  gnata,  ut  munus  fungaris  tuom. 
<(IN.)>  Sequdr:  sed  finem  fdre  quem  dicam  nescio. 
<^LV.)>  Adest:  em  illae  sunt  aedes:  i  intro  nunciam.  . 
Nunc  nequis  erret  uostrum,  paucis  in  uiam 
Deducam,  si  quidem  operam  dare  promi^ttitis.  5 

Nunc  igitur  primum  quae  ego  sim  et  quae  illaec  siet 
Huc  quae  abiit  intro  dicam,  si  animum  adudrtitis. 
Primiim  mihi  Plautus  nomen  Luxuriae  indidit: 
Tum  I  lianc  mihi  gnatam  esse  uoluit  Inopiam. 
Sed  ea  hiic  quid  introierit  inpulsii  meo,  10 

Accipite  et  date  uociuas  auris  dum  eloquor. 
Adulescens  quidamst  qui  in  hisce  habitat  aedibus: 
Is  rem  paternam  me  adiutrice  perdidit. 
Quoniam  ei  qui  me  aleret  nil  uideo  esse  relicui, 
Dedi  ei  meam  gnatam  quicum  aetatem  exigat.  15 


1.  HACME  (ac  me  Nonius):  me  mea  |  fungas  Nonius  || 
2.  finem  fore  {sic  A)  vel  fidem  forem  ||  3.  em:  Hem  |  nNTKO: 
lintro  II  6.  igitur  primum  {sic  A)  vel  primum  igitur  |  lllaec- 
siET:  illa  haec  sciet  ||  7.  addoetitiS:  auertitis  ]  cf.  ad  v.  10  \\ 
8  sq.  mihi  —  Tum  hanc  om  A  \  mihi  vel  mi  |  hanc  mihi 
ganatam  ve?  mihi  hanc  gnatam  gnatam:  (piiimum)mihignatam:  || 
10.  post  V.  7  extat  in  A  \  ea  huc  {sic  A)  vel  huc  ||  11.  uociuAS: 
uaciuas  |  ures  {et  A  s.  v.)  ||  14.  ei  qui  me  {sic  A)  vel  me  | 
ALpiRET  I  esse  reliqui:  sesserelliqui  ||  15.  dediei:  Dedi  e 
vel  Dedi  || 


Prol.  16-22;  1, 1—9.11  [A]     PLAVTI  TRINVMMVS  5 

Sed  de  argumento  ne  exspectetis  fabulae: 

Senes  qui  huc  uenient  i  rem  uobis  aperient. 

Huic  Graece  nomen  est  Thensauro  fabulae: 

Philemo  scripsit:  Plautus  uortit  barbare, 

Nomen  Trinummo  fecit.    nunc  hoc  uds  rogat  20 

Vt  liceat  possidere  hanc  nomen  fabulam. 

Tantiimst.     ualete:  adeste  cum  silentio. 


AOTYS  I 

MEGARONIDES 

SENEX 

Amicum  castigare  ob  meritam  noxiam 

Inmoenest  facinus,  uerum  in  aetate  litile 

Et  conducibile.    nam  ego  amicum  hodie  meum     25 

Concastigabo  prd  commerita  noxia, 

Inuitus,  ni  id  me  inuitet  ut  faciam  fides. 

Nam  hic  nimium  morbus  mdres  inuasit  bonos: 

Ita  plerique  omnis  iam  sunt  intermdrtui. 

Sed  dum  illi  aegrotant,  mterim  mores  maU  30 

Quasi  herba  inrigua  succreuere  uberrume: 

Eonim  licet  iam  metere  messem  maxumam 


17.  I:  ii  vel  hi  |  UOUOBIS  ||  18.  graecenomeN:  nomen 
grece  ||  20.  uoshoc  i|  22.  adesse  ||  23  sq.  amicum  et  noxiam 
et  rNMUNEEST  {item  Cicero  et  auctor  ad  Herenn.) :  Me  amicum 
et  non  mala  noxiam  {vel  noxia)  et  Imnene  est  (inmoene  Placi- 
dus.  immune  est  Festus.  inmane  est  libri  deteriores  ad  Herenn.)  || 
25.  HODIEAMICUMMEUM:  amicum  meum  hodie  auctor  ad  He- 
renn.  (amicum  hodie  meum  etiam  Cicero)  ||  26.  commerita  vel 
conimit(t)a  vel  commissa  libri  ad  Herenn.  \  NOXiAM(?;eZ  //e///)  || 
27.  roME:  me  icl  |  faciat  ||  29.  peeeiq-:  plerumque  |  ho- 
MINES  II  30.  aegrotanti  ||  31.  SUCCREUEEE:  succreuerunt  , 
uberrime  (sic  A)  vel  uberreme  ||  32.  post  v.  33  extat:  trai 
Buechelerus  \  metere  messe  vel  messem  metere:  metebemes —  || 


PLAVTI     1 1,  10. 12— 16 ;  -2, 1—14  [A] 

Neque  quicquam  hic  nuuc  est  uile  nisi  mores  mali. 
Nimidque  hic  pluris  pauciorum  gratiam 
Faciiint   pars  hominum   quam   id  quod  prosint  plii- 

ribus.  35 

Ita  uincunt  illud  conducibile  gi*atiae, 
Quae  in  rebus  multis  dpstant  odiossaeque  sunt 
Remoramque  faciunt  rei  priuatae  et  publicae. 


CALLICLES.      MEGARONIDES 

SENES        n 

CA.  Larem  corona  ndstrum  decorari  uolo: 

Vxdr,  uenerare  ut  ndbis  haec  habitatio  40 

Bona  fausta  felix  fdrtunataque  euen[i]at  — 

Teque  lit  quam  primum  pdssim  uideam  emdrtuam. 

<ME.)>  Hic  illest  senecta  aetate  qui  factiist  puer, 

Qui  admisit  in  se  ciilpam  castigabilem. 

Adgrediar   hominem.      CA.    Qudia    hic    uox    prope" 

me  sonat?  45 

^(ME.')  Tui  beneuolentis,  si  ita's  ut  ego  te  uolo: 
Sin  aliter  es,  inimici  atque  iratf  tibi. 
<(CA.)>  0  amic6,  salue  |  atque  aequalis.     lit  uales, 
Megardnides?    ME.  Et  tu  edepol  salue,  Callicles. 
Valen?  ualuistin?     CA.  Valeo  et  uahii  rectius.      50 
ME.  Quid  agit  tua  uxor?  lit  ualet?     CA.  Plus  quam 

ego  uolo. 
ME.  Bene  herclest  illam  tilDi  ualere  et  uiuere. 


33.  cf.  ad  V.  32  \  nuncestuile:  uile  nunc  est  ||  36.  CON- 
DUCIBILE:  conductibile  ||  37.  odiossaeq-:  odioseque  ||  39.  deco- 
rari  (sic  A)  vel  decorali  ||  40.  UOBIS  |  habitatio  {sic  A)  vel  habe- 
tatio  II  41.  del  Pareus  \\  43  sqq.  j^^i^s  (non  :^)  om  B  42 — 198  et 
334—391,  nuUas  habet  C,  paucas  (49—79  et  1069—1183)  D  11 
45.  4|:QuiAHiC:  #  cuia  ||  46.  si  ita  es:  itaes  |  egotp::  ego  || 
47.  es  vel  res:  est  ||  49.  callicles  {sic  A)  vel  callides  ||  50.  post 
51  habet  A  \  Valen  vel  Valent:  UALE8XET(veZ  ne#)  ||  51.  tua- 
AGiT    II    52.  UAXEHE:  bene  ualere  (vel  ualeret)  || 


I  2,  15—34  [A]  TRINVMMVS  7 

CA.  Credo  hercle  te  gaudere,  siquid  mihi  malist. 
ME.   Omuibus   amicis  qudd  mihist  cupio  esse  idem. 
CA.  Eho  tii,  tua  uxor  quid  agit?     ME.  Immortalis 

est:  .55 

Viuit  uictnraquest.  CA.  Bene  hercle  nuutias, 
Deosque  oro  ut  uitae  tuae  superstes  suppetat. 
<(ME.)>   Dumquidem  hercle  tecum  niipta  sit,    [ME.] 

sane  uelim. 
CA.  Vin  commutemus?  tiiam  ego  ducam  et  tu  meam? 
Faxo  haiid  tantillum  dederis  uerborum  mihi.  60 

<(ME.)>  Namque  enim  tu,  credo,  me  mprudeutem  ob- 

repseris. 
K^CA.y  Ne   tu  hercle  faxo   haud  nescias   quam  rem 

egeris. 
ME.  Habeas  ut  nanctu's:  nota  mala  res  optumast. 
Nam  ego  nunc  si  ignotam  capiam,  quid  agam  nesciam. 
CA.  i^Edepol  proinde  ut  bene  uiuitur,  diu  uiuitur.   65 
<(ME.)>   Sed   hoc   animum   aduorte   atque    aufer  ridi- 

cularia. 
Nam  ego  dedita  opera  huc  ad  te   uenio.     CA.  Quid 

uenis? 
ME.  Mah's  te  ut  uerbis  miiltis  multum  obiiirigem. 
CA.  Men?     ME.  Nilmquis  est  hic  alius  praeter  me 

atque  te? 
CA.  Nemost.     ME.   Quid  tu  igitur  rogitas  tene  ob- 

iurigem?  70 

Nisi  tu  me  mihimet  censes  dicturiim  male. 
Nam  si  m  te  aegrotant  artes  antiquae  tuae  72* 


53.  Credo  {sie  A)  vel  Crede  [  mihi:  me  ||  54.  fidem  || 
55.  TDTUA:  tua  ||  58.  add  et  del  Ca  (ME.  D)  ||  60.  haut  || 
61.  add  J-C  I  TE  I  MEiNPEUBENTEiNi :  mihi  inprudenti  ||  62.  add 
Ae  I  HAUTNESCiAS:  haud  scias  ||  63.  nanctuS:  nactus  vel 
mactus:  corr  Herm  ||  65.  pbome  ||  66.  add  Herm  \\  67.  uenio: 
aduenio  |  ME.  D,  pers  usqne  ad  v.  79  permutans  ||  68.  obiur- 
gem:  obiurgitem:  coir  Bi  \\  69.  mene  ||  70.  pers  corr  Ae  1 
QUIDTU:  quid  I  OBIURIGEM:  obiurgentem  vel  obiurgitem  11 
71.    MEMIHIMET:    te    mihi    me     ||     72^*.    antiquAE:    aniique  || 


PLAVTI  I  2,  35—60  [—58  A] 

[Sin  iramutare  ufs  ingenium  moribus]  72^ 

(Aut  si  demutant  mores  ingeniiim  tuom 

Neque  eos  antiquos  seruas,  ast  captas  nouos,) 

Omnil)us  amicis  morbum  tu  incuties  grauem,         75 

Vt  te  uidere  audireque  aegroti  sient. 

CA.  Qui  in  mentem  uenit  tilDi  istaec  dicta  dicere? 

ME.    Quia  omnis  bonos  bonasque  adcurare  addecet, 

Suspicionem  et  ciilpam  ut  ab  se  segregent. 

<(CA.>  Non  potest  utrumque  fieri.    ME.  Quapropter? 

CA.  Rogas?  80 

Ne  admittam  culpam,  ego  meo  sum  promus  pectori: 
Suspi^ciost  in  pectore  aliend  sita. 
Nam  niinc  ego  si  te  surrupuisse  suspicer 
loui  coronam  de  capite  ex  Capitolio 
Qui[d]  in  cdlumine  astat  siimmo:  si  id  non  feceris    85 
Atque  id  tamen  mibi  liibeat  suspicarier^ 
Qui  tu  i^d  prohibere  me  potes  ne  suspicer? 
Sed  istuc  negoti  ciipio  scire  quid  siet. 
<(ME.)>    Haben    tu    amicum    aut    familiarem    quem- 

piam, 
Quoi  pectus  sapiat?   CA.  Edepol  haud  dicam  dolo.    90 
Sunt  quos  scio  esse  amfcos,  sunt  quos  suspicor, 
Sunt  qudrum  ingenia  atque  animos  <^ne)>queo  ndscere, 
Ad  amici  partem  an  ad  inimici  peruenant: 
Sed  tii  ex  amicis  certis  mihi's  certissumus. 
Siqui^d  sceis  me  fecisse  inscite  aut  fnprobe,  95 

Si  id  non  me  accusas,  tute  ipse  obiurgandus  es. 
(ME.y   Scio  et  si  alia  huc  causa  ad  te  adueni,   ae- 

quom  postulas. 


^^*".  ow  A  II  7.S  sq.  secl  JRi  \  seruos  ||  75.  inculties  || 
80.  :^  rogas:  rogas  II  84.  EX:  e  ||  85.  Quod  {item  A): 
cwr  Scal  \  columine:  culmine  |  feceris  {sic  A)  vel  feceres  || 
87.  QUIDTU  II  88.  CUPIOSCIREQUIDSIET :  scire  cupio  quicquid 
est  II  89.  AMICUMUT  II  91.  AMICOSESSE  ||  92.  Q-O:  non  pos- 
sum:  corr  Ac  \\  93.  perueniant:  peruenat  vel  perueniat:  corr 
Pareus  \\  94.  amicismihiescertis  ||  95.  siquit  ||  96  sq.  me 
non:  trai  Meisius  \  add  Ac  \  scio  s.  f.  v.  96:  discr  Hertzius  \ 
huc  alia:  trai  Ca  \\ 


I  2,  61—86  TRINVMMVS  9 

<^CA.)>  Expecto  siquid  dicas.     ME.  Primumdum  6m- 

uium 
Male  dfctitatur  tilji  uolgo  in  sermdnibus. 
Turpilucricupidum  te  uocant  ciues  tui:  100 

Tu^m)  autem  sunt  alii  qui  te  uolturium  uocant: 
Hostfsne  an  ciuis  comedis  parai  pendere. 
Haec  quom  aiidio  in  te  dfci,  <(i>s  excrucidr  miser. 
(^CA.y   Est  atque  non   est  mihi   in  manu,  Megard- 

nides: 
Quin  dicant,  non  est:  merito  ut  ne  dicant,  id  est.    105 
<ME.>  Fuitne  liic   tibi   amicus  Charmides?     <CA.> 

Est  et  fui*. 
Id  ita  esse  ut  credas,  rem  tibi  auctorem  dabo. 
Nam  pdstquam  hic  eius  rem  confregit  filius 
Videtque  ipse  ad  paupertatem  prostra[c]tum  esse  se 
Suamque  filiam  esse  adultam  uirginem,  ilO 

Simul  eius  matrem  suamque  uxorem  mdrtuam: 
Quoniam  hijic  ituru[m]st  ipsu<s>  in  Seleiiciam, 
Mihi  cdmmendauit  uirginem  gTiatam  suam 
Et  rem  suam  omnem  et  illum  corruptum  filium. 
Haec,  si  mi  inimicus  esset,  credo  haud  crederet.    115 
<ME.>   Quid  tu  adulescentem  quem  esse  corruptum 

uides, 
Qui  tuae  mandatus  est  fide  et  fiduciae, 
Quin  eiim  restituis?  qum  ad  frugem  cdnrigis? 
Ei  rei  dperam  dare  te  fiierat  aliquanto  aequius, 
Siqui  probiorem  facere  posses,  ndn  uti  120 

In  eandem  tute  accederes  infamiam 
Maliimque  ut  eius  ciim  tuo  misceres  malo. 
<CA.>  Quid  feci?     ME.  Quod  homo  nequam.     CA. 

Non  istiic  meumst. 


102.  comeclis  vel  comedes  ||  103.  dicis:  corr  VaMenus  || 
109.  prostractum  vel  protractum:  corr  Bergkius  \\  112.  ipse: 
corr  Herm  |  seleutiam  vel  seleuticam  ||  114.  corruptum  vel 
corrumtum  ||  115.  Eaec  si  mihi  vel  Hic  si  |  haud  vel  hauc  || 
116.  tu  vel  tua  |  corruitum  ||  117.  tide  vel  fidei  ||  120.  possis: 
corr  Reizius  11 


10  PLAVTI  I  2,  87—110 

<^ME.)>   Emistin   de   adulescente  has    aedes   —   quid 

taces?  — 
Vbi  niinc  tute  habitas?     CA.  Emi   atque   argentum 

dedi,        125 
Minas  quadraginta,  adulescenti  ipsi  m  manum. 
<(ME.)>    Dedistin    argentum?      CA.    Factum,    neque 

facti  piget. 
<ME.)>  Edepol  fide[i]  adulescentem  mandatiim  malae: 
Dedistme  hoc  facto  ei  gladium  qui  se  occideret? 
Quid    sec[ut]us    est    aut    quid   mterest    dare    te    m 

manus      130 
Argentum  amanti  homini  adulescenti,  animi  impoti, 
Qui  exaedificaret  suam  mcohatam  ignauiam? 
<(CA.)>  Non  ego  illi  argentum  redderem?    ME.  Non 

redderes 
Neque   de  illo   quicquam  neque   emeres  neque  uen^ 

deres 
Nec  qui  deterior  esset  faceres  copiam.  135 

Incouciliastin  eum  qui  mandatiist  tibi, 
Ille  qui^  mandauit  eum  exturbasti  ex  aedibus? 
EdeiDol  mandatum  pulcre  et  cui*atum  probe. 
Crede  huic  tutelam:  suam  melius  rem  gesserit. 
<(CA.)>  Subigis  maledictis  me  tuis,  Megardnides,    140 
Nouo  modo  adeo  ut  qu6<^d)>  meae  concreditumst[m] 
Tacitiirnitati  clam,  fide[i]  et  fiduciae, 
Ne  eniintiarem  quoiquam  neu  facerem  palam, 
Vt  mihi  necesse  sit  iam  id  tibi  concredere. 
<ME.>  Mihi  qudd  credideris,  siimes  ubi  posmeris.  145 
<CA.)>  Circiimspicedum  te,  nequis  adsit  arbiter 
Nobis,  et  quaeso  identidem  circumspice. 


124.  Emistin  vel  Hemistin  |  dist  Spengeliiis  \\  126.  qua- 
draginta  vel  quaraginta  ||  12B.  del  Schneiderus  ||  131.  adu- 
lescenti  vel  adulescentia  |  amiioti  t  impoti  vel  iampoti  ||  132. 
inchoatam  ignauium  ||  133.  redderem  vel  reddere  ||  137.  Ille 
vel  Illi  II  138.  j)ulchre  vel  pulchere  ||  139.  tute  iam:  corr 
Scal  II  141.  quomeae  vel  eumaee  |  concreditum  sim:  corr  Ca  \\ 
145.  posiueris  vel  posueris  ||  147.  identiclem  vel  itidentidem  || 


12, 111— 136  [135— A]      TRINVMMVS  11 

<(ME.>  Ausciilto  siquid  dicas.     CA.  Si  taceas,  loquar. 
Quoniam  hinc  est  profectu<fru)>s  peregre  Charmides, 
Thensaiirum  demonstrauit  mihi  in  hisce  aedibus,    150 
Hic  in  conclaui  quodam  —  sed  circiiraspice  — 
<(]VrE.>    Nemost.      CA.    nummonim    Philippeum    ad 

tria  milia. 
Id  solus  solum  per  amicitiam  et  per  fidem 
Flens  me  obsecrauit  suo  ne  gnato  crederem 
Neue    quoiquam,    unde    ad    eum    id    posset   perma- 

nascere.  155 
Nunc  si  nie  huc  saluos  reuenit,  reddam  suom  sibi: 
Siqmd  eo  fuerit,  certe  illius  filiae 
Quae  mihi  mandatast  habeo  dotem  |  linde  dem, 
Vt  eam  in  se  dignam  condicionem  cdnlocem. 
<]VIE.)>  Pro  di  inmortales,  uerbis  paucis  quam  cito   160 
Aliiim  fecisti  me:  alius  a<(d^  te  ueneram. 
Sed  ut  occepisti,  perge  porro  prdloqui. 
<CA.)>  Quid  tibi  ego  dicam,   qui  illius  sapientiam 
Et  meam  fidelitatem  et  celata  omnia 
Paene  ille  ignauos  funditus  pessiim  dedit?  165 

<^]yiE.)>  Quidiim?     CA.  Quia,  ruri  diim  sum  ego  unos 

sex  dies, 
M.e  apsente  atque  insciente,  inconsultii  meo, 
Aedis  uenalis  hasce  inscribit  Ktteris. 
<(]\IE.)>  Adesuriuit  [magis]  et  inhiauit  acrius 
Lupus:  obseruauit  diim  dormitare[n]t  canes:  170 

Gregem  liniuorsum  uohiit  totum  auortere. 
<(CA.)>  Fecisset  edepol,  ni  haec  praesensisset  canes. 
Sed  niinc  rogare  ego  uicissim  te  uolo: 


149.  add  Scal  ||  150.  demonstrauit  mihi  vel  mihi  demon- 
strauit  ||  151  sq.  distinximiis  \  circumspice  rel  circum  ispice 
ad  vel  at  |  milia  vel  millia  ||  155.  permanescere  ||  157.  certo:  corr 
Bo  II  158.  mandata  si:  con-  Ca  ||  162.  occepisti  vel  occipisti  || 
165.  pessum  vel  spessum  ||  166.  ruri  No7}ius:  rure  j  sum  ego 
{sic  Nonius)  vel  ego  [  unos  vel  uno  ||  167  sq.  inconsulto  me 
et  inscribsit  Nonius  \\  169.  add  Ca  j  del  JRi  \  inhiauit  vel  in- 
ebriauit   ||    170.  del  Lainb   \\    172.  add  Ca    \\ 


12  PLAVTI  I  2,  137—158  [A] 

Quid  fiiit  officium  meum  me  facere?  fac  sciam: 
Vtrum  mdicare  me  e£  thensaurum  aequdm  fuit     175 
Aduorsum  quam  eius  me  opsecrauisset  pater? 
An  ego  alium  dominum  paterer  fieri  liisce  aedibus? 
Qui  emisset,  eius  essetne  ea  peciinia? 
Emi  egomet  potius  aedis:  argentum  dedi 
Thensauri  causa,  ut  saluom  amico  traderem.         180 
Neque  adeo  liasce  emi  milii  nec  ussurae  meae: 
Illi  redemi  russum,  a  me  argentiim  dedi. 
Haec  siint:  si  recte  seii  peruorse  facta  sunt, 
Ego  me  fecisse  cdnfiteor,  Megardnides. 
Em  mea  malefacta  [,  em  meam  auaritiam  tibi.     185 
Hasce  mihi  propter  res  malas  famas  ferunt. 
<(ME.)>  Uavaai:  uicisti  castigatorem  tuom. 
Occlusti  linguam:  nil  est  quod  respdndeam. 
<(CA.)>  Nunc  ego  te  quaeso  ut  me  dpera  et  consilid" 

iuues 
Commiinicesque  hauc  mecum  meam  proumciam.     190 
(ME.y  PolKceor  operam.     CA.  Ergo  ubi  eris  paulo 

pdst?    ME.  Domi: 
Numquid  uis?     CA.   Cures   tuam   fidem.      ME.  Fit 

sedulo. 
Sed  quid  ais?     CA.  Quid  uis?    ME.  "^bi  nunc  adu- 

lescens  habet? 
<CA.)>  Posticulum  hoc  recepit,  quom  aedis  uendidit. 
<^ME.)>  Istilc  uolebam  scire:  i  sane  minciam.        195 


174.  FAC:  face  ||  185.  Vtrum  {sic  A)  vel  Virum  ||  176.  OBSE- 
CRAUISSE  {et  T  s.  V.)  II  177.  hisc  vel  hisce:  His(i;eZ  c)  ||  181.  HA- 
SCEMI  I  USSURAE:  usurae  II  182.  euksum  II  183.  dist  Bergkius  \ 
siRECTE:  seu  rscte  I  PEKUOESAE  ||  184.  EGOME:  Egomet  II 
185.  Em  (sic  A)  vel  Hem  (bis)  \  meamauaeimeamtibi  ||  186. 
HASCEMiHi:  Hasciue  me  |  malaS:  maledictas  ||  187.  TTAYCAI: 
Pausa  II  188.  QUOD:  qui  ||  191.  4:j:eego  et  #domi:  ergo  et 
domi  (corr  Ca)  ||  192.  cuees:  cur  est  |  fiet  ||  194.  recipit 
{item  Gellius  ex  eoque  Nonius  qui  recepit  alt.  loco)  \  cum 
{sic  A,  GelUusque  et  Nonius)  vel  quam  |  uendedit:  uenderet 
Nonius  alt.  loco  {alt.  uendidit  ex  Gellio)  ||  195.  uolebat  vel 
uolebam  {sic  A)  || 


I  2,  159-183  [A]  TRINVMAIVS  13 

Sed   quid  ais,   quid  nunc  uirgo?  nempe  apud  test? 

CA.  Itast 
luxtaque  eam  curo  cum  mea.     ME.  Recte  facis. 
<(CA.)    Numquid  prius   quam   abeo   me    rogaturu's? 

ME.  Vale. 

Nil  est  profecto  stitltius  neque  stolidius 

Neque  meudaciloquiiis  neque  argutiim  magis        200 

Neque  cdnfidentiloquius  neque  peiiurius 

Quam  urbani  adsidui  ci^ues  quos  scurras  uocant. 

Atque  egomet  me  adeo  ciim  illis  una  ibidem  traho: 

Qui  illoram  uerbis  falsis  acceptor  fui, 

Qui  omnfa  se  simulant  scire  neque  quicquam  sciunt.  205 

Quod  quisque  in  animo  habet  aut  habiturust  sciunt: 

Sciunt  ■'"id  quod  in  aurem  rex  reginae  dixerit: 

Sciunt  quod  luno  fabulatast  cum  loue: 

Quae  neque  futura  neque  sunt,  tamen  illi  sciunt. 

Falsdn  an  uero  laiident,  culpent  quem  uelint,       210 

Non  fldcci  faciuut,  dum  illud  quod  kibeat  sciant. 

Onmis  mortalis  hunc  aiebant  Calliclem 

Indignum  ciuitate  [h]ac  sese[t]  uiuere, 

Boms  qui  hunc  adulescentem  euortisset  suis. 

Effo  de  edrum  uerbis  famigeratoram  msciens       215 

^        .        .  .  .  . 

Prosflui  amicum  castigatum  inndxium. 

Quod  si  exquiratur  usque  ab  stirpe  auctdritas, 

Vnde  quidquid  auditum  dicant:  nisi  id  appareat, 

Famigeratori  res  sit  cum  damno  et  malo: 

Hoc  ita  si  fiat,  piiblico  fiat  bono.  220 


196.  APUT  I  ITAST:  ita  es  II  198.  nhmquit:  Num  I  roga- 
turus:  corr  Lamb  ||  199.  stultius  {sic  A)  vel  stulticius  ]  sto- 
liiDUS  II  200.  adeoargutum:  II  201.  PEiruKrus:  periurius  || 
202.  QUOSCUHRAS  II  205.  XEQ-:  nec  vel  ne  ||  206.  ha.bitu- 
BUST:  habiturusi  vel  habitaturi  ||  208.  itemsciuxt  |  est:  si  11 
209.  sunt:  facta  sunt  j|  210.  falson  an  (sic  A)  vel  falso  nam  |j 
211.  FLACCi  I  i{vel  E,  non  l^ubeaxt  ||  213.  hac  esset:  haece- 
sciET:  corr  Gul  |l  214.  euortissetomnibus  ||  215.  De  eorum 
uerbis  vel  de  uerbis  eorum:  deobumuerbis     |     rxsciENS:  in- 

SCius     II     217.   EXEQUIEATUR     ||     219.   RES:   re  || 


14  PLAVTI     I  2, 184. 185 ;  II 1,  1—11  [A] 

Pauci  sint  faxim  qui  sciant  quod  nesciunt, 
Occliisioremque  liabeant  stultiloquentiam. 


AOTYS   II 

LYSITELES 

ADVLESCENS 

Multas  res  simitu  in  med  corde  udrso, 
Multum  in  cogitando  doldrem  indipiscor. 
Egomet  me  coquo  et  macero  et  defetigo:         225 
Magister  mihi  exercitdr  animus  nunc  est. 
Sed  hdc  non  liquet  neque  satis  cogitatumst, 
Vtram  potius  harum  mihi  artem  expetessam, 
Vtram  aetati  agiindae  arbitrer  firmidrem: 
Amdrin  me(dy  au  rei  opsequi  potius  par  sit.    230 
Vtra  in  parte  plus  sit  uoluptatis  uitae 
Ad  aetatem  agiindam, 
De  hac  re  mihi  satis  haii  liquet:  nisi  hdc  sic  faciam, 

opihor, 
Vt  utramque  rem  simul  exputem,  iudex  sim  reusque 

ad  eam  rem. 
Ita  faciam:  ita  placet.     omnium  primum  235 

Amdris  arteis  eloquar,  quem  ad  mddum  |  expediant. 
Numquam  amor  quemquam  nisi  cupidum  hominem  237* 

221.  SINT:  sini    ||    223.  Multas  {sic  A)  vel  Multa   1   simitu 
{sic  A)  vel  similes   |  cobdemeo    ||    224.  multa  |  indispicor  11 

225.  COQUO:  coquo  quo    ]    defetigo:   defecigo  vel  defectigo  || 

226.  NUNC:  hunc  ||  227.  neque  etiam  A  |  est:  si  ||  229.  Vtram 
{sic  A)  vel  Vtra  in  |  agendae  |  arbitrer  {sic  A)  vel  arbitres  || 
230—232.  duo  v.  svmt  in  A  {—  parte)  et  B  (—  par  siet)  ||  230.  add 
Sey  I  siT:  siet  ||  231.  situoluptatis  :  uoluptati  sit  ||  232.  aeta- 
tem  agundam  {sic  A)  vel  aetate  agunda  |  dist  Vss  \\  233.  hau 
{sic  A)  vel  haud  |  SIC:  si  ||  234.  ututramq-:  Vtramq»  ||  236.  SE- 
expediant  II  237».  sic  A:  duo  v.  in  B  (—  quemquam)  || 


II  1,  11—24  [A]  TRINVMMYS  15 

Postulat  se  in  plagas  comcere:  237'' 

Eds  cupit,  eos  consectatur,   subdole  [blanditur]  ab  re 

cdnsulit: 
Blandiloquentulus,  harpago,  mendax,  239* 

Cuppes,  auarus,  elegans,  despoliator,  239^ 

Latebricolarum  hominum  corrumptor, 
■^Blandus  inops,  celatum  indagator. 
Nam  qui  amat  quod  amat  quom  extemplo       242* 
Sauiis  sagittatis  perculsust,  242^ 

Ilico  res  foras  labitur,  liquitur. 
'Da  mihi  hoc,  mel  meum,  sf  me  amas,  si  aiides'. 
Ibi  ille  cuculus:  'ocelle  mi,  fiat:  245 

Et  istuc  et  si  amplius  uis  dari  dabitur'. 
Ibi  illa  pendentem  ferit:  iam  amplius  drat: 
Ndn  satis  id  est  mali,  ni  amphus  etiam,    248. 249 
Qudd  ecbibit,  qudd  comest,  qudd  facit  sumpti. 
Ndx  datur:  dilcitur  familia  tdta, 
Vestiplica,    unctor,    aiiri  custos,    flabelliferae,   sandali- 

gerulae, 
Cantrices,  cistellatrices,  nuntii,  reniintii, 
Raptdres  panis  et  peni. 

Fit  fpse,  dum  illis  cdmis  est,  255* 

Indps  amator.  255^ 


238.  sic  A:  duo  v.  in  B  ( —  consectatur)  |  eospetiteos- 
SECTATDR  |  del  Rl  \  ab  {sic  A)  vel  ob  ||  239 — 251.  sic  B:  hinos 
compr  A  \\  239  sqq.  ictus  077iisimus  uhi  metra  incertiora  ||  239. 
elegans  {sic  A)  vel  eligans  |  despolator  ||  240.  coekumptor: 
corruptor  ||  242.  quiamatquodamatquam:  quam  acl  quod 
damat  {vel  clamat)  quam:  coit  Bo  \  SAUliS:  sauis  |  sagittatis 
percussust:  pekculsusest  ||  243.  Ilico  {sic  A)  vel  Illico  || 
244.  simeaudessiamas  II  245.  cf.  ad  v.  239  sqq.  \  ABI  |  ocellE: 
occelle  II  247.  ielam  ||  249.  satiS:  sat  |  etiamamplius  || 
250.  QUODEBiEiT:  aut  sic  aut  quod  et  bibit  Nonius  {corr  3Ier- 
cerus):  quo  debebit  |  sumptui  ||  252 — 260''.  septem  v.  sunt  in  A 
( —  sandaligerulae  —  peni  —  ego  —  eget  —  places  —  bibere), 
novem  in  B  { —  flabelliferae  —  cistellatrices  —  ]3eni  —  ama- 
tor  —  et  rectilo  —  parui  —  utor  —  bibere)  ||  252.  uestispica: 
uestispici  Nonius:  uestiplice:  corr  Ei  cum  glossis  \  sandalio- 
Gekulae  II 


16  PLAVTI  11  1,  -24—37  [A] 

Haec  ego  quom  cum  animo  med  reputo, 
Vbi  qui  eget,  quam  preti  sft  parui, 
Apage  te,  amor,  non  places,  nil  te  utor. 
Quamquam  illud  est  dulce,  esse  et  bibere, 

Amor  amara  dat  tamen  260* 

"*^Satis  quod  aegre  sit.  260'' 

Fugit  forum,  fugat  suos  cognatos, 
Fugat  ipsus  se  ab  suo  contutu, 
Xeque  eum  sibi  amicum  udlunt  dici. 
Mille  modis  amor  iguorandust,  264* 

Procul  +adhibendust  atque  abstandus:  264^' 

Nam  qui  m  amorem  praeci^pitauit,  265* 

Peius  perit  qua[m]si  saxo  saliat.  265'' 

Apage  te  amor:  tuas  res  tibi  habeto. 
Amor,  milii  amicus  ne  fiias  umquam: 
Sunt  tamen  quos  miseros  maleque  habeas, 
Quos  tjfbi  obnoxios  fecisti. 

Certast  res  ad  frugem  adplicare  animum:      270 
Quamquam  ibi  animo  labos  grandis  capitur. 
Boni  sibi  haec  expetunt,  rem,  fidem,  honorem, 
Gloriam  et  gratiam:  hdc  probis  pretiumst. 
Eo  mi!hi  magis  lubet  cum  prdbis  potius 
Quam  cum  mprobis  uiuere  uanidicis.  275 


256.  QUUMCUMANUMOMEOREPUTO :  cum  ago  cum  meo  animo 
■et  reculo  {vel  rectilo)  ||  258.  plageS;  palages  vel  pagales  (corr 
B^)  II  259.  dist  Ri  \\  260.  tameN:  tibi  ||  261—272.  sic  B:  binos 
compr  A  ||  261.  eugitsuos:  fugat  uos  ||  262.  ipsussemab:  ipse 
se  a  II  263.  eum  {sic  A)  vel  enim  eum  ||  '2,&^^.  ignorandust  {sic  A) 
vel  ignorandum  est  ||  264^.  adhibendusatq-  |  abstandust: 
ab(weZ  ap)tinendus  ||  265.  amokeM:  amore  |  del  Lindemannus  \\ 
266.  ATTAreTE:  Apace  sis  (apage  sis  D*  cum  Donato,  ut  vid)  \ 
habetO:  habe  ||  267  sq.  amicusmihinefuassunttamen  ||  270. 
cf.  ad  V.  239  sqq.  \  certaestrks:  Certunst  j  applicare  {sie  A) 
vel  adplicare  ||  271.  ibilabos  ||  272.  boni:  Bonis  ||  273—275. 
sic  B:  duo  V.  sunt  in  A  { —  lubet)  ||  274.  mahi  {et  i  s.  v.)  |i 


II  2,  1—15  [A]  TRDSrVMMVS  17 

PHILTO.      LYSITELES 

SEXEX        ADYLESCENS 

PH.  Qu6  illic  homo  foras  se  penetrauit  ex  aedibus? 

LY.  Pate'r, 
Adsum:  impera  quiduis: 

Neque  tiloi  ero  iu  mora  neque  latebrose  278* 

Me  aps  tud  conspectu  occultabo.  278^ 

PH.  Feceris  par  tuis  ceteris  factis, 
Patrem  tuom  si  percoles  per  pietatem.  280 

Ndlo  ego  cum  luprobis  te  uiris,  gnate  mi, 
Neque  m  uia  neque  m  foro  necullum  sermonem  exsequi. 
Ndui  ego  hoc  saecukim  mdribus  quibus  sit: 
Mahis  bonum  malum  esse  uolt,  ut  sit  sui  simiHs: 
Turbant,  miscent  mores  mah,  rapax,  auarus,  muidus:  285 
Sacriim  profanum,   pubUcum  priuatum  habent,   hiulca 

gens. 
Haec  ego  doleo,  haec  sunt  quae  me  excruciant,  287* 
Haec  dies  noctis   cantd  tibi  ut  caueas.  287^ 

Quod  manu  non  queunt  tangere,  tantum  fas  habent  quo 

manus  apstmeant: 

Cetera  rape,  trahe,  fuge,  late:    lacrumas  haec  mihi, 

quom  uideo,  eKciunt,  289.  290 

Quia  ego  ad  hoc  genus  hominum  dilraui.    quin  prius 

me  ad  pluris  penetraui?       290.  291 

Nam    hi   mdres   maiorilm   laudant,    eosdem    lutitant 

quos  cdnlaudant. 

276 — 280.  sic  B  {sed  v.  276  —  aedibus);  hinos  compr  A  \\ 
276.  fortasse  penetrauit  aedibus  Nonius  \  paeneteauit  |  PH. 
B  II  277.  QUIDUIS:  quod  uis  ||  278.  CONSPECTU:  conspectus  II 
279.  par  tuis  {sic  A)  vel  partius  ||  282.  nequi.loi:  uUum:  corr 
Bergliius  \\  283.  saeclum  |  quibuset  ||  286.  hiutga  ||  "287=*^. 
sic  B :  compr  A  \  quaeme  :  quem  |  ^'OCTES  :  noctesque  |  canto 
tibi  {sic  A)  vel  tibi  canto  ||  288.  quaeunt  |  abstineant  {sic  A) 
vel  aptineant  ||  289—291.  sic  A:  quatuor  v.  siuit  in  B  { —  la- 
crumas  —  eliciunt  —  prius)  ||  289.  quom:  quon  vel  cum  || 
292.  latitant  quos  conlaudant  [sic  A)  vel  latitant:  corr  Ei  || 

Plavti  Comoediae  VII  2 


18  PLAVTI  II  2, 15-31  [A] 

BLTsce  ego  de  artibus  gratiam  facio, 
Ne[Ti]  cdlas  neue  inbuas  mgenium. 
Meo  modo  et  mdribus  ui^uito  autiquis:  295 

Quae  ego  tibi  praecipio,  ea  facito. 
Nil  ego  istos  moror  faeceos  mdres, 
Turbidos,  quibus  boni  dedecorant  se. 
Haec  tibi  si  mea  imperia  capesses,  multa  bona  in  pec- 

tore  cdnsident.         299. 300 
LY.   Semper  ego   usque   ad  hanc  aetatem  ab  meunte 

adulescentia 
Tuis  seruiui  seruitutem  imj)eriis  [et]  praeceptis,   pater. 
Pro  mgenio  ego  me  liberum  esse  ratus  sum,  pro  im- 

perid  tuo 
Meum  animum  tibi  seruitutem  seraire  aequom  censui. 
<(PH.)>   Qui  homo   cum  animo   inde   ab  ineunte  aetate 

depugnat  suo^  305 

Vtrum    itane    esse    mauelit    ut    eum    animus    aequom 

censeat, 
An  ita  potius  lit  parentis  eum  esse  et  cognati  uelint: 
Si    animus  hominem  pepulit,   actumst,    animo    serait, 

ndn  sibi: 
Si  ipse   animum  pepuKt,   dum  uiuit^   uictor  uictorum 

cluet. 
Tu  si  animum  uicisti  potius  quam  animus  te,  est  quod 

gaildeas.  3io 

Nimio  satiust  ut  opust  te  ita  esse  quam  ut  animd  lubet. 
(Qui  animum  uincunt  quam  quos  animus  semper  pro- 

biores  cluent.) 

203  sq.  comx>r  AB  \  Hisce  ego  te:  hisegote:  corr  Bo  |  del 
Herm  \  neue:  neuc  vel  neu  ||  295  sq.  sic  B:  compr  A  \  peae- 
CIPIOEA:  praecipito  et  ||  297  sq.  comf^-  AB  \  faeceoS:  fac 
eos  I  tdrbidoS:  et  turbidos  |  bonis  ||  299  sq.  bona  (s^c  J.)  wZ  bo  11 
302.  TUIS:  Tui  I  del  Bo  ||  305.  iueunte  {sic  A)  vel  ineunti  || 
306.  itanE:  id  itane  ||  308.  hominum  vel  hominem  {sic  A)  | 
PEPULITACTUMEST:  perpulit  actumsi  I  SERUIT:  seruauit  |1  309. 
uiCTOKUiETUTUM  ||  311.  UT:  ui  |  iubet  (item  A)  II  312.  secl  Bi  \ 

QUAMQUIANIMOS  |  CIUENT:    cluentis  || 


II  2,  3-2—48  [A]  TRINVMMVS  19 

LY.   Istaec   ego   mihi   semper  liabui  aetati  integumen- 

tiim  meae, 
Ne  penetrarem  me  usquam,   ubi  esset  damni  concilia- 

bolum,  314 

Ne  noctu  irem  obambulatum  neu  suom  adimerem  alteri. 
Ne[u]  tibi  aegritiidinem,  pater,  parerem,  parsi  sedulo: 
Sarta  tecta  tiia  praecepta  usque  habui  mea  modestia. 
<^PH.)>  Qui^d  exprobras  bene  quod  fecisti?   tibi  fecisti, 

non  mihi: 
Mihi  quidem  aetas  actast  ferme,  tua  istuc  refert  maxume. 
[PH.]   Is  probast,   quem  paenitet  quam  probus  sit  et 

frugf  bonae:  320 

Qui   ipsus  sibi  satis  placet,  nec  prdbus  est  nec  frugi 

bonae : 
Qui  ipsus  se  contemnit,  in  eost  indoles  indiistriae: 
Benefacta  benefactis  ahis  pertegito,  ne  perpluant. 
LY.  Ob  eam  rem  haec,  pater,  aiitumaui,  quia  res  quae- 

damst  quam  uolo 
Ego  me  aps  te  exorare.     PH.  Quid  id  est?   dare   iam 

ueniam  gestio.      325 
LY.    Adulescenti    huic    genere    summo,    amico    atque 

aequali  meo, 
Minus  qui  caute  et  cdgitate  suam  rem  tractauit,  pater, 
Bene  uolo  ego  illi  facere,  si  tu  ndn  neuis.    PH.  Nempe 

de  tuo? 
LY.  De  meo:   nam   qudd  tuomst  meumst,   dmne  me- 

umst  autem  tuom. 

313.  Istaec  (sic  A)  vel  Istae  |  integumentum:  tegumen- 
tum  II  314.  esset  (sic  A)  vel  ee  |  conciliitabulu  ||  315. 
NEU:  Ne  vel  Nei  ||  316.  del  Bo  \  parerem  {sic  A)  vel  parere  || 
318.  dist  Ri  II  319.  actaestferme:  acta  si  fert  me  (acta 
ferme  est  Cicero)  \\  320.  paenitet:  non  penitet  ||  321.  soU 
habent  AB   \    IPSUS:  ipsius    ||    324.  quaedamest:  quae  dant  11 

325.  ate  I  dareiamueniam:  ueniam  dare  iam  {vel  iam  dare)  j| 

326.  adulescente  I  aequali  {sic  A)  vel  aquali  ||  328.  uoloilli  | 
nisitunonuis  (neuis  etiam  gloss.  Pl.)  \  nempe:  nepe  ||  329. 
tuumestmeumest  :  tuum  sim  meum  si  {vel  sim)  |  omnemeum- 

esT:   omne  meusi  vel  omne  meu  si  || 


20  PLAVTI  II  2, 49-63  [A] 

PH.  Quid  is?  egetue?  LY.  Eget.  PH.  Habuitne  rem? 
LY.  Habuit.  PH.  Qui  eam  per- 
didit?  330 

Piiblicisne  adfinis  fuit  an  maritumis  negotiis? 
Mercaturan  an  uenalis  habuit,  ubi  rem  perdidit? 
LY.  Nil  istorum.    PH.  Quid  igitur?     LY.  Per  comita- 

tem  edepdl,  pater: 
Praeterea  aliquantum   animi   causa  in    deliciis   disper- 

didit. 
<PH.)>    Edepol    hominem    praemandatum    ferme   fami- 

liariter:  335 

Quiquidem  nusquam  per  uirtutem  rem  confregit  atque 

eget. 
Nil  moror  eum  tibi  esse  amicum  cum  eius  modi  uir- 

tiitibus. 
<(LY.>  Quia  sine  omni  malitiast,  tolerare  ei[us]  egesta- 

tem  uolo. 
<(PH.>  De  mendico  male  meretur  qui  ei  dat  quod  edit 

aiit  bibat: 
Nam  et  illud  quod  dat  perdit  et    illi  prodit  uitam  ad 

miseriam.  340 

Non  eo  haec  dico,  quin  quae  tu  uis  ego  uelim  et  fa- 

ciam  lubens: 
Sed  ego   hoc   uerbum   quom  illi  quoidam  dico,   prae- 

monstrd   tibi, 
^"t  ita  te  aliorum  miserescat,  ne  tis  alios  misereat. 
<(LY.)>    Deserere   illum   et   deiuuare  in  rebus  aduorsis 

pudet. 

330.  PH.  habuit  LY.  B  ||  332.  meecaturanan:  Mercatu- 
ramne  an  (mercaturam  eam  Nonius)  ||  333.  istorum  {sic  A)  vel 
storum  II  335.  pkaemandatum  :  praedicatum  |  fermeet  || 
336.  quiquidem:  Quid  quide  ||  338.  omne  |  malitiaeS;  malitia 
si  I  egestatem  eius  vel  eius  egestatem  (sic  A) :  del  Mi  ||  339.  edat 
Lactantius  \  aut:  aut  quod  ||  340.  et  illud  etiam  Lactantius: 
illud  Servius  \  perit  Lactantius  \  prodit  (item  Servius):  producit 
{item  Lactantius)  \\  341.  haec  et  quin  {sic  A)  vel  hoc  et  quam  || 
342.  praemonstro  {sic  A)  vel  praemostro  ||  343.  misebescat- 
netisalioS:  miseres  cane  {vel  caue)  tui  alius  || 


II  2,  64—80  [A]  TRENVMMYS  21 

<PH.)>  P61  pudere  quam  pigere  praestat  totidem  Ktteris. 
(hY.y  Edepol  deum  uirtilte  dicam,  pater,  et  maiorum 

et  tua  346 

Miilta  bona  bene  parta  habemus:  bene  si  amico  feceris, 
Ne  pigeat  fecisse:  ut  potius  piideat,  si  non  feceris. 
<PH.)>   De  magnis   diuitiis   siquid   demas,   plus  fit  an 

minus  ? 
<LY.>   Mmus,  pater:   sed  ciui   inmuni   scin  quid  can- 

tari  solet?  350 

*Qu6d  habes  ne  habeas   et  illuc   quod  n6n  habes  ha- 

beas,  malum, 
Quandoquidem  nec  tibi  bene  esse  p6te  pati  neque  alteri.' 
<^PH.)>    Scfo    equidem    istuc    ita    solere    fieri:    uerum, 

gnate  mi, 
Is  est  immimis  quoi  nil  est  qui  munus  fungatiir  suom. 
<(LY.)>   Deiim  uirtate  habemus  et  qui  n6smet  utamiir, 

pater,  355 

Et  aliis  qui  comitati  simus  beneuolentibus. 
^H.)>  N6n  edepol  tibi  pernegare    p6ssum    quicquam 

quod  uelis: 
Qu6i[us]  egestatem  tolerare  uis?  loquere  audacter  patri. 
<^LY.)>  Lesbonico  huic  adulescenti,  Charmid<(a)>i  filio, 
Qui  illic  habitat.    PH.  Quin  comedit  qu6d  fnit,   quod 

n6n  fuit?  360 

<^LY.^  Ne  6pprobra,  pater:  miilta  eueniunt  h6mini  quae 

uolt,  quae  neuolt. 

345.  Pol  {sic  A  et  Nonius)  vel  Pob  ||  346.  uiktute:  uir- 
tutem  II  347.  partahabesius  :  paria  habeamus  ||  349.  quit  I 
AN:  ani  II  350.  immuniscix:  inmuni  inmunificos  scis  |  quit  || 
351.  UiLUCQUODNOX:  illud  quocl  nunc   non    |     habeasuelim- 

MALUM     II     352.    QUAXDOEQUIDEM     |     POTE:   potes    |    NEQ- :   nec   || 

354.  MUXUS:  minus  ||  357.  quidquamuelis  ||  358.  Cuius 
(item  A):  corr  Bi  duce  Mureto  \  eloqueeepatriaudacter  || 
359.  CHAEMIDI:  cliaramide:  corr  Scal  \\  360.  quiaillic  |  quin: 
qui  I  FUIT:  fui  II  361.  expeobeapateemala  I  MULTAEUENIUKT  : 
multe  ueniunt  |  quae  (bis):  qui  et  que  vel  qui  |  nonuolt  (ne- 
uult  etiain  gloss.  Pl.)  \  post  hunc  v.  A  habet  v.  369^  reliqui  v.  369. 
368.-  trai  Ac  \\ 


22  PLAVTI     II  2,83—88.  82.  81.  89—96  [A] 

<^PH.)>  Mentire  edepol,  gnate,  atque  id  uunc  facis  haud 

consuetudine. 
Nam  sapiens  quidem  pol  ipsus  fmgit  fortunam  sibi: 
Ed  non  multa  quae  neuolt  eueniimt,  nisi  fictor  malust. 
<LY.>  Multa  illi  opera  opiist  ficturae  qui  se  fictorem 

probum  365 

Vitae    agundae    esse    expetit:    sed   bic   admodum   adu- 

lescentulust. 
<PH.)>  Ndn  aetate,  uerum  ingenio  apiscitur  sapientia. 
Sapienti  aetas  cdndimentum,  +sapiens  aetatf  cibust. 
Agedum  eloquere,   quid   dare   illi  niinc  uis?     LY.  Nil 

quicquam,  pater: 
Tu  modo  ne  me  prdhibeas  accipere,  siquid  det  mihi.   370 
<(PH.>  An  eo  egestatem  e(iy  tolerabis,  siquid  ab  illo 

acceperis? 
<(LY.>  Ed,  pater.    PH.  Pol  ego  istam  uolo  me  rationem 

edoceas.     LY.  Licet. 
Scm  tu   illum   quo   genere  natus   sit?    PH.   Scio,  ad- 

prime  probo. 
<LY.>   Sdror  illist  adiilta  uirgo   grandis:    eam    cupid, 

pater, 
Ducere   uxorem    sine   dote.     PH.   Sme    dote    uxorem? 

LY.  Ita,  375 

Tua  re  salua:  hoc  pacto  ab  illo  siimmam  inibis  gratiam. 
Neque  commodius  lillo  pacto  ei  pdteris  auxiliarier. 


362.  iT  i  AUT    II    363.  IPSUS:  ipse    ||    364.  eonon:  eo  ne  | 

SISI   (et   N   S.  V.)  I  MALUST:    inaluS    siet     II     365.    MULTAILLI:    Mul- 

tas  I  opus:  multust:  corr  Stu  ||  366.  agundaeesse-  agendae 
esse  vel  esse  agendae  |  expetit:  expetis  |  adulescentulust: 
adulescentulus  vel  aduluscentulus  ||  367.  aetate:  aetatem  | 
apiscitub:  adipiscitur  ||  368.  hoc  loco  hahet  A:  post  v.  361  re- 
liqui{ubi  vide)  \  sapienti:  Sapientia  |  condimentum:  condimen- 
tum  si  I  cibust:  cibumst  ||  369.  Agedum  {sic  A)  vel  Agidum  | 
QUOD  I  nunc  uis  {sic  A)  vel  nuntius  |  nihilquicquam:  nihili 
quiquam  |i  370.  QfiT  ||  371.  E:  et:  corr  Bo  duce  Ca  \  tolerabilis 
(sic  A)  vel  tolerabis  |  quit  ||  373.  apkimeopeobo  ||  374.  ad- 
UITA  li  375.  4I.SINE  et  ^JiiTA:  sine  et  ita  ||  376.  summaminibiS: 
inibis  summam    ||    377.  auxiliaeer  i| 


112,97-110;  3,1.2  [A]     TRINVMMVS  23 

<PH.>  Egoue  iudotatam  te  uxorem  ut  patiar?    LY.  Pa- 

tiuudiimst,  pater: 
Et  eo  pacto  addideris  uostrae  lepidam  famam  familiae. 
<PH.)>  Multa  ego  possum  ddcta  dicta  [et]  quamuis  fa- 

cuude  loqui:  380 

Historiam  ueterem  atque  antiquam  haec  mea  senectus 

sustiuet. 
Verum  ego  quaudo  te  et  amicitiam  et  gratiam  in  no- 

stram  domum 
Video  adlicere,  etsi  aduorsatus  tibi  fui,  istac  iiidico: 
TilDi  permitto,  posce,  duce.    LY.  Di  te  seruassmt  mihi: 
Sed  adde   ad   istam  gratiam  unum.     PH.  Quid  id  est 
autem  luium?    LY.  Eloquar:     385 
Tiite   ad  eum  adeas,  tiite  concilies,^  tiite  poscas.     PH. 

Eccere. 
<1jY.>  Ni^mio  citius  transiges:  firmum  dmne  erit  quod 

tu  egeris. 
Grauius   tuom   erit   linum   uerbum   ad   eam  rem  quam 

centiim  mea. 
<(PH.>   Ecce   autem   in    benignitate    [hoc]   repperi   ne- 

gdtium: 
Dabitur  opera.     LY.  Lepidus  uiuis.    haec   sunt  aedes, 

hic  habet:  390 

Lesbonicost  ndmen.  age  rem  cura:  ego  te  opperiar  domi. 


PHILTO 

SENEX 


Non  dptuma  haec  sunt  neque  ut  ego  aecum  censeo: 
Verum  meliora  siint  quam  quae  deterruma. 


378.    EGONE:    EgO    |    INDOTATAMUXOEEM     |     PATIUNDUMST: 

patiundum  si  ||  379.  NOSTEAE:  nostra  |1  380.  DOCTE  |  del 
Fritzschius  \\  383.  tibi:  si  tibi  |  iudico  {sic  A)  vel  iudicio  || 
385.  QUIDESX  II  387.  OMNE:  oninem  ||  388.  tuumerit:  erit 
tuum  II  389.  del  Scal  ||  391.  agerem  {sic  A)  vel  agere  |  cueam  | 
oppeeiam:  operiar   ||    392.  ut  ego  {sic  A)  vel  ego  ut  || 


24  PLAVTl       II  3,  3—10;  4,  1—10  [A] 

Sed  hoc  imum  consolatur  me  atque  animum  meum, 
Quia  qui  nil  aliud  msi  quod  sibi  soli  placet        395 
Consulit  aduorsum  filium,  nugas  agit: 
Miser  ex  animo  fit,  factius  nilo  facit. 
Suae  senectuti  is  acriorem  hiemem  parat, 
Quom  illam  mportunam  tempestatem  cdnciet. 
Sed  aperiuntur  aedes  quo  ibam:  commodum         400 
Ipse  exit  Lesbonicus  cum  serad  foras. 


LESBOISriCVS.      STASIMVS.      PHILTO 

ADVLESCEKS  SERVOS  SENEX 

LE.  Minus   quindecim   dies  sunt,   quom   pro  hisce  ae- 

dibus 
Minas  quadraginta  accepisti  a  Callicle: 
Estne  hdc  quod  dico,  Stasime?     ST.  Quom  considero^ 
Memim'sse  uideor  fieri.     LE.  Quid  factumst  eo?       405 
ST.  Comessum,   expotum,  exu<^nc)>tum,   elotum  in  ba- 

lineis: 
Piscator,  pistor  apstulit,  lanii,  coqui, 
Holitores,  myropolae,  aucupes:  confit  cito: 
Non  hercle  minus  diudrse  distrahitur  cito, 
Quam  si^  tu  obicias  fdrmicis  papauerem.  410 

LE.  Minus  hercle  in  istis  rebus  sumptumst  sex  minis. 
ST.  Quid,  qudd  dedisti  scdrtis?    LE.  Ibidem  una  traho. 


394.   unum  consolaturum  {vel  consulaturu)  me:   meuntjm- 
CONSOLATUR    ||    395.  ALiUT    ||    397.  factius  (sic  A)  vel  faetius  || 
398.  is  acriorem  (vel  aeriorem):  aceiorem    ||    400.  comisiodum: 
commocle     ||     402.  cum  vel   qm:   quam    |    hisceaedibus  :   isce 
bibus    vel   iis    aedibus     ||     403.    callicle  (sic  A)  vel  callide 
404.  4t^QUM:  d[^  cum  vel  quom   ||    405.  memixisse:  meminesse 
406.  exesum  glossae  \  exutum:  exussuM:  corr  Gul  |  elutum 
409.  accessit  ex  A  \\  410.  an  si  formicis  obicias  Nonius  (quam 
si  tu   obicias   formicis  etiam  Charisius)     \\     411.  sumptumest: 
sumptun  si  |  minis  (sic  A)  vel  imns  vel  imiis  ||  412.  unam  || 


II  4,  11— 31  [A]  TRINVMMVS  25 

ST.  Quid,  qudd  ego  '•"defrudaui?    LE.  Em,  istaec  ratio 

maxumast. 

ST.  Non  tibi  illud  apparere,  si  sumas,  potest, 

Nisi  tu  inmortale  rere  esse  argentum  tibi.  415 

PH.  Sero  atque  stulte,  prius  quod  cautum  oportuit, 

Postquam  comedit  rem,  post  rationem  putat. 

LE.  Nequaquam  argenti  ratio  conparet  tamen. 

ST.  Ratio  quidem  hercle  apparet:  argentum  oi'x£rai. 

Minas  quadi-aginta  liccepisti  a  Callicle  420 

Et  ille  aedis  mancipio  aps  te  accepit?    LE.  Admodum. 

PH.  Pol  opino[r]  adfinis  ndster  aedis  uendidit. 

Pater  quom  peregre  ueniet,  in  portast  locus: 

Nisi  fdrte  in  uentrem  filio  com-epserit. 

ST.  Trapezitae  mille  drachumarum  01ympico[m],     425 

Quas  de  ratione  dehibuisti,  redditae. 

LE.  Nempe  quas  spopondi.     ST.  Immd  ^quas  dependi' 

Lnquito  427* 

[Qua  spdnsione  prdnuper  tu  exactus  es.]  427*^ 

Pro  illo  adulescente  quem  tu  esse  ai[ie]bas  diuitem. 

<LE.>  Factum.    ST.  X^t  quidem  illud  perierit.   LE.  Fac- 

tum  id  quoquest: 

Nam  niinc  eum  uidi  miserum  et  me  eiius  miseritumst.  430 

ST.  Miseret  te  aliorum,  tui  nec  miseret  nec  pudet. 

PH.  Tempust  adeundi.     LE.  Estne  hic  Philto  qui  ad- 

uenit? 

413.  defnidaui  vel  defraudaui  (sic  A)  \  E:NnSTAEC:  em  (vel 
hem)  ista  ||  419.  apparetercle  |  OIXeTAI  {item  Cicero):  oe- 
chetae  \\  420.  accepistine  ||  421.  makcipioabste  :  aps  te  man- 
cipio  II  422.  del  Ac  \\  423.  QUUM  |  portaesT:  porta  si  ||  424.  in- 
uenirem:  corr  Ca  (fort.  cum  A)  \  filio  {sic  A)  vel  filium  ]  con- 
{vel  cum)repserit :  correpserit  ||  425.  teapaizite  |  drachu- 
marum  vel  drahcumarum:  drachmaeum  |  olTmpicum  {item  A): 
corr  Valla  \\  426.  dehibuisti  {sic  A)  vel  debuisti  ||  427^.  quaS: 
qua  I  spopondi  {sic  A)  vel  spopndi  |  DEPENDii>fQuiTO :  dependit 
inquit  ||  42 7*^.  ante  v.  427^  habet  A:  secl  Bi  \  tute  ||  428. 
ESSEAiiEBAS:  aiebas  esse:  corr  Guy  1|  429.  add  Ca  \  #UT: 
ut  I  perierit  ST.  B  \\  430.  miserum:  miserium  |  ehusmiseri- 
TuaiST:  eius  miserum  unsi  ||  431.  tui:  cui  te  ||  432.  tem- 
PUSEST:  Tempusi  vel  Tempus  |  ST.  B  {in  ras)  \  fllto  || 


26  PLAVTI  II  4,  32-55  [A] 

Is  lierclest  ipsus.     ST.  Edepol  ne  ego  istiim  iielim 
Meum  fieri  seraom  cum  suo  peciilio. 
<(PH.>  Erum  atque  seraom  pliirumum  Philto  iubet  435 
Saluere,  Lesbonicum  et  Stasimum.     LE.  Di  duint 
Tibi,  Philto,  quaequomque  optes.     quid  agit  fflius? 
PH.  Bene  udlt  tibi.    LE.  Edepol  miituom  meciim  facit. 
<ST.)>    Nequam    i^llud  uerbumst  'bene  uolt',    nisi    qui 

bene  facit. 
[ST.]  Ego  quoque  uolo  esse  hl)er:  nequiquam  uolo.     440 
Hic  pdstulet  frugi  esse:  nugas  pdstulet. 
PH.  Meus  gnatus  me  ad  te  misit,  inter  te  atque  nos 
Adfmitatem  ut  cdnciharem  et  gratiam. 
Tuam  udlt  sororem  ducere  uxorem:  et  mihi 
Sententia  eademst  et  uolo.    LE.  Hau  noscd  tuom:     445 
Bonis  tuis  rebus  meas  res  inrides  malas. 
PH.  Homo  ego  sum,  homo  tu's:  fta  me  amabit  luppiter,- 
Neque  te  derisum  aduenio  neque  dignum  puto. 
Verum  hdc  quod  dixi  meus  me  orauit  filius, 
Vt  tuam  sororem  pdscerem  uxorem  sibi.  450 

LE.  Mearum  me  rerum  nduisse  aequomst  drdinem. 
Cum  udstra  nostra  ndn  est  aequa  factio: 
Adfmitatem  udbis  aham  quaerite. 
ST.  Satin  tu's  sanus  mentis  aut  animi  tui^ 
Qui  cdndicionem  hanc  repudies?  nam  illiim  tibi      455 
Ferentarium  esse  amicum  inuentum  intellego. 


433.  PH.  (in  ras)  edepol  B:  edepol  |  ne:  ni  ||  436.  duint 
{sic  A)  vel  dunt  ||  437.  quaequomque  vel  quae  quoniamque: 
QUAECDMQUE    ||    438.  tibi  :t|:  etiam  B    |    mutuum  mecum  {vel 

meum):    MECUMMUTUUM  ||  439.  NECQUAM  |  UEKBUMEST:   uerbum 

si  II  440.  ESSEUOLO  I  NEQUiQUAM:  nequidquam  |  uolo  (sic  A)  vel 
uolo  II  441.  nugas  postulet  (sic  A)  vel  nugas  postulat  ||  442.  te- 
ATQ-:  se  atque  ||  444.  uolt  vel  uol:  uult  ||  445.  eadem  si  (vel 
sim):  EADEST  |  HAU:  haud  II  446.  inrebusmeas  II  447.  estu  j 
iupiter  vel  iuppiter  {sic  A)  ||  448.  adueniO:  ueni  ||  449.  quod: 
ut  I  dixit  II  450.  poscerem  {sic  A)  vel  poscere  ||  451.  meee- 
BUM:  rerum  me  |  nouisse  {sie  A)  vel  mouisse  |  est:  si  ||  452. 
UESTKA:  uestris  II  454.  tusanuS:  tus  sanus  {corr  Bi)  \\  456. 
feeentaeium  {item  Varro):  ferentaneum  |  amicumesse  || 


II  4,  5G— 80  [A]  TRINYMMYS  27 

LE.  Abiu  hmc  dierecte?     ST.   Si  hercle  ire  occipiam, 

uotes. 
LE.  Nisi  quid  me  aliud  uis,  Philto,  respoudi^  tibi. 
PH.  Beufguiorem,  Lesbouice,  te  mihi 
Quam  uiiuc  experior  esse  coufidd  fore:  460 

Nam  et  stulte  facere  et  stiilte  fabularier, 
ytriimque,  Lesbouice,  iu  aetate  haii  bouumst. 
ST.  Verum  hercle   hic   dicit.     LE.   Ocuhim  ego   ecfo- 

diam  tibi, 
Si  uerbum  addideris.     ST.  Hercle  qui[u]  dicam  tameu: 
Nam  si  sic  uou  licebit,  luscus  dixero.  465 

<^PH.)>  Ita  tii  nuuc  dicis  ndu  esse  aequiperabiles 
Vostras  cum  uostris  factioues  atque  opes? 
LE.   Dicd.      PH.   Quid  nuuc?    si  in  aedem  ad  ceuam 

ueneris 
Atque  ibi  opuleutus  tiHji  par  forte  obuenerit: 
Adpdsita  cena  sit  popularem  quam  uocaut:  470 

Si  iUi  cougestae  siut  epulae  a  clueutibus, 
Siquid  tibi  placeat  qudd  illi  cougestiim  siet, 
Edisue  an  inceuatus  cum  opulento  accubes? 
LE.  Edim,  uisi  si  ille  udtet.    ST.  At  pol  ego,  etsi^  uotet, 
Edim  atque  ambabus  malis  expletis  uorem  475 

Et  qudd  illi  placeat,  praeripiam  potissumum: 
Neque  iUi  coucedam  quicquam  de  uita  mea. 
Verecuudari  uemiuem  apud  meusam  decet: 
Nam  ibi  de  diuiuis,  atque  humauis  cernitur. 
PH.  Rem  fabulare.     ST.  Ndu  tibi  dicam  dolo:  480 

Decedam  ego  illi  de  uia,  de  semita, 


457.  DiERECTE:  derecte    |    uoteS:    uotis    II    458.  respondi 
tibi  {sic  A)  vel  tibi  respondit    ||    462.  had:  haud     |     bontst  jj 

463.  Dico    I     ECFODiAiiTiBi:   effodiam  tibi  vel  tibi  effodiam  j( 

464.  QUIN':  quid  {corr  FT)  \\  466.  nunctu  |  essee  ||  467.  cum 
nosti  Noyims  \  opus  ||  469.  obuenekit:  utuenerit  ||  470.  ce- 
KASiT:  sit  cena  {vel  cena)  ||  472.  tibI:  illi  ||  473.  accubes 
(sic  A)  vel  accumbes  ||  474.  edim:  Edit  |  uetet:  uolet  ] 
PH.  B  I  etsiuotet:  etiamsi  uetet  |i  475.  magis  ||  476.  peae- 
BIPIAM:  prae  eripiam  ||  480.  LE.  praem  B  {et  PH.  non)  | 
FABULABISNOX  || 


28  PLAVTI  II  4,  81—105  [A] 

De  honore  populi:  ueriim  quod  ad  uentrem  attinet, 

Non  hercle  hoc  longe,  nisi  me  pugnis  uicerit. 

Cena  hac  aunonast  sme  sacris  hereditas. 

<^PH.)>  Semper  tu  hoc  facito,  Lesbonice,  cogites,      485 

Id  optumum  esse  tute  uti  sis  dptumus: 

Si  id  nequeas,  saltem  ut  dptumis  sis  prdxumus. 

Nunc  cdndicionem  hanc,  quam  ego  fero  et  quam  aps 

te  peto, 
Dare  atque  accipere,  Lesbonice,  te  uolo. 
Dei  diuites  sunt,  deds  decent  opulentiae  490 

Et  factiones:  uerum  nos  homiinculi 
+  Satillum  animae  qui  quom  extemplo  emisimus, 
Aequd  mendicus  atque  ille  opulentissumus 
Censetur   censu   ad  Acheruntem  mdrtuos. 
<(ST.)>  [An]  Mirilm  quin  tu  illo  tecum  diuitias  feras:  495 
Vbi  mdrtuos  sis,  ita  sis  ut  nomen  cluet. 
<(PH.>  Nunc  ilt  scias  hic  factiones  atque  opes 
Non  esse  neque  nos  tuam  neglegere  gratiam: 
Sine  ddte  posco  tiiam  sororem  filio. 
Quae  res  bene  uortat.    habeon  pactam?  quid  taces?    500 
ST.  Pro  di  inmortales,  cdndicionem  quoius  modi. 
PH.  Quin  fabulare  'di  bene  uorta<^n)t:  spdndeo'? 
ST.  Eheii,  ubi  usus  nil  erat  dicto  'spdndeo' 
Dicebat:  nunc  hic,  quom  dpus  est,  non  quit  dicere. 
LE.  Quom  adfinitate  udstra  me  arbitramini  505 

Dignum,  habeo  uobis,  Philto,  maguam  gratiam. 


485.    TUFACITOLESBONICEHOC     ||     486.    UTI:    ut     (|     487.   NE- 

QUEASSAiiTEM:  neque  aclsalutem  |  optumis  {sic  A)  vel  optumus  || 
488.  ABSTE:  apte  II  489.  aspicere  ||  490.  decent:  decet  | 
opulentiae  (sic  A)  vel  opulentia  ||  492.  SATiLLUii:  Salillum  j 
QUHM  I  EMISIMUS:  amisimus  ||  493.  aequO:  Aeque  ||  494.  censu 
{sic  A)  vel  censui  |  acheruntem:  acheronte  vel  acharunte  || 
495.  QUINTUILLO :  initu  (vel  inito)  illum  ||  497.  factiones  {sie  A) 
vel  fractiones  ||  498.  neglegere  {sic  A)  vel  neglelere  ||  500.  Quae 
res  {sic  A)  vel  Querens  ||  502.  LE.  B  |  uinbene  ||  503.  PH.  JB  || 
504.  DICEBANT  I  quom  vel  quoniam:  CUM  j  quit  vel  quid 
{sic  A)  II  505.  adfinitate  {sic  A)  vel  adfinitate  |  ME:  mea  i| 
506.  OBISPHILTO:  uobis  filio  I  cf.  ud  V.  510  II 


II 4,  106—129  [A]  TRINVMMVS  29 

Sed  si  haec  res  grauiter  cecidit  stultitia  mea, 

Philto,  est  ager  sub  urbe  hic  nobis:  eum  dabo 

Dotem  sorori:  nam  fs  de  diuitiis  meis 

Soliis  superfit  praeter  uitam  relicuos.  510 

PH.  Profecto  dotem  nil  moror.     LE.  Certiimst  dare. 

ST.  Nostramne,  ere,  uis  nutricem,  quae  nos  educat, 

Abalienare  a  nobis?  caue  sis  feceris: 

Quid  edemus  nosmet  postea?     LE.  Etiam  til  taces? 

Tibi  ego  rationem  reddam?    ST.  Plaue  peri<(i)>mus.  515 

Nisi  quid  ego  conminiscor.    Philto,  te  uolo. 

PH.   Siquid  uis,   Stasime.      ST.   Huc   concede  aliquan- 

tiim.    PH.  Licet. 
<ST.)>  Arcano  tibi  ego  hoc  dico,  ne  ille  ex  te  sciat 
Neue  alius  quisquam.     PH.  Crede  audacter  quidlubet. 
<(ST.)>  Per  deos  atque  homines  dico,  ne  tu  illiinc  agrum 
Tuom  siris  umquam  fieri  neque  gnati  tui:  521 

Ei  rei  argumenta  dicam.    PH.  Audire  edepdl  lubet. 
ST.  Primum  omnium  olim  terra  quom  prosciiiditur, 
Li  quincto  quoque  siilco  moriuntur  boues. 
PH.  Apage.  ST.  Acheruntis  dstium  in  nostrdst  agro.  525 
Tum  uinum  jjrius  quam  cdctumst  pendet  piitidum. 
<(LE.)>  Consuadet  homini,  credo.     etsi  scelestus  est, 
At  mihi  infidelis  ndn  est.     ST.  Audi  cetera. 
Postidj  frumenti  quom  alibi  messis  maxumast, 
Tribus  tantis  illi  mmus  re[d]dit  quam  obseueris.     530 


507.  SIHAECRES:  et  si  hercles  ||  508.  urbenobis  ||  509. 
DESTULTiTnsMEis :  de  stultitia  mea:  corr  Bergkius  ||  510.  hic 
habet  A:  post  r.  506  BCD  \\  511.  certumest:  certum  si  |j 
512.  eeeuiseducatnutricemquem:  eleuis  nutrice  ere  quae  {corr 
Lindemannus)  \\  515.  tibinegon  |  add  Ca  \\  516.  philtO:  philio  || 
519.  QUISQUISQUAM  |  iubet  vel  lubet  [sic  A)  ||  520.  illunc 
{sic  A)  vel  illum  ||  521.  siriS:  sciris  |  umfierineq-gxatitui- 
QUAM  II  522.  AR6UMENTI  {et  A  s.  V.):  argumentum  |  iubet  vel 
lubet  {sic  A)  ||  523.  teiTa  cum:  terra  ||  524.  quinctO:  quinto  || 
525.  acheruntis  {sic  A)  vel  accheruntis  |  hostium  |  est:  st  vel 
si  II  526.  coctumest  {item  Porphyrio):  coactum  est  vel  co- 
actusi  II  529.  cum:  quo  |  messis  {sic  A)  vel  mesis  |  est:  sim  || 
530.  iLLis  I  del  Lamh  \\ 


30  PLAVTI  II  4,  130—151  [A] 

PH.  Em  istic  oportet  opseri  mores  malos, 

Si  in  opserendo  possint  interfieri. 

<^ST.>  Neque  limquam  quisquamst  quoius  ille  ager  fiiit, 

Quin  pessume  ei  res  uorterit.     quoiilm  fuit 

Alii  exulatum  abierunt,  alii  emdrtui,  535 

Alii  se  suspendere.     em  nunc  hic  quoius  est 

Vt  ad  incitas  redactust.    PH.  Apage  a  me  istum  agrum. 

ST.  Magis  ^apage'  dicas,  si  dmnia  "a  me  audiueris. 

Nam  fiilguritae  sunt  alternae  |  arbores: 

Sues  moriuntur  angina  |  acerrume:  540 

Oues  scabrae   sunt,  tam   glabrae,   em,   quam  haec  est 

manus, 
Tum  autem  Syrorum,  genus  quod  patientissumumst 
Hominum,  nemo  exstat  qui  ibi  sex  menses  uixerit: 
Ita  ciincti  solstitiali  morbo  decidunt. 
PH.  Credo  ego  istuc,  Stasime,   ita  esse:  sed  Campans 

genus      545 
Multo  Syrorum  iam  antidit  patientia. 
Sed  istest  ager  profecto,  ut  te  audiui  loqui, 
Malds  in  quem  omnes  publice  mitti  decet. 
Sicut  fortunatdrum  memorant  insulas, 
Quo  cuncti  qui  aetatem  egerint  caste  suam  550 

Conueniant:  contra  istdc  detnidi  maleficos 
Aequdm  iiidetur,  qui  quidem  istius  sit  modi. 

531.  Em  (sic  A)  vel  Hem  ||  533.  quisquam  si:  quisquam 
(corr  Ca)  \  quoius  vel  quouis:  cuius  ||  534.  uerxekit:  uorterit 
vel  uorterat  |  cuiuii:  quoium  vel  cuius  vel  ciuium  ||  535.  ex- 
OLATUMABIERE :  exsolati  abierunt  Nonius  ||  536  sq.  Qva.  {sic  A) 
vel  hem  {sic  Nonius)  \  a  (cuius  tuta)  incitas  redactus  est  No- 
nius:  adincitasteedactus:  ad  incitas  redactus  |  istum: 
istunc  II  538.  AME :  me  vel  mea  ||  539.  fulguritae  {sic  A)  vel 
fulgur  ita  ||  541.  glabre  em  vel  galabre  hem:  glabkaehaec- 
(haec  fort.  exp.)  \  haec  est  vel  haec:  haecst  ||  542.  patien- 
TissiMT'MEST:  pacientis  sum  muncsi  {vel  mun)  ||  545.  istasime 
sed  Notiius  \  campans  Notiius:  campanis:  campas  ||  546.  su- 
rorum  Nonius  et  Diomedes  \  anteit  Diomedes  (iam  autidit  etiavi 
Nonius)  I  PATiENTiA  {item  Nonius  et  Diomedes):  patlentia  ||  550. 
EGERINT:  egerunt  |  sua.M:  sum  II  551.  istuc  |  detradi  {sic  A) 
vel  destrudi  ||  552.  six:  sint  || 


114,  152— 174  [—166  A]     TRINVMMVS  31 

ST.  Hospitiumst  calamitatis:  quid  uerbis  opust? 

Quamuis  malam  rem  quaeras,  illic  reperias. 

PH.  At  tu  hercle  et  illi  et  alibi.     ST.  Caue  sis  dixeris 

Me  tibi  dixisse  hoc.    PH.  Dixisti  arcano  satis.          556 

ST.  Quin  hicquidem  cupit  illum  ab  se  abalienarier, 

Siquem  reperire  possit,  quoi  os  siiblinat. 

PH.  Meusquidem  hercle  numquam  fiet.     ST.  Si  sapies 

quidem. 
Lepide  hercle  de  agro  ego  hiinc  senem  deterrui:     560 
Nam  qui^  uiuamus  ml  est,  si  illum  amiserit. 
<(PH.)>  Redeo  ad  te,  Lesbonice.     LE.  Dic  sodes  mihi, 
Quid  hic  est  locutus  tecum?    PH.  Quid  censes?  homost: 
Volt  fieri  liber,  uerum  qviod  det  ndn  habet. 
LE.  Et  ego  esse  locuples,  uerum  nequiquam  uolo.    565 
ST.  Licitilmst,  si  uelles:  nunc,  quom  nil  est,  non  licet. 
LE.  Quid  tecum,   Stasime?     ST.  De  istoc  quod  dixti 

modo: 
Si  ante[a]  uohiisses,  esses:  nunc  sero  cupis. 
PH.  De  ddte  mecum  conuenire  nil  potes<(t): 
Quid  til^i  kibet,  tvite  agito  cum  nato  meo.  570 

Nunc  tuam  sororem  filio  posco  meo: 
Quae  res  bene  uortat.     quid  nunc?   etiam  c6nsu<(l)>is? 
LE.  Quid  istic?  quando  ita  uis,  di  bene  uortant:  spondeo. 
<(PH.)>  Numquam   edepol   quoiquam  <(tam)>  expectatus 

filius 
Natus  quam  illuc  est  'spondeo'  natum  mihi.  575 


553.   opust  {sic/'A)  vel  opusi     1|     554.  quaeras  {sic  A)  vel 
querens     ||     555.  ei  illi  vel  illi:   etillic     1|     556.  dixtiakca- 

NOSSATES     II     557.  ^E:    sese     11    558.    QUEMKEPPEEIREPOSSITCUIOS : 

quidem  reperire  ^osset  cuius  H  559.  nusquaji  1|  560.  hercle 
{vel  herche)  de:  /hercle  1  hochunc  |1  561.  quiuamus  1|  563, 
hicest:  hic  1  c.tjnseshomoest :  census  homo  st  {vel  si)  H  564. 
quod  det  non  habet  {sic  A)  vel  nequicquam  uolo  (e  v.  565)  \\ 
565.  ST.  B  I  nequiquam:  nequicquam  H  566.  licitumestsi: 
Licitusi  1  quom  vel  quoniam:  cum  |1  567.  ISTO  1  dixtI:  dixisti  || 
568.  del  Guy  \\  569.  dote  vel  dotem  1  add  Ac  \\  572.  Quae  res 
vel  Querens  I  dist  Ac  |  consuis  vel  cumsuis:  corr  Ca  H  573.  uor- 
tant  vel  uortat  H  574.  PH.  add  Ca  \\  575.  illud:  corr  Geppertiis  \\ 


32  PLAVTI  II  4,  175—200 

ST.  Di  fdrtuuabimt  uostra  cousilia.    PH.  Ita  uolo. 
LE.  Sed,  Stasime,  abi  huc  ad  meam  sororem  ad  Cal- 

liclem : 
Dic  boc  negoti  quo  modo  actumst.     ST.  Ibitur. 
LE.  Et  gratulator  meae  sorori.     ST.  Sci^licet. 
PH.  I  hac,  Lesbonice,  mecum,  ut  coram  nuptiis      580 
Dies  constituatur:  eadem  haec  confirmabimus. 
<(LE.)  ^Tu  istuc  cura  quod  iussi:  ego  iam  hic  ero. 
Dic  Callicli  me  ut  conueniat.     ST.  Quin  tu  f  modo. 
LE.   De   dote  ut  uideat  qmd  <(o)pus  sit  facto.     ST.  I 

modo. 
<(LE.>  Nam  certumst  sine  dote  ha<(u)>d  dare.    ST,  Quin 

tu  1  modo.  585 

LE.  Neque   enim  illi   damno  umquam   esse  patiar  — 

ST.  Ibi  modo. 
<LE.>  Meam  neglegentiam.    ST.  f  modo  +0  pater 
LE.  Aequom  uidetur  qum  quod  peccarim  —  ST.  I  modo. 
LE.  Potissumum  mihi  id  opsit.     ST.  I  modo.     LE.  0 

pater, 
Enumquam  aspiciam  te?    ST.  1  modo,  i  modo,  i  modo. 
Tandem  impetraui  abiret.    di,  uostram  fidem,  591 

Edepol  re  gesta  pessume  gestam  probe, 
Si  quidem  ager  nobis  saluos  est:  etsi  admodum 
In  ambiguost  etiam  nunc  quid  [d]ea  re  fuat. 
Sed  [id]  si  alienatur,  actumst  de  collo  meo:  595 

Gestandust  peregre  clupeus,  galea,  sarcina. 
Effiigiet  ex  urbe,  libi  erunt  factae  niiptiae: 
Ibit  ^istac  aliquo  in  maxumam  malam  cracem 
Latrocinatum,  aut  in  Asiam  aut  in  Ciliciam. 
Ibo  hiic  quo  mihi  imperatumst,  etsi  odi  hanc  domum,  600 
Postquam  exturbauit  hic  nos   [ex]  nostris  aedibus. 


576.  cle  Noniiis  ||  577.  abi  vel  habi  ||  578.  actumst  vel  actum 
si  11-580.  LE.  B  \  nuptiis  vel  noptiis  ||  584.  poesit:  corr  Ca  || 
585.  certum  si  |  had  dare  vel  addere:  corr  Pius  ||  588.  pecca- 
rem  vel  peccarum  vel  peccarim  ||  594.  dea  vel  de  hac:  corr 
Scioppius  II  595.  del  Ca  \  actum  si  ||  596.  Gesitandu  si  vel 
Gestandu(m)  ||  601.  del  Guy  \\ 


ni  1,  1-16  TRINVMMVS  33 


ACTYS   III 

CALLICLES.      STASIMVS 

SENEX  SERVOS 

CA.  Quo  modo  tu  istuc,  Stasime,  dix[is]ti?     ST.  N6- 

strum  erilem  filium 
Lesbonicum  suam  sororem  despondiss<(e  :)>  em  hdc  modo. 
CA.  Quof  homini   despdndit?     ST.  LysiteLT,   Philtonis 

filio, 
Sine  dote.     CA.  Sine  ddte  ille  illam  in  tantas  diuitias 

dabit?  605 

Ndn  credibile  dices.     ST.  At  tu[a]  edepol  nullus  cre- 

d<(u>as: 
Si  hdc  non  credis,  ego  credidero  —  CA.  Quid?    ST.  Me 

nil<i)>  pendere. 
CA.  Quam  dudum  istuc  aiit  ubi  actumst?     ST.  llico, 

hic  ante  dstium: 
Tam  modo,    inquit  Praenestinus.     CA.   Tanton   in    re 

perdita 
Quam  m  re  salua  Lesbonicus  factus  est  fiiigalior?    610 
ST.  Atque  quidem  ipsus  ultro  uenit  Phflto  oratum  fQio. 
CA.    Flagitium    quidem    hercle   fiet,   nfsi   dos   dabitur 

uirgini. 
Pdstremo   edepol  ego   istam    rem    ad   me   attinere   in- 

tellego : 
Ibo  ad  meum  castigatorem  atque  ab  eo  consilium  petam. 
ST.  Prdpemodum   quid   illic  festinet  sentio  et  subolet 

mihi:  615 

^t  agro  euortat  Lesbonicum,    quando  euortit  aedibus. 
(3   ere    Charmide<(s)>,    quom   apsenti   [te]    hic    tiia    res 

distrahitilr  tibi, 

602.  del  Bousa  ||  603.  add  Ei  \\  606.  add  Ca  (credas 
etiam  Donatus)  ||  607.  add  Ca  \\  608.  Quam  vel  Quan  |  ubi 
actumst  vel  tubi  actunst  |  ostium  vel  hostium  ||  617.  add  Bi  \ 
quom  vel  quoniam  ]  apsente  te:  corr  Herm  || 

PliAVTI   COMOEBIAE   VH  3 


34  PLAVTI  in  1,  17—25;  2,  1—8 

^tmam  te  redisse  saluom  ufdeam,  ut  inimicos  tuos 
'^ciscar^^e)^   et  mihi,    ut  erga  te  fui   et  sum,    referas 

gratiam. 
Nunium   difficilest  reperiri    [in]amicum   ita  ut  nomen 

cluet,  620 

Quoi    tuam    quom  rem   cre<^di)>deris,    sine    omni   cura 

dormias. 
Sed  generum  nostrum  ii*e   ec<^c)>illum  uideo   cum   ad- 

fini  suo. 
Nescioquid  non  satis  inter  eos  cdnuenit:  celeri  gradu[sj 
Eunt  uterque:  ille  reprehendit  hiinc  priorem  pallio: 
"''Haut  in    eusc<^li)>eme[a]    astiterunt.     huc  aliquantum 

aps<^c)essero :         625 
Est  lubido  orationem  audire  duorum  adfihium. 


LYSITELES.      LESBONICVS.      STASIMVS 

ad\t:.escentes   n  servos 

LY.  Sta  ilico:  noli  auorsari  neque  te  occultassis  mihi. 
LE.  Pdtin  ut  me  ire  qu6[d]  profectus  sum  sinas?   LY. 

Si  in  rem  tuam, 
Lesbonice,  esse  uideatur  gldriae  aut  famae,  sinam^ 
LE.  Qudd  est  facillumiim  facis.    LY.  Quid  id  est?    LE. 

Amico  iniuriam.    630 
LY.  Neque  meu<(m)st  neque  facere  didici.    <(LE.)>  In- 

ddctus  quam  docte  facis. 
Quid  faceres,  siquis  docuisset  te  ut  sic  odio  esses  mihi? 
[Qui]  Bene   quom  simulas  facere  mihi  te,   male  facis^ 

male  cdnsulis. 
LY.  Egone?     LE.  Tune.    LY.  Quid  male  facio?    LE. 

Qudd  ego  nolo  id  qudm  facis. 

618.  saluam  vel  saluum  vel  salum  ||  619.  add  Ca  |  ut 
miki:  corr  Ri  ||  620.  reperiri  {vel  repperiri)  inimicum  ||  625.  Haut 
vel  Haud  |  add  et  del  Ca  ||  631.  quam  vel  quan  vel  qua  j[ 
633.  del  Herm  || 


i 


in '_',  9— iS^ll— A]         TRINVMMVS  35 

LY.  Tuae  rei  bene  consulere  cupio.    LE.  +Tu  niilii's  me- 

lior  quam  egomet  mihi?        635 

Sat  sapio,  satis  in  rem  quae  sint  meam  ego  conspicid 

mihi. 
LY.  An  id  est  sapere,  ut  qui#beneficium  a  beneuolente 

repudies  ? 
LE.  Niillum  beneficium  esse  duco  id  qudd  quoi  facias 

ndn  placet. 
[LY.]  Scio  ego  et  sentio  ipse  quid  agam  neque  mens 

officid  migrat 
Nec  tuis  depelLar  dictis  quin  rumori  seruiam.  640 

LY.  Quid  ais?    [LY.]  nam  retineri  nequeo  qum  dicam 

ea  quae  prdmeres: 
Itan[e]   tandem  hanc   maiidres  famam  tradiderunt  tibi 

tui, 
Vt  uirtute  eorum  anteparta  per  flagitium_  perderes 
Atque  honori  pdsterorum  tudrum  ut  uindex  fieres? 
Tibi  paterque  audsque  facilem  fecit  et  planam  uiam   645 
Ad    quaerundum    hondrem :     tu    fecisti    ut    difficilis 

foret, 
Ciilpa  maxume  et  desidia  tuisque  stultis  mdribus. 
Praedptauisti  amdrem  tuom  uti  uirtuti  praepdneres: 
Niinc  te  hoc  facto  credis  posse   optegere   errata?  aha, 

ndn  itast. 
[LY.]   Cape  sis  uirtutem  animo  et  corde  expelle  desi- 

diam  tuo.  650 
In  foro  operam  amicis  da,  ne  in  le£i£i_amicae,  ut  sd- 
litus  es. 

637.  IDDEST  I  ABENEUOLENTii:  beneuolente  II  638.  CUM- 
cui  II  639.  MENSOFFiciO;  mense  officium  ||  640.  depellar: 
depellor  ||  641.  LE.  Quid  ais  LY. :  corr  Ac  \  retinere  Nmius  \\ 
642.  del  Ei  \  HANCMAnoKES:  maiores  ||  643.  anteuebta  || 
645.  PATERAUUSQ-  |  FECIT:  facit  ||  646.  difficilis  {sic  A)  vel 
difficilius  II  647.  Culpa  (sic  A)  vel  culpam  ||  648.  praeoptas- 
uiSTi  II  649.  FACTO:  pacto  |  AHA :  ah  vel  ^  ah  II  650,  del 
Ac  \  desidiam  (sic  A)  vel  deisidiam  |  tua  ||  651.  amicis- 
OPERAM  I  daneinlecto:  ha  da  aut  intellecto  (vel  intel- 
lectu)    11 

3* 


36  PLAVTI  III  2,  26— 46  [—45  A] 

Atque   ego    istum    agrum    tilji    relinqui    6b   eam    rem 

enixe  expeto^ 
X"t  tibi  sit  qui  te  corrigere   possis:  ne  omnino  mopiam 
Cmes  obiectare  possint  tibi  quos  tu  inimicds  habes. 
LE.  (3mnia  ego  istaec  quae  tu  dixti  scio,  uel  exsigna- 

_  uejD^  655 

X't  rem  patriam  et  gloriam  maidrum  foedai-im  meum. 
Scibam  ut  esse  me  deceret,  facere  non  quibam  miser: 
Ita  ui  Veneris  uinctus,  otio  aptus  in  fraudem  incidi: 
Et  tibi  nunc  proinde  ut  merere  summas  habeo  gratias. 
LY.  At  operam  perire  meam  sic  et  +te  haec  dicta  corde 

spemere  660 

Perpeti  nequed:  simul  me  piget  parum  pudere  te. 
Et  postremo,  nisi  mi  auscultas  atque  hoc  ut  dicd  facis, 
Tiite  pone  te  latebis  facile,  ne  inueniat  te  honor: 
In  occulto  iacebis,  quom  te  maxume  clariim  uoles. 
Pemoui  equidem,  Lesbonice,  ingenium  tuom  ingenuom 

admodum:  665 
Scio  te  sponte  ndn  jtiiag^  errasse,  sed  amorem  tibi 
Pectus  opscjirasse.:  atque  ipse  amdris  teneo  omnis  uias. 
ftast  amor  balKsta  ut  iacitur:  nil  sic  celerest  neque  uolat: 
Atque  is  mores  hdminum  moros  et  morosos  efficit.  ,'• 
Mihus  placet  magis   qudd  suadetur:   qudd  dissuadetiir 

placet.  670 

Quom  inopiast,  cupias:  quando  eius  cdpiast,    tum  ndn 

uelis. 
(Ille  qui  aspellit^  is  compellit:  ille  qui  consuadet,  uetat.) 


652.  iSTUMEGrO  I  enixe  (sic  A)  vel  menixe  (denixe:  enixe 
Plaeidus)  \\  655.  istaec:  istic  tjeHsta  |  dixti:  dixisti  |  uel: 
UT  II  656.  foedarim  (sic  A  et  Priscianus)  vel  foedar  in  ||  657.  sci- 
BAM:  Sciebam  ||  658.  otioaptuS:  otio  captus  ||  659.  UT:  ac  | 
summas  (sic  A)  vel  sumas  jj  660.  haec  dicta:  dicta  ||  662.  me 
auscultas  (sic  A)  vel  me  ausultas :  corr  Freundius  i|  665.  les- 
BONiCEiXGENiUM:  lesbonicem  imperium  ;  ingexuuM:  ingenium  || 
666.  tuapste  II  667.  AMORIS:  amores  |  texe  ||  668.  ballistA: 
balista  |  celeeesicest  ||  669.  IS:  his  |  MWPWC  A  \\  670.  QUOD- 
SUADETUK1VL&.GIS  ||  672.  sccl  BergJcius  \  qui  (vel  quia)  non 
suadet:  corr  Ca  \\ 


ni  2,  47—62  TRINVMMVS  37 

Issaauni  [et]  malumst  [in]  hospitio[m]  deuorti  ad  Cu- 

pidinem. 
Sed  te  moneo  hoc  etiam  atque  etiam  ut  reputes  quid 

facere  expetas. 
+  Si    istuc    ut    conare    facis  jndfcium,    tuom    incendes 

genus:  675 

Tum  igitur  tibi  aqu<^ae)>  erit  cupido,  genus  qui  restin^ 

guas-tuom. 
Atque  si  eris  nactus,  proinde  ut  cdrde   amantes  sunt 

cati, 
Ne  scintillam  quidem  relinques,  genus  qui  c^ojigliscat 

tuom. 
LE.  Facilest  inuentu:  datur  ignis,  tam[en]  etsi  ab  in- 

imic6[s]  petas. 
Sed   tu  obiurgans  me  a  peccatis  rapi[di]s   deteriorem 

lu  uiam.  680 

Meam  [uis]  sororem  tibi  dem  suades  sihe  dote.    •<(a)ha, 

non  cdnuenit 
Me    qui    abusus    sum    tantam    rem   patriam    porro    in 

di[ui]tiis 
Esse  agrumque  habere,  egere  illam  aiitem,  ut  me  me- 

rito  dderit. 
[LY.]  Numquam  erit  alienis   grauis  qui  sui5    se    con- 

cinnat  leuem. 
Sicut  dixi[t]  faciam:  nolo  te  iaetari  diutius.  685 

<LY.>  Tanto  meliust  te  sororis  caiisa  egestatem  exsequi 
Atque  eum  agram  me  habere  quam  te,  tua  qui  toleres 

moenia? 
LE.  Ndlo  ego  mihi  te  tam  prospicere  qui  meam  ege- 

statem  leues. 


673.  et  malumst  in  vel  stet  malum  in:  corr  Brixius  \ 
hospitium:  corr  Mue  \\  676.  aquerit  vel  querit:  corr  Dousa 
duce  Ca  \\  677.  erit  si:  corr  Scul,  trai  Heizius  ||  678.  sciu- 
tillam  vel  sciunt  illam  |  concliscat  vel  conclusit:  corr  Ca  |l 
679.  s  del  Bi  ||  681.  del  Guy  \  ha  a  vel  hac:  corr  Hauptius  || 
682.  dd  Guy  \\  686—691.  iterantur  post  o.  705  ||  686.  sororis 
vel  soris  ||  687.  toleres  vel  tolleres  |  moenia  vel  munia  || 


38  PLAVTI  m  2,  63—79 

Sed   ut   inops   infamis    ue   sim:    ne  mihi   hauc    famam 

differant 
Me  gennanam  meam  sororem  in  coucubinatiim  tibi,   090 
Si    siue   dote    <(dem)>,    dedisse   magis   quam   in   matri- 

mouium. 
Quis  me  inprobior  perhibeatur  esse?  haec  famigeratio 
Te  honestet,  me  cdulutulentet.   si  sine  dote  diixeris, 
Tilji   sit   emolumentum  honoris:    mihi   quod  obiectent 

siet. 
LY.  Qui^d?  te  dictatdrem  censes  f6re[s],  si  aps  te  agrum 

acceperim  ?  695 

<^LE.)>  Neque  uolo  neque  postulo  neque  censeo:  uerum 

tamen 
fs  est  honos  homiui  pudico  meminisse  officium  suom. 
<LY.)>  Scio  equidem  te  animatus  ut  sis:  uideo,  subolet, 

sentio. 
Id  agis  ut,  ubi  adfmitatem  inter  nos  nostram  adstrm- 

xeris 
Atque  eum  agrum  dederis  ne<(c)>  quicquam  hic  tflDi  sit 

qui  uitam  colas,    700 
Effugias  ex  iirbe  inanis,  pr6fug[ie]us   patriam  deseras, 
C6gnatos,  adfmitatem,  amicos  factis  nuptiis. 
Mea  opera  hinc  proterritum   te  meaque  auaritia  aiitu- 

ment: 
Id  me   commissurum    ut    patiar    fieri  ne   animum   in- 

diixeris. 
<^ST.)>  Non  euim  possum  qum  exclamem:   euge,   ©lige, 

Lysiteles,  Ttdhv.    705 

691.  add  Klotzius  ||  692—694.  Uerantur  post  v.  704:  del 
Ca  II  692.  famigeratio  (sic  Noniiis)  vel  famiferatio  ||  693.  me 
(vel  me  autem)  conlutulent  et  si:  me  collutulet  et  si  Nonius 
(corr  Bergkius)  |  dist  Vss  ||  694.  emolumentum  vel  ermolume- 
nium  I  mihi  vel  mihi  autem  ||  695.  Quid  vel  Cui  ||  696.  add 
Ca  I  neque  censeo  vel  censeo  ||  698.  add  Ca  \  sis  uideo  subolet 
vel  sistudio  sobolet  ||  699.  Id  vel  It  ||  700.  eum  s.  v.  B  \\ 
701.  profugiens:  corr  Ca  (ciim  glossi.';)  \  deseres:  coir  Ca  \\  704  sq. 
cf.  ad  V.  686  et  692  ||  705.  Non  enim  etiam  Cicero  \  quin 
Oicero:  qui  |  lysitelis  vel  lystelis  |  palin:  corr  Gru  \\ 


III  -2,  80—97  TRINVMMVS  39 

Facile  palmam  habes:  hic  uictusc^ty.  uicit  tua  comoedia. 
Hic  agit  magis  e\  argumento  et  uersus  meliorfs  facit. 
Etiam  ob  stultitiam  tuam  te  +turis  multa[a]b6  mina. 
LE.   Quid  tibi   interpellatio   aut  in   cdnsilium  huc  ac- 

cessiost? 
ST.  Eodem  pacto  quo  hiic  accessi  apscessero.    LE.  I  hac 

meciim  domum,     710 
Lj^siteles:  ibi  de  istis  rebus  pliira  fabulabimur. 
LY.  Nil  ego  in  occulto  agere  soleo:  meus  ut  animust 

eloquar: 
S£  mihi  tua  soror,  ut  ego  aequom  censeo,  ita  nuptum 

datur 
Sme  dote  neque  tu  hmc  [h]abituru's,  quod  meum  erit 

id  erit  tuom: 
Sfn    aliter    animatus    es,   —    bene   quod  agas   eueniat 

tibi:  715 

Ego  amicus  numquam  tibi  ero  alio  pacto:   si<(c)>  sen- 

tentiast. 
ST.  Abiit  [hercle]  illequidem.    ecquid  audis,  Lysiteles? 

ego  te  uolo. 
Hic   quoque   hinc   abiit.      Stasime,    restas   solus:    quid 

ego  nunc  asfam 

O  O 

ISTisi  uti  sarcinam  constringam   et    cKpeum  ad  dorsum 

accommodem, 

Fulmentas  iubeam  suppingi  soccis?  non  sisti  potest.    720 

Yideo  caculam  militarem  me  futurum  <^h)>aud  longius. 

■•■At  aliquem  ad  regem  m  sagiuam  [mjerus  sese  con- 

iecit  meus, 

Credo  ad  summos  bellatores  acrem  —  fugitorem  fore. 


706.  add  Ri  ||  708.  turis  vel  curis  ]  multa  ab  {vel  ob) 
omina:  corr  Scal  \\  709.  consilium  Donatus:  concilium  ||  710. 
apscessero  vel  abcessero  ||  711.  lysitelis  vel  lystelis  ||  712.  ani- 
mus  est  eloquar  {vel  ee  loquar)  ||  714.  dote  vel  dote  |  habi- 
turus:  corr  Lamb  \\  715.  eueniet  ||  717.  del  Fl  \  lysitelis  vel 
lystelis  ||  718.  quid  vel  qui  ||  720.  subponi  Nonius  \  socios 
(fico  vel  foco  Nonius):  corr  Ca  \\  721.  caculam  Paulus:  cacula 
vel  caula  |  aut:  corr  Dousa  ||  722.  At  vel  Aut  |  merus  sese 
re/  meruisse  se  11 


40  PLAVTI     10  2,98—102;  3, 1—15  [8— A] 

Et    capturum    spdlia    ibi  —  illum   qui!  [meo]   ero  ad- 

uorsus  uenerit. 
Egomet    autem    quom[e]    extemplo    arcum    [mihi]    et 
pharetram  et  sagittas  siimpsero,     725 
Cassidem  in  caput,  —  dormibo  placide  |  in  tabernaculo. 
Ad  forum  ibo:  niidius  sextus  quoi  talentum  mutuom 
Dedi  reposcam,  ut  habeam  mecum  quod  feram  uiaticum. 


MEGARONIDES.      CALLICLES 

SENES        n 

ME.  Vt  mihi  rem  narras,  Callicles,  nuUo  modo 
Potest  fieri  prosus  quin  dos  detur  uirgini.        730. 
CA.  Namque  hercle  honeste  fieri  ferme  ndn  potest 
Vt  eam  perpetiar  ire  in  matrimonium 
Sine  dote,  quom  eius  rem  penes  me  habeam  domi. 

Parata  dos  domist:  nisi  expectare  uis, 

Vt  eam  sine  dote  frater  nuptum  cdnlocet:        735 

Post  adeas  tute  Philtonem  et  dotem  dare 

Te  ei  dicas:  facere  id  ems  ob  amicitiam  patris. 

Veram  hoc  ego  uereor  ne  istaec  poUicitatio 

Te  in  crimen  populo  pdnat  atque  infamiam. 

Non  temere  dicant  te  benignum  uirgini:  740 

Datam  tibi  dotem  ei  quam  dares  eius  a  patre: 

Ex  ea  largiri  te  illi,  neque  ita  ut  si^t  data 

Columem  te  sistere  illi,  et  detraxe  autument. 


724.  del  Bo  ||  725.  quo  me  extemplo  (vel  exemplo)  |  mihi 
del  Mue  ||  727.  nudius  gloss.  Pl.:  nundius  ||  729.  callicles  vel 
callides  ||  730.  prosus  vel  prorsus  ||  733.  cum  vel  quin  ||  733  sq. 
lac  sign  Iti  ||  739.  cremen  |  populo  vel  populo  populo  ||  741.  ei: 
ET  I  DAKES:  deres  (corr  D)  \\  742.  laegikite:  largitate  |J  743. 
Columente:  ikcolumem  |  deteaxe:  detraxi  || 


III  3,  16—38  [A]  TRINVMMVS  41 

Nunc  si  opperiri  uis  aduentum  Charmidi, 
Perlongumst:  huic  ducendi  interea  abscesserit  745 

Lubido:  atque  ea  condicio  huic  uel  primariast. 
CA.  Nam  hercle  omuia  istaec  ueuiunt  in  mentem  mihi. 
Vide  si  hoc  utibile  magis  atque  in  rem  deputas: 
Ipsum  ■''adeam  Lesbonicum  edoceam  ut  res  se  habet. 
+  Sed  ut  ego  nunc  adulescenti  thensaurum  mdicem    750 
Indomito,  pleno  amoris  ac  lasciuiae? 
[LY.]  Minume,  minume  hercle  uero:  nam  certo  scio, 
Locum  quoque  iUum  omnem  ubi  situst  comederit. 
Quem  fddere  metuo,  sonitum  ne  ille  exaudiat, 
Neu  rem  ipsam  indaget,  dotem  dare  si  dixerim.      755 
ME.  Quo  pacto  ergo  igitur  clam  dos  depromi  potest? 
CA.  Dum  occasio  ei  (reiy  reperiatur,  mterim 
Ab  amico  alicunde  mutuom  argentiim  rogem. 
ME.  Potin  est  ab  amico  aliciinde  exorari?    CA.  Potest. 
<^ME.)>  Gerrae:  ne  tu  illud  uerbum  actutum  inueneris:  760 
[ME.]  'Mihf  quidem  hercle  non  est  quod  dem  miituom.' 
CA.  ]\Ialim  hercle  ut  uerum  dicas  quam  ut  des  mutuom. 
ME.  Sed  uide  consilium  sf  placet.     CA.  Quid  consiHst? 
ME.  Scitum,  ut  ego  opinor,  consilium  inueni.    CA.  Quid 

est? 
ME.  Homo  cdnducatur  aliquis  iam  quantiim  potest.    765 
[Quasi  sit  peregrinus.    CA.  Quid  is  scit  facere  pdstea?] 
Is  homo  exornetur  graphice  in  peregriniim  modum: 


744.  Nunc  {sic  A)  vel  Nuc  |  oppeei  |  aduentumcakmii)!  : 
aduentuin  {vel  adicentum)  charmidis  ||  745.  abscesserit  {sic  A) 
vel  abcesserit  ||  746.  solus  habet  A  \\  747.  Nam  hercle:  eadem  || 
749.  IPSUM:  Vt  II  750.  sednuncego  II  752.  uero  nam  {vel  na): 
NAM  I  certo  {sic  A)  vel  certe  ||  753.  situmst  |  comederit  {sic  A) 
vel  commederit  ||  755.  rem  ipsam  {sic  A)  vel  ipsam  rem  ] 
indageT:  indacet  ||  756.  CA.  B  \  pactoigitur  |  clam  {sic  A) 
vel  ^  clam  ||  757.  ME.  B  \  atld  Ca  \  reppeeiatur  ||  758.  mu- 
TUUMARGENTUMROGES:  argentum  roges  II  759.  CA.  et  :^  B  \\ 
761.  QUOT  II  762.  UTDESMUTUUM:  uidcs  mutuum  {vel  mutaui)  || 
763.  post  V.  764  habet  A  \  quit  ||  765.  conducatur  {sic  A)  vel 
cimducatur  |  iamaliquis  ||  766.  secl  Brixius  \  QUIDISCIT  || 
767.   GRAPPHICE  II 


42  PLAVTI  III  3,  39—64  [—43  A] 

+Ign6ta  facies  quae  non  uisitata  sit 

(Mendacilocum    aliquem.      CA.    Quid    is    [i]scit   facere 

postea?) 
TFalsidicum,  confidentem.     CA.  Quid  tura  postea?    770 
ME.  Quasi  ad  adulescentem  a  patre  ex  Seleiicia 
Yeniat,  salutem  ei  nuntiet  uerbis  patris: 
Illum  bene  gere<(re)>  rem  et  ualere  et  uiuere 
Et  eiim  redituram  a[u]ctutum.     ferat  epistulas 
Duas:  eas  nos  consignemus,  quasi  sint  a  patre.        775 
Det  alteram  illi  ],  alteram  dicat  tibi 
Dare  sese  uelle.     CA.  Perge  porro  dicere. 
ME.  Seque  ailrum  ferre  uirgini  dotem  a  patre 
Dicat  patremque  id  iussisse  aurum  tibi  dare. 
Tenes    iam?      CA.    Propemodo,    atque    ausculto    per- 

lubens.    780 
(ME.y  Tum  tu  igitur  demum  adulescenti  auriim  dabis,- 
Ybi  erit  locata  uirgo  in  matrimdnium. 
CA.  Scite  bercle  sane.     ME.  Hoc,  libi  tliensaurum  ef- 

foderis, 
Suspicionem  ab  adulescente  amoueris. 
Censebit  aurum  esse  a  patre  allatilm  tibi:  785 

Tu  de  thensauro  silmes.     CA.  Satis  scite  et  probe: 
[ME.]  Quamquam  h.6c  me[a]  aetatis  sycophantari  pudet. 
[CA.]  Sed  epistulas  quando  dpsignatas  adferet,        788* 
[Sed  quom  obsignatas  attulerit  epistulas,]  788^^ 

Nonne  arbitraris  tum  adulescentem  anuli 
Paterni  signum  nosse?     ME.  Etiam  tu  taces?  790 

Sescentae  ad  eam  rem  causae  possunt  conligi: 
■•■Illum  quem  habuit  perdidit,  alium  post  fecit  nouom. 
lam  si  dpsignatas  non  feret,  dici  hoc  potest 


768.  uisiTATA:  uis  ita  II  769.  solus  hahet  A  ||  770.  CON- 
FiDENTEM:  cum  ficlentem  |  quit  ||  771.  seleuciA:  leutia  11 
772.  nuntiet  {sic  A)  vel  nuncii  et  ||  773.  gererem  etiatn  A  | 
774.  epistolas  ||  783.  ME.  bis  B  \\  785.  allatum  vel  alienatum  || 
786.  thensauro  vel  thensuaro  ||  787.  sicophantari  vel  sicoplan- 
tari  II  788.  epistulas  vel  epistolas  {his)  ||  788''.  secl  Ri  \  quom 
vel  qm  ||  789.  eum:  corr  Bo  ||  791.  sescentae  vel  sescentem  || 


III  3,  65—90  TRINYMMVS  43 

Apud  portitorem  eas  resignatas  sibi 

Inspectasque  esse.     in  huius  modi  negotio  795 

Diem  sermone[m]  ter[r]ere  segnities  merast: 

Quamuis  sermones  possunt  longi  texier. 

Abi  a<(d)>  then[a]saurum  iiim  confestim  clanculum: 

Seruds,  ancillas  amoue:  atque  audin?    CA.  Quid  est? 

ME.  Vxorem  quoque  ipsam  |  hanc  rem  ut<(i>  celes  face. 

Nam  pol  tacere  numquam  quicquamst  quod  queat.   801 

Quid  niinc  stas?  quin  tu  hinc  amoues  et  te  moues? 

Aperi,  deprome  inde  auri  ad  hanc  rem  quod  sat  est: 

Contmuo  operito  denuo:  sed  clanculum, 

Siciit  praecepi[t]:  cunctos  exturba  aedibus.  805 

CA.  Ita  faciam.     ME.   At  enim  nimis  Idngo  sermone 

litimur: 
Diem  conficimus^  quom  iam  properatost  opus. 
Nil  est  de  signo  qu6<(d)>  uereare:  me  uide. 
Lepidast  illa  causa,  ut  commemoraui,  dicere 
Apud  portitores  esse  inspectas.     denique  810 

Diei  tempus  ndn  uides?  quid  illiim  putas 
Natiira  illa  atque  ingenio?  iam  dudum  ebriust. 
Quiduis  probare  pdterit:  tum,  quod  maxumist, 
Adferre,  non  petere  hic  se  dicet.     CA.  lam  sat  est. 
ME.  Ego  sycophantam  iam  conduco  de  foro  815 

[Epistulasque  iam  consignabd  duas] 
Eumque  hiic  <^ad)>  adulescentem  meditatum  probe 
Mittam.     CA.  Eo  e^o  icfitur  intro  ad  officiiim  meum: 
Tu  istiic  age.    ME.  Actum  reddam  nugacissume  [nisi]. 

795.  modi  veJ  modo  ||  798.  Tibi  |  add  et  del  Ca  ||  800.  Vxo- 
rem  veJ  Voxorem  |  add  Bo  ||  801.  pol  vel  pod  ||  802.  hinc 
vel  hunc  (]  803.  auriat  vel  hauriat  ||  807.  quod:  corr  Fl  \\ 
809.  illa  vel  ille  ]/  commemoraui  vel  commeraui  ||  812.  iam 
vel  ian  (|  815.  sycophantam  veJ  STCoplantam  |  foro  vel  fero 
vel  forte  ||  816.  secl  Bi  \  epistulasque  vcl  epistolasque  11 
817.  add  Ca  ||  819.  nugaces  (vel  nugace)  sunt  nisi:  corr  Herm  \\ 


44  PLAVTI  IV  1,  1—13 

ACTYS  lY 

CHARMIDES 

SENEX 

Salsipotenti  et  multipotenti  louis  fratri  et  Nerei  Nep- 

tuno  820 

Laetus  lubens  laudes  ago   et  grates  gratiasque  habeo 

e<(t)>  fluctibus  salsis, 
+  Quoin    penes    me    potestas,    bonis    mis   quid  foret  et 

meae  uitae, 
Quom    suis    me    ex  locis  in  patriam  +urbis   cummam 

reducem  faciunt. 
Atque  ego,  Neptune,  tibi  ante  alios  deos  gratias  ago 

atque  habed  summas. 
Nam  te  dmnes  saeuomque  seuerumque  atque  auidis  mori- 

bus  cdmmemorant,         825 
Spurcificum,  inmanem,  intdlerandum,  uesanum:   <(ego)> 

contra  opera  expertus. 
Nam  pdl  placido   te    et  clementi  meo  usque  modo  ut 

uolui  usus  sum  in  alto. 
Atque  hanc  tuam  gloriam  iam  ante  auribus  acceperam 

"*'et  nobilis   apud  homines 
Pauperibus  te  parcere  solitum,  diuites  damnare  atque 

domare. 
Abi,  laiido:  scis  ordine  ut  aequomst  tractare  homines: 

hoc  dis  dignumst:  830 

■•^Semper  mendicis  modesti  sint. 

Fidiis  fuisti:   infidum   esse   iterant.    nam   apsque  foret 
te,  sat  scio  in  alto 

820.  neptuni:  corr  Scal  \\  822.  Quom  vel  Qm  {item  v.  823)  \ 
meae  vel  meai  ||  823.  cummam  reducem  vel  cumam  redeunt  || 
824.  neptune  vel  neque  neptune  ||  825.  seuumque  vel  euumque  | 
auidis  vel  auidus  ||  826.  intolerandum  vel  intolerandam  |  add 
Herm  \\  827.  alio:  corr  Pius  \\  828.  apud  vel  apra  ||  829—831. 
tres  V.  smit  in  B  ( —  atque  —  aequumst)  ||  830.  ordinem  vel 
ordine  |  aequumst  vel  equnct  |  dignumst  vel  dignunst  j|  832.  te 
sat  vel  et  stat  || 


IV1,U— 22;  2,  1— 3[16— A]     TRINVMMVS  45 

Distraxissent  disque  tulissent  satellites  tui  me  miserum 

foede 
Bonaque  dmnia  item  una  mecum  passim  caeruleos  per 

campos:  — 
Ita  iam  quasi   canes  haud  secus  circumstabant  nauem 

tui*bLnes  uenti:  835 

Imbres    fluctusque    atque    procellae    infensae    frangere 

malum, 
Ruere  antemnas,  scindere  uela  —  ni  tiia  pax  propitia 

fdret  praesto. 
Apage   a   me  sis:   dehinc   iam  certumst  oti^o  dare  me: 

satis  partum  habeo, 
Quibus  aenunnis  deluctaui,  filio  dum  diuitias  quaero. 
Sed  quis  hic  est  qui  in  plateam  ingreditur         840* 
Cum  nduo  ornatu  specieque  simul?  840^ 

Pol  quamquam  domi  cupio,  opperiar: 
Quam  hic  rem  agat  [gerit]  animum  aduortam. 


SYCOPHANTA.      CHARMIDES 

SENEX 

SY.  Huic  ego  die[i]  nomen  Trinummo  facio:  nam  ego 

operam  meam 
TrilDus  nummis  hodie  locaui  ad  artis  nugatorias. 
Aduenio  ex  Seleucia,  Macedonia,  Asia  atque  Arabia,   845 


833.  Distraxissent  vel  Distrarxissent  ||  835.  uenti:  uenit  || 
837.  Ruere  (sic  A)  vel  Reuere  |  peopitiapax  ||  838.  ame:  me  '. 
.DEHINXIAM:  deinde  hinc  |  daeeme:  me  dare  ||  839.  Cum 
hisce  erumnis  deluctauit  JVoMm^  ||  840^—842.  sic  A:  binos  compr 
B  \\  840^.  plateam  {sic  A)  vel  planteam  ||  840^».  specieque  vel 
speciaque:  speciemq-  ||  841.  Pol  {sic  A)  vel  Sol  |  do5U  (item 
Donatus):  domum  |  oppekiar:  operiar  (opperiar  tamen  Dona- 
tus)  II  842.  remagatgeeitanimumaduoktajm  {del  Ei):  rem  || 
843.  del  Bo  \  faciO:  faciam  ||  844.  XAmGATORiAS  || 


46  PLAVTI  IV  2, 4—21  [A] 

Quas  ego  neque  oculis  nec  pedibus  umquam  usurpaui 

meis. 
Viden  egestas  quid  negoti  dat  homini  miserd  mali? 
Qum   ego  nunc  subigor  trium   numm[or]um  causa  ut 

hasce  epistulas 
Dicam  ab  eo  homine  me  accepisse^    quem  ego  qui  sit 

homo  nescio 
Neque  noui  neque  natus  necne  is  fderit  id  solide  scio. 
CH.  Pdl  hicquidem  fungino  generest:  capite  se  totiim 

tegit.  851 

Hilurica  facies  uidetur  hdminis:  eo  ornatu  aduenit. 
SY.  Ille  qui  me  condiixit,  ubi  condiixit,  abduxit  domum. 
Quae  uoluit  mihi  dixit,  dociiit  et  praemonstrauft  prius 
Qud  modo  quidque  agerem.    nunc  adeo  siquid  ego  ad- 

didero  amplius,  855 

Eo  conductor  melius  de  me  niigas  conciliauerit. 
yt  ille  me  exornauit,  ita  sum  ornatus:  argentum  hdc  facit. 
Ipse  ornamenta  a  chorago  haec  siimpsit  suo  periculo: 
Niinc  ego  si  potero  drnamentis  hdminem  circumdiicere, 
Dabo   operam  ut  me    esse  ipsum  plane    sycophantam 

sentiat.  860 

<(CH.)>  Quam  magis  specto,  mmus  placet  mihi  haec  hd- 

minis  facies:  mira  sunt 
Ni  illic  homost  aut  ddrmitator  aiit  sector  zonarius. 
Ldca  contemplat,  circumspectat  sese  atque  aedis  ndscitat: 

846.  NEQ-  (bis)  I  USURPAUIMEIS:  usurpauimus  ||  847.  quit  | 
MALE  11  848.  QUIN:  Qui  |  subigor  {sic  A)  vel  subicor  |  nummo- 
rum  etiam  A  (del  Reizius)  \  hasce  :  has  |  epistulas  {sic  A)  vel 
epistolas  ||  850.  necnefuerititsolide  ||  851.  Pol  {sic  A)  vel 
Sol  I  GENEEEST:  genere  {vel  gerere)  est  (certe  est  Fulgentim)  \ 
CAPITESE  {;ite)n  Fulgentius):  capit  esse  vel  capite  ||  852.  hilu- 
BICA:  Hillurica  ||  855.  quitq- :  quique  |  SIQUIT  ||  856.  CON- 
DUCTO  1  nugas  {sic  A)  vel  nogas  ||  857.  exornauit:  exomaui 
{corr  D)  |  omatus  {sic  A)  vel  urnatus  |  hac  {sic  A)  vel  hoc  || 
858.  chorago  {sic  A)  vel  choraga  {ex  choroga)  |  hae  {et  c  s.  v.)  | 

860.  IPSUMPLANEESSE  |  sycophantam  {sic  A)  vel  sycoplantam  || 

861.  mihi  haec  {sic  A)  vel  mihi  ||  862.  Ni  illic  {sic  A)  vel  Nil- 
linc  I  aut  vel  au:  haut  |  dormitator  {sic  A)  vel  dorminitator  || 
863.  conteplat  II 


IV  2,  22—39  TRINYMMVS  47 

Credo  edepol  quo  mox  furatuin  ueniat  speculatiir  loca. 
Magis  lubidost    dpseruare    quid    agat:    ei    rei    operam 

dabo.  8G.0 

<^SY.^  Has  regiones  demonstrauit  mihi  ille  couductor 

meus: 
Apud  illas  aedis  sistendae  mihi  sunt  sycophantiae. 
F6res  pu<l>tabo.     CH.  Ad  nostras  aedis  hicquidem  ha- 

be[a]t  rectam  uiam: 
Hercle    opinor    mi   aduenienti   hac   ndctu    agitandumst 

uigilias. 
SY.  Aperite  hoc^  aperite.    heus,  ecquis  his  fdribus  tu- 

telam  gerif?  870 

CH.   Quid,   adulesceus,   quaeris?   quid   uis?    quid   istas 
pultas?     <(SY,>   Heu<^s)>,  senex, 
■•■Census  quom  <(sum^,  iuratori  recte  rationem  dedi. 
Lesbonicum  hic  adulescentem  quaero.  in  his  regidnibus 
"^bi  habitet,   et  item  alterum  ad  istanc  capitis  albitu- 

dinem: 
Calliclem  aiebat  uocari  qui  has  dedit  mihi  epistulas.   875 
<;CH.)>   Meum  gnatum  hicquidem  Lesbonicum   quaerit 

et  amiciim  meum 
Quoi  ego  liberdsque  bonaque  cdmmendaui  Calliclem. 
SY.  Fac   me  si  s<(c^is  certiore<(m)>  hisce  hdmines  ubi 

habitent,  pater. 
CH.    Quid   eos   quaeris?   aiit  quis  es?   aut  unde's?   aut 

unde  aduenis? 
SY.   Miilta   simul   rogitas:    nescioquid   expediam  potis- 

sumum.  8S0 

Si[n]    unum   quidquid   smgillatim   et  phicide  perconta- 

bere. 


864.  speculator  ||  865.  operam  vel  opera  ||  866.  demonstrauit 
vel  demanstrauit  ||  868.  at  |  aedes  liic  vel  edia  chic  ||  869.  agi- 
tandum  si:  corr  Sciopphis  \\  870.  ecquis  vel  becquis  ||  871.  SY. 
praem  {et  dein  om)  B  ||  872.  add  Ac  1|  874.  habitet  item 
Nonius  I  istane  {corr  D);  ipsam  Nonim  ||  875.  Calliclen: 
corr  Herm  \  dedit  mihi  vel  mihi  dedit  1|  878.  hosce  |  habitem 
{corr  D)  ||  881.  percuntabere  vel  percunctabere  || 


48  PLAVTI     IV  -2,  40— 46.  94— 96.47— 55 

Et  meum  nomen  et  mea  facta  et  itinera  ego  faxd  scias. 
CH.  Faciam  ita  ut  uis:  agedum,  nomen  tuom  primum 

memora  mihi. 
<^SY.>  Magnum  facinus  incipissis  petere.    CH.  Quid  ita? 

SY.  Quia,  pat<e>r[em], 
Si  ante  lucem  ■''ire  occipias  a  meo  primo  nomine,  885 
Concubium  sit  noctis  prius  quam  ad  postremum  per- 

ueneris. 
CH.   Opus  Tfactost  et  uiatico  ad  tuom   uomen,  ut   tu 

praedicas. 
<(SY.)>  Est  minusculum  alterum  quasi  +iuxiUum  uina- 

rium. 
<^CH./  Quid  est  tibi  nomen,  adulescens?     SY.  Pax,  id 

est  nomen  mihi: 
Hoc  cotidianu<m)>st.  CH.  Edepol  nomen  nugatorium:  890 
Quasi  dicas,  siquid  crediderim  ti^i,  'pax'  periisse  ilico. 
HTc  homo  solide  sycophantast.    quid  ais  tu,  adulescens? 

SY.  Quid  es<t>? 
CH.  Eloquere,   isti   tilji  quid  homines  debent  quos  tu 

quaeritas? 
SY.    Pater    istius    adulescentis    dedit    has    duas    mihi 

epistulas, 
Lesbonic<(i  :)>  is  mihist  amicus.    CH.  Teneo  hunc  mani- 

festarium:  895 

Me  sibi  epistulas  dedisse  dicit.    ludam  hominem  probe. 
SY.   Ita  ut   occepi,   si  animum  aduortas,  dicam.     CH. 

Dabo  operam  tibi. 
SY.  Hanc  me  iussit  Lesbonico  suo  guato  dare  epistulam 
Et  item  hanc  alteram  suo  amico  CaUicli  iussit  dare. 
CH.  Mihi  quoque  edepol,  quom  hic  nug[ur]atur,  contra 

nusfari^  lubet.  900 


882.  numen  {co7-r  D)  \  faxo  vel  faxos  ||  884.  incipissis  vel 
incipis  sic  ||  885.  ante  ire  lac  sign  B  ||  886.  priusquam  post- 
remum  Varro  ||  888.  iuxillum  vel  uixillum  ||  889 — 891.  extant 
post  V.  937 :  trai  Meiervs  \\  892.  sycophanta  est  vel  sycoplan- 
tast  II  893.  SY.  B  {et  CH.  v.  894)  ||  895.  add  Fareus  \\  897. 
:^  dai>o  B  II  898.  epistolam  vel  epistulam  ||  900.  quom  vel  qm  || 


IV  2,  56—71  TRINVMMVS  49 

^bi  ipse   erat?     SY.   Bene    rem  gerebat.      CH.   Ergo 

ubi?     SY.  Iii  Seleiicia. 
CH.   Ab   ipsou  istas  accepisti?     SY.  E  mauibus  dedit 

mi  ipse  m  manus. 
CH.   Qua  faciest  homo?     SY.   Sesquipede  quid[d]amst 

quam  tu  longior. 
<^CH.)>    Haeret    haec    res,    siquidem    ego    apsens    sum 

qu[i]a<m>  praesens  Idngior. 
Nduistin  hominem?    SY.  Ridicule  rdgitas,  quocum  una 

cibum  905 

Capere  soleo.      CH.   Quid  est  ei  nomen?      SY.   Qudd 

[d]edepol  homini  probo. 
CH.  Liibet  audire.     SY.   Illi  edepol  —  illi  —  illi  — 

uae  miserd  mihi. 
<(CH.>  Quid  est  negoti?     SY.  Deuoraui  ndmen  inpru- 

dens  modo. 
CH.  Ndn  placet  qui  amicos  intra  dentes  conclusd<^s>  habet. 
SY.    Atque    etiam    modo    udrsabatur    mrhi    in    labris 

primdribus.  910 

CH.  Temperi  huic  hodie  anteueni.     SY.  Teneor  mani- 

festd  miser. 
CH.  lam  recommentatu's  nomen?    SY.  Deum  hercle  me 

atque  hominum  pudet. 
CH.  Yfde  modo  ut  hominem  ndueris.  SY.  Tamqiuim  me : 

[CH.]  fieri  istuc  solet: 
Qudd  in  manu  teneas  atque  oculis  uideas,  id  desi^deres. 
[SY.]  Litteris  recdmminiscar:  <(C>  est  principium  nd- 

mini.  915 
<CH.>  Calli[ci]as?  SY.None'st.  CH.  CaUippus?  SY.Ndn 
est.    CH.  CaUidemides? 

901.  ^  ia  B  \\  902.  accepisti  vel  accipisti  ||  903.  homo  :^ 
B  I  deJ  Bo  I  quantu  vel  quantum  ||  904.  sohis  habet  B  \  CH.  add 
Ca  I  quia:  corr  Eittershusius  Ij  905.  Xouistin  vel  Nouisti  in  || 
906.  SY.  (bis)  B  |  est  ei  nomen  vel  ei  nof  e  |  dede  {vel  de 
ede)  pol  II  907.  Ille:  corr  Ca  \  misero  vcl  misoro  ||  908.  CH.  de- 
uoraui  B  \\  909.  add  D-  \\  912.  re  {vel  rem)  commentatus  es: 
corr  Salm  \\  913.  modo  vel  homo  ||  915.  add  Scal  \\  916.  add 
Scal  I  del  Guy  \  callidemides  vel  calliclemides  || 

PliA.VTI    COMOEDIAE   YII  4 


50  PLAVTI  IV  2,  72—87 

SY.  Non  est.    CH.  Callinfcus?    SY.  Non  est.    CH.  Calli- 

marchus?  SY.  Nil  agis: 
Neque  adeo  edepol  flocci  facio,  quando  egomet  meminf 

mihi. 
CH.   At  enim  multi  Lesbonici  sunt  hic:    nisi    nomen 

patris 
Dices,  non  ''"monstrare  possum  istos  homines  quos  tu 

quaeritas.  920 

Quod  ad  exemplumst?  coniectura  si  reperire  possumus. 
<^SY.^  Ad  hoc  exemplumst:  +an  Chares  an  Charmides. 

CH.   +mim  Charmides? 
SY.  Em,  istic   erit:   qui   istum   di  perdant.     CH.  Dixi 

ego  iam  dudum  tibi: 
Te  potius  bene   dicere   aequomst   hdmini  amico  quam 

male. 
SY.    Satin  inter  labra  atque  dentes  latuit  uir  minumi- 

preti?  925 

CH.   Ne  male  loquere  apsenti  amico.     SY.  Quid  ergo 

ille  ignaui^ssumus 
Mihi   latitabat?      CH.   Si  appellasses,  respondisset  no 

mini. 
Sed  ipse  ubist?     SY.  Pol  illum  +reliqui  ad  Rhadaman- 

tem  in  Cecropia  insula. 
<(CH.>  Qui<(s>  homost  me  insipientior  qui  ipse  egomet 

ubi  sim  quaeritem? 
[CH.]  Sed  nil  disconducit  huic  rei.    quid  ais?  quid  hoc 

quod  te  rogo?  930 

Quds  locos   adisti?     SY.  Nimium  miri[s]modis    mira- 

biles. 
CH.  Liibet  audire,  nisi  molestumst.    SY.  Qum  discupio 

dicere. 


917.  callimarcus  vel  calimarchus  ||  919.  At  vel  Atq;  || 
920.  monstrare  vel  mostrare  ||  922.  mim  vel  min  ||  923.  Em 
vel  Hem  ||  926.  loquar  eapsenti:  corr  Bent  ||  927.  nomine:  corr 
Ri  II  928.  rhadamantem  vel  ihadamante  |  cecropia  insula  vel 
cecropio  •  insula  •  ||  929.  s  add  Guy  \\  931.  adisti  vel  adistix  j 
del  Guy   \\   932.  audire  vel  audires  |  molestum  si  || 


IV2,  88— 93.  09— 106        TRINVMMVS  51 

Omiiium  primum  in  Pontum  aduecti[a]  Arabiam  terram 

sumus. 
CH.  E<h>o,  an  etiam  Arabiast  in  Ponto?    SY.  Est:  non 

illa  ubi  tus  gfgnitur, 
Sed  ubi  apsint<(h^ium  fit  atque  cunila  gallinacea.    9:55 
CH.  Nimium  graphicum  hunc  niigatorem.   sed  ego  sum 

insipientior, 
Qui  egomet  unde  redeam  hunc  rogitem,  quae  ego  sciam 

atque  hic  nesciat: 
Nisi  quia  lubet  experiri  quo  euasurust  denique. 
Sed  quid  ais?   quo  inde  isti  porro?     SY.  Si  animum 

aduortes,  eloquar: 
Ad    caput    amnis    quifd]    de    caelo   exoritur  sub   solio 

louis.  940 

CH.   Siib  solio  louis?     SY.  Ita  dico.     CH.  E  caelo? 
SY.  Atque  <(e)>  medio  quidem. 
CH.  Eho,  an  etiam  in  caelum  escendisti?     SY.  Immo 

horiola  aduecti  sumus 
V^sque   aqua  aduorsa  per  amnem.     CH.  E<(h)>o,  an  tu 

etiam  uidisti  louem? 
<^SY.>  [C]Alii  di  <i>s<^s>e  ad  uillam  aiebant  seruis  de- 

promptum  cibum. 
Demde    porro   —   CH.    Demde   porro    nolo    quicquam 

praedices.  945 

SY.    *    *  o  hercle,  +si  es  molestus.     CH.  Nam  pudi- 

cum  neminem 
*    *    *  re  oportet  qui  aps  terra  ad  caelum  peruenerit. 
SY.  <(Facia)m  ita  ut  te  uelle  uideo.    sed  monstra  hosce 

hominis  mihi 


933.  pontum  vel  potentum  ||  934.  ubi  thus  vel  cubitus  || 
935.  apsentium  |  gallinatea  vel  gallinacea  ||  936.  Nimium  vel 
Ninium  ||  937.  quae  ego  vel  quiaego  |  cf.  ad  v.  889  sqq.  \\  940. 
quod:  corr  Gicy  ||  941.  adcl  Pareus  \\  942.  Eho  vel  Eo  |  doriola: 
corr  Sarac  \\  943.  ante  etiam:  corr  Iti  ||  944.  Calliclise  vel 
Calliclis:  corr  Ac  ||  945.  Mande:  corr  Ca  ||  946.  o  cimi  lac 
vel  0  II  947.  ere  eum  lac  vel  Pre  ||  948.  mit  aut  cum  lac  vel 
Mit  aut:  suppl  Spengelius  \  monstra  vel  mostra  || 

4* 


52  PLAVTI  IV  2,  107-122 

<(Qu)6s    ego   quaero,    quil^us  me   oportet    has   deferre 

epistulas. 
CH.  Quid  ais?  tu  nunc  si  forte  eum[i]pse[m]  Charmi- 

dem  conspexeris        950 
Ilkim  quem  tibi  istas  dedisse  commemoras  epistulas, 
N6[ue]risne    hominem?      SY.   Ne  tu  me   edepol  arbi- 

trare  beluam, 
Quiquidem  non  nouisse  possim   quicum  aetatem   exe 

gerim. 
An    ille    tam    esset    stultus   qui    mihi  mille  nummum 

crederet 
Philipp[e]um,  quod  me  aurum  deferre  iiissit  ad  gnatiim 

suom  955 

Atque  ad   amicum  Calliclem,   quoi  rem  ai[e]bat  man- 

dasse  hic  suam? 
Milii  concrederet,  ni  me  ille   et  ego   illum  nosse<(m)> 

a<^d)probe? 
CH.  Enim  uero  ego  nunc  sycophantae  huic  sjcophan- 

tari  uolo, 
Si  hiinc  possum  illo  mille  nummum  Philippu<^m)  ci<^r- 

c)u[e]mducere, 
Qu6d  sibi  me   dedisse  dixit.     quem  ego  qui  sit  homo 

nescio  960 

Neque   oculis  ante  hunc  diem  umquam  ui!di,   eine  au- 

rum  crederem? 
Quoi,  si  capitis  res  si[e]t,  nummum  niimquam  credam 

pliimbeum. 
Adgrediundust  hic  homo  mi  astu.    heus,  Pax,  te  tribus 

uerbis  uolo. 
SY.  Vel  trecentis.     CH.  Haben  tu  id  aurum,  qu6d  ac- 

cepisti  a  Charmide? 

949.  Hos  II  950.  eum  ipsum:  corr  Lindemannus  \\  952.  del 
Guy  II  954.  tam  vel  ita  |  nummum  vel  nummos  {item  v.  959. 
966)  II  955.  del  Bent  \  ad  gnatum  vel  adgnitum  ||  956.  del 
Reizius  \\  957.  aprobe  vel  ajjprobe:  coir  Ca  \\  959.  philippo: 
corr  Bi  \\  961.  mirum:  corr  Ca  \\  962.  del  Guy  \\  963.  mi 
astu  heus  vel  masticheus  || 


IV  2,  123—139  TRINVMMVS  53 

SY.   Atqiie   etiam  Philipp[e]um,   numeratum  illius   iu 

mensa  manu,  965 

Mille    nummum.      CH.    Nempe    ab    ipso    id    accepisti 

Charmide? 
SY.  Mirum   quin   ab   auo   eius  aut    proauo   acciperem 

qui  sunt  mortui. 
CH.  Adulescens,  cedodum  istuc  aurum  mihi.    SY.  Quod 

ego  aurum  dem  tibi? 
<(CH.)  Quod  a  me  te  accepfsse  fassu's.     SY.  Aps  te  ac- 

cepisse?  CH.  Ita  loquor. 
SY.  Quis  tu  homo's[t]?  CH.  Qui  mille  nummum  tibi  dedi 

ego  sum  Charmides.  970 
SY.  Neque  edepol  tu  is  es  neque  hodie  is  limquam  eris 

—  auro  huic  quidem. 
Abi  sis,  nugatdr:  nugari  nugatori  postulas. 
CH.    Charmides   ego   sum.      SY.  Nequiquam    hercle's: 

nam  nil  auri  fero. 
Nimis  argute  |  dbre<^p>sisti  in  eapse  occasiiincula: 
Pdstquam    ego   me   aurum   ferre   dixi,    pdst  tu  factu's 

Charmides:  9.75 

Prius  tu  non  eras  quam  aiiri  feci  mentionem.   nil  agis: 
Proin  tute  itidem  ut  charmidatus  es,  Tj-ursum  rechar- 

mida. 
CH.  Quis  ego  sum   igitur,   siquidem   is   non   sum   qui 
sum?     SY.  Quid  id  ad  me  attinet? 
Diim  ille  ne   sis   quem  ego  esse  uolo,   sis  mea  causa 

quf  lubet. 
Prius   non   is   eras   qui   eras:   nunc   is  factu's  qui  tum 

ndn  eras.  980 

CH.  Age  siquid  agis.     <(SY.)>   Quid  ego   agam?      CH. 

Aurum  redde.  SY.  Dormitas,  senes. 

965.  del  Gul  \\  966.  nempe  vel  nepe  ||  967.  Mirum  quid  | 
eius  vel  eiuis  ||  969.  fassus:  corr  Herm  \\  971.  tuisses  {corr  D)  {| 
972.  Asi  {vel  Ac  si)  sis:  corr  Ca  ||  975.  pos  vel  post  |  factus: 
corr  Herm  \\  976.  non  eras  vel  nonieras  (et  se  s.  ie)  |  auri- 
fici  II  977.  tu  te:  corr  Bi  \\  978.  Quis  vel  Quid  jj  980.  factus: 
corr  Herm  \\ 


54  PLAVTI  IV  2,  140—155 

<CH.)  Fassu's  Charmidem  dedisse  aurum  tibi.  SY.  Scrip- 

tum  quidem. 
CH.  Properas   au  non  properas   abire  actutum  ab  liis 

regionibus, 

Ddrmitator,  prius  quam  ego  hic  te  iubeo  mulcari  male? 

<SY.)   Quam   6b   rem?     CH.  Quia  illum   quem  emen- 

titus  es  ego  sum  ipsus  Charmides,    985 

Quem  tibi  epistulas  dedisse  aiebas.     SY.  Eho,  quaeso 

an  tu  is  es? 
CH.  Is  enim  uero  sum.    SY.  Am  tu  tandem?  is  ipsus- 

ne's?    CH.  Aio.     SY.  Ipsus  es? 
CH.  Ipsus,  inquam,  Charmides  sum.     SY.  Ergo  ipsus- 

ne's?     CH.  Ipsi^ssumus. 
Ab<(in)  hinc  ab   oculis?     SY.  Enim  uero  serio:  quo- 

niam  aduenis,  — 
Vapula^b)>is  meo  arbitratu  et  nouorum  aedilium.    990 
<^CH.)  At  etiam  maledicis?    SY.  Immo,  saluos  quando- 

quidem  aduenis,  — 
Di  te  perdant  si  te  flocci  facio  an  periisse<(s)>  prius. 
Ego  ob  hanc  operam  argentum  accepi:  te  macto   in- 

fortiinio. 
Ceterum    qui    sis,    qui    non    sis,    floccum    non    inter- 

du<(i)m. 
Ibo    ad    illum,     reniintiabo    qui^    mihi    tris    nummds 

dedit,  995 

Vt  sciat  se  perdidisse.    ego  abeo.    male  uiue  et  uale: 
Qui!  di  te  omnes  aduenientem  peregre  perdant,   Char- 

mides. 


982.  fassus:  corr  Herm  ||  983.  abire  vel  abere  ||  985.  SY. 
quia  B  ||  986.  epistulas  vel  epistolas  |  aiebas  vel  aiebat  |  quescan 
tuis  vel  quae  cum  lac:  corr  Ca  et  Pareus  ||  987.  ipsusnes  vel 
ipsus  es  I  Aio  (et  CH.  s.  v.)  [rubr.]  Ip  SY.  ipsus  es  solus 
liabet  B:  corr  Ca  |{  988.  ergon  (vel  ergo)  ipsus  est  Priscianus  \\ 
989.  Ab  hinc  etiam  Priscianus:  add  Guy  \\  990.  Vapulais  vel 
Vapulas  vel  Vapulis:  corr  Ca  \\  992.  add  Ca  \\  993.  inpor- 
tunio  II  994.  Sed  erum:  cmt  Gul  \  add  Ca  \\  995.  Ibi  id  [j 
996.  sciat  vel  siat    ||    997.  Quo:  corr  Scal  || 


IV2,  156— 165;  3, 1—6     TRINVMMVS  55 

CHARMIDES 

SENEX 

Postquam  ille  hinc  abiit,  post  loquendi  lil)ere 

Videtur  tempus  ueuisse  atque  occasio. 

lam  dudum  meum  ille  pectus  pungit  aculeus,  1000 

Quid  ilK  uegoti  filerit  ante  aedis  meas. 

Nam  epistula  illa  milii  concenturiat  metum 

In  corde  et  illud  mi^lle  nummum,  quam  rem  agat. 

Numquam   edepol  temere  tinnit  <(tint))inuabulum : 

Nisi   qui  illud  tractat  aiit  luouet,  mutu<^m)>s<(t)>, 

tacet.  1005 

Sed   quis  hic   est   qui  huc    in  plateam   cursuram 

incipit? 
Lubet  dbseruare  quid  agat:  huc  concessero. 


STASIMVS.      CHARMIDES 

SERVOS  SENEX 

ST.   Stasime,   fac   te   propere  celerem,  recipe  te  ad 

dominum  domum, 

Ne  subito  metus  exoriatur  scapulis  stultitia[m]  <^tua^. 

Adde  gradum,  adpropera:  iam  dudum  faetumst  quom 

abisti  domo.         10 10 

Caue  sis  tibi  ne  bubuli  in  te  cottabi  crebri  crepent, 

Si  ab[i]eris  ab  eri  quaestione:  ne  destiteris  ciirrere. 

Ecce  hominem  te,  Stasime,  nil<(i)>:   satin  in  thermi- 

pdlio 


1000.  lam  vel  Lan  ||  1002.  epistula  vel  epistola  |  concen- 
turiat  metum  vel  contenturiat  metuum  ||  1004.  Numquem  | 
tinnit  in  nabubulum  vel  tint  innabulum:  add  Ca  \\  1005.  add 
Pareus  \\  1009.  del  et  add  Ca  \\  1010.  iam  vel  ian  |  factumst  vel 
factum  si  ||  1012.  del  Ca  \\  1013.  termipolio  vel  thermopolio  || 


56  PLAVTI  IV  3,  7-26 

Condalium    es    obKtus,    postquam    thermopotasti    giit- 

turem  ? 
Recipe   te   et  reciirre  petere  (re}  recenti.      CH.  Huic, 

quisquis  est,  ioi5 
Giirguliost  exercitor,  is  liunc  hominem  cursuram  docet. 
ST.  Quid,  homo  nili,  non  pudet  te?  tribusne  te  po- 

teri<Ci/S 
Memoria<(m^  esse  oblftum?  an  uero,  quia  cum  frugi  | 

hominibus 
Ibi  bibisti,  qui  ab  alieno  facile  cohiberent  manus? 
+  Truchus  fuit,   Cerconicus,   Crinnus,   Cercobulus,   C61 

labus,  1020 

Oculicrepidae,  cruri[i]crepidae,  ferriteri,  mastigiae: 
Inter  eosne  homines  condalium  te  redipisci  postulas? 
■i^Quorum  eonim  unus  surrupuit  currenti  cursori  solum. 
CH.  Ita  me  di  ament,  gi'aphicum  furem.    ST.  Quid  egci 

quod  periit  petam? 
Nisi   etiam  laborem   ad   damnum    apponam   epithecam 

insuper.  1025 

Qum  tu  quod  periit  periisse  ducis?  cape  uorsoriam: 
Recipe  te  ad  erum.     <CH.)>  Non  fugitiuost  hic  homo: 

commeminit  domi. 
<^ST.>  ^tinam  ueteres  +homines,  ueteres  jDarsimoniae 
Potius  <in)>  maiore  honore  hic  essent  quam  mores  mali. 
<(CH.^  Di  inmortales,  basilica  hicquidem  facinora  in- 

ceptat  loqui:  1030 
Vetera  quaerit,   uetera  amare  hunc  mdre[m]  maionitn 

scias. 
ST.  Nam  nunc  mores  nil<^i)>   faciunt  quod    licet   nisi 

quod  lubet. 
Ambitio  iam  mdre  sanctast,  h^berast  a  legibus: 


1015.  add  Ca  ||  1016.  cursuram  vel  cursur  in  ||  1017.  add 
Ca  II  1018.  add  Sey  ||  1020.  Truchus  vel  Tnithus  ||  1021. 
del  Ca  II  1023.  suiTupuit  vel  surripuit  ||  1024.  amant  |  4|:  quid 
B  I  ego  quod  vel  ego  quid  ||  1025.  apothecam:  corr  Scal  \\  1029. 
Potius  maiori  honori:  carr  Lomanus  ||  1031.  quaerit  vel  quae 
erit  I  del  Dousa    \\    1032.  add  Scal  \\ 


IV  3,  27-44  [38—  A]       TRINVMMVS  57 

Scuta  iacere   fiigereque  hostis  mdre  habent  licentiam: 
Petere  honorem  pro  flagitio  more  fit.    <CCH.)>  Morem 

inprobnm.  1035 

<^ST.^   Strenu<(os)>os    praeterire    more   fit.     <(CH.^  Ne- 

quam  quidem. 
<^ST.^  Mores  leges  perduxerunt  iam  in  potestatem  suam, 
^Magis  qui  sunt  obn6xios<(a)>e  quam  parentes  liberi<(s^. 
Ea<^e)>  misere[re]   etiam  ad  parietem  sunt  fixae  clauis 

ferreis, 
"^bi  malos  mores  adfigi  uimio  fuerat  aequius.         1040 
CH.  Liibet  adire  atque  appellare  hunc:  uerum  ausculto 

perhibens 
[S]Et  metuo,  si  conpellabo,  ne  aham  rem  occipiat  loqui. 
ST.    Neque    isti<s)>    quicquam    lege    sanctumst:    leges 

mori  seruiunt, 
Mores  autem  rapere  properant  qua  sacrum  qua  piibli 

cum. 
<^CH.)>  Hercle  istis  mahim  rem  magnam   mdribus  dig- 

numst  dari.  1045 

<^ST.^  Ndn[ne]  hoc  publice  animum  aduorti :  nam  id  genus 

hominum  dmnibus 
"^niuorsis  est  aduorsum  atque  dmni  populo  male  facit. 
Male  fidem  seruando  ilhs  quoque  abrogant  etiam  fidem 
Qui    nil   meriti:    quippe    eonim    ex  ingenio    ingenium 

horum  probant. 
Hdc  qui  in  mentem  uenerit  mihi?  re  ipsa  modo  com- 

mdnitus  sum.       1050 
Siquoi  mutudm  quid  dederis,  fit  pro  proprio  perditum: 


1035.  honore:  corr  D  \\  1036.  os  add  Loeicius  \  quidem. 
vel  idem  ||  1038.  obnoxiosi:  corr  Brantius  ||  1039.  del  Bi  \\ 
1042.  Sed:  corr  Ae  \\  1043.  sanctumst  vel  sanctust  ||  1044.  pu- 
blicum  vel  pullicum  ||  1045.  add  Ca  \  eecle  |  dignust  {sic  A) 
vel  dignumst  ||  1046.  add  Ca  \  Nonne  etiam  A:  del  Guy  || 
publice  {sic  A)  vel  pullice  |  animaduerti  ||  1049.  eoeumex: 
ex  eorum  ||  1050.  inmentem  {sic  A)  vel  immente  |  dist 
Brixius  \  wODOEEiPSACOMiiOTUS  II  1051.  sicui:  Si  quid  I 
DEDERiS:  dederit  |  fitpeopio  {sed  peo  et  e  s.  v.)  \\ 


58  PLAVTI  IV  3,  45—58  [A] 

Qudm  repetas,  ininiicum  amicum  beneficio  inuenias  tuo. 
(Si   mage    exigere    occipias,    duarum    rerum    exoritur 

dptio : 
Vel  illud  quod   credideris    perdas    uel    illum    amicum 

amiseris.) 
CH.  Meus   est  hicquidem   Stasimus  seruos.     ST.  Nam 

ego  talentum  miituom      1055 
Quoi  dederam^  talento  inimicum  mi  emi,  amicum  uen- 

didi. 
Sed  ego  sum  insipientior  qui  rebus  curem  publicis 
Pdtius  quam^  id  quod  prdxumumst,  meo  tergo  tutelam 

geram : 
Eo  domum.    CH.  Heus  tu,  asta  ilico:  audi,  heiis  tu.    ST. 

Non  sto.     CH.  Te  uolo. 
ST.  Quid,  si  ego  me  te  uelle  nolo?    CH.  Aha  nimium, 

Stasime,  saeuiter.  1060 

ST.  Emere  meliust   quoi  imperes.     CH.   Pol  ego  emi 

atque  argentiim  dedi: 
Sed  si  non  dicto  aiidiens  est,  quid  ago?    ST.  Da  mag- 

niim  malum. 
CH.   Bene  mones:   ita  facere  certumst.     ST.  Nisi  qui- 

dem  es  obndxius. 
CH.   Sf  bonus   es(t)>,   obndxius   sum:  sin  secus  es<(t>, 

faciam  lit  iubes. 
ST.  Quid  id  ad  me  attinet  bonisne  seruis  tu  utare  an 

malis?  1065 


1052.  Quo  vel  Qm:  QUM  |  beneficio  inuenias  (vel  inueni- 
oas):  iNUENiASEXBENEFicio  ||  1053  sq.  secl  Bergldus  ||  1053. 
EXiGEREOCCiPiAS:  exgeuere  cupias  ||  1054.  amiseriS:  miseris  || 
1055.  MEUST  II  1056.  cui:  Quod  I  uendicli  (sic  A)  vel  uen- 
dedi  II  1057.  publicis  {sic  A)  vel  puplicis  vel  pullicis  ||  1058. 
PROXiMUMEST:  proxumust  |  TUTELAM:  tute  {vel  cute)  iam  II 
1059.  4t^HEUS:  Heus  {et  gera  meo  domum  s.  f.  v.  1058)  \ 
::J4:HEUSTUN0NST041:TEU0L0:  heus  tu  nonsto  ||  1060.  EGOMB: 
egomet  |  uellet  |  ahanimium:  ha  nimium  (animum  Nonius)  || 
1061.  Emere  {sic  A)  vel  Et  mere  ||  1062.  est:  es  |  damag- 
NUM:  damnum  ||  1063.  certunst:  ceetumest  ||  1064.  es  (bis) 
etiam  A:  corr  Lamh  \  ut:  uti  |  mones  || 


IV  3,  59—73  [—71  A]       TRINVMMVS  59 

CH.  Qufa  boui  malique  in  ea  re  pars  tibist.    ST.  Par- 

tem  alteram 
Tilji  permitto,  illam  alteram  apud  me  quod  bonist  ap- 

ponito. 
CH.    Si  eris  meritus,    fiet.     respice   huc   ad  me:    ego 

sum  Charmides. 
ST.  Hem,  quis  est  qui  mentionem  facit  homo  hominis 

optumi? 
CH.  fpsus  homo  optumus.    ST.  Mare,  terra,  caelum,  di, 

uostram  fidem,         1070 
Satin  ego  oculis  plane  uideo?  estne  ipsus  an  non  est? 

is  est. 
Certe  is  est,  is  est  profecto.     o  mi  ere  exoptatissume, 
Salue.    CH.  Salue,  Stasime.    ST.  Saluom  te  —  CH.  Scio 

et  credo  tibi. 
Sed  omitte  alia:  hoc  mihi  responde:  Kberi  quid  agiint  mei 
Quos  reliqui    hic   filium    atque    filiam?      ST.  Yiuont, 

ualent.  1075 

<(CH.>  Nempe    uterque?     ST.   Yterque.      CH.    Di   me 

saluom   et  seruatum  uolunt. 
Cetera  intus  dtiosse  percontabor  quae  uolo: 
Eamus  intro:  sequere.    ST.  Quo  tu  te  agis?    CH.  Quo- 

nam  nisi  domum? 
ST.    Hicine    nos  habitare   censes?     CH.   ^binam    ego 

alibi  censeam? 
ST.  lam  —  CH.  Quid  iam?    ST.  non  sunt  nostrae  aedis 
■'■ste.  CH.  Quid  ego  es  te  audio?  1080 

1066.  Quia  (sic  A)  vel  Qui  ||  1067.  apuD:  ad  ||   1068.  fiet: 
fies  I  HUCADME:  ad  me  huc  |  cliarmides  {sic  A)  vel  charmide 

1069.    HOMOHOMINISFECIT      ||       1070.    IPSUS:    Ipse      |     HOHOMO 
1071.   OCUIilSEGO    I    ESTXEHICAN     ||     1072.   is   est   is    est:    ISEST 

1074.  OMiTTE  (o  fort.  ex  d):  omitto  |  agunt  (sic  A)  vel  ac  un 

1075.  ijiUNT    II    1076.  add  Ca    \    ST.  et  CH.  di  vel  CH.  et  Di 
1077.  ST.  Cetera  vel  Cetera    |    otiose  (sic  A)  vel  ociosse  1  per 
CONTABOR:    percunctabor   vel   p;/'///'////stabor     ||     1078.   ST.   vel 
CH.  I  QU0NAMTUTEAGIS4t:QU0XAiICEN—  ||  1079.  CH.  et  ST.  vel 
ST.   et  CH.    I     Hicine  vd  Hiccine     jj     1080.   ste   CH.   quid  vel 
CH.  (vel  4^)  quid  || 


60  PLAVTI  IV  3,  74—85;  4,  1—5 

ST.  Vendidit  tiios  natus  aedis  —  CH.  Perii.     ST.  prae- 

sentariis 
Argenti  mims    numeratis.      CH.   Qudt?     ST^  Quadra- 

ginta.     CH.  Oecidi. 
Quis   eas   emit?     ST.   Callicles,  quoi  tuam    rem  com- 

mendaueras : 
Is  habitatum  huc  cdmmigrauit  ndsque  exturbauit  foras. 
CH.  Vbi  nunc  filius  meus  habitat?     ST.  Hic  in  hoc 

posticulo.  1085 

CH.  Male  disperii.     ST.  Credidi  aegre  tibi  id,  ubi  au- 

disses,  fore. 
CH.  Ego  Tmiserum  meis  periculis  siim  per  maria  ma- 

suma 
Vectus,  capitaK  peric[u]lo  per  praedones  pliirumos 
Me  seruaui,  salu<(o)>s  redii:  minc  hic  disperii  miser 
Propter    eosdem    quorum    causa    fiii    hac   aetate   exer- 

citus:  1090 

Adimit  animam  mi  aegritudo:  Stasime,  tene  me.     ST. 

Visne  aquam 
Tibi  petam?     CH.  Res  quom  animam  agebat,  tum  esse 

offusa<(m>  opdrtuit. 


CALLICLES.      CHARMIDES.      STASIMVS 

SENES        II  SERVOS 

CA.  Quid  hoc  hic  clamoris  aiidio  ante  aedis  meas? 
CH.  0  Callicles,  o  Callicles,  o  Callicles, 
QuaKne  amico  mea  commendaui  bona?  1095 

CA.  Probo  et  fideli  et  fido  et  cum  maofna  fide: 
Et  salue  et  saluom  te  aduenisse  gaudeo. 


1082.  quod  ||  1083.  Quis  vel  Qui  ||  1085.  ST.  hic  vel  hic  I| 
1088.  dist  GoeUerus  \  del  Guy  \\  1089.  add  D  ||  1090.  hoc  aetate 
Nonius  II  1092.  quom  vel  quoniam  ||  1096.  CA.  Probo  vel 
Probo    (I 


n^ 4,  6-22;  V  1, 1.  2         TRINVMMVS  61 

CH.  Credo  dmnia  istaec,  si  |  itast  ut  praedicas. 
Sed  quis  istest  tuos  ornatus?    CA.  Ego  dicaiii  tibi: 
Thensaiirum  effodiebam  intus  dotem  filiae       iioo 
Tuae  quae  daretur.     sed  intus  narrabo  tibi 
Et  hoc  et  alia:  sequere.     CH.  Stasime.     ST.  Hem. 

CH.  Strenue 
Curre  in  Piraeu[u]m  atque  unum  curriculum  face. 
Videbis  iam  illic  nauem  qua  aduecti  sumus. 
lubeto  Sa[n]gari6nem  quae  imperauerim  1105 

Curare  ut  efferantur,  et  tu  ito  simul. 
Solutu<(m)>st  portitori  iam  portorium. 
Nil  est  mora<(e>.    cit<o>  ambula:  actutum  redi. 
ST.  Illic  sum  atque  hic  sum.     CA.  Sequere  tu  hac 

me  intrd.     CH.  Sequor. 
ST.  Hic  meo  ero  amicu^^s))  solus  firmus  restitit  11 10 
Neque  demutauit  animum  de  firma  fide, 
Quamquam  labores  miiltos     ^^     *     *     :*=     * 
Sed  hic  ilnus,  ut  ego  suspicor,  seruat  fidem. 
+  0b  rem  laborem  eiim  ego  cepisse  censeo. 


AOTYS   Y 

LYSITELES 

ADVLESCENS 


Hic  homost  omnium  hominum  in-aecipuos,    1115 
Yoluptcitibus  gaudiisque  antepotens. 
Ita  commoda  quae  cupio  eueniunt, 


1100.  Thesaurum  vel  Thensaurum  ||  1102.  ST.  hem  vel 
hem  II  1103.  pira  euum  {vel  euum)  ||  1105.  Videto:  corr  Pius  \ 
del  Sahn  ||  1108.  moracii  vel  moratii:  corr  Ri  \\  1109.  hac 
me  vel  me  hac  ||  1110.  amico  ||  1112.  lac  sign  B  \\  1113. 
suspicor  vel  susspicor  ||  1115 — 1119.  tres  v.  sunt  in  B  ( —  ante- 
potens  —  subest  [sed  Ita  gaudiis]):  discr  Herm  \\  1116.  ante 
potens  vel  ante  ponens  || 


62  PLAVTI  V  1,  2—8;  2, 1—9 

Quod  ago  adseqiiitur,  subest,  subsequitur: 
Ita  gaudiis  gaudium  silppeditat. 
Modo  me  Stasimus  Lesbonici  seruos  eonuenft  <^domi)>: 
Is  mihi  dixit  siiom  erum  peregre  huc  aduenisse  Char- 

midem.  1121 

Nunc  mihi  is  propere  conueniundust,  ut  quae  cum  eius 

filio 
Egi  ei  rei  fundiis  pater  sit  potior.     eo  w  z  w  _ 
Sed  fores  hae  sonitii    suo    mihi    moram    obiciunt   in- 

commode. 


CHARMIDES.      CALLICLES.     LYSITELES 

SENES        n  ADVLESCENS 

CH.  Neque  fuit  neque  erit  neque  esse  quemquam  ho- 

minem  in  ter<(ra)>[dum]  arbitror,    ii25 

Quoi  fides  fidelitasque  amicum   erga  aequiperet  tuam: 

Nam    exaedificaufsset   me    ex    his  aedibus,    apsque   te 

foret. 
CA.   Sfquid   amicum   erga  bene  feci  aut  consului  fide- 

liter, 
Ndn  uideor  merafsse  laudem,  culpa  caruisse  arbitror. 
Nam  beneficium  homini  proprium  qudd  datur,  prosiim 

p[s]erit:  1130 

Qudd  datum  utendumst,  fd  repetundi  cdpiast,  quandd 

uelis. 
CH.  Est  ita  ut   tu  dicis.     sed  ego  hoc  ne<(q>ueo  mi- 

rari  satis 
Eiim  sororem  despondisse  suam  in  tam  fortem  familiam. 

1119.  suppeditat  vel  suppetat  ||  1120—1124.  quinque  v. 
sunt  in  B  ( —  dixit  —  channidein  —  egi  —  mihi)  ||  1120. 
suppl  Ei  II  1123.  lae  sign  Spengelius  \\  1125.  add  Ca  \  del 
Reizius  \\  1126.  suum:  corr  Bi  \\  1128.  bene  feci  vel  bene- 
fici  II  1129.  arbitror  vel  arbritror  ||  1130.  del  BoxTiomius  \\ 
1131.  uelit  vel  uelis  ||  1132.  hoc  metuo  ||  1133.  dispondisse 
et  familiam  tuam  Nonius  \\ 


V  2,  10—25  TRmVMMVS  63 

CA.  Lysiteli  quidem  P<h)iltonis  filio.     LY.  Enim  me 

nominat. 
CH.  Familiam  optumam  dccupauit.    LY.  Quicl  ego  cesso 

hos  couloqui?      1135 
Sed  maneam   etiam,   opinor:   namque  hoc   cdmmodum 

orditiir  loqui. 
CH.  Vah.     CA.  Quid  est?     CH.  ObHtus  intus  dudum 

tibi  sum  dicere: 
Modo  mihi  aduenienti  nugator  quidam  occessit  dbuiam^ 
Nimis  pergraphicus  sycophanta.     is  mille  nummum  se 

aur<(e)>um 
Med     datu     tibi    ferre    et    gnato    Lesbonico    ai[e]bat 

meo:  1140 

Quem  ego  ne<(c)>  qui  esset  ndram  neque  eum  ante  lisquam 

conspexi  prius. 
Sed   quid   rides?     CA.  Meo  adlegatu  uenit,    quasi  qui 

auriim  mihi 
Ferret    aps    te    qudd    darem    tuae    guatae    dotem:    ut 

filius 
Tiios,  quando  illi  a  me  darem,  esse  allatum  id  aps  te 

crederet 
Neii  qui[s]  rem  ipsam  pdsset  intellegere,  [et]  thensau- 

iiim  tuom  1145 

Me  esse  penes,   atque  eiim   a  me  lege  pdpuli  patrium 

pdsceret. 
CH.    Scite   edepol.      CA.    Megardnides    communis    hoc 

meus  et  tuos 
Beneuolens  commentust.    CH.  Quin  conlaiido  consilium 

et  probo. 
<(LY.)>  Qui^d  ego  ineptus,  dum  sermonem  uereor  inter- 

rilmpere, 


1134.  CA.  Lysiteli  vel  Lysiteli  |  LY.  vel  CH.  (|  1135.  opti- 
mas  Nonms  ||  1137.  CH.  vel  LY.  |  Vha  |  CA.  quid  est?  CH. 
vel  CH.  Videst  CA.  ||  1138.  accessit:  eorr  Gul  ||  1139.  add 
Ca  II  1140.  alebat:  del  Guy  \\  1141.  usquam  vel  usq;  ||  1145. 
s  del  Ac  I  et  del  Bo  \\  1148.  comentust  CH.  quin  claudo 
vel  commentust  ^l^  qui  nunc  laudo  || 


64  PLAVTI  V  2,  -26—40 

Solus  sto  iiec   qudd  couatus  sum  agere  ago?  hominis 

conloquar.  1150 

CH.  Quis  hic  est  qui  huc  ad  nos  incedit?    LY.  Charmi- 

dem  soceriim  suom 
Lys<i>teles    salutat.     <CH.>    Di    dent    tibi,    Lysiteles, 

quae  uelis. 
CA.  Non   ego   sum  sahite    dignus?     LY.  Immo  salue, 

CaUicles. 
Hiinc  priorem  aequomst  me  habere:  [CA.]  tiinica  pro- 

pior  palliost. 
CA.  ^Deos  uolo  consiha  uostra  recte  udrtere.         1155 
<CH.>  Filiam  meam  tibi  desponsam  esse  aiidio.     LY. 

Nisi  tii  neuis. 
CH.  Immo  haud  nolo.     LY.  Spdnden  ergo  tuam  gna- 

tam  uxorem  mihi? 
CH.  Spdndeo  et  mille  aiiri  Philippum  ddtis.    LY.  Do- 

tem  nil  moror. 
<CH.>  Si  illa  tibi  placet,  placenda  dds  quoquest  quam 

dat  tibi. 
Pdstremo  quod  uis  non  duces,  nisi  illud  quod  non  uis 

feres.  1160 

<CA.>  Iiis  hic  orat.    LY.  Impetrabit  te  aduocato  atque 

arbitro. 
[LY.]    Istac  lege  filiam   tuam    spdnden   mihi    uxorem 

dari? 
CH.  Spdndeo.    CA.  Et  ego  spdndeo  idem  hoc.    LY.  Oh 

saluete,  adfines  mei. 
CH.   Atque   edepol  sunt  res   quas  propter   tibi  tamen 

suscensui. 


1152.  Lysteus  ||  1153.  LY.  et  CH.  B  \  dignus  salutis  No- 
nius  II  1155.  CH.:  con-  Bi  \  Deos  vel  Deus  ||  1156.  acld  Mi  \ 
desponsatam  {sic  Nonius)  vel  desponsam  |  LE.  jyro  LY.  B 
{item  V.  1157sq.)  |  nisi  tu  neuis  Nonius:  nisi  cum  lac  \\  1157. 
sponden  vel  spondent  ||  1158.  philippum  vel  phiplippum  1 
moror  vel  morer  |1  1159.  add  Ac  ||  1160.  feres  vel  fores  1| 
1161.  Lus  vel  lus  vel  uis  |  CH.  B  \  aduocato  vel  at  uocato  1 
arbitro  vel  arbitrio  || 


V  2, 41— 53  TRINVMMVS  65 

CA.   Quid   ego   feci?      CH.  Meum   corrumpi  qma  per- 

pessus  filium.  1165 

<CA.)>  Si  id  mea  uoluntate  factumst^  <est)>  quod  mihi 

suscenseas. 
Sed  sine  me  hoc  aps  te  impetrare  quod  uolo.    CH.  Quid 

id  e's<t>?    CA.  <S>cies: 
Siquid  stulte  fecit,  ut  ea  missum  facias  dmnia. 
Quid  quassas  caput?    CH.  Cruciatur  cdr  mihi  et  metuo. 

CA.  Quidnam  id  est? 
CH.  Qudm  ille  i[s]tast  ut  esse  nolo,  id  crucior:  metuo, 

si  tibi  1170 

Denegem  quod  me  dras,  ne  te  leuiorem,  erga  me  putes. 
[CH.]  Ndn  grauabor:  faciam  ita  ut  uis.    CA.  Prdbus  es: 

eo  ut  illum  euocem. 
CH.   Miserumst  male  promerita,  ut  merita   siint,   s<i> 

ulcisci  ndn  licet. 
C A.  Aperite  hoc,  aperite  propere  et  Lesbonicum,  si^  domist, 
Fdras  [e]uocate:   ita  siibitost  propere   qudd   eum  con- 

uentiim  uolo.  ii75 


<LESBONICVS.      LYSITELES. 

ADVLESCENTES        II 
CALLICLES.      CHAIIMIDES> 

SENES        II 

LE.    Quis    homo    tam    tumiiltuoso    sdnitu    me    exciuit 

[subito]  foras? 

CA.  Beneuolens  tuos  atque  amicus.     LE.  Satine  sakie? 

dic  mihi. 

1165.  LY.  Quid  B  \  perjjessus:  corr  Pareus  ||  1166.  est  add 
Ca  II  1168.  missam:  corr  Schoe  \\  1172.  es  vel  ses  ||  1173.  Mi- 
serumst  vel  Miseris  mst  |  sinis  ulcisci:  corr  Lindemannus  || 
1174.  CH.  B  I  et  lesbonicum  si  domist  ve?  quod  eum  conuen- 
tum  {cf.  r.  1175)  ||  1175.  del  Bo  \\  1176  sqq.  scaenam  sign 
Bo  II  1176.  del  Guy  ||  1177.  amicus  est  vel  amicumst  et  satin 
est  vel  satinst:  corr  ex  Donato  \\ 

Platti  Comoediae  VII  5 


66  PLAVTI  TRINVMMVS  V  2, 54—65 

LY.  Recte:  tuom  patrem  rediisse  saluom  peregi-e  gaudeo. 
LE.  Quis  id  ait?    LY.  Ego.    LE.  Tiin  uidisti?    LY.  Et 

tiite  item  uideas  licet. 
LE.    6   pater,  pater  mi,    salue.      CH.   Salue   multum^ 

gnate  mi.  1180 

LE.  Siquid  tibi,  pater,  laboris  —  CH.  Nil  euenit,  ne 

time: 
Bene  re  gesta  saluos  redeo.     si  tu  modo  frugi  esse  uis^ 
Haec  tibi  pactast  "^  Callicli  filia.    LE.  Ego  ducam,  pater^ 
Et  eam  et  siquam  aliam  iubebis.    CH.  Quamquam  tibi 

suscensui, 
[CA.]  Miseria  <(una>  um  quidem  hominist  adfatim.    CA. 

Immo  huic  panimst:    1185 
Xam  si  pro  peccatis  centum  ducat  uxoris,  parumst. 
LE.  At  iam  posthac  temperabo.     CH.  Dicis,  si  facias 

modo. 
LY.  Numquid  causaest  qum  uxorem  cras  domum  ducam  ? 

CH.  Optumumst  [licet]. 
[CA.]  Tii  in  perendinum  paratus  sis  ut  ducas.  CANTOR. 

Plaiidite. 


1178.  dist  Ac  II  1179.  #  et  tute  |  idem:  corr  Bo  \\  1181.  dist 
Bo  II  1182.  redeo  vel  redio  |  uis  vel  us  ||  1183.  LE.  ego  vel 
ego  II  1184.  Etiam:  corr  Bo  \  LY.  B  \\  1185.  del  Lomanus  \ 
suppl  Lamh  \  at  fatim  4t=  vel  at  fati  LY. :  corr  Lomanus  \\ 
1187.  faciaes  vel  facies:  corr  Ca  \\  1188.  LE.:  corr  Grauertus  \ 
xsunc  quid  causa  est  |  ducam  vel  ducat  |  optimumst  vel  oti- 
must  I  del  Guy  \\  1189.  co  (i.  e.  CANTOR  vel  CATERVA) 
plaudite  B  \\ 


T.  MACCI  PLAVTI 

T  R  V  C  V  L  E  IST  T  V  S 


PERSOI^AE 


DINIARCHVS  ADVLESCENS 
ASTAPHIVM  ANCILLA 
STRATVLAX  SERVOS 
PHRONESIVM  MERETRIX 
STRATOPHANES  MILES 
CVAMVS  SERVOS 
STRABAX  ADVLESCENS 
CALLICLES  SENEX 
ARCHILIS  TONSTRIX 
ANCILLA 


I 


AEGYMEOTYM 


Tres  unain  pereunt  adulescentes  mulierem, 

Rure  linuSj  alter  urbe,  peregre  tertius: 

Vtque  ista  ingenti  mflitem  tangat  bolo, 

Clam  sibi  supposuit  clandestino  |  editum. 

Vi  magna  semos  est  ac  trucibus  moribus,  5 

Lupae  ni  rapiaut  domini  parsimdniam: 

Et  is  tamen  moUitur.     miles  aduenit 

Natique  causa  dat  propensa  miinera. 

Tan<(d)>em  compressae  pater  cognoscit  omnia 

Vtque  illam  ducat  qui  uitiarat  cdnuenit  10 

Sudmque  is  repetit  a  meretrice  siibditum. 


1.  pereunt  vel  perunt  ||  5.  Vi  vel  VI  |  at  crucibus  imoribus 
vel  attrucibus  moribus  ||  6.  Lut  {vel  It)  poeni:  corr  Py  |  parsi- 
moniam  vel  parsimonia  ||  7.  Et  is  vet  Edis  ||  8.  Natique  vel 
Natimque    ||    9.  Tamen    ||    10.  litam:  corr  Ca  \\ 


Prol.   1—15 


PEOLOGYS 


Perparuam  partein  postulat  Plautus  loci 

De  uostris  magnis  atque  amoenis  moenibus, 

Athenas  quo  sine  architectis  conferat. 

Quid  nunc?  daturin  estis  an  non?  —  adnu<o)>nt. 

+Melior  me  quidem  uobis  me  adlaturum  sme  mora.    5 

Quid  si  de  uostro  quippiam  orem  j?  —  abnuont. 

Eu[m]  hercle  in  uobi[i]s  resident  mores  pristini, 

Ad  denegandum  ut  celeri  lingua  utamini. 

Sed  hoc  agamus  qu<(6)>ia  huc  uentumst  gratia. 

Athenis  ^tracto  ita  ut  hoc  est  proscaenium  —  lo 

Tantisper  dum  transigimus  hanc  comoediam. 

Hic  habitat  mulier  n6men[e]  quoist  Phronesium: 

Haec  huius  saecli  m6res  in  se  p6ssidet: 

Numquam   ab    amatore  [suo]  postulat  —  id  quod  da- 

tumst, 
Sed  relicuom  dat  6peram  —  ne  sit  relicuom  15 


1 — 3.  artem  et  plaudi  locu  et  Deum  eris  magnis  et  arcus 
pletis :  corr  ex  Apuleio  (partim  et  quos  in  architectis  conferam) 
et  Prisciano  \\  4.  add  Ca  \\  5.  abiaturum:  corr  Sarac  \\  6.  orem 
{vel  ore)  abduunt:  corr  Ca  \\  7.  del  Spengelius  \  uodiis  vel 
odiis:  corr  Ca    \    mores  vel  more    ||    8.  utamini  vel  ut  animi  11 

9.  qua    vel    quia:    corr    Bergkius     \     uentumst    vel    uentust    |; 

10.  Athenis  vel  Athinis  |  proscinium  vel  proschenium  ||  11.  dum 
transigimus  vel  dunt  transicimus  ||  12.  nomine  |  phronesium 
vel  phonesium    ||    14.  del  Wcisius    \\    15.  Sed  reliquam  || 


rrol.  16—21 ;  I  1,  1  —  11     PLAVTI  TRVCVLENTVS  71 

Poscendo  atque  auferendo,  ut  mos  est  inulieinim: 
Nam  omnis  id  faciunt,  quom  se  amari  intellegunt. 

**♦♦♦♦*****♦ 

Ea  se  peperisse  piierum  simulat  militi, 

Quo  citius  rem  ab  eo  au[f  jer<(r^at  cum  puluisculo. 

Quid  miilta?     ♦     ♦    +Stuic  superet  muliere  20 

^Hiscum  anima  ad  eum  habenti  erce  teritur. 


ACTYS  I 

DINIARCHVS 

ADVLESCENS 

Non  omnis  aetas  ad  perdiscendum  sat  est 
Amanti,  dum  id  perdiscat  quot  pereat  modis, 
Neque  eam  rationem  eapse  umquam  educet  Yenus, 
Quam  penes  amantum  siimma  summarum  redit,         25 
Quot  amans  exemplis  ludificetur,  qudt  modis 
Pereat  quotque  exoretur  exorabulis: 
Quot  ilKc  blanditiae,  quot  illic  iracundiae 
Sunt,  quot  +sui  perclamanda  —  di  uostram  fidem,  hui, 
Quid  +perierandum  est  etiam  praeter  munera.  30 

Primumdum  merc<(e)>s  annua:  is  primiis  [e]bolust: 
Ob  eam  —  tres  noctis  d<(a)>ntur.     interea  loci 


17  sq.  lac  sign  Kiesslingius  \\  19.  del  et  add  Weisius  \\ 
20.  lac  sign  B  \  Stuic  superet  muliere  vel  Superet  mulierem  || 
21  sq.  lac  sign  Wolffius  \\  22.  est  satis  Varro  (sat  est  etiam 
Priscianus)  \\  23.  Amanti  dum  hic  Priscianus:  Nam  anti  dum  id  | 
quod  et  modis  Priscianiis:  ad  quod  et  motus  ||  24.  eam  ratio- 
nem  ea  ipsa  Priscianus:  ea  ratione  me  abse  {vel  absqi  se)  | 
edocuit  Priscianus  ||  25.  penes  vel  penis  |  summa  vel  suumma  || 
27.  quotque  vel  quoque  |  exoritur  ||  28.  blanditer  ||  31.  miror 
annua  is  primos  vel  miror  annuus  primus:  corr  Gronovius 
del  Ca    II    32.  dutor  vel  tutor:  corr  Bo  || 


72  PLAVTI  1  1,  12—38 

+  Aut  ara  aiit  uinum  aut  oleum  aut  triticum: 

Temptat  benignusne  an  bonae  frugi  sies. 

Quasi  in  piseinam  rete  qui  iaculum  parat  — •  35 

Quando  abiit  rete  pessum,  adducit  linea<(m), 

Si  <^i^nierit  rete  piscis,  ne  effugiat  cauet, 

■•■Dum  huc  dum  illuc  rete  or  impedit 

Piscis  usque  adeo  d6n<(ic)>um  eduxit  foras  — 

"Ibidemst  amator.     si[d]  id  quod  oratiir  dedit  40 

Atque  est  benignus  potius  quam  frugi  bonae, 

Adduntur  noctes:  mterim  ille  hamiim  uorat: 

Si  semel  amoris  poculum  accepit  meri 

Eaque  iiitra  pectus  se  penetrauit  pdtio, 

Extemplo  et  ipsus  per<(i^it  et  res  et  fides.  45 

Si  iratum  scortum  fortest  amatorf  suo, 

Bis  peri[i]t  amator,  ab  re  atque  <(ab)>  animd  simul: 

Sin  alter  alteri  +potius  est  idem  perit: 

Si  raras  noctes  dilcit^  ab  animd  peri[i]t, 

Si<(n)>  mcrebrauit,  ipsus  gaudet,  res  perit.  50* 

+Iteca  in  aedibus  lenosis.  50^ 

Priusquam  iinum  dederis,  centum  quae  poscat  parat: 

Aut  peri<(i)t  auinim  |  aiit  conscissa  pallulast 

Aut  empta  ancilla  aut  aliquod  uasum  argenteum 

Aut  uasum  ahenum  +aHquod  aut  electus  laptiles 

Aut  armariola  Graeca  aut  —  aliquid  semper  <^est^,   55 

Quod  ■'"petra  debeatque  amans  scortd  suo. 

Atque  haec  celamus  nds  clam  ''^mina  indiistria, 

Quom  rem  fidemque  ndsque  nosmet  perdimus: 


33.  ara  aut  vel  ara  ut  ||  34.  an  bone  vel  ambo  ne  ||  36.  pes- 
sum  vel  persum  |  finfa  vel  infra:  corr  Stu  \\  37.  Siniecit  vel 
Sinietit:  corr  Buechelerus  \\  39.  Piscis  vel  Discis  |  dolium: 
corr  Sarac  |  foras  eduxit:  trai  Ca  ||  40.  sed  vel  set  ||  42.  ha- 
mum  vel  hamam  ||  43.  mere:  corr  Bo  ||  45.  add  Ca  \\  47.  del 
Pareus  \  add  Lamb  \\  60^.  Si  in  {vel  Sin)  crebrauit  (vel  cre- 
pauit):  corr  Ca  \  gaudet  vel  gaudit  ||  50''.  Iteca  vel  Ita  et  |j 
52.  add  Ca  (perit  etiam  Porphyrio)  \  aurum  aut  et  est  palliila 
Porphyrio:  aurum  et  pallula  est  ||  53.  empta  vel  tempta  || 
54.  electus  vel  lectus  ||  55.  add  Ca  ||  57.  celamus  vel  celu- 
mus    II    58.  Quo  vel  Quoniam    || 


I  1,  39—65  TRVCVLENTVS  73 

Ne  qui  parentis  ueu  coguati  seutiant. 

Quos  qudm  celamus  si  faximus  conscios,  60 

Qui  ndstrae  aetati  tempestiuo  temperint, 

Vt  ne  antepar[a]ta  demus  postpartdribus, 

Faxim  lenonum  et  scdrtorum  +plus  est  63* 

Et  mmus  damnosorum  hdmiuum  quam  nunc  sunt  siet.  63^ 

Nam  niinc  lenonum  et  scdrtorum  plus  est  fere 

Quam  oKm  muscarumst,  qudm  caletur  maxume.        65 

Nam  nusquam  alibi  si  sunt,  circum  argentarias 

Scorta  <(ety  lenones  qu[as]i  sedent  cottidie, 

Ea  nimiast  ratio:  quippe  qui  certd  scio 

■•■Eri  plus  scortorum  esse  iam  quam  pdnderum. 

Quos  <^e>quidem  quam  ad  rem  dicam  in  argentariis   70 

Referre  habere  nisi  pro  tabulis  nescio, 

Vbi  ae<^ra^  perscribantur  usuraria  — 

Accepta[t]  dico,  expensa  nequi  censeat. 

Postremo  +id  magno  in  populo  mulier  bominibus 

Re  placida  atque  otidsa  uictis  hdstibus  75 

Amare  oportet  dmnes  qui  quod  dent  habent. 

Nam  mihi  |  haec  meretrix  quae  hic  habet  Phronesium 

Suom  ndmen  omne[s]  ex  pectore  exmouit  meo         78* 

[Phronesi[u]m:  nam  phronesis  est  sapientia].  78^^ 

Nam  me  fuisse  huic  fateor  summum  atque  intumum, 

Quod  amantis  multo  pessumumst  peciiniae:  80 

Eadem  postquam  alium  repperit  qui  plus  daret 

Damndsiorem,  [mihi]  exinde  ''"immouit  loco, 

Quem  an[ifes]tehac  odiosum  sibi  esse  memorabat  mala, 


59.  Neque:  corr  Bugghis  duce  Ca  |  neque  cognati  vel  neu 
cognatis  ||  60.  facimus:  corr  Ca  \  conscias  ||  62.  Vnne  vel  Vnde  ' 
del  Sarac  \\  63.  minus  dampnosorum  vel  minos  dam  nos  horum  || 
64.  fere  vel  ferre  ||  65.  j^ost  v.  66  extat:  trai  Ca  \  Quam  vel 
Quam  nus  ||  67.  Scorti:  corr  et  add  Scal  \  del  Buechelerus  \  cot- 
tidie  vel  cotidie  ||  68.  Ea  vel  Fa  ||  69.  eam  ||  70.  add  Bent  || 
72.  ae  vel  hae:  add  Ca  \\  73.  Accipiat  et  neq;:  corr  Ac  |j 
74.  in  populo  vel  populo  in  ||  75.  plagida  ||  77.  pronesium 
vel  phronesium  ||  78^.  del  Ca  ||  78^.  secl  Lamb  ||  81.  reperit 
vel  repperi  |  pius  vel  prius  ||  82.  del  Sclioe  \  exinde  vel  exine  || 
83  sq.  Quimanifesta  ac :  corr  et  dist  Buechelerus  \\ 


74  PLAYTI  I  1,  66-77;  2,1— 9 

Babjldniensem  militem:  is  nnuc  dicitur 

Ventilrus  peregre:  eo  nunc  coumentast  dolum:  85 

Peperisse  simulat  sese,  ut  me  extrudat  foras: 

Eum  esse  simula[u]t  mi^iitem  puero  patrem:  87* 

Atque  lit  cum  solo  per[e]graecetur  milite,  87^ 

Eum  isti  suppositum  piierum  Topus  pessime. 

Mihi  uerba  retur  dare  se  |:  a<(n^  me  censuit 

Celare  se  potesse,  grauida  si  foret?  90 

Nam  ego  Lemno  aduenio  Atheuas  nudius  tertius, 

Legatus  quo[d]  hinc  cum  publico  inperio  fui. 

Sed  Thaec  quibus  melius  est  Astaphiumst  ancillula: 

Cum  e[rg]a  quoque  etiam  mihi  fait  commercium. 


ASTAPHIVM.     DINIARCHVS 

ANCILLA  ADVLESCENS 

AST.  Ad  fores  auscultate  atque  adseruate  aedis,        95 
Nequi^s  aduentor  grauidr  abaetat  quam  adueniat 
Neu  qui  manus  attuleri^t  sterilis  intro  ad  nos, 
Grauidas  foras  exportet.    noui  ego  j  hominiim  mores: 
Ita  nunc  adulescentes  morati  silnt:  quinei 
Aut  senei  |  adueniunt  ad    scdrta  conger<(r)>6nes.   loo.  101 
Consulta  sunt  consflia:    quando  intro  aduenerunt, 
Oeniis   eoruni   aliquis   +oculum    amicae  usque   oggerit, 

dum  illi  ^agant 


86.  Reperisse  ||  87*.  Cum  |  puero  vel  puerum  ||  87^.  peregre 
getur  militi  ||  89.  uerba  vel  berba  |(  90.  potesse  vel  potest.se  11 
92.  hinc  quod:  trai  Bo  ||  94.  ergo  |  comertium  vel  commertium  || 
95.  Ad  fores  {sic  Priscianus)  vel  Aut  foras  |  adseruate  Priscia- 
nus:  adseruas  ||  96.  abaetat  vel  abeat  (sic  Priscianus)  \  quam 
(sic  Priscianus)  vel  qua  ||  97.  quis  Priscianus  \\  98.  exportet 
Priscianus:  exortet  ||  100  sq.  senec:  corr  Schneiderus  ||  102.  con- 
silio:  corr  Ca  (cum  PJacido)  ||  103.  Oenus  vel  Vnus  |  amicensque  || 
104.  lac  si(jn  libri  (SS  CETERI  CLEPTAE  rubr.  in  B)  || 


1  2,  10—22  [15—  A]       TRVCVLENTVS  75 

Sin  uident  quempiam  se  adseruare,  ■^obludeant  qui  cu- 

stodem  oblectent:  105.  106 

Per  ioculum   et   ludum   de  nostro   ^sepe   aedunt  quod 

fectorum  faciunt.  107.  108 

Fit  pol  hoc  et  pars  spectatorum  sci[s]tis  pol  haec  uos 

nie  haud  mentiri: 
Ibis<(t)>  ihvLS  pugnae   et  uirtuti    de  praedonibus    prae 

dam  capere.  110 

At  ecastor  nos  rusum  lepide  referfmus  gratiam  furibus 

nostris. 

Nam  ipsi  uident  eorum  quom  a[g]gerimus  bona  atque 

etiam  ultro  ipsi  aggerunt  ad  nos. 

DI.  Me  ilKs  quidem  haec  uerberat  uerbis:  113* 

Nam  ego  hiic  bona  mea  degessi.  113^ 

AST.  Commemini:  iam  pol  eumpse[m]  ad  nos,  si  domi 

erit,  mecum  addiicam. 
DI.  Heus  manedum,  Astaphium,  priusquam  abis.    115 
AST.    Qui    reuocaf?      DI.    Scies:   respice   huc.      AST. 

Quis  est? 
DI.  Yobis  qui  multa  bona  esse  uolt.     AST.  Dato, 
Si  esse  uis.  DI.  Faxo  erimt:  respice  huc  modo.  AST.  6h, 
Enicas  me  miseram  quisquis  es. 

DI.  Pessl5ma,  mane.  120 


107  sq.  fector  vel  fartores  ||  109.  pol  haec  vel  poli  ec  j 
haud  vel  aut  ||  110.  Ibi  sibus  {vel  usibus):  corr  Ca  \\  111.  at- 
ECCASTOR:  At  |  rursum  {sic  A)  vel  rusum  1]  112  sq.  sic  A:  tres 
V.  sunt  in  B  ( —  bona  loqui  —  ad  nos)  ||  112.  eokumcum: 
cum  eorum  |  accerimcS:  delevimus  duce  Sey  \  atq  :  loqui  |! 
113  sqq.  pers  in  BCD  uhi  adsunt,  41^  in  A  uhi  deficit  vel  fal- 
sum  est  adnotamus:  ubi  nil  addimus  Itali  recte  distribuerunt  \\ 
113.  uekbekant  I  boxameadegessi:  done  adecessi  vel  dona 
concessi  ||  114.  eumipsoiadxos  :  ego  um  sum:  corr  Bo  \  ekit: 
erat  ||  115 — 125.  sic  A  (120  sq.  cum  Prisciano):  septem  r.  su7it 
in  B  ( —  scies  —  quis  est  —  respice  —  pessimam  —  odiosus 
es  —  manum)  ||  115.  astaphiuM:  astaphius  vel  adstaphius  | 
ABIS:  auis  ||  116.  QUIREUOCAT:  qui  reuoca  vel  reuocat  |j 
117.  cf.  ad  Trin.  239 sqq.  ||  118.  OH:  io  ||  119.  enicaS:  teni- 
cas  I  es  (sic  A)  vel  esi  ||  120.  pessimamane  {item  Priscia- 
7ius):  pessimam  Anel  || 


76  PLAVTI  I  2,  23—33  [A] 

AST.  Optume,  odi6's. 
Dmiarchusne  fllic  est?  atque  is  est. 

DI.  Salua  sis.     AST.  Et  tu. 
DI.  Fer  coutra  manum  et  pariter  gradere. 
AST.  Tuis  seruio  atque  audiens  sum  imperiis.  125 

DI.  Quid  agis?    AST.  Valeo  et  ualidiim  teneo. 
Peregre  quoniam  aduenis,  cena  detur. 
DI.  Bem'gne  dicis,  bene  uocas,  Astaphium,  —  AST.  Amabo, 
Sine  me   ire,   era  quo  iussit.     DI.  Eas:   sed  quid  ais? 

AST.  Quid  uis? 
DI.    Dic    quo   iter   inceptas?    quis   est   quem   arcessis? 

AST.  ArchiKnem  130 
Tonstricem.     DI.  Mala  tu  femina's:   oles  eam  unde  es 

disciplinam. 
Manifesto  mendaci,  mala,  tened  te.     AST.   Quid  iam, 

amabo? 
DI.  Quia   te  adducturam  huc  dixeras  eumpse[m],  non 

eampse. 
Nunc  mulier  factast  iam  ex  uiro:  mala's  praestrigiatrix. 
Sed    tandem    eloquere,    quis    is    homost,    Astaphium? 

nouos  amator?      135 

121.  Optime  odio  es  Priscianus:  optimeodioest :  optume 
{vel  optune)  odiosus  es  ||  122.  diniaechusne  :  Dinarchus  ne  j 
ADQ-  I  ISEST:  is  estis  vel  isertis  ||  123.  saluasis#ettu:  ad 
uas  lissi  ituli  {vel  ittuli)  ||  124.  feR:  fert  ||  125.  tuiS:  tibi  j 
ADQ-  I  AUDIENS:  audies  |  iMPEKnS:  inperis  II  126 — 130.  sic  A: 
quattuor  v.  sunt  in  B  ( —  quid  agis  —  dicis  —  ais)  ||  126.  AST. 
praem  B  \  quiD:  Tute  quid  |  ualeO:  Vale  vel  Vade  ||  127.  cf. 
ad  Trin.  239  sqq.  \  cenadetur:  centur  ||  128.  benedicis- 
BENiGNEQ-uocAS:  benigne  dicis:  corr  Spengelius  |  astaphium- 
:fl:AMAB0:  Astat  eum  {vel  astate)  ambo  ||  129.  ireerA:  ire  j 
■^  quid  uis  vel  AST.  Quid  ius:  quiduis  ||  130.  DIC:  istic  | 
QUISEST:  qui  es  I  ACCERSis  |  ARCHTLiNE :  arcbinam  ||  131.  me- 
retriceM:  Obstetricem:  corr  Bergkius  \  malatu:  mala  | 
oleseamundetueS;  soles  unies :  corr  ScJioe  \\  132.  AST.  praem 
B  I  manifesto:  Manifesta  |  teneote:  te  teneo  ||  133.  quia: 
Qua  I  adducturam:  adducituram  |  eumipsumnoneamipsam  : 
eum  ii3sum  inonea  ase:  corr  Bo  et  Ca  \\  134.  iamex:  ex  j 
ESPR AESTRIGIATRIX  :  6  prestigiator  ||  135.  eloquere:  loquere  | 
astaphiumnouuS:  astaphi  unous  {vel  unus)  || 


I  2,  34— 49  [—42  A]        TRYCVLENTVS  77 

AST.   Nimis   otiosum   te   arbitror  hominem  esse.     DI. 

Qui  arbitrare? 
AST.   Quia  tuo  uestimento  et  cibo  alienis  rebus  ciiras. 
DI.  Yos  mihi  dedistis  dtium.     AST.  Qui,  amabo?    DI. 

Ego  expedibo: 
Rem    perdidi   apud  uos:    uos    meum   negdtium   abstu- 

Kstis. 
Si  rem  seruassem,  fiiit  ubi  negdtiosus  essem.  140 

AST.  An  tu  te  Veneris  publicum  aut  Amdris  alia  lege 
Habere  posse  pdstulas,  quin  dtiosus  fias? 
DI.  Illa,  baiid  ego,  habuit  piiblicum:  perudrse   inter- 

pretaris. 
Nam  adudrsum  legem  meam  db  meam  scriptiiram  pe- 

cudem  cepit. 
AST.  Plerfque   idem   quod  tii    facis    faciiint    rei  male 

gerentis:  145 

Vbi  ndn  est  scripturam  linde  dent,  incusant  publicanos. 
DI.  Male  udrtit  res  pecuaria  mihi  apiid  uos:  nunc  ui- 

cissim 
Volo  habere  aratiiinculam  pro  cdpia[e]  hic  apiid  uos. 
AST.    Non   aruos  hic,    sed  pascu<(o)s    est  ager[e]:    si 

<^a)ratidnes 
Habi^turis,  qui  arari  solent,  ad  pueros  ire  meliust.    150* 
Hunc    nds    habemus    piiblicum,    illi    alii   sunt    publi- 

cani.  150^ 


136.  Nimis  (sic  A)  vel  Nistus  |  tearbiteoR:  arbitror  I 
QUI:  qui  (vel  quia)  nam  ||  137.  AST.  praem  B  \  tu  Nonius  \\ 
138.  OTiUM^t^QUi:  otiosum  :^  quid  iam  |  egoexpedibo  {item 
Nanius):  ego  expediuo  vel  expedibo  ||  139.  pekdidiaputuos 
(item  Nonius):  perdidi  ||  140.  seruauissem  ||  141.  uenerisputbli- 
CUM:  bene  respublicum  (vel  rem  publicam)  ||  142.  POSSE:  pos- 
ses  I  OTiosuS:  tu  otiosius  vel  tuosius  ||  143.  haud:  haut  vel 
aut  I  publicum  (sic  A)  vel  pullicum  |  estterpraetaris  ||  144.  le- 
gemme:  legem  amem:  corr  Schoe  duce  Charisio  \  cepit  (item 
Cliarisius):  accip  |[  145.  Fieriq;:  corr  Ca  \\  146.  scripturam  vel 
scriptura  |  publicanos  rel  pullicanos  ||  148.  copiae  lic  vel  co- 
piae  4^::  corr  Ca  \\  149.  a  adcl  Valla  1|  150*.  AST.  praem  B  (item 
V.  151. 153.  156.  163.  165.  167. 170)  ||  150^.  publicum  veZpullicum  || 


78  PLAVTI  I  2,  50—65 

DI.  Vtrosque  per[co]gnoui[t]  probe.    AST.  [Id]Eni  istdc 

pol  tu  oti6su's, 
Quom   et  ilKc   et  hic  peruorsus   es[se]:    sed  utriscum 

rem  esse  mauis? 
DI.  Procaciores  estis  uos,  sed  ilK  periuriosi. 
lUis  perit   quicquid   datur    neque    ipsis    apparet    quic 

quam: 
Vos  saltem  siquid  quaeritis,  ecbiljitis  et  co[m]mestis.  155 
Postremo   illi   sunt  inprobi,    uos    <ne>quain    et    glori- 

6s<a)>e. 
AST.    Male  +quae    in   nos  illis,    ea    6mnia   tibi  dicis, 

Din<(i)>arche, 
Et  n6stram  et  illorum  uicem.    DI.  Qui[a]  istiic?    AST. 

Rationem  dicam: 
Quia  qui[a]  alterum  incusat  probri,  "sumpsit  seniteri 

op6rtet. 
Tu  a  n6bis  sapiens  nil  babes:  nos  nequam  abs  te  ha- 

beamus.  160 

DI.   0   Astapbium,  <(h>aud  ist6c  modo   solita's[t]   me 

ante  appeUare, 
Sed  blande,  quom  iUuc  qu6d  apud  uos  nunc  est  apud 

me  habebam. 
AST.    Dum    uiuit,    hominem    n6ueris:    ubi    m6rtuost, 

quiescat. 
Te  dum  uiuebas  noueram.     DI.  An  me  m6rtuom  arbi- 

trare? 
AST.  Qui  p6tis  [est],  amabo,  planius?  qui  antehac  ama- 

tor  summus  165 

Habitu's,  nunc   ad   amicam   ue[r]nis    <q>uerim6nia<(s> 

referre. 


151.  co  del  Spengelius  \  trobe  |  id  del  Geppertiis  \  otiosus: 
carr  Spengelius  ||  155.  et  bibitis:  corr  Ca  ||  156.  gloriosi: 
corr  Valla  \\  157.  add  Ei  ||  158.  del  Ca  \\  161.  astaphimn 
vel  staphium  |  aut  |  appellari  ||  162.  biande  |  haberem:  corr 
Luebbertus  \\  163.  quiescas:  corr  Bo  \\  164.  noueras  si  at 
me  II  165.  del  Bo  \\  166.  Habitus  si  {vel  est)  istunc:  corr 
Spengelius  \  ueruis  vel  uerius:  corr  Buechelerus  \  add  Ca  \\ 


1  2,  66— 83  [76— A]        TRVCVLE^'TVS  79 

DI.  Vostra  hercle  factum  iniiiria  quae  pr6peraui<^s)>tis 

dlim: 
Rapere  dtiose  oportuit,  diu  ut  essem  incolomis  udbis. 
AST.  Amator  similest  dppidi  hostflis.     DI.  Quo  argu- 

mento[st]  ? 
AST.   Quam   primum  expugnari  potis  [est],   <(t)am  id 

dptumumst  amicae[t].  170 
DI.  Ego  fateor,  sed  longe  aliter  est  amicus  atque  amator: 
Certe   hercle    quam    ueterrumus,    <^t)>am   +omini    dptu- 

mus<^t>  amicus.       172.  173 
Non  hercle  _  ^  dccidi:  sunt  mi  etiam  fundi  et  aedis. 
AST.  Cur,  dbsecro,  e<(r)>go  ante  dstium  pro  igndto  alie- 

noque  astas?  175 

(ly  intro:  <^h)aud  alienus  tii  quidem  es[se]:  nam  ecastor 

neminem  hddie 
Mage   amat  corde   atque   animd  suo,  si  quidem  habes 

fundum  atque  aedis. 
DI.  In  meUe  sunt  linguae  sitae  uostrae  atque  oratidnes, 
Facta    atque    corda    in    felle    sunt   sita    atque    acerbo 

aceto. 
(Eo  lingua  dicta  dulcia  datis,  cdrde  amara  facitis.)  180 
■■■Amantis  siquid  ndn  danunt,  non  di^dici  fabulari.  182 
<^AST.)>  Non  istaec,  mea  beni^gnitas,  decuit  te  fabulari, 
Sed  istds,  qui  cum  geniis  suis  belhgerant  parceprdmi. 
<(DI.)>  ]VIala's  atque  eadem  quae  soles  inlecebra.    AST. 

Vt  exspectatus  185 

Peregre  aduenisti:  ''^nam  dbsecro  cupiebat  te  era  uidere. 


167  sq.  add  Ca  |  dist  Spengelius  ||  169.  similest  loppidi 
vel  similis  est  oppidi  ||  170.  del  Kiesslingius  \  amit  vel  amat: 
corr  Spengelius  \\  172  sq.  am:  add  Stu  \  optimus:  add  Ca  \\  174. 
hercle  occide:  corr  Brixius  \\  175.  ignato  ||  176.  aut  ||  178.  mellk: 
melie  vel  medie  ||  179.  tacta:  Fac  vel  uac  |  infelles.-  belle 
vel  bella  |  acekbO:  aceruo  ||  180.  secl  Guy  \  eodictalinguA: 
Linguis  dacta  ]  amarafacitis  :  amare  factis   ||    181.  AiiANTisi- 

CUINQITODDABONONESTNONDIDICI    |    FABULAEI:  fabulare     ||     183. 

add  Stu  I  DECCiT:  docuit  ||  184.  geniiS:  genis  |  parcepromis  || 
185.  add  Stu  \  adq-  |  inlecebra:  inlecebru  || 


80  PLAVTI  I  2,  84—96  [A] 

DI.  Quid  tandem?    AST.  Te  unum  ex  omnibus  amat. 

DI.  Eiige  fundi  et  aedis, 
Per    tempus    subuenistis.     sed    quid   ais,    Astaphium? 

AST.  Quid  uis? 
DI.   Estne  intus  nunc  Phronesium?    AST.  Vtut  aliis, 

tibi  quidem  ihtust. 
DI.  Valetne?    AST.  Immo  edepol  melius  iam  fore  spero, 

ubi  te  uidebit.  190 

DI.    Hoc    nobis    uitium    maxumumst:    quom    amamus, 

tum  perimus. 
Si  illiid  quod  uolimus  dicitur,  palam  quom  mentiuntur, 
Verum  esse  insciti  credimus,  ne  ut  +as  utamur  ira. 
AST.  Heia,  haiid  itast  res.    DI.  Am  tu  eam  me  amare? 

AST.  Immo  unice  ilnum. 
DI.  Peperisse  audiui.    AST.  Ah,  dbsecro,  tace  Dmiarche. 

DI.  Quid  iam?  195 

AST.  Horresco  misera,  mentio  quotiens  fit  partionis: 
Ita  paene  nulla  tibi  fuit  Phronesium.     i  intro,  amabo, 
Visse   lUam:    atque   opperimino:    iam   exibit,    nam  la- 

uabat. 
DI.    Quid   ais  tu?    quae  numquam  fuit  praegnas,  qui 

parere  potuit? 


187.  ENOMENiBUSAppiT^  |  FUXDi:  funde  1|  188.  subuenistis 
vel  subbenistis  |  SED:  mihi  sed  |  ais  (sie  A)  vel  ait  |  quid:  ut 
quid  II  189.  ESTINE  |  PHBONESruM#UTUTALiiS:  pronesium  4|: 
vel  prunesium  4|:  |  itus  vel  ITUST:  intus  (corr  Pflugius)  \\ 
190.  Valetne  (sic  A)  vel  Valete  |  eam  |  fobesperO:  credo 
fore  I  teubiuidebet  ||  191.  iniaxumumsi  ||  192.  uolimus:  uolu- 
mus  11  193.  XEUiASUTAMUB :  ne  ut  inestu  mutuamur  ||  194.  haub: 
aut  I  aintueammeamaee:  an  in  tume  (vel  tute)  amaret  || 
195.  AUDiui:  eam  audiui  (vel  audiue)  |  lAM:  eam  ||  196.  HOB- 
BESCO  et  PAETiONis  {itein  No)nus  et  Priscianus):  Horrisco  et 
parationis  |  mentio  (ite^n  Nonius):  sentio  (miseram  mentionem 
Priscianus)  \  quotiens  (item  Priscianus):  quod  diis  (quod 
Nonius)  II  197.  nullasibI:  tibi  |  pheonesiumi:  phronesium 
vel  pronesium  |  amabo  (sic  A)  vel  mamabom  ||  198.  uiSE  | 
OPPEBIMINO:  operire  ibi  |  exibit:  exiuit  |  lauabat:  lauabit  H 
199.  TU:  li    I   fuit  (sic  A)  vel  fuit  quam  || 


[  -2,  97—106;  II  1,  1.  2  [A]     TRVCVLENTVS  81 

Xam  equidem  illi<^c^  uterum  qudd  sciam  uunquam  ex- 

tumere  sensi.  200 

AST.  Celabat  metuebatque  te,  ne  tii  sibi  per.suaderes, 
Xt  abdrtioni  operam  daret  pueriimque  ut  enicaret. 
DI.    Tum    pol    isti<(c^    est    puero    pater  Babyloniensis 

miles 
Quoius  niinc   ista   aduentum   expetit.     AST.  Immo  ab 

eo  ut  nuntiatumst, 
lam    hic    adfuturum    aiunt    eum:    nondum    aduenisse 

miror.  205 

DI.   Ibo  igitur  intro?     AST.   Quippini?   tam  audacter 

quam  domum  ad  te. 
Nam  tii  quidem  edepol  noster  es  etiamnunc,  Diniarche. 
DI.  Quam  mox  te  huc  recipis?    AST.  lam  hic  ero:  pro- 

pest  profecta  qud  sum. 
DI.  Redi  uero  actutum:  ego  Lnterim  hic  apud  uos  op- 

peribor. 


ASTAPHIVM 

AXCILLA 

Hahahe,  requieui,  quia  intro  abit  odiilm  meum.    210 
Tandem  sola  siim:  nunc  quidem  meo  arbitratu 
Loquar  libere  quae  uolam  et  quae  lubebit. 


200.  IXLIUTERUM:  ut  aerum  iUi:  corr  Mue  \  sciam:  scias  11 
201.  TENETU:  teu  {vcl  te)  aut  II  202.  utenicaret:  litene  caret  ji 
203.  add  Stii  \  estpueeO:  puero  quid  est  ||  204.  expetit:  ex- 
petiti  I  xi-n'tiatumest  :  mmtatust  ||  205.  mikor:  moror  ||  206. 
TAjii:  quam  |  audacter  {sic  A)  vel  aut  daeter  j  atte  {item  A)  || 
207.  TUQUIDEM:  tu  |  ESETIAM:  set  {vel  sed)  iam  II  208.  huc- 
EECIPIS:  recepisti  |i  209.  eedi:  Rede  vel  Redde  |  uero:  ueei  | 
HiC:  te  I  OPPEEiBOR:  apperibor  II  210.  4t^HA  {s.  f.  V.  209  om 
scaena)  eequieui  {seorsum):  Hahaha  ercle  quieui:  corr  Ca  | 
ABHT:  auit  vel  iuit  |  odiummeum:  odium  vel  hodium  ||  212. 
iubebit:  licebit    || 

Plavti  Comoediae  Vii  6 


82  PLAVTI  11  2,  3—16  [A] 

Huic  homini  ^amanti   mea  era  apud  nos  neniam  dixit 

de  bonis. 
Nam  fiindi   et  aedis   dbligatae  siint   ob   Amoris  prae- 

dium. 
Venim  apud  hunc  mea  ei-a  sua  consilia  siimma  eloqui- 

tur  h^bere,  215 

Magisque  adeo  ei  consiliarius  hic  amicust  quam  auxi- 

Harius. 
Dum    fiiit   dedit:    nunc   nil  habet:    quod  habebat   nos 

habemus, 
Iste  id  habet  quod  nos  habuimus  —  humanum  facinus 

factumst. 
Actiitum  fortunae  solent  mutari,  uaria  ui^tast: 
Nos    dfuitem    istum    meminimus    atque    iste    pauperes 

nos:  220 

Vorterunt  sese  memoriae  —  stultiis  sit  qui  id  miretur. 
Si  eget,  necessest  nds  pati:   amauit  —  aequom  ei  fac- 

tumst. 
Piaculumst  miserere  nos  hominiim  rei  male  gerentum. 
Bonis  esse  oportet  dentibus  lenam  probam: 
Adridere  ■''ut  quisque  ueniat  blandeque  adloqui, 
Male  cdrde  consultare,  bene  lingua  loqui.  226 

Meretrfcem  sentis  similem  1  esse  cdndecet: 


213.  HOMiNi:  hominem  |  amanti  meera  {vel  meer)  apud 
nos  neniam  clixit  {vel  clixit  neniam):  aputnosmeaeraamantin- 
NEiAMDixiT    I    dixit    domi   Festus,    clubium  an  ex   hoc  loco   j| 

214.  FUNDIET:    fundit    I    AMORISPRAEDIUM :  moris  prandium  || 

215.  MEAERASUA:  meaera  vel  me  era  ||  216.  adeo  ei:  adeo  | 
QUAM:  qui  vel  quod  ||  218.  iste:  Istinc  |  facinus  (sic  A)  vel 
facimus  |  factust  ||  219.  Actutum  {sic  A)  vel  At  tutum  |  mu- 
TARi:  mutauit  II  220.  istum:  eum  |  adq-  |  iste:  isti  ||  221. 
MEMORiAESTULTUSSlTQuiip:  memoria  est  uitus  sit  quid  ita  || 
222.  AMAuiTAEQUMEi:  am  a  uita  equo  me  vel  ar  auita  aequum 
me  II  223.  Piaculum  {sic  A)  vel  Pilaculum  |  misereri  {item  A): 
corr  Stu  \  gerentum  {sic  A)  vel  gerentium  ||  224.  probam:  pro- 
bram  ||  225 — 227.  sic  B:  chio  v.  sunt  in  A  { —  consultare)  || 
225.  UTQUiSQ-:  quisquis  ||  226.  CONSULTARE:  consultari  (corr  Ca)  | 
LlNGUALOQUi:  loqui  lingua  II  227.  SENTISSIMilemksse:  esse 
similem  sentis  |  addecet  || 


112,  17— 20.23.24.21. 22.2o—31[A]     TRVCVLENTVS  83 

Quemquem  hominem  attigerit,  profecto  ei  aiit  malum 

aut  damniim  dare. 
Numquam  amatoris  meretricem  oportet  causam  noscere: 
Quin  ubi  nil  det,   pro   infrequente  eum  mittat  militia 

domum.  230 

Necumquam  erit  probus  quisquam  amator  nisi  qui  rei 

inimiciist  suae: 
Dum  habeat,  dum  amet:  ubi  nil  habeat,  alium  quaestum 

coepiat. 
Aequo  animo,  ipse  si  nil  habeat,  aliis  qui  habent  det 

locum. 
Niigae  sunt,   nisi  [qui]  mddo  quom  dederit,  dare  iam 

lubeat  denuo. 
fs   hic    amatur    apud   nos    qui   quod   dedit   id   oblitust 

datum.  235 

Probust  amator  qui  relictis  rebus  rem  perdit  suam. 
At  nds  male  agere  praedicant  uiri!  solere  secum 
Nosque  esse  auaras:   qui  sumus?   quid   est  qudd  male 

agimus  tandem? 
Nam  ecastor  numquam  satis  dedit  suae  quisquam  ami 

cae  amator, 
Neque  pdl  nos  satis   accepimus    neque    umquam    lilla 

satis  popdscit.       240 
Nam  quando  sterilis  est  amator  ab  datis, 
Si  negat  se  habere  qudd  det,  soli  credimus, 


228.  ATTIGERIT:  attingerit  |  eiaut:  aut  |  dari  {item  A): 
corr  Bo  \\  230.  eummittat:  cum  mittas  ||  231 — 235.  hoc  ordine 
A:  234.  235.  231.  232.  233  reliciui  \\  231.  neq-umquam  |  erit- 
PKOBUSQUISQUAM :  quisquam  probus  erit  ||  232.  habeat  tum 
{item  A):  corr  Lamh  (abeam  quocl  Nonius)  \  habet  ||  233. 
det:  clent  ||  234.  quimodO:  (luodo  {vel  quoda)  modo:  del  Bo  \ 
piBERiT  I  libeat:  iubeat  II  235.  amatur  hic  {item  A):  trai 
Mue  I  quiquot:  quid  quo  j  idoblitust:  iobi  {vel  iob)  atus  || 
237.  AD  II  238.  sumusquidestquodmale  :  simumquam  alenos 
{vel  alienos)  ||  239.  deditamicaequisquiamat||torsuae  {lineola 
post  AMiCAE  add)  II  240.  polnoS:  pol  I  umquamulla:  ulla  II 
241.  ABDATIS:  adatis  vel  datis  ||  242.  det:  et  j  solicre- 
DIMUS:   soli     II 


84  PLAVTI  II  1, 32—43;  2,  1.  2  [A] 

Nec    satis    accipimus,    satis    quom   quod   det  nou 

halDet. 
Semper  datores  nouos  oportet  quaerere, 
Qui  de  thensauris  integris  demiis  danunt.  245 

Velut  hic  agrestis  est  adulescens,  qui  hic  habet, 
Nimis  pdl  mortalis  lepidus  nimisque  probus  dator: 
[Sed]  Is  clam  patrem  etiam  hac  nocte  illac 
Per  hortum  transil[i]uit  ad  nos:    eum  uolo    con- 

uenire.  249.  250 

Sed  est  huic  unus  seruos  uiolentissumus, 

Qui  ubi   quamque   nostrariim  uidet  prope  hasce  aedis 

adgrediri, 

Item  ut  de  frumento  anseres  clamdre  absterret  abigit: 

Itast  agrestis.    sed  fores  quidquid  est  futurum  feriam. 

Ecquis  huic  tutelam  ianuae  gerit?  ecquis  intus  exit?  255 


STRATVLAX.      ASTAPHIVM 

SERVOS  ANCLLLA 

STR.   Quis  illic   est  qui  tam  propterae  ndstras   aedis 

arietat? 
AST.    Ego    sum:    respice    ad    me.      STR.   Quid  'ego'? 
<(AST.)>  Ndnne  ^ego'  uidedr  tibi? 


245.  Qui  (vel  Quin)  de:  de  |  thensauris  {sic  A)  vel  then 
auris  |  demumoccekukt  ||  246.  uelut:  Vi  ut  |  habit  vel  abit: 
corr  ex  Placido  \  hicestadulescensquihabitanthicagkestis- 
KUSTicrs  II  247 — 251.  tres  v.  swnt  in  A  ( —  patrem  —  uolo)  || 
247.  NIMISMORTALIS  |  datur:  AMATOR  ||  248  sqq.  cf.  ad  Trin. 
V.  339  sqq.  ||  248.  del  GeppeHus  \  patrem:  pater  ]  nocteillA: 
noctem  illac  ||  249  sq.  Per  (sic  A)  vel  Por  |  transiliuit:  tkans- 
iT  (corr  Berglcius)  \\  251.  hig  |  uiolentissimus  {sic  A)  vel 
uiolentissimum  ||  252.  aedis  hacsi  (trai  Schoe):  aedis  |  adgre- 
DiKi:  adgredias  rel  agredias  ||  253.  UT:  ui  ||  254.  itaest:  Is 
item  est  ||  256.  propterue:  proterue  ||  257.  respic  |  ego 
nonne  ego  uideor  te:  egononneuideor  |I 


1    2,  3—15  [A]  TRVCVLENTVS  85 

STR.    Quid    tibi    ad    hasce    accessio    aedis    est    prope 

aut  pultatio? 
AST.  Salue.     STR.  Sat  mihist  tuae  salutis:  ml  moror. 

non  salueo? 
Aegrotare  malim  quam  esse  tua  sahite  sanior.  260 

Sed  uolo  scire:  quid  debetur  hic  tibi  nostrae  domi? 
AST.   Cdmprime  sis  <^e)>iram.     STR.   E<r)>am  quidem 
hercle  tii,   quae  solita's,  conprime, 
Inpudens  quae  per  ridiculum  rustico  suades  stuprum. 
AST.    ^E^iram    dixi:    +ut    decepisti:    dempsisti    unam 

Ktteram. 
Nimis  quidem  hic  truculentust.  STR.  Pergin  male  loqui, 

mulier,  mihi?  265 

AST.   Quid  tibi   ego   maledico?     STR.  Quia  enim  me 

truculentum  nominas. 
Nilnc   adeo   nisi   abis   actutum   ant    dfcis  quid  quaeras 

cito, 
lam  hercle  ego  hic  te,  miilier,  quasi  sus  catulos  pedi- 

bus  proteram. 
AST.  Rus  merum  hoc  quidemst.   STR.  Pudendumst  uero 

clurinum  j)ecus. 
Aduenisti  huc  te  ostentatum  cum  exornatis  ossibus:  270 


258.  AD:  ab  I  AEDiSEST:  est  aedis  |  pultatio:  pultatiost  ]j 
259.  4J^SAT:  satis  |  mihi  est:  mihi  |  salutis  et  moror  {sic  A)  vel 
saluitis  et  miror  |  non  etiam  Sacerdos:  sat  {dist  ScJioe)  ||  260. 
AEGROTAREMALrMQUAMisSETUA:  Egrotare  aliqua  essem  suam  || 
261.  SED:  Ad  vel  At  |  inxostkadgmo  II  262.  Reprime  Sacerdotis 
cod  {non  Sacerdos)  \  sisieam  {item  Sacerdos) :  spero :  corr  Gepper- 
tus  I  EAM:  meam:  corr  Spengelius  \  ercle  |  solitascokpeime  : 
solitas  conprimas  ||  263.  ikpudexsquae  et  rusticosuadeS:  In- 
prudens  et  ut  rustico  suadet  ||  264.  add  Geppertus  \  dixisut 
decepistidemsistiunamlitteram:  esse  cepisti  sidem  sistuu 
alteram  {vel  fidem  siest  una  altera)  ||  265.  quidemhictrucu- 
lentust:  hic  quidem  truculentus  |  mihi:  mihi  es  ||  266.  male- 
Dico:  aut  medico  |  teuncumlentum  |  nominas:  nomines  i| 
267.  AUT:  ac  I  DiCASQUEM  |  ciTO:  scito  ||  268.  muHer  quasi 
sus  catulos  {vel  suscapulos):  item  Nonius:  quasisuscatulos- 
MULIER  II  269.  ::j^PUDEXDUMEST :  pudendum  et  II  270.  TEOS- 
textatumcum  :  sistentatum  || 


86  PLAVTI  II  2,  16-30  [A] 

Quia  tibi  iusuaso  infecisti  propudiosa  pallulam, 
An  eo  bellas?  qui<(a>  accepisti  armillaSj  au  ^eas? 
AST.  Niinc  places,  quom  mihi  inclemeuter  dicis.    STR. 

Quid  hoc  quod  te  rogo? 
Mancupion  qui  accipias  gestas  tecum  ahenos  anulos? 
Pignus  da,  ui  ligneae  hae  sunt  quas  habes  Victorias.  275 
AST.  Ne  attigas  me.     STR.  Egon  te  tangam   ?  ita  me 

amabit  sarculum, 
v^t  ego  me  ruri  ampiexari  mauelim  patulam  bouem 
Cumque  ea  noctem  m  stramentis  pernoctare  perpetim, 
Quam  tuas  centiim  cenatas  ndctes  mihi  dono  dari. 
(Riis  tu  mi   opprobras:   ut   nancta's[t]  hominem  quem 

pudeat  probri.  280 

Sed  quid  apud  nostras  negoti,  mulier,  est  aedi^s  tibi? 
Qui^d  tu  hoc  occursas,  in  urbem  qudtiensquomque  ad- 

uenimus? 
AST.  Mulieres  uolo  conuenire  uostras.     STR.  Quas  tu 

mulieres 
Mihi  narras,  ubi  musca  nulla  feminast  in  aedibus? 
AST.  Nullan  istic  miilier  habitat?    STR.  Riis  abierunt, 

mquam:  abi.  285 


271.  insuaso  quidam  apud  Festum:  SUASO  (ite^n  Festus): 
resuasu  |  pallulam:  pali  {vel  paUi)  uiam  ||  272.  bellaes: 
bella  est  |  qui  accepisti:  quiaccepistibi:  corr  Ca  \  akmilias: 
arme  vel  arma:  corr  Salm  \  aneas  (sed  e  s.  v.  et  aeneas  in 
marg.):  aduenias  ||  273.  mihiinclementek:  me  illi  uel  in 
{vel  uelim)  mentiri  |  dicisquid  |  no{sed  c  s.  v.^quod:  quod  || 
274.  MAXCiPiox:  Mancupium  |  gestas:  gesta  |  aenosaxuloS: 
henos  anuos  ||  275.  pignusda  {et  ni  s.  v.,  ut  vid):  Dignus 
dant  I  LiGNEAEHAE:  lauinie  hic  |  sunt:  sint  ||  276.  atticas: 
ATTINGAS  i  (#eg)o(nt)ETANGAM  {suppl  Stu):  tangam  II  277.  AM- 
PLEXARiMAUELrM:  am  exarma  ueu  vel  am  exama  uelim  {vel  ue- 
um)  PATULAMBOUEM :  patulum  uoueri  (patulum  bouem  Festus)  \\ 
278.  EA:  ita  I  PERPETIMTOTA  ||  279.  DARi:  patri  II  280—295. 
secl  Buechelerus  \\  280.  siihiopprobras  :  miodbras  |  nancta- 
EST:  nacta  esse  ||  281.  quidad  ||  282.  hucoccursaS:  hoc 
occunas  ||  283.  uoloconuenire:  conuenire  uolo  ||  285.  nul- 
LAK:  Nulla  vel  NuUa  1  istinc  mulier:  mulieristic  I  abierunt- 
inquamabi:  inquam  abierunt  pabi  || 


II  2,  31—45  [A]  TRVCVLENTVS  87 

AST.  Quid  clamas,  insane?     STR.  Abire  hinc  ni  pro- 

peras  grandi  gradu, 
lam  hercle   ego   istos  fictos  compositos  crispos  cincin- 

nds  tuos 
"V^nguentatos  ilsque  ex  cerebro  exuellam.      AST.  Qua- 

nam  gratia? 
STR.    Quia    ad    foris    nostras    unguentis    uncta's   ausa 

accedere 
Quiaque  bucculas  tam  belle  purporissatas  habes.      290 
AST.  Erubui  mecastor  misera  propter  clamorem  tuom. 
STR.  Itane?  enibuisti?  quasi  uero  cdrpori  reh'queris 
Tud  potestatem  coloris  lilli  capiendi,  mala. 
Biiccas  nibrica,  creta  omne  cdrpus  intinxti  tibi. 
Pessumae  estis.     AST.  Quid  est  quod  uobis  pessumae 

haec  malefecerint?)   295 
STR.  Scio  ego  pkis  quam  tu  arbitrare  scire  me.    AST. 

Quid  id  dbsecrost 
Qudd  scias?    STR.  Enlis  noster  filius  apud  uds  Strabax 
^t  pereat,  ut  eum  inleciatis  in  malam  fraudem  et  pro- 

brum. 
AST.  Sanus  si  uideare,  dicam:  'dicis  contumeliam'. 
Nemo  homo  hic  solet  perire  apiid  nos,  res  perdunt  suas: 


286.  ni  (sic  A)  vel  mi  |  properaS:  propera  |  gradU:  gras  || 

287.  HERCLEEGOISTOS:  ego  istoc  |  cLacinnos  (sic  A)  vel  cianos  j| 

288.  UNGUENTATOS:  Vni  uentatos  |  e  )  euellam:  expellam 
GRATIA:  gratias  vel  grat  ||  289.  adfoeiS:  adeo  foras  |  UN- 
GUENTISUXCTAESAX'SA:  unguant  iuncta  esse  audes  ||  290.  BUC- 
CULAS:  istas  buccas  |  purpurissatashabes:  purporis  satis  ha- 
beost  II  291.  Erubui  (sic  A)  vel  Eruibui  |  clamorem  (sic  A)  vel 
olamorem  ||  292.  erubuisti  (sic  A)  vel  erubuit  sti  ||  293.  Tuo  om 
Priscianus  \  capiendi  (sic  A  et  Priscimms)  vel  capiendim  ||  294. 
RUBRICACRETA:  rubrice  ceta  vel  rubriceta  |  intinxit:  ixteai: 
corr  Scal  \\  295.  haemalefecerixt:  haec  ma  vel  haec  cum  \ac  \\ 
296.  tuakbitrabescibejie:  me  arbitrarier  scire  |  obsecrost: 
est  obsecro  ||  297.  eriliS:  heriis  vel  herus  |  aput  |  strabax  : 
tram  pax  ||  298.  pereatut:  per  ex  tut  (veJ  tute)  |  iL(ex  in)le- 
ciatiS:  iniciatis  |  probruM:  praemium  ||  299.  uidear  edicam 
(corr  Ca):  uidkarisdicam  ||  300.  HOMomcsoLETPERrEE :  homi- 
nem  haec  perire  solet  |  aput  || 


88  PLAVTI  II  2,  46— 57  [A] 

Vbi  res  perdidere,  abire  hinc  si  uolunt  saluis  licet.     301 
Ego    istimc    non    noui    adulescentem    uostrum.      STR. 

Veron  serio? 
Quid  maceria  illa  ai^t  in  liorto  quaest,  quae  in  noctes 

singulas 
Latere    fit    minor,     qua   is   ad   uos    damni   permensust 

uiam? 
AST.  Nil  mirum  —  uetus   est  maceria   —   lateres   si 

ueteres  ruont.  305 

STR.  Ain   tu    uero    ueteres  lateres    riiere?    numquam 

edepol  mihi 
Quisquam  homo  mortalis  posthac  duarum  rerum  cre- 

duit, 
Ni  ego^  ero  maiori  uostra  facta  denarrauero. 
AST.  Estne  item  uiolentus  ut  tu?     STR.   Non  enim 

ille  meretriculis 
Munerandis  rem  coegit,  uerum  parsimonia  310 

Diiritiaque,   quae   nunc   ad  uos   clam  exportatur,  pes- 

sumae. 
Eam  uos  estis  exunguimini  ebilDitis:  egone  haec  mus- 

sitem  ? 


301.  EESPEEDIDEEE :  percUderunt  res    |    abieee    |    SALUIS 
ut  uis    II    302.  ISTUNCXON:  nunc    I     41=  ueron  vel  41=  ueron  4^: 
UEEOX   I    SEEiO:  serion    II    303.  quid  et  ait  {item  Priscianus) 
Qui  in  et  aut    ||    304.  lateee  (item  Priscianus) -.  Lateri    |    is- 
APUT:    is  hoc    ad    Priscianus:    isti     |     damnis    (damni    etiam 
Priscianus)  |  peemensustuia:  pennensus  tuam  {vel  tuum):  per- 
mensus  uiam  est   Priscianus    |i     305.  nihil  et  maceeia  {item 
Priscianus) :  Non  et  macere  |  etus  ]  ueteres  si  lateres  Friscia- 
nus     II     306.    AINTUUEEO:    Ain    tu    male:    Ain    tu   vel   An    tu 
Priscianus    \    ueteeeslateees  {item  Priscianiis):  lateres  ue- 
teres  |  ruere  Priseianus:  euee:  uere  ||  307.  homO:  tomo  |  post- 
QUAMDUAEUM  ||  308.  EGOEEOMAiOEiuosTEA :  esse  ego  uestra  ero 
amari  ||  309.  item:  ille  j  uttU:  suum  ||  310.  muis^eeandiseem- 
COEGIT:  Moniendis  rem  (vel  re)  cogi     |    paesimonia:  parsimo- 
niae    ||    311.  dueitiaq-:  Durieque    |    aduosclaM:  duo  sciam  | 

EXPOETANTUE  |  PESSIMAE:   peSSUmUm    ||    312.    EAUOS:    Em   tuOS : 

corr  KiessUngius  \   estisexungui.aiiniebibitiS:  exungula  male 
uiuitis  I  HAECMUSSITE:  hic  musitem  || 


11  '_>,  58-66;  3, 1— 4[— 63  A]     TRVCVLENTVS  89 

lam  quidem  hercle  ibo  ad  forum  atque  haec  facta  nar- 

rabd  seni: 
Neque  istuc  insegesti  tergo  coget  examen  mali. 
AST.    Si   ecastor  hic  homo   senapi  uictitet,    non  cen- 

seam  315 

Tam  esse  tristem  posse :  at  pol  ero  beneuolens  uisiist  suo. 
Verum  ego  illum,   quamquam  uiolentust,  spero  inmu- 

tarf  pote[st] 
Blandimentis,  dr[n]amentis,  ceteris  meretriciis: 
Vidi  equidem  ''■exinem  intum  domito  fieri  atque  alias 

beluas. 
Nunc  ad  eram  reuidebo  —  <(s)ed  <(ec)cum  ddium  pi-o- 

greditur  meum:         320 
Tristis   exit  —  <h)a<(u)d   conuenit[e]   etiam  hic   dum 

Phronesium. 


DINIARCHVS.     ASTAPHIVM 

ADVLESCENS  ANCILLA 

DI.  Piscis  ego  credo,  qui  usque  dum  uiudnt  lauant, 
Minus  diii  lauare  quam  haec  lauat  Phronesium. 
Si  promde  amentur,  miilieres  diu  quam  lauant, 
Omnes  amantes  balneatores  sient.  325 


313.  QUIDEMHEECLE :  enim  exercere  ]  iboad:  ibi  |  adq-  || 
314.  EXAMEN:  exanimen  vel  exanimem  1|  315.  sinapi  ||  316.  ad  | 
ero  {sic  A)  vel  erro  |  uisustsuO:  ut  is  est  suos  ||  317.  uiolen- 
TUMEST  I  SPEKOINMUTAKI:  pero  imutari  {vel  imitari)  |  del 
Kampmanmis  ||  318.  hoetamentis  (n  del  Meursius)  \  ceteris 
{sic  A)  vel  ceteres  |  meketeiciis:  meretrices  ||  319.  intum  vel 
intu  I  beluas  vel  uelbas  ||  320.  reuibebo  vel  reiubebo  vel  reui- 
debo  I  et  cum:  corr  Ca  \  procreditur  ||  321.  add  Ca  |  con- 
uenire:  corr  Gul  \  bum  |  phronesium  vel  pronesium  ||  322.  qui 
Varro:  quit  vel  quid  ||  323.  Diu  minus  Varro  |  lauere  vel 
lauare:  lauari  Varro  {mendosam  formam  dicens)  \  proneshium 
vel  proneschium  (phronesium  Varro,  fronesium  Charisius)  \\ 
324.  dist  Brixius  \  iuuant  vel  uiuant  ||  325.  amantes  vel  ama- 
tores  I  stent  vel  sient    11 


90  PLAUTI  n  3, 5-30 

AST.  Non  quis  parumper  durare  opperirier? 
DI.  Quiu  hercle  lassus  iam  sum  durando  miser. 
Mihi  quoque  prae  lassitiidine  opus  est  <^ut^  laue<(m^. 
Sed  obsecro  hercle,  Astaphium  |,  (iy   intro  ac  nuntia 
Me  adesse:  '•"tui  properet  suaue  iam  ut  satis  lauerit.   330 
AST.  Licet.    DI.  Aiidin  etiam?    AST.  Quid  uis?    DI. 

Di  me  perduint 
^Qui  te  reuocaui.     non  tibi  dicebam:  i  modo. 
AST.  T^Quid  iam  reuocabas,  mprobe  nilique  homo? 
TQuae  tibi  mille  passum  peperit  more. 
DI.    Sed    quid    haec    hic    autem    tam    diu    ante    aedis 

stetit?  335 

Nescioquem  praesto[ita]latast:  credo  militem. 
Illum  student  iam:  quasi  uolturii  triduo 
Prius  praediuinant  qud  die  e<(ss)>uri^  sient. 
lUum  in<(h)>iant  omnes,  illist  animus  dmnibus: 
Me  nemo  magis  respi^ciet,  ubi  is[s]te  huc  uenerit,     340 
Qua[m]si  ((ab^^hi^nc  ducentos  annos  fuerim  mdrtuos. 
Vt  rem  seruare  s<^u)>a[l]uest.    uae  [uae]  misero  mihi. 
Post  factum  "'■flector,  quia  antepartum  perdidi. 
Verum  nunc  siqua  mihi  obtigerit  hereditas 
Magna  atque  luculenta,  nunc  postquam  scio  345 

Dulce  atque  amarum  quid  sit  ex  peciinia: 
Ita  ego  illam  edepol  seruem  itaque  parce  uictitem, 
Vt  —  nulla  faxim  cis  dies  paucos  siet. 
Ego  istos  qui  nunc  me  ciilpant  confutauerim. 
Sed  aestuosas  sentio  aperiri  fores,  350 

Quae  obsdrbent  quicquid  uenit  intra  pessulos. 


326.  loarum  perdurari:  corr  Ca  \  oppermer  vel  opperimer  || 
328.  add  Ca  ||  332.  reuocaui  vel  reuocabi  ||  333.  iam  vel  iam 
me  II  337.  uolturi  heri  {vel  uolo  turiceri)  duo  ||  340.  nimo  vel 
nimio:  corr  Py  \  is  est  huc:  corr  Ca  \\  341.  del  et  add  Fl  |[ 
342.  Vtrum  seruire  {vel  seure):  corr  Stu  \  add  et  del  Ca  |1 
344.  obtegerit  ||  349.  nunc  me  vel  nuncine  |  confutauerunt : 
corr  Ca  ||  350.  Sed  est  uos  adsentio:  coir  Bo  ||  351.  infra 
{ex  intra  D*)  || 


114,  1-19  [2- AJ  TRVCVLENTVS  91 

PHRONESIVM.      DINIARCHVS 

MERETKIX  ADVLESCEXS 

PHR.  Niim  tibi  nam  amabo  ianuast  mordax  mea, 
Quo  intro  ire  metuas,  mea  uoluptas?    DI.  Ver  uide: 
Vt  tota  floret,  lit  olet,  ut  uitide  nitet. 
PHR.  Quid  tam  mficetu's,  Lemno  adueniens  qm  tuae  355 
Non  des  amicae,  Diniarche,  sauium? 
DI.  Vah,  uapulo  hercle  egd  nunc  atque  adeo  male. 
PHR.  Quo  te  auortisti?    DI.  Salua  sis,  Phronesium. 
PHR.  Salue.    hicine  hodie  cenas,  saluos  quom  aduenis? 
DI.  Promisi.  PHR.  Vbi  cenabis?  DI.  Vbi  tu  iusseris.  360 
PHR.  Hic:  me  lubente  facies.    DI.  Edepol  me  magis. 
Nempe  tii  eris  hodie  mecum^  mea  Phronesium? 
PHR.  Veliin,  si  fieri  possit.     DI.  Cedo  soleas  mihi. 
Properate,  auferte  mensam.    PHR.  Araabo  sanun  es? 
DI.   Non   edepol   bibere   possum    iam:    ita   animo   ma- 

lest.  365 

PHR.  Mane,  aliquid  fiet:   ne   abi.     DI.  Ah,  aspersisti 

aquam. 
lam  rediit  animus,  deme  soleas,  cedo  bibam. 
PHR.  Idem  es  mecastor  qui  soles.    sed  dic  mihi, 
Benene  ambulatu.mst?     DI.   Huc  quidem  hercle  ad  te 

bene, 
Quia  tui  uidendi  copiast.     PHR.  Complectere.  370 

353.  UOLUPTAS:  uoluntas  I  uer  (sic  A)  vel  fer  ||  354.  flore 
(sed  T  s.  V.)  I  OLETUT:  ole  lui  (vel  ui)  ||  355.  quid:  Qui  I  in- 
ficetus:  FACETUS  (corr  Lamb)  \  tuae:  due  ||  356.  diniakchesa- 
UIUM:  diniarcliis  auiuium  (vel  auiuum)  ||  357.  heecule  || 
358.  AUORTiSTi^t^SALUASiS:  auortistis  salua  sim  (vel  sim  salua)  | 
phronesium  (sic  A)  vel  pronesium  ||  359.  hicixE:  hicne  |  CE- 
NASH0DIE4J:  ||  360.  PR0Misl41::UBl:  promis  iube  |  cenabist:  CE- 
NAS^J:  1  lUSSERiS:  luseris  II  361.  LUBENTE:  iubente  II  362.  phro- 
NESiUM:  promestum  ||  363.  uellem  |  posset  |  cedO:  credo  |  mihi: 
PUER  II  366.  Mane  (sic  A)  vel  Male  |  fietnE:  fine  |  #haasper- 
SIStI:  ab  has  persisti  ||  367.  bibaM:  uiuam  vel  uiuum  ||  368.  me- 
CASTOR:  ecastor  I  dic:  dicat  ||  369.  benene ameulatumst  :  Be- 
nen  (vel  Benena)  ambulasti  |  attebene:  attibent  ||  370.  QUIA: 
Qua  i  tui:  tu  |  uidendicopiaest:  uidendu  est  copia  || 


92  PLAVTI  II  4,  20-36  [A] 

DI.  Lubens.    lieia  lioc  est  melle  dulci  diilcius: 

Hoc  tuis  fortunis,  luppiter,  praestant  meae. 

PHR.  Dan  sauium?     DI.  Immo  uel  decem.    PHR.  Em, 

istoc  pauper  es: 
Plus  pdUicere  quam  abs  te  posco  aut  pdstulo. 
DI.  Vtinam  a  principio  rei  item  parsisses  meae       375 
Vt  niinc  repercis  sauiis.     PHR.  Siquid  tibi 
Compendi  facere  pdssim,  factum  edepdl  uelim. 
DI.   lam   lauta's?     PHR.   lam  pol  mibi  quidem  atque 

ocuKs  meis. 
Num  tibi  sordere  uideor?    DI.  Non  pol  mihi  quidem. 
Verum  tempestas  qudndam  dum  [uijuixi  fuit,  380 

Quom  inter  nos  sordebamus  alter  alteri. 
Sed  qudd  ego  facinus  aildiui  adueniens  tuom, 
Quod  tu  hic  me  absente  ndui  negoti  gesseris? 
PHR.  Quid  id  est?    DI.  Primumdum  qudm  tu's  aucta 

lil)eris 
Quomque  bene  prouenisti  salua,  gaiideo.  385 

PHR.  Concedite  hinc  uos  mtro  atque  operit<(e^  dstium. 
Tu  niinc  superstes  sdlus  sermoni  meo's, 
Tibi  mea  consilia  semper  summa  credidi. 
Equidem  neque  peperi  piierum  neque  praegnas  fui, 
Verum  adsimulasse  me  esse  praegnatem  haiid  nego.  390 


371.  HEiA:  acl  I  4|:hocest  |  melle:  me  illi  II  373.  ^^^rs  coir 
Ac  I  DASAuiDM:  Dant  suauium:  corr  Ca  |  em:  ut  em  j  eS:  esse  ]| 
374.  AESTEPOSCOAU  {et  T  s.  V.,  ut  vid):  ego  a  te  ||  375.  item- 
APKINCIPIOEEIPEpekcisses:  aprincipio  rei  item  jaarsissi  ||  376. 
EEPERClSSAUiis :  reparcis  sauis  ||  377.  eactuM:  factam  ||  378. 
LAUTAES4};:  iauiaisse  |  iam  pol:  lautai^  |  adq-  ||  379.  SOR- 
beke  il  380.  QUONDAaiDUMUiuixi:  memini  quondam  ||  381. 
SOKDEBAMUS:  sorderemus  |  alterdealtero  :  alteri  (corr  Gru)  || 
382.  QUOD:  quid  j  ADUDiui  II  383.  mehicabsente:  hic  absente 
me:  trai  Lamb  \  negoti:  negotiis  ||  384.  accessit  ex  A  || 
385.  PROUENISTI:  praeuenisti  |  gratulor  ||  386  sq.  accesserunt 
ex  A  I  ADQ-  I  add  Maius  \\  388.  sempersummackedxdi: 
summas  semper  crebri  ||  389.  neq-  :  nec  |  peperi  (sic  A)  vel 
perperi  j  neqpraegnas:  nec  (vel  nam)  pregnam  ||  390.  ad- 
smuLASSEMEESSE:  adsimulaui  meis  se  |  praegnatem  (sic  A)  vel 
pregnantem  |  negO:  ego    || 


II  4,  37—61  TRVCVLENTVS  93 

DI.  Que<(m)>  propter,  o  raea  mta?    PHR.  Propter  mi- 

litem 
Babyldniensem,  qui  quasi  uxorem  sibi 
Me  habebat   aimo[um]j   dum   hic   fuit.     DI.  Ego   sen- 

seram. 
Sed  qufd  istuc?  quoi  rei  te[m]  adsimulare  retulit? 
PHR.  Vt  esset  aliquis  laqueus[t]  et  redimiculum,    395 
Reuorsionem  ut  ad  me  faceret  denuo. 
Nunc  biic  remisit  nuper  ad  me  epistulam: 
Sese  experturum  quanti  sese  penderem. 
Si  qudd  peperissem  id  <(ndn  n)>ecarem  ac  tdllerem, 
Bona  siia  me<(d)>  habiturum   dmnia   [esse].     DI.   Aus- 

cultd  lubens.         400 
Quid  denique  agitis?    PHR.  Mater  anciUas  iubet, 
Quoniam  iam  decumus  mensis  aduentat  prope, 
Aliam  a<(l)>iorsum  ire,  praemandare  et  quaerere 
Puerum  ailt  puellam  qui  suppona[n]tur  mihi. 
Qui<(d)>  multa  uerba  faciam?  tonstricem  Suram        405 
Nouis<(t)i  nostram,  i^quem  erga  aedem  sese  habet? 
DI.  Noui.    PHR.  Haec  ^ut  opera  circumit  per  familias, 
Puerum  uestigat,  clanculum  ad  me  detulit: 
Datum  sibi  esse  dixit.     <(DI.)>  0  merci^s  malae: 
Eum  nitac  non  illa  peperit  quae  peperit  p[a]rior,    410 
Sed  tu  posterior.    <(PHR.)>  6rdine  omnem  rem  tenes. 
Nunc  lit  praemisit  niintium  mil[l]es  mihi, 
Non  miilto  post  hic  aderit.     DI.  Nunc  tu  te  interim 
Quasi  prd  puer<(per)>a  hic  procuras[t]?    PHR.  Quippini, 
Vbi  sine  labore  res  geri  pulcre  potest?  415 


391.  add  Buggius  |  o  mea  uita  vel  meam  uitam  ||  393.  del 
Lipsitis  II  394.  istuc  vel  istic  ||  395.  aliqui  -si  aqueust  vel  aliqui 
si  aqug  usq»  est:  corr  Ca  \\  398.  perderem  ||  399.  suppl  Schoe  11 
ac  vel  at  ||  400.  sum  me:  corr  Ca,  add  Buechelerus  \  del  Ca  j{ 
401.  mater  vel  matlier  ||  402.  iam  vel  non  ||  404.  qui  so  upponan- 
tur  vel  quis  opponantur:  n  del  Ac  ||  405.  add  T)^\  406.  dist  Bo  || 
408.  clanculum  vel  clanculit  ||  409.  add  Ac  \  omercis  vel 
mercis  ||  410.  patior  ||  411.  tenes  vel  tenis  ||  413.  h§c:  corr 
Ca  II  414.  del  Ca  \\  415.  labore  vel  lauore  |  pulcri  |  dist  Ac  \\ 


94  PLAVTI  n  4,  62—84 

Ad  su<(6)>m   quemque    aequomst    quaestum  |  esse   cal- 

lidum. 
DI.  Quid  me  futurumst,  quando  miles  ueuerit? 
ReKctusne  abs  te  uiuam?    PHR.  Vbi  illud  quod  uolo 
Habebo  ab  illo,  facile  inuenio  quo  modo 
Diuortium  et  disc6rdia<(m)>  inter  nos  parem.  420 

Postid  ego  [totum]  tecum,  mea  uoluptas,  lisque  ero 
Adsiduo.    DI.  Immo  hercle  uero  accubuo  mauelim. 
PHR.  +Quin  his  h6die  sacruficare  pro  puer6  uolo,   423* 
[Adsido  immo  hercle  uero]  42.3^' 

Quint6  die  quod  fieri  op<(or)>tet.     DI.  Censeo. 
PHR.  Non  audes  aliquid  mihi  dare  munusculi[m]  ?   425 
DI.    Lucram    hercle    uideor  facere[m]    mihi,    uohiptas 

me[hie]a, 
Vbi  quippiam  me  p6scis.    PHR.  At  ego  ubi  abstuli[t]. 
DI.  lam  faxo  hic  aderit:  seraohim  huc  mittam  meum'. 
PHR.  Sic  facito.    DI.  Quicquid  attulerit,  boni  c6nsulas. 
PHR.  Ecastor  munus  te  curaturum  scio,  4.30 

Vt  quoius  me  non  paeniteat  mitta(s)  mihi. 
DL  Num  qmppiam  aliud  me  uis?    PHR.  Vt,   quando 

6tium 
Tibi  si^t,  ad  me  reuisas[t]     *     ualeas.    DI.  Vale. 
Pro  di  immoi-talis:  non  amantis  mulieris, 
Sed  s6ciae  |  unanimantis,  fidentis  fuit  435 

Officium  facere  qu6d  modo  haec  fecit  mihi: 
Supp6sitionem  piieri  quae  m<(i)>hi  credidit, 
Germanae  quod  sor6ri  non  credit  soror. 

417.  futurum  (vel  futurun)  est  ||  419.  inuenio  vel  inue- 
niam  1|  421.  Postid  vel  Posticla  |  del  Bo  j  uoluntas  ||  423^. 
secl  Ca  (cf.  422)  ||  424.  fleri  |  censeo  vel  icenseo  ||  425.  ali- 
quid  vel  aliquod  |  munus  ciuilim  {vel  ciuilium):  corr  Brixius 
duce  Ca  ||  426.  uoluntas  |  mehiea  vel  meheia  ||  427.  posces: 
corr  Ca  |  abstulit  vel  astulit  ||  429.  Sic  vel  Sit  |  aituierit: 
corr  Brixius  \  bona  ||  431.  mitta  vel  mitte:  add  Ca  ||  432. 
quippiam  vel  quirpiam  |  me  uis  alium:  trai  Geppertus  \  otium 
vel  otihum  ||  433.  lae  sign  Ca  \\  436.  ficit  vel  facit  |(  437.  pueri 
vel  puerim  |  quem  hic  redidit  {vel  hinc  reddidit)  ||  438.  sorori 
vel  sororim  11 


II  4, 85—93;  5,  1-6       TRVCVLENTVS  95 

Ostendit  sese  iam  mihi  medilllitus, 

Se  mihi  infidelem  numquam,  dum  uiuat,  fore.  440 

Egone  illam  ut  non  ameni?  egone  ill<^i)>  ut  non  bene 

uelim? 
Me  potius  non  amabo  quam  huic  desit  amor. 
Ego  isti  non  munus  mittam?  iam  modo   ex  hdc  loco 
lubebo  ad  istam  qui^nque  perferri  minas, 
Praeterea  |  obsoniiri  dumtaxat  [at]  miua.  445 

Multo  illi  potius  bene  erit  quae  beue  udlt  mihi 
Quam  mihimet  omnia  qui  mihi  facio  mala. 


ACTYS  II 

PHRONESIVM 

MERETRIX 

Puero  isti  date  mammam. 
Vt  mfserae   matres  sdllicitaeque   ex    animo    sunt   cru- 

ciantque.         449.  450 
Edepdl  conmentum  male:  quomque  eam  rem  in  cdrde 

agito, 
Nimid    minus    perhibemiir    malae    quam    sumus    m- 

genio.  452.  453 

Egd  prime  de  me  domd  docta  dic[it]o: 
Quantast  cura  in  animo,  quantiim  corde  capio      455 
Doldrem,  doliis  ne  occidat  morte  pueri. 


439.  mihi  iam  sese:  trai  Lamh  duce  Nonio  (Ostendisse 
sciam  mihi)  ||  440.  Se  mihi  otn  Nonius  |  dum  uiuam  Konius: 
ne  uiuat  ||  441.  illud  non  bene:  corr  Ca  \\  443.  modo  vel  mo  || 
445.  del  Kiesslingius  ||  447.  facto:  corr  Ca  ||  448 — 454.  ciaat- 
tuor  V.  sunt  in  B  ( —  sollicitaeque  —  male  —  perhibemur): 
discripsimus  duce  SpengeUo  \\  448.  mamam  vel  amam  mam  || 
449  sq.  animos  uni  ||  454.  prima :  corr  Sey  \  modo :  corr  Goel- 
lerus  I  dicta :  corr  Palm  \  del  Spengelius  || 


96  PLAVTI  II  5,  7—23 

Mater  dicta  quod  sum,  eo  magis  studeo  uitae: 
Quae  "^liuc  ausa  sum  tantundem  dolum  adgrediar: 
Lucri  causa  auara  probrum  sum  exseciita, 
Alienos  dolores  mihi  supposiui.  460 

Nullam  rem  |  oportet  doldse  adgredi^ri^ 
Nisi  astute  |  adcurateque  exsequare. 
Vosmet  iam  uidetis  ut  ornata  incedo: 
Puerperio  ego  nunc  me<(d)>  esse[m]  aegram  adsi^mulo. 
Male   quod   mulier  facere   incepit,    nisi  |  efficere    per- 

petrat,  465 

Id  illi  morbo,  id  illi  seniost,  ea  illi  miserae  miseriast. 
Bene   si  facere  incepit,   eius  <(r)>e  nim<(i)s  cito   odium 

percipit. 
(Nimis  qua<(m)>  paucae  siint  defessae  male  quae  facere 

occeperunt 
Nimisque    paucae    efficiunt,    siquid    facere    occeperunt 

bene.) 
Miilieri  nimio  male  facere  melius  opus  est  quam  bene. 
Ego  quod  mala  sum,  matris  opera  mala  sum  et  meapte 

maKtia:  471 

Quae  me  grauidam  esse  adsimulaui  militi  Babylonio. 
Eam  nunc  malitiam  accuratam  miles  inueniat  uolo. 
Is  bic  <Ti)>aud  multo  post,    credo,   aderit:    niinc  prius 

praecaueo   sciens 
^Eumque  ornatum  ut  gi^auida  quasi  puerperio  cubem. 
Date  mihi  huc  stactam  atque  ignem  in  aram,  ut  uenerem 

Lucinam  meam.    476 


457.  studeo  vel  tudeo  ||  458 — 460.  diio  v.  sunt  in  B  ( —  causa)  || 
460.  mihi  vel  mih  |  supposiui  vel  supposui  ||  461 — 464.  quattuor 
V.  sunt  in  B  ( —  astute  —  exsequere  —  puerperio)  ||  462.  exse- 
quere    ||    464  sq.  dist  Ac  \  add  Bo   \\   466.  senio  est  vel  senio  jj 

467.  Bene  si  vel  Si  bene  |  enim  scito  (vel  cito):  corr  Spengelius  \\ 

468.  om  B:  secl  Kiesslingius  \  Nimis  quae:  corr  Ca  \  occepe- 
rent  ||  469.  secl  Schoe  \  occepef  [vel  occeperint)  bene  facere: 
trai  Bo  ||  470.  onus  est  vel  est  onus:  corr  Scal  ||  471.  opera 
mala  vel  opera  malus  ||  474.  Istic:  corr  Weisius  duce  Ca  |  aut  j 
del  Ca  II  474.  prececaueo  ||  475.  puer  perlo  ||  476.  huc  eiectam: 
corr  Ca  \  benerem  1  iucinam  vel  uicinam:  corr  Sarac  \\ 


II  5,  -24-28;  6,  1—8       TRVCVLENTVS  07 

Hic  apponite  atque  abite  ab  dculis.  —  eho,  Pithecium, 
Face  ut  accumbam,  accede^  adiuta:   [r]e<^m)>  si^c  decet 

puerperam. 
Sdleas    mihi    <(de)>duce,    pallium   [rnjmice   in  me   huc, 

Archilis. 
X^bi^s,  A<(sta>phium ?  fer  huc   uerbenam  intus  et  bel- 

laria.  480 

Dat<(e)  aquam  manibus.   niinc  ecastor  ■*^um  ueniat  miles 

ueKm. 


STRATOPHANES.       PHRONESIVM.      ASTAPHIVM 

MILES  MERETRIX  ANCILLA 

STR.  Ne  expectetis,  spectatores,  meas  pugnas  dum  prae- 

dicem: 
Manibus   duella  praedicare[m]    soleo,    haud  in  sermd- 

nibus. 
Scio  ego  multos  memorauisse[m]  milites  mendacium: 
■•■Et  homeronidam  et  postilla  mille  memorari  potest    485 
Qui  et  conuicti  et  cdndemnati  falsis  de  puguis  sient. 
(Ndn  laudandu[m]st  quoi  plus  credit  qui  audit  ''"quam 

qui  uidet.) 
Ndn  placet  qu<^e)>m  iLLT  plus  laudant  qui  audiunt  quam 

qui^  uident: 
Plilris  est  oculatus  testis  unus  quam  auriti  decem. 


477.  apponiteh  et  eopi  hecium  vel  apponite  et  opihetium: 
corr  Gronovius  duce  Ca  \\  478.  acliutare  vel  aduitare:  corr 
Pareus  et  Sey  \  pueri  eram  ||  479.  Solias  |  adcl  Geppertus  j 
480.  Vbi  saphilim  |  uerbenam  {vel  uerbanam)  mihi  tus  (vel 
thus):  corr  Btiechelerus  ||  481.  ecastorii  |  ueniret:  corr  Guy 
miles  vel  mles  ||  483.  duellis:  corr  Gronovius  ||  484.  memora 
uisse  {vel  iusse)  ||  485.  post  illam  illi:  corr  Sarac  et  Ca  ||  486. 
pugnas:  corr  Ca  ||  487.  secZ  5?7'a;ji/s  ||  488.  cum  ilh:  corr  Ac 
4  (;vel  quia)  qui  uident  ||  489.  unus  quam  auriti  decem  Apu- 
leius  et  Festus:  quam  aurite  decet  || 

PliAVTI    COMOETIIAE    VII  7 


98 


PLAVTI 


n  6,  9—23 


Qiii  aiidiunt  audita[s]  dicunt,  qui  uident  plane  sciunt.  490 
Non  placet   quem   scurrae   laudant,    manipularis   miis- 

sitant, 
Neque  illi  quorum  lingua  gladiorum  aciem  praestringit 

domi. 
Strenui  nimid  plus  prosunt  pdpulo  quam  argute[c]  cati. 
Facile  sibi  facunditatem  uirtus  arguta<(m>  inuenit: 
Sme  uirtute   argutum   ciuem   mihi  liabeam  pro   prae- 

fica,  495 

Quae  alios  conlaudare,  <(e>apse  se<(se)>  uero  non  potest. 
Niinc  ad  amicam  decumo  mense  pdst  Atbenas  Atticas 
Yiso,  quam  grauidam  hic  reliqui  meo  conpressu,  quid 

ea  agat. 
PHK.  Vide[t]  quis  loquitur  tam  propinque.    <AST.>  Mi- 

les,  mea  Phronesium^ 

Til>i  ades<(t)  Stratophanes:  nunc  tibi  opust  aegram  ut 

te  adsimules.    PHR.  Tace.  500 

■i^Cui  adhuc  ego  tu  mala  meam  emonet  ruria  me  mal- 

ficio  uincerest. 
STR.  Peperit  mulier,  lit  ego  opinor.    AST.  Ym  adeam 

adhominem?   <PHR.>  [ut]Volo. 
STR.  Eiige,  Astaphium  eccam  it  mihi  aduorsum.    AST. 
Salue  ecast[r]or,  Strat[i]op<h>anes. 
^Venire  saluom  —  STR.  Scio:   sed  peperitne,  opsecro, 

Phronesium? 


490.  sciunt  vel  scient  ||  491.  scurre  vel  curre  |  mussitan 
vel  mussitant  ||  493.  arguit  {vel  argut)  eccati:  coir  Sey  \\  494. 
add  Turn  ||  495.  uirtuti  |  pro  praefica  Varro:  profecta  (prae- 
ficas  Nonius)  ||  496.  alios  conlaudare  Nonius:  alias  conlaudate  | 
apsa  {vel  abse)  se  (a  se  Nonius):  corr  Scioppius  et  Ca  ||  497.  acl 
amicam  Nonius :  amicam  |  mense  athenas  attiseas  Nonius  ||  498. 
hic  relinqui  Nonius:  reliqui  ]  conpressu  {sic  Nonius)  vel  con- 
pressu  I  quod  Nonius  ||  499.  Vib&  quis  {vel  qus)  |  iam  propinque 
{vel  propinqua)  miles:  corr  Ac  \  phronesium  vel  prhonesium  || 
600.  stratophones  |  opus  est  vel  opus  |  ut  te  vel  mutte  ||  501. 
mal  ficio  vel  mafficio  vel  maficio  ||  502.  Reperit:  corr  Ca  \ 
adea  aut  hominem  ut  uolo:  corr  Pius  ||  503.  Eugastha  {vel 
Euge  sta)  phin  maccam  id  {dist  Bachius)  ||  504.  phronesium 
vel  pronesium  || 


II  6,  24-39  TRVCVLENTVS  99 

AST.  Peperit  puerum  uimium  lepidum.    STK.  Eh<(em)>, 

ecquid  me[h]i    simil[lejest?     AST. 

Rogas?  505 

Quin  ubi  natiist  machaeram  et  cKpeum  poscebat  sibi? 

STR.  Meus  est:  scio  iam  de  argumentis.    AST.  +Nimium 

quidui  similest.     STR.  Papae. 
lam  magnust?  iam  +ue  letat  legionem?  <(ec)>quae  spolia 

rettulit? 
AST.  +Ere  nudius  qumtus  natus  flle  quidemst.     STR. 

Quid  postea? 
Inter  tot  dies  quidem  hercle  iam  aliquid  actuni  opor- 

tuit.  510 

Quid   illi   ex  utero  exitiost  prius  quam  pdterat  ire  in 

proelium? 
AST.   Consequere   atque   illam  saluta  et  gratulare  illi. 

STR.  Sequor. 
PHR.    Vl)i  I  illa,    obsecro,    est    quae    me    hic   reKquit 

■''eabse  abisti? 
AST.  Adsum,  adduco  tiHji  exoptatum  Stratop<(h)>anem. 

PHR.  Vbi[l]  is  est,  obsecro? 
STR.  Mars  peregre  adueniens  salutat  Nerienem  uxorem 

suam.  515 

Qudm  tu  recte  prduenisti  qudmque  es  aucta  h^beris, 
Gratulor,  quom  mihi  tibique  magnum  <(pe)peristi  decus. 
PHR.  Salue,  qui  me  interfecisti  paene  [ut]  uita  et  hi- 

mine 
[Q]Vi<(m)que  mihi  magni!  doloris  per  uoluptatem  tuam 
Cdndidisti  in  cdrpus,   quo  nunc   etiam   morbo  misera 

sum.  520 


505.  ehec  (vel  haec  vel  ec)  quit:  coir  Miie  |  mihi:  corr  Ri  | 
le  del  Fl  ||  506.  macheram  vel  maceram  ||  508.  letat  vel  lectat  j 
add  Kiesslingius  \  spoliaret  uelit:  corr  Spengelius  ||  509.  nudius 
vel  nudiis  |  quidem  ille  est:  trai  Bi  \\  510.  actum  aliquid:  trai 
Bo  II  512.  gratulari  ||  513.  eabse  vel  abse  ||  514.  adduce  |  strato- 
pane  {vel  stratopane  vel  stratopanen)  nubilis  ||  515.  nerienem 
uxore  vel  neriene  uoxore  ||  516.  quamqua  es  ||  517.  deristi  || 
518.  del  Ca  \  ulta  ||  519.  Quique  ibi:  corr  Buechelerus  dttce  Ca  || 

7* 


100  PLAVTI  II  6,  40-55 

STR.    T^Cela   ad  oId   rem,    iiiea  uoluptas,    tilji   obuenit 

istic  labos: 
Fiiium  peperisti,  qui  aedis  spoliis  opplebit  tuas. 
PHR.   Miilto   ecastor  magis   oppletis  dpus  est   +tritici 

granariis, 
Ne,    ille   priusquam   spolia  capiat,   hinc    nos    extinxit 

fames. 

STR.  Habe  bo[u]num   an<im)>um.     PHR.   Sauium  sis 

pete  hinc.    ^ab,  nequeo  caput     525 

ToUere:  ita  dolet  itaque  ^ego  medulo  neque  etiam  queo 

Pedibus  mea   sponte   ambulare.     STR.    ^i^ih  plane   ex 

medio  mari 
Sauium   petere    tuom  iubeas,  petere  hau  pigeat  [me], 

mel  meum. 
Id  ita  esse  experta's:  nunc  experiere,  mea  Phronesium, 
Me  te  amare.    addiixi  ancillas  tibi  eccas  ex  <(S>uri<(ay 

duas :  530 

Is  te  dono.    addiice  hoc  tu  istas:  sed  istae  reginae  domi 
Suae  fuere  ambae:  ^uerum  patriam  ego  excidi  manu. 
Is  te  dono.    PHR.  Paenitetne  te  quot  ancillas  alam, 
Qum    ^etiam    men    super    adducas,    quae    mihi    come- 

din<t)>  cibum? 
STR.    Hocquidem  herclest   ingratum[st]  donum:  ^cedo 
tu  mihi  istam,  puere,  perulam.    535 
[I]Mea  uoluptas,  attul[l]i  eccam  pallulam  ex  Phrygia  tibi: 


521.  labos  istec:  corr  et  trai  Ca  \\  522.  oppleuit  ||  523.  gra- 
nareis  vel  gi-anarii  ||  524.  extincxit:  corr  C  ||  525.  Habebo  unum 
anunt  |  sauium  vel  suauium  ||  526.  do  ut:  corr  Spengelius  duce 
Ca  I  medulo  vel  medolo  |  eliam  vel  iam:  corr  Ca  ||  527.  mea 
sponte  vel  meas  ponite  |  sih  plane  {vel  plame)  |  mari  vel  maria  |] 
528.  hau  vel  haud  |  del  Bo  \  inme  {vel  imme)  inmeum:  corr 
Ca  II  529.  es  {vel  esse)  nunc  ||  530.  eccas  vel  cecas  ||  531.  Iste 
et  iste  regine  vel  Istas  et  reginae  ||  532.  excidi  vel  excida  jj 
533.  quod  ancillas  {vel  ancillast)  iam:  quod  ancillam  solam 
Donatus:  corr  Gul  \\  534.  com&in:  corr  Ca  \\  535.  hercle  si 
ingratumst  vel  hercles  ingratust:  cm-reximus  \  per  uiam:  cwr 
Gru  II  536.  I  {vel  Im)  mea  |  attolli  |  paluuam  vel  palauiam  vel 
palliuiam  |  ex  pari  gra  {vel  gra):  corr  Gronovius  || 


II  6, 5G— 69  TRVCVLENTVS  101 

Tene  tibi.     PHR.    H()[c]ciue    mihi    ob  labores  tantos 

tantillu<^ni)>  dari. 
STR.    Perii  hercle    ^miser:    iam    auro    contra    constat 

filius, 
Etiam  '•■num  mali  pendit  addit  purpuram  exarat  tibi 
Attuli  +tuas  Ponto  amoenas:  tene  tibi,  uoluptas  mea.  540 
PHR.   Accipe  hoc,   tabduce  hasce  <(h)>inc  e  conspectu 

Suras. 
STR.  Ecquid  amas  me?  PHR.  Nil  <e)>castor,  neque 
meres.  STR.  Nilne  huic  sat  est? 
Ne  bonum  uerbiim  quidem  unum  dixit:  uiginti  minis 
Venire  illaec  posse  credo  ddna  quae  ei  dono  dedi. 
Vehementer  nuuc  mihist  irata:  sentio  atque  intellego. 
Verum  abibo.     quid  ais?    nunc  tu  niim  neuis  me,  uo- 

luptas  mea,  546 

Quo   uocatus  sum  ire   ad  cenam?    mdx    huc   cubitum 

<^u)>enero. 
Quid  taces?  planissume   edepol  perii.     sed  quid   illuc 

nouist? 
Quis  (hicy  homost,  qui  indiicit  pompam  tantam?  cer- 

tumst  qud  ferant 
Obseruare:  huiccredofertur:  uerum  iam  scibd  mas:is.  550 


537.  labores  vel  lauo  res  |  tantillis  ||  538.  Perii  vel  Peri 
vel  Per  ||  540.  tuas  ponto  vel  tua  sponte  ||  541.  Accepi  |  ince 
vel  in:  coit  Gru  |  conspectus  uras  {vel  uras):  corr  Ca  \\  542.  Ec 
(vel  Et)  quidem  as  {vel  has):  corr  Ca  \  nihil  ne  {vel  nec)  {| 
543.  Nemonum  vel  Ne  unum:  corr  Buechelerus  cluce  Sey  \  num 
vel  unum  ||  544.  cledi  vel  dedit  ||  546.  abdibo  vel  adibo:  corr  Bo  | 
dist  Sey  \  nuneuis  me  vel  nuneuis  mea  ||  547.  uocatus  vel 
uocatu  I  huc  vel  adhuc  ]  inero:  corr  Buggius  ||  548.  planis  {vel 
planes)  sume  |  boni  est:  corr  Spengelius  \\  549.  acld  Seg  \  cer- 
tumst  vel  cercum  sit    11 


102  PLAVTI  II  7,  1—15 

CVAMVS.     PHRONESIVM.      STRATOPHANES 

SERVOS  MERETRIX  MILES 

C V.  Ite,  ite  hac  simul,  muli  erei  damiiigeruli,  +  foras 

gerronis, 
Bonorum  exagogae. 
Satin  siquis  amat  nequit  quin  nili  sit  a<(t)>que  mprobis 

se   [pjartibus   expoliat? 
Nam  I  hoc  qui  sci[e]am  uequis  id  quaerat  ex  me, 

domis[i]t  qui  facit 
+Inproba  facta  amator,  555 

Qui  bona  sua  pro  stercore  habet,  foras  iubetfe<[r^ri: 

metuit 
+Publicos  mundissumum  sit. 
Puras  ^sibi  esse  uolt  as  dis:  domi  quidquid  habet  +nei- 

tltur    £^03. 

Quandoquidem  ipsus  perditum  s<(e^  it,  secreto  hercle 

equidem  illum  adiiltabo 
Neque  meaquidem  opera  umquam  +nihili  omnibus  pro- 
pere  quam  potest  peribit.  560 
Nam  iam  de  hoc  obsonio  de  mma  una  deminui  modo: 
Quihque  nummos  mfhi  detraxi,  partem  |  Herculaneam. 
Nam  hdc  adsimilest  quasi  de  fluuio  qui  aquam  deriuat 

sibi: 
Nisi  deriuetur,  tamen  omnis  ''■e   aqua  abeat  m  mare: 
Nam   hoc   in   mare   abi[i]t  misereque  perit  sme  bona 

omni[a]  gratia[m].    565 
Haec  quom  uideo  fieri,  suffuror  suj)pilo, 
De  praeda  j)i'aedam  capio. 

551.  muliere  i:  corr  Pahn  ||  552.  axagoce  vel  maca  goce  || 
553.  sequis:  corr  Bo  |  nequit  vel  nequid  |  add  Ca  \  inprouise 
partibus  ex(s)poliat  vel  inprouisse:  eorr  Ca  ||  554.  i  del  Ca  | 
qi  facit :  corr  Sarac  ]|  556  sq.  cf.  ad  Trin  v.  239  sqq.  \\  558.  exo 
vel  exeo:  corr  Ca  \\  559.  sit:  corr  Ca  \\  561  sq.  dist  Spengelius  || 
564.  deriuetur  vel  diriuetur  |  ea  qua  |  mari  ||  565.  Nam  vel  Na  ' 
i  del  Ca  ||  566  sq.  compr  B  ||  566.  fieri  sufFuror  suppilo  No- 
nitis:  si  fieri  susfuror  (vel  susfun-or)  supplicio  {vel  sopplicio)  |j 
-567.  praeda  praedam  Noniiis:   praedam  || 


n  7,  15—31  TRVCVLEXTVS  103 

Meretricem  ego  item  esse  redr  mare  ut  est: 
Quod  des  deuorat  <(nec  dat)is  umquam  abilndat. 
Hoc  saltem  seruat:  ^mecum  subeste  apparet.    570 
Des  quantumuis,  nusquam  apparet  neque  datori  neque 

accepti-ici. 
Velut  haec   meretrix  meum  erum  miserum   sua  blan- 
ditia  intulit  in  pauperiem,         572.  573 
Priuauit  bonis  luce  hondre  atque  amicis. 
Attat   eccam   adest  propinque:   credo   audi[ui]sse   haec 

me  loqui.  575 

Pallidast,  ut  peperit  puerum.    adloquar  quasi  nesciam. 
lubeo  uos  saluere.     PHR.  ^Noster  geta  quid  agis?  ut 

uales? 
CV.  Valeo   et   uenio   ad  minu<(s)>  ualentem   et  melius 

qui  ualeat  fero: 
Erus  meus,  ocelliis  tuos,  ad  te  ferre  me  haec  iussit  tibi 
Ddna   quae  uides   +illos    fere    et  has  quinque  argenti 

minas.  580 

PHR.  Pol  haiid  perit,  quod  illum  tantum  amo. 
CV.  lussit  o[pe]rare  ut  haec  grata  haberes  tibi. 
PHR.  Grata  ^acaque  ecastor  habeo.    iube  auferri  intro 

i,  C[h]uame. 

CV.  [H]Ecquid  auditis  +heque  tam  inperat? 

[s]Vasa  nolo  aiiferant,  desiccari  iube[t].  585 

PHR.    Im[mo]pude<n)s  mecastor,   Cuame's[t].     <CCV.> 

Egone?  <PIIR.>Tu.  <CV.>Bonafide? 

Tun  <m>e  ais  inpudentem  [me]  esse,  ipsa  quae  sis  <s>ta- 

bulum  flagiti? 

568.  item  esse  vel  item  1|  569.  supj)!  Buechelerns  ||  571.  ac- 
ceptrice:  corr  Ca  \\  572  sq.  Velut  hec  vel  Velut  |  pauperiem  in 
B  adhaeret  v.  574  \\  574.  priuabit  bones  {vel  bonas)  ||  575.  eca 
vel  ecca  |  del  Ca  \\  576 — 580.  septem  v.  sunt  in  B  ( —  puenun 
—  geta  —  uales  —  ualeat  —  tuus  —  illos  fere)  ||  579.  atte  vel 
atte  me  ||  581  sq.  diio  v.  sunt  in  B  ( —  orare)  |  amolus  sit  |  del 
Ca  II  583.  Grata  acaque  vel  Grataque  |  ichiame:  corr  Ca  ||  584 — 
586.  tres  v.  sunt  in  B  ( —  auferant  —  egori)  ||  585.  s  del  Gru, 
t  Buechelerus  \\  586.  immo  pudet  ]  del  Sey  \  egori:  corr  et  pers 
add  Bo  II  587.  add  et  del  Spengelius  \  as  vel  ans  |  aipsa  vel  ipsa  || 


104  PLAVTI  II  7,  32—45 

PHR.  Dic  ainabd  te,  ubist  Diniarchus?     CV.  Domi. 
PHR.  Dic  ob  haec  dona  quae  |  ad  me  miserit, 
Me  lUum  amare  pliirumum  omnium  hominum  "'ergo. 
Me[um]que  honorem   illi[m]   habere  omnium  maxu- 

mum,  591 

Atque  ut  huc  ueniat  obsecra[t].     CV.  Ilicet. 
Sed  quisnam  ilKc  homdst,  qui  ipsus  se  comest, 
Tristis  ocuKs  malis? 
Animo  hercle  homost  suo  miser,    quisquis  est.     PHR. 
Dignust  mecastor  ^nequid  est.    595 
Non  nduisti,  obsecro,  '^qui  ilitic  apud  me  erat?  huius 

pater  pueri  illic  est. 
Vsque    i^  adiectaculem   iussit   alii   mansi   auscultaui  ob- 

seruaui 
■i"Quem  pernam.     CV.  Noui  hominem  nil<(i)>. 
Illicinest?     PHR.  lllic  est.     CV.  Me  intuetiir  gemens. 
Traxit  ex  mtumo  uentre  suspiritum.  600 

Hdc  uide:  dentibus  frendit^  icit  femur. 
Num,   dbsecro,  nam   <Ti)>ariolus<^t) ,   qui  ipsus   se 

uerberat? 
STR.  Nunc  ego  meos  animos  uiolentos  meamque  iram 

ex  pectore  iam  promam. 
Loquere  unde's[t]?  quoius  es?  ciir  ausu's  mihi  inclementer 
dicere?    CV.  Lubitumst.       604.  605 

588 — 591.  quinque  v.  sunt  in  B  ( —  dona  —  miserit  — 
honorem  —  ueniat)  ||  588.  diniarcus  vel  dinarchus  ||  589.  ad  me 
vel  ad  II  590.  hominum  vel  hominiii  ||  591.  del  Bo  \  illu:  corr 
Bo  II  592.  t_  del  Ca  \\  593.  c6  {vel  cu)  est  ||  594.  adhaeret 
r.  593  I  tristis  oculis  malis  vel  tristis  ||  595.  humost  ||  596. 
ilitic  vel  illic  |  pater  pueri  illic  est  vel  pater  ||  597.  obser- 
uaui  vel  obseruabi  |]  598 — 602.  quattuor  v.  sunt  in  B  ( —  illic 
est  —  intimo  —  dentibus)  ||  599.  illicquee:  corr  Kiesslingius  \ 
intuetur  vel  tuetur  {et  in  s.  v.)  \\  600.  suspensum  vel  suspensus: 
corr  Ca  ||  GOl.  Frenditicit  fremur  vel  Frendidicit  femur:  corr 
ex  Nonio  ||  602.  t  add  Ca  \  uerberat  vel  ueraerat  ||  603. 
uiolentos  vel  uiolentus  |  pector  eiam  {vel  etiam)  ||  604  sq. 
Loquere  vel  Loqueri  |  ausus:  corr  Lamb  \  mihi  inclementer 
vel  inclementer  mihi  |  lubido  est  (lubido  est  B,  v.  606  adpli- 
eans):  corr  Bo  \\ 


II  7,  45—60  TRVCVLENTVS  105 

STR.   Istiic  ne[c]   mihi  responsis.     CV.  Hoc:  non  ego 

te  flocci  facio. 
STR.   Quid  tii?   cur  ausa's  alium  te  dicere   amare  ho- 
minem?   PHR.  Lubitumst.    007.608 
STR.   Ain  tandem?  istuc  primum  experiar:    tuu  +per- 

tilli  doni  causa 
Holerum    atque   escarum    et   poscarum    m<(o)>ec<(h)>um 

malacum,  cincinnatum,  610 
Vmbraticohim ,    tympanotribam    amas    hominem     non 

naaci?  CV.  Quae  haec  res? 
Meone  ero  tu,  improbe,  +eto  maledicere  audes,  fons  uiti 

et  peiiuri? 
STR.  Verbum  linum  adde  istoc:  iam  hercle  ego  te  hic 

hac  oflFatim  offig[i]am. 
CV.   Tange  modo:  iam  ego  <(te)>  hic  agnum  faciam  et 

medium  distruncabo. 
Si    tu    ad    legionem  bellator   chies,    at  e^o   in   culina 

clue<(o)>.  615 

PHR.    Si   aequdm  facias,    aduentores  meos   <(n6n)>  in- 

cuses,  quorum 
Mihi  ddna  accepta  et  grata  habeo:  tuaque  mgrata  quae 

abs  te  accepi. 
STR.   Tum  pdl  ego  et  donis  priuatus  sum  et  peri<^i). 

PHR.  Plane  istiic  est. 
CV.  Quid  nimc  ergo  hic  "odiose  es  confessus  onmibus 

teus. 
STR.  Perii  hercle  hodie,  nisi  hunc  a  te  abigo.    CV.  Ac- 
cede  hu[n]c  modo,  adi  hiic  modo.    620 


606.  flocci  vel  flacci  ||  607  sq.  amare  hominein  lubitunst  vel 
amarem  homine  lubitunt  ||  609.  tum:  coir  Ca  |  pertilli  vel  pen- 
tilli  II  611.  tympanotribam  Pmc«a«KS :  lymphanotribam  hercles: 
corr  Sarac  \\  612.  et  o  vel  et  |  Peiiuri  {sic  B,  v.  613  adijUcans) 
vel  peiuri  ||  614 — 619.  septem  v.  sunt  in  B  ( —  hercle  —  agnum 
—  at  ego  —  incuses  —  ingrata  quae  —  et  peri)  ||  614.  off^a- 
tim  {sic  gloss.  Pl.)  vel  afi"atim  j  officiam:  corr  Schoe  ||  615.  Situel- 
legionem  et  ciuis  et  ciue:  corr  Ca  \  culina  vel  cubilina  ||  618. 
add  Ca  \\  619.  odiose  vel  odiesse  ||  620.  abigo  vel  abico  || 


106  PLAVTl  II  7, 60— 69;  8, 1—5 

STR.  Etiam,  scelus  uiri,  minitare,  quem  ego  [offatim] 

iam  iam  iam  concipulabo: 

Quid  tibi   huc  uentiost?   quid  tibi  hanc  aditiost? 

Quid  tibi  hanc  ndtiost,  mquam,  amicam  meam? 

Emoriere  ocius,  <^ni>si  manu  ufceris. 

CV.  Quid?  manu  uicerim?    STR.  Fac  quod  iussi: 

mane.  625 

lam  ego  te  hic  offatim  conficiam:  6ccidi[t]  optumumst. 

CV.  Captiost:  istam  machaeram  longiorem  habes  quam 

haec  est. 
Sed  uerum  sine  dum  petere,  siquidem  belligerandumst 

tecum. 
+  Abo   domum   ego   tecum,   bellator,   arbitrum  aequom 

ceperim. 
Sed  ego  cesso  hinc  me  amoliri,  uentre[m]  dum  saluo 

licet?  630 


PHRONESIVM.      STRATOPHANES 

MERETRIX  MILES 

PHR.  Datin  soleas  atque  me  intro  actutum  diicite: 

Nam  mihi  de  uento  misere  condoluit  caput. 

STR.  Quid  mihi  futurumst,   quoi  duae  ancillae  dolent 

Quibus  te  donaui?  iamne  abisti?  em,  sic  datur. 

Quo  pacto  excludi[s]  qua[m]eso  potui[s]  planius      636 


621.  ueri  {corr  C^)  \  minitare  quem  vel  mimitare  que  | 
offatim  vel  affatim  {cf.  613):  del  Buechelerus  \  concipulabo 
gloss.  Vat.:  concipilabo  ||  622 — 626.  quattuor  v.  sunt  in  B 
( —  notio  est  —  uiceris  —  uicerim)  ||  622.  aditio  est  vel  adito 
est  II  623.  notio  est  inquam  vel  noctio  est  Vmquam  ||  624.  add 
Brugmannus  duce  Stu  \\  626.  ofFatim  vel  affatim  ||  628 — 630. 
quattuor  v.  sunt  in  B  ( —  belligerandum  —  domimi  —  sed 
ego)  II  629.  abo  vel  Ibo  ||  630.  mi  hinc  amosire:  corr  Ca,  trai 
Bo  I  del  Angelius  ||  634.  sicoatur  ||  635.  s  del  Stu  \  potius 
vel  pitius:  corr  Buechelerus  \\ 


118,6— 14;  III  1,1— 12     TRVCVLENTVS  107 

Quam  excliisus  nunc  sum?  pulcre  ludificor,  sine. 

Quantfllo  mi  opere  niinc  persuaderf  potest, 

Vt  ego  ^hisce  suffringam  talos  totis  aedibus. 

Num  quippiam  ^auarum  ut  ad  mores  miilierum? 

Postquam  filiolum  peperit,  animos  siistulit.  640 

Nunc  quasi  mihi  dicat:  nec  te  iubeo  neque  uoto 

Intro  ire  in  aedis:  at  ego  nolo,  non  eo. 

Ego  faxo  dicat  me  m  diebus  pauculis 

Crudum  uirum  esse.    sequere  me  hac:  uerbilm  sat  est. 


ACTYS   III 

STRABAX.      ASTAPHIVM 
RVSTICVS  ANCILLA 

STR.  Rus  mane  dudum  hinc  ire  me  iussit  pater,    645 

Vt  biibus  glandem  prandio  deprdmerem. 

+  Post  flloc  ueni  quam  adueni<t>  si  deis  placet 

Ad  uillam  argentum  med  qui  debebat  patri, 

Qu<(i)>  ouis  Tare<^n)>tinas  erat  mercatus  de  patre. 

Quaerit  patrem:  dico  esse  in  urbe,  interrogo  650 

Quid  eiim  uel[l]it.     ******** 

Homd  cruminam  sibi  de  coUo  detrahit, 

Minas  uiginti  mi  dat,  accipid  lubens, 

Condo  m  cruminam:  ille  abiit,  ego  [perjpera  minas 

Ouis  m  crumina  |  hac  in  urbem  [ejdetuli.  655 

Fuit  edepol  Mars  med  p<^er)>iratus  patri, 

Nam  oues  illius  <li^aii  longe  absunt  a  lupis. 

639.  Num  vel  Nunc  [  at  vel  ad  ||  640.  Filiorum:  corr  Ca  || 
641.  uolo:  corr  Ca  et  Pareus  ||  642.  at  vel  ad  ||  644.  uerbum 
vcl  uerbu  ||  646.  glandem  vel  clandem  ||  648.  billam  ||  649.  taret 
{vel  staret)  inas  |  erant:  corr  C  \\  651.  lac  sign  Spengelius  l| 
652.  erumenam  |  detraxit:  corr  Ca  \\  653.  midat  vel  middat  || 
654  .sq.  ille  —  in  crumina  om  B  |  del  Spengelius  \  Quis  ||  656. 
add  Ca  11  657.  au  vel  aut  11 


108  PLAVTI  III  1,13— 22;  2,1— 8 

Nunc  +ego  istos  mimdulos  amasios 
Hoc  i<^c^tu  exponam  atque  omnis  eiciam  foras. 
Eradicare[m]st  certum  cumprimis  patrem,  G60 

Postid  locorum  matrem.     nunc  hoc  d[i]e[ef  Jferam 
Ad   hanc  argentum    quam  mage    amo    quam    matrem 

meam. 

+  Tat  ecquis  inulla  est  ecquis  hoc  aperit  ostium?  6G3.664 
AST.  Quid  istuc?  alienun  es[t],  amabo,  mi  Strabax, 
Qui  non  extemplo  <^intro)>  leris?    <(STR.)>  Anne  opdr- 

tuit? 
<^AST.)>  Ita  te  quidem  qui's  familiaris.    STR.  Ibitur, 
Ne  me  morari  censeas.     AST.  Lepide  facis. 


STRATVLAX.     ASTAPHIVM 

SERVOS  ANCILLA 

STR.  Miriim  uidetur  riire  erilem  filium 

Strabacem  non  redisse:  nisi  si  clanculum  670 

Conlapsus  est  hic  ih  corruptelam  suam. 

AST.  lam  pol  iUic  me  inclamabit  si  |  adspexerit. 

STR.  Nimio  <(m)>inus  saeuos  iam  sum[as],  Astaphium, 

quam  fui. 
lam  ^non  sum  truculentus:  noli  metuere[s]. 
<AST.)>  Quid  uis?    <(STR.)>  ■''Qui  tuam  expector  osculen- 

tiam.        675 
<(AST.)>Dic  m[ci]pera  mihi,  quid  hib[i]et  quo  uis  modo? 


658.  stos  mundulos  amasios  Diomedes:  istos  mundulos  ur- 
banos  amaspos  (vel  amas)  ||  659.  ieciam  vel  eiciam  ||  660.  Eradi- 
caremsi  vel  Eradicarensi  ||  661.  locarum  |  hoc  die  {vel  hodie) 
efferam:  corr  Spengelius  \\  663  sq.  etquis  aperit  hoc:  trai  Bo  \\ 
665.  del  Lainb  ||  666  sqq.  extemplo  ire  si:  corr  Brixius  duce 
Palm  I  pers  add  et  corr  Spencjelius  ||  669.  rurier  item  ||  670.  Stra- 
bacem  vel  Strabaccem  |  clanculum  vel  clauculum  ||  672.  incla- 
mauit  {vel  imclamauit)  se  ||  673.  inisse  uos  ||  674.  metueris  || 
675.  add  ScJioe  ||  676.  add  Spengelius  \  quid  tibi  et  quo:  corr 
Bueclielerus  11 


III  2, 9—30  TRVCVLENTVS  109 

STR.  Nouos  dmnis  mores  habeo,  ueteres  perdidi: 

Vel  amare  possum  uel  iam  scortum  ducere. 

AST.  Lepide  mecastor  niintias:  sed  dfc  mihi, 

Haben[t]  —  STR.  ^Parasitumet  fortasse  dicere?       680 

AST.  Intellexisti  lepide  quid  ego  dicerem. 

STR.  Heus  tii,  iam  postquam   in  iirbem  crebro  com- 

m[ou]eo, 
Dicax  sum  factus:  iam  sum  cau[il]lat6r  probus. 
AST.  Quid  id  est,  amabo?     fstaec  ridicularia 
Cauillationes  ufs,  opinor,  dfcere.  685 

STR.  Ita  +ut  pauxilium  differt  a  cauillibus. 
AST.    Sequere    intro    [me]    amabo,    mea    uoluptas[i]. 

STR.  Tene  hoc  tibi: 
Rabonem  habeto,  ut  mecum  |  ha<(n^c  nocte<(m)>  sies. 
AST.  Per<(i)>f,  'rabonem'.     quam   esse  dicam  hanc  be- 

luam? 
Quin  tu  arrabonem  dicis[t]?    STR.  ^A'  facio  lucri,    690 
Yt  Praenestinis  'cdnea'  est  ciconia. 
AST.  Sequere,  dbsecro.     STR.  Strabacem  hic  o<(p)>pe- 

riar  modo, 
Si  rure  ueniat.  AST.  Isquidem  hic  apud  nos  est  Strabax : 
Modo  riire  uenit.   STR.  Prfusne  quam  ad  matrem  suam? 
Eu   edepol  hominem  nfli.      AST.    <(I)>amne    autem    ut 

soles?  695 

STR.  ^lamne  nihil   dico.     AST.  I  fntro  amabo:    cedo 

manum. 
STR.  Tene:  fn  tabernam  dilcor  deuorsdriam, 
Vbf  male  accipiar  mea  mihi  pecilnia. 

678.  uellam:  corr  Ca  \  ducere  vel  dicere  ||  680.  ilel  Lipsius 
682.  commoueo  vel  commobeo:  corr  Ca  ||  683.  Hic  axsum  {vet 
axum):  corr  Ca  \  factu  |  del  Weisius  ||  685.  uis  vel  suis  | 
687.  del  Bo  \  uoluptasi  vel  uoluptast  ||  688.  ac  vel  hac  vel  a  j 
689.  add  Ca  \  hanc  {vel  banc)  uelbam  ||  690.  arabonem  vel  an-a- 
bonem  |  dicista  facto:  del  Lamh  ||  691.  conea  etiam  Proius  \ 
692.  strauacem  |  add  Lamb  \\  693.  Se  ruri  |  ueniatis  vel  ue- 
nietis  |  apud  nos  est  hic:  trai  ScJioe  \  strabax  vel  strapax  vel 
strabrax  \\  695.  nihilli  vel  nihil  |  anne:  carr  Ac  \\  696.  lintro  |1 
697.  dulor  ||  698.  mea  vel  mea  mea  || 


110  PLAVTI  IV  1,  1—12 


AOTYS lY  j 

DINIARCHVS 

ADVLESCENS 

Neque  gnatust  neque   progignetur  neque  potes<^t>  re- 

peririer, 
Quoi  ego  nunc  dictum  aut  faetum  melius  quam  <(meae^ 

Veneri[m]  uelim.  700 
^Dii  magni,  ut  ego  laetus  sum  et  laetitia  differor. 
Ita  ad  me  magna  nuntiauit  Cihjuamus  hodie   gaudia: 
Mea    dona    deamat<^a>    acceptaque    habita    esse    apud 

Phronesium. 
Quom  hoc  iam  uolup  es<(t)>,  tum  +hoc  nimiu<m)>  magnae 

mellin[i]ae  mihi, 
Militis  odidsa  ingrataque  habita:  totus  g[a]audeo.  705 
Mea  pilast:  si  repudiatur  miles,  mulier  mecum  erit. 
Saluos  sum,  quia  pereo:  si  non  peream,  p<(l)>ane  +uriem. 
Niinc  speculabor,  quid  ibi  agatur,  quis  eat  intro,  qui 

foras 
Veniat:  procul  hinc  dbseruabo,  m[il]e<i)>s  quid  fortu- 

nis  fuat. 
Quia  nil  habeo,  ^unum  animos  moui  mihi  omnia  agam 

precario.  710 

699.  gnatus  {vel  egnatus)  est  |  progignetur  vel  procignetur 
acld  Py  II  700.  suppUvimus  duce  Sey  |  benerem:  coit  Ca  ||  702. 
chyamus  ||  703.  accepta  qui  (vel  quae)  ||  704.  nimio:  corr 
Langenus  \\  705.  totuca  audeo  ||  706.  milex  |  prit  (post  spat 
CB)  II  707.  uriem  vel  (post  spat)  urient  ||  708.  quitibi  ||  709. 
procui  hunc  |  miles:  corr  Ac  ||  710.  mihi  omnia  vel  mihi 
comnia  || 


IV  2,  1—14  TRVCVLENTVS  111 

ASTAPHIVM.      DHnARCHVS 

ANCILLA  ADVLESCENS 

AST.  Lepide  efficiam  raeii<(m)>  ego  officium:  uide  intiis 
modo  ut  tu  tu<o)>m  item  efficias. 
Ama  id  quod  decet,  rem  tuam:  istum  exinani: 
Nunc  dum  Tiusti  iubet,  dum  habet,  tempus  ei  rei 

secundu<^m)>s<(t). 
Prome  uenustatem  amanti  tuam,  ut  ^gaudia  cum  per  eis. 
Ego  +interim  hic  restiti  tricis  praesidebo,         715 
■''Iste  dum  sic  faciat  domum  ad  te  exagdsram, 
<(N)ec  quemquam  interim  istoc 
Ad  uos   qui   sit  ddio   intro   mittam:   tu  perge  ut 

lubet  ■'^ludin  istos. 
DI.  Qui<^s)>  est  iste[ea],  Astaphium,  indica,  qui  perit? 
AST.  Amabo,  hicin[e]  tu  era<(s)>? 
DI.    Molestusne    sum?      AST.    Nunc    magis 
quam  fuisti.  720 

Nam  "^siquid  nobis  usust,  nobis  molestus. 
Sed  dbsecro,  da  mi  dperam,  ut  narem  quae  uolo. 
DI.   Nam    quid   est?    nuui  <(m)>ea  refert?     AST. 

Non  mussit<^o)> 
Intus  bolos  quos  dat  —  DI.  Quid?  amator  nouos 

quispiam  ? 
AST.   Integrum    et  plenum   adortast    thensaurum. 

DI.  Qviis  est?  725 

AST.  [t]EIoquar,  sed  [d]tu  taceto:  nd[ui]stin  tu[n]  himc 

Strabacem?  DI.  Quidni? 

711.  mea:  corr  Gul  \  ero:  corr  Leo  |  Item  efficias  adhneret 
V.  712  \\  712.  estum:  corr  Ca  ||  713.  secundas:  corr  Geppertus  || 
714.  cf.  ad  Trin.  v.  239  sqq.  ||  715—727.  tredecim  v.  siint  in  B 
( —  faciat  —  ad  uos  —  istos  —  amabo  —  magis  —  molestust 
—  uolom  —  intus  —  quispiam  —  eloquar  —  nobis  —  summa 
\sed  solus]);  discr  Bo  i|  715.  restiti  vel  resti  ||  716.  ad  vel  at  || 
717.  add  Ca  ||  718.  perce  |  iubet  ||  719.  hicinet  uere  ||  722.  uolom 
vel  uolu  vel  uolti  ||  723.  est  nam  ea:  corr  Gul  \  musset:  corr 
Spengelius  \\  726.  sed  diu:  corr  Ca  \  ui  del  Spengelius  \  n  del 
rubr.  in  B  \  stabachem  [) 


112  PLAVTI  IV  2,  15—29 

AST.  Solus  siimmaui  habet  hic  apud  uos:  uiiuc  is  est 

fuudiis  uouos. 
Animo  bouo  male  <(re)>m  gerit.     DI.  Perit  hercle:  ego 

idem  *    *    *       728. 729 
AST.    Stultus    es[t],    qui    facta    iufecta    facere    uerbis 

pdstules: 
Thetis  quoque  etiam  lameutando  "i^lausum  fecit  filio. 
DI.  Non  ego  uuuc  iutro  ad  uos  mittar?    AST.  Qui  tu[m] 

quam  miles  magis? 
DI.  Quia   enim  plus  dedi.     AST.  Plus  ^euim  se  intro 

missus,  qudm  dabas: 
Sine  uicissim  qui  dant  [operam]  ob  <^il)>lud  qudd  dant 

operis  utier. 
Lftteras  didicisti:  quando  scis,  sine  alios  di<(s)>cere.    735 
DI.  Discant,  dum  mihi  cdmmentari  [l]liceat,  ni  oblitus 

siem 
+  Qui  dedit.     AST.   Interea  magister  dum  tu  commeu- 

tabere, 
Ydlt   [interim]   illa  itidem   cdmmentari.     <DI.)>  Quid? 
<(AST.)>  Rem  accipere  <i)>deutidem. 
DI.  Dedi   equidem   hodie:   "^ei    quiuque  argenti  deferri 

minas, 
Praeterea   unam  iu   dbsouatum.     AST.  Idem  istoc  de- 

latiim  scio.  740 

De  ed  nuuc  beue  sun<(t)>  tua  uirtute[m].     DI.  "*^Ime  ut 

inimici  mei 
Bdna  istic  caedeut?    mdrtuom  hercle  me   quam  ut  id 

patiar  mauelim. 


727.  summam  habet  vel  summa  Hiabet  |  fundus  nobis: 
corr  Schoe  ||  728.  malem  vel  male:  corr  Ca  |  lac  sign  Ca  (cf. 
testim.  s.  f.  fahulae)  \\  730.  Stultus  vel  Sultus  ||  732.  DI. 
jmiem  B  \  #  Quidum:  corr  Kiesslingius  ||  733 — 737.  pers  habet 
B  II  733.  quam  dabas:  corr  Sarac  ||  734.  del  Lamb  \  oblit  vel 
oblit':  C07r  Lomanus  duce  Ca  \\  736.  argentarilliceam  vel  ar- 
gentari  illic  eam  ||  738.  DI.  x^raem  B:  trai  Turn  \  del  Bo  \ 
ididem  ||  739.  Dedi  vel  Dedit  ||  740.  unum  ||  741.  sum:  corr 
Sey  I  ime  vel  ime  me  |  iniemci  || 


IV  2,  30— 45  TRVCVLENTVS  113 

AST.    Mihi    iniinicos  muidere[m]    quam    me    inimicis 

+  meis: 
Nam  inuidere  alii   bene   esse,    tibi  male   esse  m<(i>se- 

ria[m]st. 
Qui[d]   inuident  egent:   illis   quibus  inuidetur,    i   rem 

habent.  745 

^Stultus  quid  est  aperire  quid  iam  quia  pol  mauelim. 
DI.  Non  licet  ^do  obsoni  me  participem  fieri? 
AST.  Si  uolebas  participari,  auferres  dimidium  domum: 
Nam  item  ut  TAcherunti  hic  ratio  accepti  scribitur: 
Intro  accipi[a]tur:  quando  acceptumst,  ndn  potest  ferri 

foras.  750 

Bene  uale.    DI.  Resiste.    AST.  Omitte.    DI.  +Sine  amitto 

intro.    AST.  Ad  te  quidem. 
DI.  Immo  istoc  ad  uds  <^uolo)>  ire[m].     AST.  Ndn  po- 

test:  nimium  peti<(s^. 
DI.   Sme  experiri.     AST.  Immo   dpperire[m]:   uis   est 

experiri<(er)>. 
DI.  Dic[a]  m<^e)>  adesse.    AST.  Abi,  dccupatast.    ■''resi- 

stat  ex  ex  frustra  sit. 
DI.  Redin  an  non  redis?  AST.  Si  uocat  me,  qui  in 
me  potest  plus  quam  potes[t].  755 
DI.  ^no  uerbo  —  <AST.>  Eldquere.  <DI.>  Mittiri]n 
me  Lntro?  AST.  Mendax  es,  ^Di: 
Vnum  ai[e]ba[t]s,  tri[di]a  dixti  uerba:  '•■atque  mendacia. 
DI.  Abiit  intro  +incluit.    ego  ut  haec  mihi  patiar  fieri? 


743.  Mihi  inimicus  ||  744.  niseria  (vel  inseria)  mesi:  corr 
Ca  II  748.  participem  vel  participhem  ||  749.  idem:  c07T 
mttershusius  \  acheronti  vel  ageonti  |  accepii  vel  accei)i  || 
750.  accipiamur:  corr  Spengelius  \  acceptumst  vel  aceptii  est  | 
fen-e  ||  751.  ualere  siste  omittes  inea:  corr  Ca  \  ad  vel  at  ||  752. 
suppl  Bueclieler%is  \  del  Spengelius  \  pati:  corr  Boeckelius  ||  753. 
Experiri  sine  {vel  sinem):  trai  Bo  \  immo  vel  immom  |  ex- 
perire:  eorr  Ca  \\  754.  del  et  add  Spengelius  \  ubi:  corr  Gru  \  ex 
ex  vel  4t^  et  vel  et  ||  755.  non  redin:  corr  Ca  \  me  que:  corr 
Schoe  I  del  Lamh  \\  756.  add  Gru  \  del  Angelius  ||  757.  alebat 
stridia:  corr  Sey  duce  Ca  \  dixti  uerba  vel  dixit  uerbe  ||  758. 
incluit  vel  induit  |  patiar  vel  patiat  || 

Plavti  Comoediae  VII  8 


114  PLAVTI  IV  2,  46-61 

lam  hercle  ego  tibi^   inlecebra,  ludos  faciam   clamore 

in  uia, 
Quae  aduorsum    legem    accepisti[s]   a[d]   plurumis  pe- 

cuniam.  760 

(lam  bercle  apud  no(u6^s  [omnis]  magistratus  faxo  erit 

nomen  tuom.) 
Postid    ego    te  manum  |  iniciam   quadrupul<(i^,    uene- 

fic[i]a, 
Suppostrix  puerum:  ego  edepol  ''^i  tua  prob<(r)>a  aperibo 

omnia. 
■'"Niliil  me  perdidi  omne  quod  fuit:  fio  lupudens, 
Nec  mihi  ade<(o^st  +ad  illum  pensi  iam  quo[s]  capiam 

calceos.  765 

Sed    quid  ego    hic   clamo?    quid    si    me    iubeat    intro 

mittier  ? 
Conceptis  me  non  facturum  uerbis  i<u)>rem  s£  uelit.. 
Niigae  sunt:   si  stimulos  pugnis  caedis,   manibus  phis 

dolet. 
De  nilo  nil  est  irasci,  quae  te  non  flocci  facit. 
Sed  quid  hoc  est?  pro  di  immortales:  Ca<(l)>Hclem  ui- 

de<^6)>  senem,  770 

Meus  qui  adfinis  fiiit,  ancillas  duas  constrictas  ducere, 
Alteram  tonstricem  |  huius,  alteram  ancillam  suam. 
Pertimui:  postquam  lina  cura  cor  meum  mouit  modo, 
Timeo    ne    [me]    malefacta    antiqua  mea  sint  inuenta 

omnia. 


759.  clamore  vel  clamorem  ||  760.  Quae  vel  Quem  ||  761. 
secl  Biiechelerus  \  add  et  del  Berglcius  \\  762.  quadrupiis:  corr 
Fl  duce  Ca  |  beneficia  ||  764.  omne  vel  omnem  ||  765.  add 
Ac  I  del  Palm  \\  766.  mittiar  ||  767.  uerui  sirem  |  leuit:  corr 
Angelius  \\  770.  hoc  est  vel  est  |  calicten:  corr  Pius  ||  771  sq.  inv 
libri:  trai  Gru  \  Meusque  adfinis  fuit  {vel  adfinis)  ||  773.  una 
cura  vel  una  ||  774.  dcl  Ca  |  sine  inuenia  {vel  inueniam):  corr  Ac\\ 


IV  3,  1—15  TRVCVLENTVS  115 

CALLICLES.      ARCHILIS.      ANCILLA. 

SENEX  TONSTRIX 

DINIARCHVS 

ADVLESCENS 

CA.  Egon  tibi  male  dicam  aut  tibi  +adte  male  uelim? 

ut  animu<(s)>  meust,       775 
Prope  modum  expertae  es[se]tis,  quam  ego  sim  ^m^itis 

tranquill[us]usque  homo. 
Rogitaui  ego  uos  uerbera[n]tas  <(am)>bas  pendentis  simul. 
Cdmmemini:  quo  quicque[m]  pacto  sitis  confessae,  scio. 
Hic  nunc  uolo  scire,  eddem  pacto  sine  malo  fateamini. 
Quamquam  uos  colubrino[n]  ingenio  ambae  estis,  edico 

prius:  780 

Ne  duplicis  habeatis  linguas,  ne  ego   [i]bilinguis  uos 

necem, 
Nisi  si  ad  tintinnaculos  uoltis  uos  educi  uiros. 
ARCH.    Vis    subigit   ueriim    fateri,    ita    Idra    laedimt 

bracchia. 
CA.  At  si  uerum  mi  eritis  fassae,  uinc<^l)>is  exsoluemini. 
DI.  Etiamnum    quid    sit    negoti    fa<(l)>sus    incertiisque 

sum,  785 

Nisi  quia  timed  tamen  "ego  nec  quid  peccaui  scio. 
CA.  Oninium  primiim  diuorsae  state:  em  sic,  istuc  uolo: 
■'"Ne  iuter  uos  significetis,  ego  ero  paries.   Idquere  tu[r]. 
ANC.  Quid  loquar?     CA.  Quid  piiero  fa<(c)>tumst  mea 

quem  peperit  filia, 

775.  uelim  vel  uell  t  |  animu  meust  vel  animo  meost  j| 
776.  experte  vel  exparte  vel  expete  |  similes  tranquillus  (vel 
tranquilus)  usq- :  corr  Ca  ||  777.  uerberantis:  corr  Spengelius  \ 
bas  vel  has:  corr  Gru  \\  778.  quicquam:  corr  Ca  ||  781.  Lin- 
gua  II  782.  Nesi  si  at  tintinnaculos  (vel  tintinaculos)  ||  783.  sub- 
egit:  coir  Bo  \  bracchia  vel  brachia  ||  784 — 840.  pers  recte  habet 
B,  nisi  uhi  contrariuin  testamur  {^  CD)  ||  784.  Ad  |  add 
Angelius  \  exsolue  mihi:  corr  Ca  \\  785.  quam  sit:  corr  Sarac  \ 
fassis:  corr  Angelius  ||  786.  nec  vel  net  ||  787.  diuersa  est  ete: 
corr  Ca  \\  788.  dist  Vss  \\  789.  datumst  vel  datum  sit:  corr  Ca  \\ 


116 


PLAVTI 


IV  3,  16—30 


Med    nepote?    capita    rerum    expedito.      ANC.    Istae 

dedi[t].  790 

CA.  lam  tace.   accepisti[i]n  puerum  tii  ab  hac?    ARCH. 

Accepi[t].     CA.  Tace. 
Nil  moror  praeterea:  satis  es[t]  fassa.    ARCH.  Infitias 

non  eo. 
CA.    lam  liuorem    <(t)ute    s[t]capulis    istoc    concinnas 

tuis. 
Conueniunt    adliu[n]c    utriusque    uerba.      DI.    [T]Vae 

miserd  mihi: 

Mea  nunc  facinora  aperiuntur,  clam  quae  speraui  fore. 
CA.   Ldquere  tu:   qui   dare   te  hu<(i)>c   puerum  iiissit? 

ANC.  Era  maidr  mea.    796 
(CA.  Quid  tu?  cur  eum  accepisti?    ANC.  Era  me  ro- 

<(gita)>uit  minor, 
Piier  ut  <(af)ferretur  eaque  ut  celarentur  dmnia.) 
CA.   Ldquere  tu:    quid  ed   fecisti  puero?    ARCH.  Ad 

meam  <(e)>ram  detuli. 
CA.    Quid    eo    puero    tiia    era    fecit?      ARCH.    Erae 

inea<(e>  extempld  dedit.  800 

CA.  Quoi,  malum,  erae?    ANC.  Duae  sunt  istae.    CA. 

Ca<(ue)>  tu  nisi  quod  te  rogo  [nisi]. 

Ex  te   exquiro.     ARCH.  Mater,   inquam,    filiae    dond 

dedit. 
CA.  Plus  quam  dudum  [inqua]  Idquere.     ARCH.  Plus 

tu  rdgitas.     CA.  Responde  dcius: 
Quid  iUa  quoi  donatust  <fecit)?    ARCH.  Suppos<(i>uit. 

CA.  Quoi?    ARCH.  Sibi. 


790.  nepoti  |  expedite:  corr  Bo  ||  791.  DI.  praem  B 
793.  liuorem  ut  est  {vel  luore  mute)  capulis:  corr  Ca  \\  794. 
misero  nisi  i|  796.  ira  maior  ||  797  sq.  secl  Langenus  \\ 
797.  sujypl  Bo  \\  798.  add  Ca  \  omnia  vel  omniam  ||  799.  ad 
meam  rem  vel  mea  re  (et  me  s.  v.)  ||  800.  Quiite  o  vel  Cui 
te:  corr  Ca  \  tuo  era  facit  |  aerae  vel  ere  |  extemplo  vel  ex- 
emplo  II  801.  aere  |  ARCH.  B  \  add  Ca  \  nisi  (vel  iste)  quod  | 
del  Goellerus  \\  802.  Ea  te:  corr  Bo  \  ANC.  B  \  filiae  dono 
dedit  inquem:  trai  Bo  \\  803.  del  Bo  \\  804.  suppl  Schoe  \ 
i  add  Ca  \  ANC.  Tibi  vel  #  tibi   || 


IV  3,  31—46  TRVCVLENTVS  117 

CA.  Pro  filiolo[to]n[i]?    <ARCH.>  Prd  filiolo.     <CA.> 

Dei,  obsecro   uostram  fidem,      805 

"'^t  facilius   alia  quam  alia   eiindem   puerum    u[t]num 

parit. 
Haec  labore  alieno  puerum  peperit  sine  doldribus. 
Puer  quidem  beatus<t>:  matre<s>  duas  habet  et  auias 

duas : 
lam  metuo  patres  quot   fuerint.     uide  sis  facinus  mii- 

liebre. 
ANC.  Magis  pol  pertinet  haec  malitia  ad  uiros  quam 

ad  miilie[b]ri<s> :  810 

Vir   il<l>am,   non   mulier  praegnatem  fecit.     CA.  [Et] 

Idem  ego  istiic  scio. 
Tii  bona  ei  custds  fuisti.     ANC.  Pliis  potest  qui  pliis 

ualet. 
Vir  erat,  plus  ualebat,  uicit,  qudd  petebat  abstulit. 
CA.  Et  tibi  quidem  hercle  +idem  attulit  magniim  malum. 
ANC.  <I>de<m>  istuc  ipsa,  etsf  tu  taceas,  reap<se>  ex- 

perta  intellego.  815 

CA.  Niimquam  te  facere  hddie  quiu<i>,  ut  is  quis  esset 

diceres. 
ANC.  Tacui  ad<huc>:  nunc  ndn[c]  tacebo,  quando  adest 

nec  [es]se  indica<t>. 
DI.  Lapideus  sum,  cdmmouere  me  miser  non  audeo. 
Res  palam  omnis  est:  meo  illic  niinc  sunt  capiti  cdmitia. 
Meum    iUuc    facinus,    mea    stult<iti>ast:    timeo    quam 

mox  nd[n]miner.  820 

805   to  del  Py,  i  Sey  j  pro  filiolodel :  corr  Angelius  ||  806.  alie 
undem  vel  alig  unde:  corr  Schoe    |    del  Btiechelerus    \    paret 
807.  labore    vel  lauare     ||     808.   add  Brixius    \    mater  ouas 
809.  quod  |  muliebri  ||  810.  haec  malitia  pertinet:  trai  Brixius 
811.  Viri  iam:  corr  Ca   \   pregnatem  vel  pregnantem  |  del  Ca  ] 
ide  vel  idem  ||  813.  adst  {vel  ade)  uni:  corr  Ca  \\  814.  Et  vel  E  11 

815.  add  Kiesslingius  \  istoc:  corr  Geppertiis  |  re  ab:  corr  Ca  |1 

816.  DI.  B  I  hodie  ut  quiuis  quis:  corr  Ca  \  dicere  vel  diceret: 
corr  Sarac  ||  817.  ad  vel  at:  add  Sey  \  nunc  nunc  |  necesse  indice : 
corr  Sey  \\  819.  neo  vel  ineo  vel  meo  |  comtia  vel  coitia  vel 
costia:  corr  Ca  ||  820.  illac  |  stulta  {vel  stulta)  est  |  del  Sarac  11 


118  PLAVTI  IV  3,  47—63 

CA.   Ldquere,   filiam  meam  quis  mtegram  stuprauerit. 
ANC.  Yideo  ego  te  propter  mala  facta  qui's[t]  patro- 

mis  parieti. 
DI.    Neque    uiuos  neque  mortuos  sum  iie<(que>    quid 

nunc  faciam  scio: 
Neque  ut  liinc  abeam  neque  ut  hunc  adeam  scio:   ti 

more  tdrpeo. 
CA.  Dicin  an  non?    ANC.  Dmiarchus,  quoi  illam  prius 

de[ci]sp6nderas.  825 

CA.   Vlai  is  homost  quem  dicis?     DI.    Adsum,   Calli- 

cles:  per  tua  obsecro 
Grenua,  ut  tu  istuc  insipienter  factum  sapienter  feras 
Mihique    ignoscas,    quod    animi    inpos    uini    uitio    fe 

cerim. 
CA.    Non   placet:    in  mutum  culpam  c6nfer<^s)>,    <^qui 

non)  quit  loqui: 
Nam  uinum  si  fabulari[m]  p6ssit,  se  defenderet.      830 
N6n  uinum  <(uiris>  moderari,  sed  ui-C^ri)»  uin6[n]  solent, 
Qui   quidem   probi  sunt:    uerum  qui  i[a]mprobust  ''^si- 

quam  si  bibit 
Siue  adeo  caret  temeto,  tamen  ab  ingenio  inprobust. 
DI.   Scio  equidem   quae  nolo  multa  mihi  audienda  ob 

n6xia<(m): 
Ego    tibi    me    obn6xium    esse[m]    fateor    culpae   c6m- 

potem[i].  835 

ANC.  Callicles,  uide,  quaeso,  ^mnem  facias  iniuriam: 
Reus  solutus  causam  dicit,  testis  ui<^n)>ctos  attines. 


824.  abeam  (vel  habeam)  ut  neque  hunc   (vel  ad  hunc)  || 

825.  diniarchus  vel  diniarcus  |  dicis  ponderas:  corr  Ca  et  Bo  \\ 

826.  is  vel  his  |  tua  vel  tuo  ||  827.  tu  istuc  insipienter  vel 
istuc  (et  tu  s.  V.)  insipienter  sipienter  ||  829.  cuipam  (vel  quip- 
piam)  confer:  corr  Ca  |  sup2)l  Luchsius  \  quid  vel  quod:  corr 
Ca  II  830.  fabularem:  corr  Ca  |  defenderem  |]  831.  add 
ScJioe  I  uim  non:  corr  Schoe  duce  Ca  ||  832.  probri:  corr  D  \\ 
833.  temet  to  vel  te  me  tu  |  inprobus  Nonius:  timidus  est  im- 
probus:  corr  Gru  ||  834.  add  Palm  ||  835.  cultae  compotemi: 
corr  Sarac  \\  836.  Callicies  |  uide  rel  uide  ||  837.  ta  (vel  tam) 
estis  uicto  sati  ines :  corr  Lipsius  \\ 


!V3,  64— 79  TRVCVLENTVS  110 

<.'A.  Soluite  istas:  agite,  abite  tu  domum  et  tu  autem 

domum. 
Eloquere    haec   erae   tu:    puerum    reddat,    siquis    eum 

petat. 
Eamus,  tu,  in  ius.     DI.  Qui^d  uis  in  ius  me  ire?  [e]tu's 

praetdr  mihi.    840 
Verum  te  obsecro  lit  tuam  gnatam  des  mihi  uxorem, 

Callicles. 
CA.  'Eundem  pul  te   iudicasse  quidem  istam  rem  in- 

tellego : 
Nam  haud  mansisti,  dum  ego  darem  illam:  tute  sump- 

sisti  tibi. 
Niinc  habeas  ut  nactu's:  uerum  hoc  ego   te  multabo 

bolo:  844 

Sex  talenta  mag[a]na  dotis  demam  pro  ista[sc]  inscftia. 
DI.  Bene  agis  mecum.      CA.  Filium  istinc  tu<(6)>m  te 

meliust  repetere. 
Ceterum  uxorem   quam  primum  pdtest  abduce  ex  ae- 

dibus. 
Ego  abeo:  iam  ilh'  remittam  nuntium  ad<(fin)>i  meo: 
Dicam  ut  aliam  cdndicionem  filio  inueniat  suo. 
DI.  At  ego  ab  hac  puerum  reposcam,  ne  mox  infitias 

e<(a)>t.  850 

Nil  est:  nam  eapse[t]  liltro,  ut  factu<(m)>s<^t)>,  fecit  om- 

nem  rem  palam. 
Sed  nimium  pol  d<(p)>portuna  ecc<(am)>  eapse  egreditilr 

foras. 
Ne  ista  stimulum  Idngum  habet,  quae  usque  illinc  cor 

pu<^n))g£t  meum. 

840.  tu  vel  t  1  intus  (bis):  corr  Sarac  ||  841.  des  mihi  vel 
des  II  843.  dem  {vel  idem)  ego :  corr  Ca  \\  844.  nactus :  corr  Spen- 
gelius  \\  845.  malana:  corr  Sarac  \  dotes  vel  detes  |  dem  am 
(vel  an)  |  scinscitia  vel  st  incicidia  vel  st  inscia:  corr  Ca  \\ 
846.  add  Ca  \\  847.  uxorum  vel  uxorem  |  quam  vel  qua  j  po- 
test  vel  potes  |  abduci  vel  abdu  ||  848.  adeo:  corr  Fl  \  add 
Ca  II  851.  ipsa  et:  corr  Sey  ||  852.  ecce  ab  se:  corr  Bo  1 
egreditur  vel  gregitur  ||  853.  longem  vel  longe:  corr  Ca  [ 
meum  vel  melim  jl 


120  PLAVTI  IV  4, 1—16 

PHRONESIVM.      DINIARCHVS.      ASTAPHIVM 

MERETRIX  ADVLESCENS  ANCILLA 

PHR.  BKtea  et  luteast  meretrix  nisi  quae  sapit  in  uino 

ad  rem  suam: 
Si  alia  membra  umo  madeant,  cdr  sit  saltem  sobrium.  855 
Nam  mihi  diuidiaest  [injtonstricem  meam  ''"sicut  mul- 

tam  male 
"'Ea  dixit  <^m))eum  Dmiarchi  piterum  inuentum  fflium. 
<(DI.>  +Vbi    id    audiuit    quam    [quam]  penes  est  mea 

dmnis  res  et  Kberi. 
PHR.  Video   eccum   qui  <(a)mans  tutorem  me[a]d  op- 

tau<(it  su)is  bonis. 
DI.  Miilier,  ad  (tey  sum  profectus[t].    PHR.  Quid  agi 

tur,  uoluptas  mea?   869 
DI.  Non  ^uoluptas':  aufer  nugas:  nil  ego  nunc  de  istac 

re  ago. 
PHR.  Scio  mecastor  quid  u<(el)is  et  quid  postules    et 

quid  petas: 
+Me  uidere  uis  et  me  te  amare  postulas,  puerum  petis. 
DI.  Di  immortales,  lit  planiloquast,  paiicis  ut  rempsam 

attigit. 
PHR.    Scio    equidem    sponsam   tibi   esse   et  fflium   ex 

sponsa  tua  865 

Et  tibi  uxorem  ducendam  iam,  esse  alibi  iam  animum 

tuom 
^'Et  quasi  pro  derelicta  sis  babiturus:  sed  <(t)amen 
Cogitato  mus  pusiUus  quam  sit  sapiens  bestia, 
Aetatem   qui  n6<(n)>   cubili   <^uni)>    umquam   committit 

suam, 

854.  et  lutea  et:  ec  lautea  est  Nonius  \  uino  vel  uno  |j 
856.  diuidia  est:  corr  Lamb  \  del  Ca  \\  857.  add  Bo  ||  858.  add 
Ac  1  Vbi  id  (vel  it)  |  del  Pistoris  \\  859.  add  Bo  \  del  Lamb  | 
suppl  Bostius  II  860.  add  et  del  Ae  \\  861.  hunc  ||  862.  add  Ca  |[ 
864.  Dii  imortales  vel  Di  immortales  |  rempsam  vel  rem  ipsam  || 
866.  distinximus  cum  Sey  ||  868.  uestia  ||  869.  add  Buechelerus  \ 
suum  II 


IV  4,  17—32  TRVCVLENTVS  121 

^Quia  si  imum  odium  obsidiator  alium  perfugium  gerit. 
DI.  6tium  ubi  erit,  de  istis  rebus  tum  amplius  tecum 

loquar:  871 

Niinc  puerum  redde.     PHR.  Immo  amabo  ut  hos  dies 

aliquds  sinas 

Eum   esse   apud  me.     DI.  Minume.     PHR.   [I]Amabo. 

DI.  Quid  <eo>  opus<t>?    PHR.  In 

re<m>  mea<mst>. 

Triduom  hoc  saltem,  dum  |  aliquo  mfles  circumducitur. 

+In  eam  rem  siquid  habebo,  tfbi    quoque  etiam  prd- 

derit:  875 

+  Si  auferes  puerum,  a  milite  omnis  tum  mihi  spes  ani- 

ma<m>  efflauerit. 
DI.  Factum  cupio:  nam  nefacere  si  uelim,  non  est  locus. 
Niinc  puero  utere  et  procura,   quando  pro  cur<a  a>es 

habes. 
PHR.  Miiltum  am[ab]o  te  ob  istam  rem  mecastor.    ubi 

domi  metues  malum, 
Fiigito  huc  ad  me:   saltem   amicus   mihi  esto  +manu- 

binarius.  880 

DI.  Bene  uale,  Phronesium.     PHR.  lam  <me>  tu<o>m 

ocukim  <ndn>  uocas? 
DI.  Id  quoque  +interim  futatim  ndmen  commemorabitur. 
Niimquid  uis?     <PHR.>  tPacultas.     <DI.>  Operae  ubi 

mihi  erit,  ad  te  uenero. 
PHR.   fUequidem    hinc   abiit,    a<b>scessit.     dicere   hic 

quiduis[e]  licet. 
Yerum  <uetus>  est  uerbum  quod  memoratur:  ubi  amici, 

ibidem  opes.  885 


870.  Quia  si  vel  Quasi  .|  unum  odium  vel  unum  ||  871. 
Odium  II  873.  apud  vel  apup  |  lam  abo  {vel  abio):  corr  Bo 
eo  add  Stu  \  t  add  Ca  \  iure  mea:  corr  Bo  et  Lamb  \\  874. 
milis  II  877.  refacere  jj  878.  add  Schoe  \\  879.  del  Bo  \\ 
881.  phronesium  vel  pronesium  |  suppl  Ca  duce  Sarac  \\  882.  com- 
memorauiter:  corr  Ca  \\  883.  add  ScJioe  \  ad  vel  at  ||  884.  asces- 
sit  vel  accessit:  corr  Ca  \  quis  uide:  corr  Ca  \\  885.  supplevi- 
mus  I  ibidem  {vel  bildem)  opus:  corr  Pius  duce  QuintiUano  || 


122  PLAVTI  IV  4, 33—39;  V 1—5 

Prdpter  limic  spes  etiamst  liodie  tacturn  |  <(i)ri  m.(iy- 

litem, 
Quem  ego  ecastor  mage   amo   qua<(m)>  me  —  dum  id 

quod  cupio  inde  aufero[e]. 
+  Quae  CLim  mu<(l>tum  abstulimus  <(li5au  tmutu  apparet 

qudd  datumst: 
Ita  simt  gloriae  meretricum.    AST.  Aha,  tace.     PHH. 

Quid  est,  dbsecro? 

AST.  <Pater>  adest  pueri.    PHR.  Sine  eum[i]pse  adire 

buc:  sine,  si  is  est  modo.  890 

^Sineum  ipse  adire  ut  cupit  ad  me  ad  recta  si  tenent. 

Ne  istum  ecastor  bddie  [h]ast<^ut)>is  cdnficiam  fallaciis. 


STRATOPHANES.     PHRONESIVM.      ASTAPHIVM. 

MILES  MERETREK  ANCILLA 

STRABAX 
RVSTICVS 

STRAT.  +^0   mihi   amare   fero   supplicium  danmis  ad 

amicam  meam: 

Vt  illud  acceptiim   sit   prius  quod  perdidi,  hoc  addam 

insuper. 

Sed  quid  uideo?  eram  atque  ancillam  ante  aedis?  ad- 

eunda  haec  mihist.        895 

Quid  hic  uos  agitis?  PHR.  Ne  me  appella[t].  STRAT. 
Nimiu<^m)>  saeuis.     ■''ic     *     * 

PHR.  Pdtin[es]  ut  mihi  mole'stus  ne  sies?  STRAT. 
Quid,  Astap<h>i<um,>  Ktiumst? 

886.  etiam  se  hodie  (vel  se  hodie  se  hodie):  corr  Palm  j 
tantum  ri:  corr  Petitus  \\  887.  ego  ecastor  vel  ecastor  |  ama  | 
dum  vel  dudum  |  auferue  vel  auferre:  corr  Ca  \\  888.  au  vel 
aut  II  890.  suppl  Guy  \  del  Bo  \\  892.  del  Sarac,  add  Ca\  con- 
fectum:  corr  Geppertus  \\  895.  uidet  eram  |  est  haec  mihi:  trai 
Bo  II  896.  nimius  eui  sic:  lac  sign  Ca  \\  897.  del  Bo  \  asta- 
pilitium  est:  corr  Stu  \\ 


V  6-21  TRVCVLENTVS  123 

AST.  Merito  ecastor  tibi  snccenset.    PHR.  +legon  atque 

ne  isti  etiam  parum 
Male   uolo.     STRAT.   Ego,  mea  uoluptas,  siquid  pec- 

caui  prius, 
Siipplicium  [arc]  hanc  minam  fero  auri,  si  +mihi  rides 

pice.  900 

PHR.  Manus  uetat  prius  quam  penes  sese  habeat  quic- 

quam  credere. 
Piiero  opust  cibo[m],  dpus  est  matri  +autem  quae  pue- 

rum  lauit, 
Opus    nutrici,    <(l)>act    ut  habeat,    ueteris   uini    la<(r)>- 

ffiter, 
Vt  dies  noctesque  potet,   dpust  <^l)>igno,  opust  carbo- 

nibus, 
Fasciis  opus  est,  puluinis,  cunis,  incunabulis,  905 

Oleo  opust,  fariiia  +purus  est  totiim  diem: 
Nilmquam    hoc    uno    die    efiiciatur    opus,    quin    opus 

semper  siet. 
Non  enim  possunt  militares  piieri  "''et  auio  exducier. 
STRAT.  Respice  ergo  [ :  accipe  hoc,  qui   istuc  exeffi- 

cias  opus. 

PHR.  Cedo,  quamquam  pariimst.    STRAT.  +Ad  omnae 

manuc    istic  poste.      PHR.   Pa- 

ru<(m)>st.  910 

STRAT.    Tuo    arbitratu   quod    iubebis    [a]dabitur:    da 

nunc  sauium. 
PHR.  Mitte  me,  inquam:   odi6su's.     STRAT.  Nil  fit, 

ndn  amor,  teritur  dies: 
Pliis  +decem  pondo  amoris  pausillisper  perdidi. 


898.  sibi  |  etiam  vel  etia  ||  900.  arc  vel  ad:  del  Vss  ||  901. 
penes  vel  pane  |  quicquam  vel  quicqua  ||  902.  cibum:  corr  Spen- 
gelius  \\  903.  actute  habeat  vcl  attut  abeat:  corr  Sey  \\  904. 
opustic  no  vel  opus  istic  non:  corr  Guy  duce  Sarac  ||  905. 
Falciis  vel  Faciliis  ||  906.  Oleum:  corr  SjJengeNus  \\  908.  pos- 
sum  II  911.  a  vel  ad:  del  Goellerus  \\  912.  odiosus:  corr  Ca  \\ 
913.  amoris  pausillisper  {vel  pauxillisper)  perdidit  Nonius: 
moris  pausilli  per  perdidi  || 


124  PLAVTI  V  22—36 

PHR.  Accipe  hoc  atque  auferto  intro.  STRAB.  Vbime^a^ 

amicast  gentium? 
Neque  ruri  neque  hic  operis  quicquam  facio:  corrum- 

por  situ.  915 

Ita  miser  cubando  in  lecto  hic  expectando  obdurui. 
Sed  eccam  uideo  |:  heus,  amica[m],  qufd  agis  [mille]? 

STRAT.   Quis   iUic  <e'st>  homo? 
PHR.  Quem  ego  ecastor  +<m)>age  amo  quam  te.  STRAT. 

Quam  me?  quo  modo? 
PHR.  Hoc  modo  ut  molestus  ne  sis.    STRAT.  Iam<ne> 

abis,  postquam  aiirum  habes? 
PHR.   Condidi   intro   quod    dedisti.     STRAB.   Ades[t], 

amica,  te  adloquor.    920 
PHR.  At  ego  ad  te  iba<m>,  [ad]  me'<a>  delicia.  <STRAB.> 

Hercle  uero  serio: 
(Quamquam  ego  tibi  uideor  stultus,  gaiidere  aliqui  me 

uolo :) 
+Nam   quamquam  es[t]   bella^   malo   tuo<'s>,  nisi  "t^tu 

ego  aliqui  gaiideo. 
PHR.  Vin[c]  te  amplectar[et],  suauium  dem?    STRAB. 

Quiduis  face  *  gaiideam. 
STRAT.    Meosne    ante    oculos    ego    illam  patiar   alios 

amplexarier?  925 

Mdrtuom  hercle  +medio   satius.     apstine  hoc,   mulier, 

manu<m>, 
Nisi   si   te  mea  "^^manu   ui  in  mac<ha>era  et  hunc  uis 

mori. 
<PHR.>  +Nihili  phiari  satiust,  miles,  si  te  amari  p6- 
stulas : 

914.  centium:  corr  Angelius  ||  915.  facto  ||  917.  Sed  ec- 
cam  vel  Sidecam  |  add  Weisius  ||  918.  ecastor  vel  castor  j 
quam  me  vel  quame  ||  919.  add  Guy  \  aurum  habes  {vel 
habens)  vel  auru  abis  ||  920.  del  Angelius  ||  921.  ad  vel  at  | 
ibo:  corr  Angelius  \  del  Spengelius  \  a  add  Ac  \  pers  add  Ca  | 
hercle  vel  hecle  ||  922.  secl  Bicechelerus  \\  923.  del  Sarac  \ 
add  Ac  II  924.  et  del  Goellerus  \  lac  sign  Bo  \\  925.  Meos 
{et  e  s.  V.)  vel  Me  eos  ||  92G.  add  Valla  ||  928.  add  Ac  \  phiari 
vel  pphiari  || 


V  37—50  TRVCVLENTVS  125 

Aiiro,  <(h)>au  fer<(r)>o  deterrere  ■'^potest  ne  amet,  Strato- 

p<(h>anes. 
STRAT.  Qui,  malum,  bella  ailt  fac[i]eta's[t],  quae  ames 
homine<(m)>  isti  modi?  930 

PHR.  Venitne  in  mentem  til^i  quod  uerbum  in  cauea 

dixi<^t)>  histrio? 
Omnes  homines  ad  suom  quaestum  Tcalent  et  fastidiunt. 
STRAT.  Hitncine  honiinem  te  amplexari[s]  tam  horridum 

ac  ta<(m)>  squalidum. 
PHR.  Quamquam  hic  <(s)>qualust,   +quam  hic  horridus 

citus  belluni  hi. 
STRAT.  Dedin  ego  aurum?    PHR.  Mihi?  dedisti  filio 

cibaria[m].  935 

<(AST.)>  Niinc   si  I  hanc   tecuni  esse  speras,   alia  opust 

auri  mina. 
STRAT.  Malam  rem  is  +et  magna  magno  opere  serua 

tibi  <(ui)>aticum. 
Quid    isti    debe[i]s[i]?     <PHR.>  Tria.     STRAT.  Quae 
tria  nam?    <(PHR.)>  Vnguenta  noc- 
te<(m)>  sauium. 
<(STRAT.)>    Par  pari   respondet.     ueruni  niinc  saltem, 

^si  amaS; 
Dan   tu   mihi   de    tuis    deliciis   +sum    quicquid    pausfl- 

lulum?  940 

PHR.  Quid  id[a]  amabost  qudd  [i]dem?  +dictum  super 

feri. 
^Campas  dicit  abaui  consultam  istuc  mihi  homo. 


929.  deterrere  vel  deterere  ||  930.  eaci  (vel  eati)  eta  estque: 
corr  Pius  \  homini  ||  931.  histrio  vel  istrio  ||  933.  amplexarestam : 
corr  Sarac  \  hordum  (i  s.  v.)  vel  horri  vel  horridum  |  acta 
sq;alidum  vel  atque  squalidum:  corr  Sey  ||  934.  quali  est  vel 
qualis  est:  corr  Sey  cluce  Lipsio  \\  935.  Dedi  u  vel  Dedi:  corr  Ca  | 
dedixisti  {ex  dedisti  D-)  ||  936.  adcl  Schoe  ||  937.  tibi  aticum 
vel  tib  {vel  tib:)  atticum  ||  938.  debe  isi  vel  debet  nisi:  corr 
Goellerus  \  add  Spengelius  \  nocte  vel  noctes:  corr  Ca  \\  939.  add 
Lamh  \\  940.  delictis  |  pausillulum  vel  pusillulum  ||  941.  ita 
alabo  {vel  abauo)  est  quod  idem:  corr  Palm  \  feri  vel  fert  || 
942.  Campas  vel  Capas  |  abaui  vel  auaui  || 


126  PLAVTI  V  51—65  [A] 

Caiie  faxis:  uolnus  tibi  +iam  quoi  suut  dentis  ferrei. 
STRAT.  Ydlgo  ad  se  omnis  mtromittit :  abstine  istac 

tu  manum. 
STRAB.    lam    bercle   cum   magnd   <(nialo)>  tu    uapula, 

uir  strenuos.  945 

STRAT.  Dedi  ego  huic  aurum.     STRAB.  At  ego  argen- 

tum.  STRAT.  'Eat  apale  <pur)>puram. 

STRAB.    At   ego    oues    et   lanam   et  alia  miilta   quae 

poscet  dabo. 
Melius<(t)>  te  minis[ter]  certare  mecum  quani  minaciis. 
PHR.  Lepidus  mecastdr  mortali's[t],  mi  Strabax:  perge 

dbsecro. 
^AST.)>  Stultus  atque  insanus  damnis  certant:  nos  sal- 

uae  sumus.  950 

STRAT.  Age  prior  -tirot  aHquid.     STRAB.  Immo  tii 

prior  perde  et  peri.    - 
STRAT.    Em  tibi:    talentum   argenti  ■''pbilippices   est: 

tene  tibi. 
PHR.  Tanto  melior:  ndster  esto,  sed  <^d)>e[t]  uostro  uiuito. 
STRAT.  "^bist  quod  tu  das?  sdlue  zonam^  prduocator: 

quid  times? 
STRAB.  Tu  peregrinu's^  hic  <(ego)>  habito:  niinc  +meos 

nego  ambulo:  955 

Pecua  ad  hanc  coUo  m  crumina  ego  dbligata  defero. 
^Quid  dedi  ut  distinxi  hominem.     STRAT.  Immo  ego 

uero  qui  dedi. 

.  943.    dist  Sclioe     \     uomus  vel  uuluus     |     sunt  vel  sum 

945.  iam  magno  tu  {vel  tut):  corr  Bo  \   strenuus  vel  strenuis 

946.  huic  mirum   |    add  Ca   ||    947.  etianam:  corr  Ca  \  roscet 
dabo  vel  dolu    ||    948.  add  Bi  \   del  Ca   \   certare  vel  certare 
minacus    ||    949.  (me)castoe:  ecastor   |   mortalis  est    |   strabax 
mi:  trai  Giiy    \\    950.  add  Schoe    \    Stultus  {sic  A)  vel  Sultus 
dannis  |  sumus  vel  sumis  ||  951.  tirot  vel  ijro  \  prior  vel  prio 

952.  Em  veJ  Hem    |    taleactum   |   philippices  vel  philiiiphices 

953.  add  et  del  Ca  \  xonas:  corr  Bo  \  prouocatur:  corr  Ac 
955.  peregrinus:  corr  SjKngelius  \  add  Angelius  |  nego  vel  non 
ego  II  956.  ego  in  crumina:  trai  ex  Prisciano  (nerumina  ego)  || 
957.  distinxi  vel  dixtinxi  l| 


V  66—76  [A]  TRVCVLENTVS  127 

PHR.   I[n]   intro,   amabo,   et  tu   ergo  +a   me   cum  tu 

eris  mecum  quidem. 
<^STRAT.>  Qui^d  tu,  quid  ais?  cum  hocin?  ^ego  post- 

erior  dedi? 
PHR.    Tii    dedisti    iam,    ^Tiic^    daturust:   istuc   habeo, 

hoc  expeto:  960 

Verum  utrique  mos  geratur  amborum  ex  sententia. 
STRAT.    Fiat:    ut    rem   gnatam  uideo,    hoc   accipiun- 

dumst  qu6<^d)>  datur. 
STRAB.   Meiim  quidem  te  lectum  certe  occupare  non 

sinam. 
PHH.  Lepide  ecastor  aucupaui  atque  ex  mea  sententia, 
Meamque  ut  rem  <(ui^de<(6)>  be[re]ne  gestam,  u6stram 

rursum  bene  gera<^m^.   96  j 
+Romabo  siquis  animatust  facere,  faciat  ut  sciam. 
Veneris  causa  adplaiidite:  eius  haec  in  tutelast  fabula. 
(Spectatores  bene  ualete,  plaiidite  atque  exurgite.) 


958.  tu  uergo  vel  uergo  I  eris  mecum  vel  eris  mecu  ||  959. 
add  Spengelius  ||  960.  add  Buechelerus  duce  Lamb  ||  962.  hoc 
accipiundumst  vel  hoccipiundumst  ||  963.  sinem  ||  964.  ecastor 
aucupaui  atque  e  Nonms:  mecastor  aucupabatq;  ex  ||  965.  Me- 
amque  vel  Aeque  |  add  Bo  \  rursum  vel  rursu  ||  966.  si  quid 
et  faciam:  corr  Schoe  |  facere  vel  facire  ||  967.  Veneris  vel 
Veneri  |  eius  vel  heius  |  — telafa (|  968.  secl  Geppertus  \\ 


Priscianus  inst.  III  25  p.  100,  19  H.:  Plautus  in  Truculento :  'bona  per- 
didi,  mala  repperi,  factus  sum  extimus  a  uobis'   (c/.  v.  72Ssq.). 


T.  MACCI  PLAYTI 
DEPEEDITARVM  FABYLARVM 

FKAGMENTA 


plavti  C0M0EDIA.E  vn 


1—14 


I 

YIDYLAEIA 

1  FKAGMENTA  AMBROSIANA 
PROLOGVS 


w    J. 


♦     ****g*=r**     estitit. 


^  hanc  rem  uetere  nomine 

**g;f;»:**e 

Laiidatus  ia    *    s    *    *    *    *    gra^tiyas 

Sc^h^^edi^^a))  ^w_u^vj_^^o_ 
^  j.  ^  noster  f<^ecit^  V<^idularia>m. 

IS    C[U    _iv/i_w-iw_u-i^_ 

Prius  noscite    *    *    *    *    scitis:  ipsus  <^e^s<(t). 

Credo  argumentum  uelle  uos  <(pem)>6s<^cer^e :  10 

Int<elle)g<etis    pdti).us    q<uid     a)>g<an)>t,    q<ua)>nd<o 

a)gent. 
i^  -d  w  _  uos  m  loco  monitum    *    *    * 

U-l^_W-lW_W^^_ 


3.   PCiTEXTIAMIKIME RUMS*+TISITIO  ||  4  sqq.  uM  nU  ad- 

notamus  litieras  ex  spatiis  siippl  Stu  \\  5.  — irssc G- 


F NKO(«/e?  FERO)  II  6.  SC*EDI — UO G*AE C |; 

7.  ♦OETBHANOSTERF****r M  ||  8.  ISQU T*R*0 CrCXT- 

MEGOFA OS TIS  ||  9.    IPSTJS+S ||  12.    A '- UOSINLO- 

COMONITUM      PETRO      ||       13.    DI 9 S*COMMoi)ii:— 

T-^^S II  14.    INA BMEAM   || 


132  PLAVTI  15—27 

Magis  qu  j:  .^  _  ^  j^  o  _  tis  nunciain  15 

Vos  ill  ^_wz^_>^-iw_ 


—  S  *  *  S  1«  VS 

SERVOS 

Hominem  semel  quem  |  usu  rupit  seruitus 


<NICODEMVS.      DINIA) 

ADVLESCEXS        SEXEX 


NI.  Est  quo  u  -  ^  s  neque  <(tem^pus  censeo.  18 

Quid  ais?  licet<(ne?     DI.  M)>axum<e,  si^quid  est  opus. 
Sed  quid  est  negoti?    NI.  Te  ego  audi^ui  di>cere     20 
Operarium  te  uelle  ru<(s  condu)>c<(ere)>. 
DI.  Re<(ct)>e  audiuisti.     NI.  Quid  uis  operis  <(f'ie  >i-i? 
DI.  Quid  <(t)>u  istuc  curas?  an  mihi  tutor  additu's? 
NI.  Dare  pdssum,  opinor,  satis  bonum  |  operarium. 
DI.  Est  tilji  [in]  mercede  senios  quem  des  quispia<(m)>?  25 
NI.  Inopia  seruom  ^  ^  _  ^  ^  w  _ 
DI.  Quid  tii?  locas  ^  j.  ^  _  ^  j.  ^  J/ 


15.    QU -ABEO ORTIS  ||   16.    UOSILL E(fe?   UOS- 

ii.L[uma]uDiTE)       NOXPROHOC ||   Inter  v.  17  et  18  quinque 

{vix-  quattuor  tantum)  folia  deficiunt:  quod  sequitur  folium 
paucissitnas  incertasque  Utteras  initiales  et  exitnm  (ico)  versus 
longioris    velut    septenarii  praebet    ||     18  sqq.   jjers   add   Stu  || 

18.   NEQ PUSCEXSEO     ||     19.   LICET(nem).A.XUM(esi)QUIDESTO- 

PUS   II    23.    ADDITUS:    corr    Stu    ||    25.    del    Goe  \  quispia || 

26.   SERUUMI**E**+***OMELOC ij    27.    LOCASTINC(veZ  O   vel   G 

vel  Q)  II         ■ 


'28-55  VIDVLARIA  133 

Nam  equidem  te  _  w  .:  ^  _  ^  <arb)>itror. 

NI.  Non  siim,  siquidem  tu  ±  ^j  _  ^  s  ^  -'. 

Veriim  si  pretium  das,  du<^ces  te^cum  simul.  30 

DI.  Laboriosa,  adulescens,  uitast  nistica. 

NI.  Vrbana  egestas  edepol  aliquanto  magis. 

DI.  Talis  iactandis  tuae  sunt  consuetae  manus. 

NI.  At  qualis  exercendas  nunc  intellego. 

DI.  Mollitia  urbana  atque  limbra  corpus  candidumst.   35 

NI.  Sol  est  ad  eam  rem  pictor:  atrum  fecerit. 

DI.  Heus  z  w  illic  estur  _  ^  ^  w  _ 

NI.  Miserd  male  ess<^e)>  ^  ^  _  w  .'  u  _ 

DI.  Quod  abs  te  _  ^  .i  quaesso  ut  m<(ih)i  impertias. 

NI.  Si  tibi  pudico  |  <(h6min))est  opus  et  non  malo,    40 

Qui  s  ^  -  ^  ±  sit  quam  serui  tui, 

Cibique  minumi  maxumaque  indiistria, 

Minume  mendace[m],  em  me  licet  conducere. 

DI.  Non  edepol  equidem  credo  mercennarium 

Te  esse.     <NI.  An^  non  credis  xw_wjw_  45 

w^w_uj.u_  dicat  simul 

wjw_wjiw_  operarium. 

DI.  lam  s  -j  _  Kj  linde  conducam  mibi? 

Multiim  Iabor<^et,  p)>aullum  mereat,  paiillum  edi<(t^^ 

Minus  operis  nilo  faciat  quam  qui  pliirumum.  50 

NI.  Nec  milii  nisi  unum  prandium  quicquam  duis^ 

Praeter  mercedem.    DI.  Quid  merendam?    NI.  Ne  duis, 

Neque  cenam.  DI.  Non  cenabis?  NI.  Immo  ibo  domum. 

DI.  Vbi  habitas?    NI.  Hic  apud  piscatorem  Gdrginem. 

DI.  Vicinus  igitur  es  mihi^  ut  tu  praedicas.  55 


28.    TEM II       29.     TUNO II      30.    PRAETIUM     || 

36.  AEKUM:  corr  Stu  ||  37.  heuscunil — illicestur 

so II      38.   ESS CON ^^NE— '     ||  '    39.'   ABSET(i;eZ 

TE) CP TQUAESSO   ||    41.   QUIFipE(veZ   QUITIBl)+*PEIORSlT   || 

43.  del  Stu  II  45.  teessenoncbedisnon ondu^+irimi — 

{corr    Stu)    \\    46.    N STpiCATSIMUL     II     52.    MAEREN- 

DABi    II  Int^r  V.  55  et  56  quattuor,  ut  vid,  folia  deficiunt  \\ 


134  PLAVTl  5G— 70 

<CACISTVS.     GORGINES) 

PICATORES        II(?) 

CA.    Ibo    et   quaeram,    siquem    possim  sociorum   nan- 

ciscier,  £6 

Seii  quem  norim  qui  aduocatus  adsit:   iam  hunc  noui 

locum. 
Hicine   uos  habitatis?     GO.   Hisc<e>   in  aedibus:   huc 

adducito. 
At  ego  uidulum  intro   condam   in  arcam  atque  occlu- 

dam  probe. 
Tii  siquem  uis  muenire  tibi  patronum,  quaerita.        60 
Perfidiose  numquam  quicquam  hic  agere  decretu^m^st 

mihi. 
CA.  Qilr  malum   patronum   quaeram,   postquam  litem 

perdidi? 
Ne<mo>  homo  miser  e<(st>  ^  _  ^  ^  w  que  infeKx  fui, 
Vfdulum  q<(ui)>  ubi  u<id^i,  non  me  circumspexi  centiens. 
Verbero  illic  mter  _  ^  ^  w  insidias  dedit.  65 

Tam    scio    quam    me<(d)>    hic    stare:    captam    praedam 

perdidi, 
Nisi  quid  ego  mei  simile  aliquid  cdntra  consilium  paro. 
Hic  astabo  atque  obseruabo,  siquem  amicum  conspicer. 


DINIA.     CACISTVS.     NICODEMVS 

SENEX       PISCATORC?)       ADVLESCENS 

DI.  Ne  tu  edepol  hodie  miserias  multas  tuas 

Mihi  narauisti  eoque  ab  opere  maxume  70 


58.     HISCIN     II     Gl.     DECKETUST     ||     63.     MISER     VCl     MIPER  || 
64.    Q*+yBiy**I   ||   65.    INTERMO LOCySTIN*+INSIDIAS  II  6G. 

MEHIC:  add  Stu  I  07.  CONCILIUMPARO:  corr  Shi  II 


71-91  VIDVLARIA  135 

Te  abire  iussi,  quia  ine  miserebat  tui. 

CA.  IUic  est  adulescens  quein  tempe<(st^as  e  mari 

Et  iam  ego  audiui  j.  ^  _  u  ^  w  _ 

In  dpus  ut  sese  collocauit  quam  <(cit>o.  75 

<Po)l  haiid  cessauit,  pdstquam  t  _  ^  ^  v^  _ 

DI.  Mirumst  o_w^w_^^w_ 

\J    S    \J    —    \j    J     \J    ^    \J    J.    \J    — 

Rem  mihi  na<(rrauit>  ede<(po)>l  _  ^  ^  v  _ 

Puer  i^-^s^-^s^_  80 

NI.  Egentiorem  s  ^  _  ^  neminem 

Neque  esse  cred<(o  neque  fuisse)>  neque  f<(o)>re. 

DI.  Caue  tu  istuc  dixis:  immo  etiam  argenti  minam, 

Quam  me<(d)>  orauisti  lit  darem  tibi  faenori, 

lam  ego  adferam  ad  te:  faenus  mihi  nulliim  duis.     85 

NI.  Di  tibi  illum  faxint  filium  saludm  tuom, 

Qum  mihi  qui  uiuam  cdpiam  |  inopi  facis. 

Sed  quin  accedat  faenus,  id  non  pdstulo. 

DI.  Defaenerare  |  hdminem  egentem  |  haii  decet. 

Quam  ad  redditurum  te  mihi  dicis  diem,  90 

Caue  demutassis.    NI.  "^sque  donec  sdluero 


72.     TEM:PE**ASEMAEl(t;eZ     TEMPE+^ASIMMIN )         ||         73. 

♦*FIC T*SAT9-ARG**EN**M ROM 1|       74.     AUDI- 

Uip MR MMUT —    II     76.     **LHAUT(ve!!  HAEC)  \  MAT- 

TIGI*      II       77.   MIRUMESTSIA*****TyAMy**+**SQUA || 

78.    NOSyOSPARENTI DAREPOSSU TUSFU ||   79.  EDE- 

♦*LISIMUL II      80.   PUERISISHI ISP GIS     ||     81. 

EGENTIOREM- MINEN MNEMINEM      ||      82.    ATQ-ESSE:   COrr 

StU    \    CRED NEQ-F*RE    ||    84.   ME   et  TAENORI    {COrr  Stu)    \\ 

90  sq.  dist  Winterus  \\  Ad  Vidulariam  num  pertineant  frustula 
quae  sunt  in  foliis  485'4S6  (acm  ^^ag-  485  v.  IS  ab  initio,  Quo- 
DROGO  pag.  486  v.  18  in  fine,  N**Fy  v.  19  stib  finem)  et  491492 
certo  dici  nequit  || 


136 


PLAVTl 


95—103 


2  FRAGMENTA  A  GRAMMATICIS  SERVATA 

I  (XIII)  Paupera  haec  res  est. 
II  (VP)  Haec  myi-tus  Veneris  est, 

III  (IX)   Eiusdem   Bacchae  feceruut  nostram    nauem 

Pentheum. 

IV  (VIII)  Inopiam,  luctum,  maerorem,  paupertatem, 

algum,  famem.       95 


V  (I)  Animum   aduortite   am[a]bo    s[iu]ultis:    uidu- 

him  hic  apponite: 
Ego   seruabo,    quasi    sequestro    detis,    neutri 

reddibo, 
Ddnicum  res  iiidicata  erit  haec  _  w  ^  ^  _ 
VI  (II)  Haud  fugio  sequestrum  _w^w_w^w_. 
VII  (IV)  Ibi  ut  piscabar,  fuscina  [u]ici  uidulum.    lOO 
VIII  (VP)  Nescioqui  seruos  +e  myrteta  pr6sil[u]it. 
IX  (V)  Quid  multa  uerba?  plurumum  luctauimus. 
X  (VII)  Nunc  apud  sequestrum  uidulum  posiuimus. 


Disposuimus  fragmenta  secu/ndum  ea  qiiae  Studemtmdus, 
Leo,  Seyffertus  exposuenmt  ||  I  Priscianus  I  {G.  L.  IL)  p.  152, 10 
et  Probtis  Cathol.  p.  16, 13  \\  II  Porphyrio  ad  Hor.  carm.  1 3S,  7  II 
III  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  300,  6  \  bacche  vel  bache  |1 
rV  Idem  I  {G.  L.  II)  p.  235,  6  {cf.  x>.  192)  \\  V  Idem  I  {G. 
L.  II)  p.224,3  et  226,15  et  II  {G.  L.  III)  p.  7,26  et  Nonius 
p.  508  {v.  2)  et  Gloss.  Plaut.  (donicum)  |  a  del  Ald  \  iu  del 
Bo  I  uitulum  Prisciani  lihri  pleriqiie  \  quasi  om  LH^  Nonii  i 
sequestro  Priscianiis:  sequestri  Noniiis  \  res  {vel  re)  iudicata 
ei-it  haec  (hic  L.  haec  om  GK)  vel  res  diiudicata  sit  Priscia- 
nus  II  VI  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  224,  7  ||  VII  Nonius 
p.  123  II  VTQ  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  124,  1  et  Porphyrio 
ad  Hor.  carm.  I  38,  7  \  qui  vel  quis  codd.  Prisciani  \  e  myr- 
teta  Priscianus:  per  myrteta  Porphyrio  \  del  Bo  ||  IX  Nonius 
p.  468    II    X  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  528,  23  \\ 


104—115  VIDVLARIA  137 

XI  (X)  Oppositast  clacendix.   4^   At  ego  signi  dicam 

quid  si<(e^t. 
XII  (XI)   Signum   recte   cdnparebat:  hiiius  contendi 

anulum.  105 

XIII  (XVII)  2  ^  _  ^  j:  o  malo  hunc  adligari  ad  <(h)>d- 

riam, 
"^t  semper  piscetur,    etsi  sit    tempestas 
maxuma. 

XIV  (XVIII)  hunc  ^iuuenem  msui 

Ciilleo  atque  deportari  iussi  +annonam 
bonam  piscibus. 

XV  (III)  MaKm  moriri  meds  quam  mendicarier:    iio 
Boni  miserantur  lUum,  hunc  inrident  mali. 


XVI  (XII)  Immo  id  quod  haec  nostrast  patria  et  quod 

hic  meus 
Pater,  illic  autem  Sdterinis  est  pater. 


XVII  (XIV)  Vbi  quamque  pedem  uiderat,  subfiiraba- 

tur  dmnis. 

XVIII  (XVI)  Nunc   seruos  argentum  a  patre  expalpa- 
bitur.  115 

XI  ^(Z  Prlsciani  I  {G.  L.  II)  p.  165,  12  vel  13  add  codd. 
HKGL  I  claxenclix  vel  clasendix:  corr  Loeicius  ex  glossis 
pers  add  Stu  |  ego  vel  uero  ]  add  Bo  ||  XII  Xonius  p.  258 
conparebat  vel  comparabat  ||  XIII  Fuhientius  de  abstr.  serm. 
p.  XIV  et  XV  ed.  L.  |  maxima  vel  aliqua  ||  XIV  Idem  p.  XXII 
et  XXIV  ed.  L.  \  iuuenem  hunc  et  in  culleo  et  in  altum 
deportari  cod.  Brux.  9172  {idem  piscibus  om)  \\  XV  Xonius 
p.  13S  1  malum  L^  \  mendicare  L  |  ministrantur  illum  nunc: 
corr  Stu  duce  Lipsio  ||  XVI  Prtscianus  I  {G.  L.  II)  p.  317,  23  \\ 
XVn  Xonius  p.  220  I  uidebat:  corr  Fl  |  supfurabatur  vel  sub- 
purabatur  ||  XVIII  Xonius  p.  104  et  476  \  nunc  om  (t  a  patre 
arsrentum  trai  Xonius  loco  nosteriore  || 


138  PLAVTI    Yidul.  116—118.  Fab.  cert.  1—5 

XIX  (XV)    Nam    audiui    feminam    ego   leonem   semel 

parire. 


(XX  [XIX]  v^  z  w  _  w  sed  leno  egi-editiir  foras: 

Hinc  ex  occulto  "sermone  atus  siiblegam.) 


11 

FRAGMENTA   FABYLARTM 
PRAETEE  VARROOTAI^AS 

1    FRAGMENTA   FABVLARVM   CERTARVM 

ACHARISTIO 

I  Quam  ego  tanta  pauperaui  per  dolum  pecilnia. 
II  Panem  et  polentam,  uinum,  murrinam. 

ADDICTVS 

Opus  facere  nimio  quam  dormire  mauolo: 
Veternum  metuo. 

AGROECVS 

Quasi  lupus  ab  armis  ualeo,  clunes  infractos  fero.      5 


XIX  Fhilargyrins  ad  Verg.  Bue.  II  63  \\  XX  Nonius  p.  332 
{Aululariae  tribuens:  huc  rettulit  Guy  cuni  Mercero)  \  sermone 
atus  {vel  aius  vel  auis  vel  satus)  ||  ACHABISTIO  I  Nonius 
2X  157  II  II  Plinius  N  H.  XIV  9;i  \\  ADDICTVS  (cf.  Gel- 
lius  III  3,  14)  I  Servius  plenior  ad  Verg.  Georg.  I  124  \\ 
AGBOECVS  {cf  Gellius  III  3,  9)  \  Nonius  p.  196  et  Paulus 
p.  61.  17  \  quas  LNonii  \  iufractos  fero  Paulus:  desertos  gero 
Noniiis  II 


1    s.  cert.  6—18  FRAGMENTA  139 

ANVS 

ARTEMO 

I    Niinc  mihi  licet   quiduis    loqui:    nemo    liic    adest 

superstes. 

II  ♦    *    *    <^mu)>lionum  nauteam  fecisset    »    *    *  lem 

atque  aro  *  *  * 
III  et  *  *  *  <^rauim>. 

ASTRABA 

I    Sequere  adsecue,  Polybadisce:   meam   spem  cupio 

consequi. 
PO.  Sequor  hercle  equidem:  nam  lubeuter  mea<^m> 

sperata<(m)>  consequor.     lo 
U  Axitiosae  amionam  caram  e  ufli  concinnant  uiris. 

III  Quasi    tolleno[no]    aut  pilum  graecum    reciprocas 

plana  uia. 

IV  Terebratus  multum  sft  [et]:  subscudes  addite. 
V  Terebratum  quidem  pertundis. 

VI  Dare  pedibus  protinam  sese  ab  his  regionibus.    15 
VII  Apluda. 

BACARIA 

Quis  est  mortalis  tanta  fortuna  affectus  umquam 
Qua  ego  nunc  sum?  quoius  haec  uentri  portatur  pompa: 

ANVS  {cf.  GelUits  1113,9.  ||  ABTEMO  I  Festus  p.  305,  32 
et  Pseudoacro  ad  Hor.  Epo.  I  5  (^nemo  —  superstes)  |  hic  adest 
{sic  Festus  et  Pseudoacronis  A)  vel  adest  hic  {sic  Pseudoacronis 
reliqui  librf}  \\  11  Festus  p.  165,  32  \\  III  Festus  li.  274,  32  \\ 
ASTBABA  (cf.  Prohts  ad  Terg.  Bucol.  p.  2,  21:  quo  titulo  et 
Plautus  fabulam  inscripsit,  in  qua  mulieres  in  eiusmodi  uehi- 
culis  inducit)  |  I  F«?to  de  1.  h  VI  73  (in  astraba  plautinea) 
adseque:  corr  Lachm  \  herclem  {ex  erclem  vel  ercle  m.  2,  %it 
vid)  quidem:  corr  L.  Spenqelius  \  add  Bi  \\  II  Varro  de  l.  l. 
VII 66  I  ac  sitiose:  corr  Ald  \\  III  Festus  p.  274,  29  \  del 
Scal  I  reciproceis:  corr  O.  Muellerus  \  uta:  carr  Scal  ||  IV 
Festus  p.  306,  2  \  del  Bi  \\  Y  Xonius  p.  62  \\  VI  Xonius  p.  376  \\ 
YII  Gellius  XI  7,  4:  unde  Xonius  p.  69  \\  BACABIA  Macro- 
hius  III 16,  1  ^Tjaccharia:  corr  Bi  || 


140  PLAVTI  Fab.  cert.  10—  38 

Vel  nunc  qui  mihi  in  mari  acipenser  latuit  antehac, 
Quoius  ego  latus  in  latebras  reddam  meis  dentibus  et 

manibus.  20 

BIS   COMPRESSA 

BOEOTIA 

I  PARASITVS.    Vt  illiim  di  perdant  primus  qui  horas 

repperit 
Quique  adeo  primus  statuit  hic  solarium: 
Qui  mihi  comminuit  misero  articulatim  diem. 
Nam  "•'me  puero  ue<(u)ter  erat  solarium 
Multo  onmium  istorum  dptumum  et  ue  rissumum :     25 
+  Vbi  iste  monebat  esse  nisi  quom  nil  erat. 
Nunc  etiam  quod  est,  non  est<(ur)>,  uisi  soli  lubet.     • 
Itaque  adeo  iam  oppletum  oppidumst  solariis, 
Maior  pars  populi  |  aridi  reptant  fame. 

II  Vbi  primum  accensus  clamarat  meridiem  30 

CAECVS  VEL   PRAEDONES 

I          Nil  quicquam  factum  nisi  fabre 
Nec  quicquam  positum  sme  loco, 
Auro,  ebore,  argento,  piirpura, 
Picturis,  spoliis,  tiim  statuis. 
II  Neque  eam  inuito  a  me  umquam  abduces.  35 

III  Spectaui  hidos  magnifice  atque  opulenter. 

IV  Plure  altero  tantd  quanto  eius  fiindus  est 
Velim. 


19.  a///cipenser  vel  ancipenser  (antea  accipenser)  1!  BIS 
COMPRESSA  {cf.  GeUius  1113,  9)  \\  BOEOTIA  (Aquili.?  cf. 
Gellius  III  3,  3  sq.  et  9)  \  l  Gellius  III  3,  5  \\  21.  horas  cel  oras  | 
repperit  vel  reperit  ||  22.  Quique  vel  Quicque  ||  23.  com{vel 
co)minuit  ||  24.  add  Salm  ||  27.  quocl  vel  quid  ||  28.  est 
oppidum:  trai  Herm  ||  II  Varro  de  l.  l.  VI 89  \\  CAECVS 
VEL  PEAEDONES  I  Charisius  (ex  lulio  Boviano)  p.  190,31  \\ 
32.  luco  II  n  Idem  p.  202,  30  \\  III  Idem  p.  209,  24  ||  IV  Idem 
p.  211,27    II 


Fab.  cert.  39—52  FRAGMENTA  141 

y  Ita  siint  praedones:  prdrsum  parcunt  nemini. 
VI  In  peregre  est.  40 

YII  Velim  te(dy  arbitrari  factum.     #   Sedulumst, 

^Summouentur  hostes,   remouentur  lapides. 
VIII  w  j.  w  si  non  strenue  fatetur  ubi  sit  ailrum, 
Membra  exsecemus  serra. 
IX  Nil  feci  secus  quam  me  decet.  45 

X  Quis   tu's   qui    ducis  me  ?      #    Mu.  ^  #   Peri<(i)) 

hercle.  Afer  est. 


CALCEOLVS 

^  s  ^  ^  ^j  j.  Kj  molkiscam  nucem 
Super  eius  dixit  impendere  tegulas. 


CARBONARIA 

I  1    ego    pernam,    sumen    sueris,     spetile,    callum, 

glandja. 
II    Patibulum    ferat    per   urbem,    deinde    adfigat<(ur^ 

cruci.  50 

III  Secundum  eampse  aram  aurum  abscondidi. 


+CESISTIO 
Dis  <^s)>tribula  <(a)>ut  de  himbo  obscena  ufscera. 


V  Idem  p.  211,  3.2  ||  YI  Idem  })■  212,  20  ||  VH  Idem 
p.  219,  9  II  41.  add  Bu^chelerus  \  2>ers  sign  Chari.sius  \\  VHT 
Idem  p.  219,  16  \\  IX  Idem  p.  220,  21  \\  X  Idem  p.  240,  3  \ 
pers  sig)i  Bo  j  pueri  |  dist  Fabricius  \\  CALCEOLVS  3Iacrohius 
Sat.  III 18,  9  II  CAEBOXABIA  I  Festus  p.  330,  27  \  sueres: 
corr  Turu  \  spectile:  corr  ex  lemmote  \  galium:  corr  Vrsinics  \\ 
n  Konius  p.  221  \  add  vir  doctus  in  Nonii  ed.  Bas.  ||  III 
Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  516,  11  \  ipsam:  corr  Fl  \\  CESISTIO 
Varro  de  1.  1.  VII  67  \  s  add  Buechelerus  \   a  add  Scioppius  ' 

obscenabis  cera:  ccrr  0.  MueUerus  il 


142  PLAVTI  Fab.  cert.  53—68 

COLAX 

I  Batiolam  aureaiu  octo  pondo  habebam :  accipere  uoluit. 
II  Qui  data  fide  firmata  fidentem  fefellerint^ 

Siibdoli  subsentatores,  regi  qui  sunt  proxumi,     55 
Qui  aKter  regi  dictis  dicunt,  aliter  in  animo  |  habent. 
in  Si  me  tu  hodie  inuitaueris  numquam  quicquam  *  ♦ 
IV  Nexum. 

COMMORIENTES 

Saliam  in  puteum  praecipes. 

CONDALIVM 

I  Tam  crepusculd  fere  ut  amant  lampades  accendite.   60 

II  pro. 

CORNICVLA 

I  Quid  cessamus  hidos  facere?  circus  noster  ecce  adest. 
n  Qui  regi  latrocinatus  decem  annos  Demetrio.    63.  64 

III  Piilcrum    et    kiculentum    hoc    nobis    hodie    euenit 

proelium.  65 

IV  Mihi  Lauerna  in  furtis  celebrassit  man[i]us. 

V  Qui  amant  ancillam  meam  Phidullium  oculitus. 
VI^^_w^w_uzw_w  te  obsecro, 


COLAX  (Terentii  Eun.  prol.  v.  25)  I  Nonius  p.  545  \  ha- 
bebat:  corr  Ri  \\  11  M.  Caesar  ad  Frontonem  II  10  (p.  33 
ed.  Nab.)  \\  III  Schol  Veron.  ad  Verg.  Aen.  II  670  \\  IV  Varro 
de  l.  l.  VII  104  sq.  {fragmentum  non  satis  certum)  \\  COM- 
MORIENTES  {Terentius  Ad.  prol.  v.  6  et  Gellius  III  3,  9)  \ 
Priscianus  I  (G.  L.  II)  p.  280, 18  \\  CONDALIVM  (cf.  Gellius 
III  3,  9)  I  Varro  de  1.  l.  VII  77  ||  II  Festus  p.  229,  20  \\  COR- 
NICVLA  (rarius  CORNICVLARIA)  I  Varro  de  l.  l.  V 153  \\ 
II  Varro  de  l.  l  VII 52  et  Nonius  p.  134  \  decem  annos 
Varro:  annos  clecem  Nonius  \\  III  Nonius  p.  63  ||  IV  Nonius 
p.  134  I  militaueram  nam  furtis:  corr  Scal  \  celebrassit  vel  ce- 
lerassit  |  del  Ald  ||  V  Nonius  p.  147  (Plautus  comi  qui)  |  fedu- 
lium :  corr  Winterus  \\  VI  Nonius  p.  220  (Plautus  in  cornicem  te)  || 


Fab.  cert.  69—81  FRAGMENTA  143 

Lyde,  pilleum  meum,  mi  sodalis,  mea  salubritas. 
VII  Face[re]  olant  aedes  arabice.  70 

DTSCOLVS 

j.  uirgo  sum:  ndndum  didici  nilpta  uerba  dicere. 

FAENERATRIX 

I  Heus  tu,  m  barbaria  quod  dixisse  dicitur 
Libertus  suae  patronae,  id  e<(g))0  dicd  <(tibi): 
*Liberta<(s)>  salue:  uapula  Papiria.' 

II  Quae  ego  populabo  probe.  75 

FRETVM 

Nunc  illud  est  quod  'responsum  '^Arretini'  ludis  magis 

dicitur: 
Peribo,  si  non  fecero:  si  faxo,  uapulabo. 

FRIVOLARIA 

I  Commodo  dictitemus.  ^ 

II  Is  milii  erat  bilis,  aqua  mtercus,  querquera  tussis. 

III  Sequimini  me  hac  sultis,  legiones  omnes  Lauernae.  80 

IV  Vbi    rorarii    estis?    #    Adsunt.    #    ^''bi    sunt    ac- 
censi?  ^  Ecce. 

VII  Diomedes  j;.  383,  15  |  del  Goe  \\  BYSCOLVS  FesUoi 
p.  170,  23  cum  Paulo  p.  171,  4  {om  ut)  ||  FAENEEATBIX 
{Varro  de  l  l  VII  96)  I  Festus  p.  372,  27  ||  73.  add  Scal  (tibi 
in  lac)  II  74.  add  0.  Muellerus  \\  11  Diomedes  p.  401,  3  \  proue: 
corr  Scioppius  \\  FBETVM  Gellius  III  3,  7  \  ludis  magis  vel 
magnis  ludis  ||  FBIVOLABIA  I  Charisius  p.  193,  1.5  et  196,  9  \\ 
II  Festus  p.  257 ,  31  cum  Paulo  p.  256,  13  et  Prisciantis  I  {G. 
L.  II)  p.  271,  2  I  eras  vel  erat  {sic  Festiis)  Prisciayms  \  aqua 
intercus  om.  Festus  \  querqueratus  Paulus  (querque<(ra  tussis) 
Festus):  tussis  febris  Priscianus  ||  III  Festus  p.  301,22  {et  Paulus 
p.  300,  7)  I  hanc  stultis:  Festi  codex:  corr  ex  Paulo  \\  IV  Varro 
de  I.  1.  VII  5S  I  rorani:  corr  Bholandellus  \  ansunt  (en  m.  2): 
corr  Grothius  II 


144  PLAVTI  Fab.  cert.  82—93 

V  Agite  uuuc,  subsidite  omnes,  quasi  solent  triarii. 
YI  Naue  agere  oportet  qudd  agas,  non  ductarier. 
YII  Superaboque  omnis  argutando  praeficas. 
VIII  ^  j.  ^  _  ^  tiinc  papillae  prim<(ul>um  85 

Sororiabant  —  illud  uolui  dicere: 
Fraterculabant.     •(quid)  opus  est  uerbis?  ^  _ 
IX  *  *  *  agnina  tene  *  *  *■  <^stre>bulis. 
X  0  amice  ex  multis  mi[hi]  une,  Cephalio. 

FVGITIVI 

"^Agerge,  specta,  mde  uiuices  quantas.    ^  lam  inspexi: 

quid  es[se]t?     90 
HORTVLVS 
Praeco  ibi  adsit:  ciim  corona,  qufque  liceat,  ueneat. 

LENONES   GEMTNI 

Dolet  huic  puello  sese  uenum  ducier. 

LIPAKGVS 

Nil  moror  mihi  filcum   in  alu^e^o  apibus  qui  peredit 

cibum. 

V  Varro  de  1.  l  V  89  et  Festiis  p.  306,  11  |  subsidete 
Varro:  corr  Laetus  \  subi(?)**+t  triario  Festus  ||  VI  Festus 
p.  169,  3  II  Vn  Nonius  p.  66  \\  VIII  Festiis  p.  297,  34  {et 
Paulus  ex  edit.  Thewrewkii  p.  296)  \  ***  papillae  pri***  uolui 
dicere  **♦  opus  est  uerb  ♦**  codex  Festi:  tunc  papillae  pri- 
mum  sororiabant  illud  uolui  dicere  fraterculabant  Paulus  {suppl 
Vrsinus)  \\  IX  Festxis  p.  313,  3  \  suppl  ex  lemmafe  \\  X  Priscia- 
nus  I  {G.  L.  II)  p.  188,  26  {cf.  ars  anon.  Bern.  p.  90,  13  ed. 
Hag.)  \  del  Bo  \\  FVGITIVI  Varro  de  l.  l.  VII 63  i  ^^ers 
sign  Winterus  \  Cid  cod.  \  del  Scal  \\  HORTVLVS  Festus 
p.  306, 12  cuique:  corrScal  uentat:  corr  Vrsinus  \\  LENONES 
GEMINI  {GEMINI  LEONES  Accius:  cf.  Gellius  III  3,  9)  '■ 
Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  231,  21  et  Festus  p.  249,  19  \  Dolet 
Priscianus:  holim  Festi  codex  \  huic  puello  Festus:  hic  puellus 
Priscianus  ||  LIPARG  VS  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p:  522,  14  \ 
add  Pareus  || 


Fab.  cert.  94—106  FRAGMENTA  145 


NERVOLARIA 

I  Scobina[ni]  ego  illum  |  actutum  adrasi  <(s^enern. 

II  Prohibentque  moenia  alia,  unde  ego  fungar  mea.   95 

UI  Ocissume  nos  LO^eri  possimus  fier\i>  *  * 

IV  Product[a]e  prodig[i]um  esse  [mjamatorem  addecet. 
V  Vinum  sublestissumum. 

VI  Insanum  ualde  uterque  deamat. 

VII  Scrattae  scrupedae  strittiuillae  sordidae.  100 


+PAGON 

Honos  sjncerasto  peri<^i)>t,  pernis,  gla<^n)>dio[s]. 

PARASITVS  MEDICVS 

I  In  couspicillo  |  adseruabam  jjallium   [obseruabam]. 
II  w  z  cum  uirgis  caseum  radi  potest. 

III  Addite  lopadas,  ecinos,  ostreas.  104.  105 

IV  Dorm  reliqui  |  exoletam  uirginem. 


NERVOLABIA  1  Varro  de  1.  l  VII  68  \  del  Scioppius  \ 
enim:  corr  Spengeliiis  diice  Lachm  ||  11  Festus  p.  145,  31  {et 
Pauhis  p.  144,  8)  \  funger  inea  apoijrapha  Festi:  corr  ex 
Paulo  II  ni  Festus  p.  181,  33  \  add  Vrsinus  ||  IV  Fistus 
p.  229,  21\2i  eti  dd  Vrsinus  \  m  del  Bo  ||  V  Festus  j).  294,  3  \\ 

VI  Nonitis  p.  127  (Neruo:   coi-r  Lipsius)    ||    VII  Varro  de  l.  l. 

VII  65  et  GeUius  III  3,  6  et  Nonius  j)-  169  (Aulularia:  corr 
Bentinus)  |  scratte  Gellii  PM:  escrate  t^el  escrapte  codd. 
Nonii:  scraties  cod.  Varronis  \  scrupede  strittiuille  codd.  me- 
liores  Gellii:  scruppidam  stritabillas  et  rupp  >  ides  ritabillae 
Varro:  crupede  strictibile  Nonius  \  sordidae  Gellius  et  Nonius: 
tantulae  Varro  \\  PAGON  Varro  de  1.  I.  VII 61  \  i  add 
L.  Spengelius  \  gladios  {corr  ex  gradios):  corr  Pius  ||  PABA- 
SITVS  MEDIGVS  I  Nonius  p.  84  \  conspicilio  vel  con- 
spicuo  I  del  L.  Mtiellerus  \\  II  Nonius  p.  200  \\  III  Nonius 
p.  551  I  lopades  vel  lopadas  ||  IV  Priscianus  I  {G.  L.  11) 
p.  489,  17  II 

riiAVTI    COWOBDIAB    VII  10 


146  PLAVTI  Fab.  cert.  107—118 

PAKASITVS  PIGER 

I  Inde  hic  bene  potus  prim<(ul)>o  crepiisculo. 
II  Domum  ire  coepi  tramite  dextra  uia. 
III  Ambo   magna  laiide   lauti,   pdstremo   ambo  siimus 

non  nauci. 

+  PLOCINVM 

Nam  coloratilem  frontem  habet,  petilus<(t)>,  habrus.   iio 

SATVRIO 

I  Catulinam   carnem   esitauisse  Romanos  (Plautus  in 

Saturione  refert). 
II  Retrahi  nequitur  quoquo  progressast  semel. 

III  Male    tibi    euenisse    uideo.     #    Grlaber    erat    tam- 

quam  rien. 

IV  Subcenturia[cen]tum  require,  qui  te  delectet  domi. 

+  SCEMATICVS 

Nam    pater    tuos   niimquam    cum    illa    etiam    limauit 

caput.  115 

SITELLITERGVS 

I  Mulieres+uxorculauit:  ego  noui,  scio  axitio<(s)a  quam 

sit.  116.  117 

II  +fit  ea  mihi  insignitos  piieros  pariat  postea 

PABASITVS  PIGER  I   Varro  de  l.  l.   VII 77    \    de  ne 
potus:   corr  Pius    |    add   Scal     ||     II   Varro  de  l.  1.   VII  62    \\ 

III  Festus  p.  166,  12  \\  PLOCINVM  Nonius  p.  149  et  204  \ 
nam  coloratilem  vel  nam  coloratum  |  petilis  habis  vel  petulis 
habris:  corr  Scal,  add  Ri  \\  SATVRIO  {cf.  Gellius  III  3,  14) 
I  Paulus  p.  45,  3  \\  H  Festus  p.  162,  29  \\  IH  Festus  p.  277,  15 
cuvi  Paulo  p.  276, 3  et  Eageni  Anecd.  Helv.  p.  CLXXV  (glaber  — 
rien)  |  pers  sign  Bo  \\  IV  Festus  p.  306,  27  \  del  Dziatzko  \\ 
SCEMATICVS  Nonius  p.  334  (idem  scematico)  |  tuus  vel 
tus  I  limabit:  corr  Lipsius  \\  SITELLITERGVS  I  Varro  de 
l.  l.  VII  66  I  ac  sitio  aquam  sic :  corr  Ald  et  Schoe  \\  II  Festus 
p.  375, 18  (in  silitergo)  || 


I 


Fab.cert.  119—120.  Fab.inc.l— 14    FRAGMENTA  147 

Aiit  uarum  aut  ualgum  aiit  compernem  aut  paetum  aut 

b<(r^ocehum  filium. 

TRIGEMINI 

Nisi    fugissem    in[quit]    medium,    credo,    praemorsis- 

set  .i  w  _  120 


2  FRAGMENTA  FABVLARVM  INCERTARVM 

I  Epeiim  fumiiicum  qui  legioni  nostrae  habet  coc- 

tiim  cibum. 
II  Quod  uolt  densum,  ciccum  non  interduo. 

III  Gannit  odiosus  dmni  totae  familiae. 

IV  (XVII)  Licet  uos  abire  curriculo. 

V  (XVIII)  lam  tibi  tuis  meritis  crassus  corius  red- 

ditust.  5 

VI  (XIX)   Di  bene  uortant:  tene  cruminam,  inerunt 

triginta  minae. 
VII  (XXI)  Niillam  ego  rem  citiorem  apud  homines  esse 

quam  famam  reor. 
VIII  (XXII)   Stiiltus   est  aduorsum   aetatem   et  capitis 

canitiidinem. 
IX  (XXIII)  Conruspare  tua  consilia  in  pectore. 
X  (XXIV)  Niimnam  mihi  oculi  caecultant:  estne  hic 

noster  Hermio?      10 
XI  (XXV)  Eiurauit  militiam. 

XII  (XXVI)    Sic    me    subes    cottidie    quasi    fiber   sa- 

licem.  12.  13 

XIII  (XXVIII)  Init  te  umquam  febris? 

TBIGEMINI  Gellius  VI  9,  7  \  del  Winterus    ||    I  Varro 
(ie  l.  l   VII  3S     II     II  Idem   VII  91     \\     III  Idem  VII  103 
IV  Paulus  p.  49,  6    \\    V  Idem  p.  60,  7    \\    VI  Idem  p.  60,  10 
Vn  Idem  p.  61,  16   \\   VIII  Idem  p.  62,  1    \\   IX  Idem  p.  62,  2 
X  Idem  p.  62,  3    \\    XI  Idem  p.  77,  17    \\    XII  Idem  p.  90,  3 
XIII  Idem  p.  110,  11  || 

10* 


148  PLAVTl  Fab.  inc.  15—29 

XIV  (XXIX)  Neque    muneralem    legem  neque  lend- 

niam  15 

Rogata  fuerit  necne  flocci  |  aestumo. 

XV  (XXX)  Perfidiose   captus  edepol  neruo  ceruices 

probat. 

XVI  (XXXI)  Muriaticam  autem  uideo  in  uasis  stagneis 

^Naricam  bouam  et  canutam  et  taguma 

^Quiuas  fartas,  conchas  piscinarias.      2o 

XVII  (XXXII)  Ndn  ego  te  noui,  naualis  scriba,  colum- 

bar[i]  mpudens? 
XVni  (XXXIII)  Nil   deconciliare  sibus,   nisi  qui  per- 

sibiis  sapis. 
XIX  (XXXIV)  Sacrum   an  profanum  |  habeas  parui 

penditur. 
XX  (XXXVI)  Vix  super  ♦  *  *  e  misero  mihi  ac  *  *  ♦ 

<^reglescit)>. 
XXI  (XXXVII)  *  *  surus  *  *  non  est  tibi.  25 

XXII  (XXXVIII)  V^lcerosam,  cdnpe[n]ditam,  siibuerbus- 

tam,  sdrdidam. 

XXIII  (XXXIX)  Venter  su<i>llus  di   *  *  *   <scr>util- 
lum  ego  me  hodie  *  *  *  esa  farte  biberem. 

XXIV  (XLIII)  Mittebam  uinum  piilcrum  murrinam. 
XXV  (XLIV)    [In  XII  tabulis  legum  nostrarum  nus- 

quam  nominatur  uilla,   semper  in  significatione   ea 
hortus,  in  horti  uero  heredium,  quam  ob  rem  comi 
tata  est  et  religio  quaedam,   hortoque   et  foro  tan- 


XIV  Paulus  2).  143,  4  \\  XV  Festus  p.  165,  25  \  eoepol: 
corr  Scal  \\  XVI  Idem  p.  106,  21  ||  XVII  Idem  p.  169,  7  \  del 
Scal  I  Cf.  Amph.  fragm.  XX  ||  XVIII  Idem  p.  217,  26  \  de  con- 
siliargsibus :  corr  Buechelerus  \  persicus:  corr  Scal  ||  XIX  Idem, 
p.  229,  9  (Paulus  p.  228,  15)  \\  XX  Idem  i\  278,  30  {Paulus 
p.  279,  5)  II  XXI  Idem  j).  298,  1  (sequitur:  item:  nam  qui  *  »  * 
cus  surculis  *  *  *  m  tum  poli  *  *  *  aut  asulae  *  *  *  rus  surum 
*  *  ♦  re  possent;  uhi  latet  fortasse  aliud  fracjmentum  Plau- 
tinum  ad  surum  pertinens)  ||  XXII  Idem  p.  309,  17  \  Vicerosam: 
corr  Vrsinus  \  del  idevi  ||  XXIII  Idem  p.  333,  3  \  sullus  di  *  *  * 
inillum:  corr  Vrsinus  ex  lemmate  \\  XXIV  Plinius  N.  H.  XIV  15\\ 
XXV  Idcm  N.  H.  XIX  19  \\ 


Fab.  inc.  29—45  FRAGMEKTA  149 

tum  contra  inuidentium  effascinationes  dicari  uide- 
mus  in  remedio  saturica  signa,  quamquam  |  hortos 
tutelae  Veneris  adsignante  Plauto. 

XXVI  (XLV)  Quid  est?  -fr  Hoc  rugat  pallium:  amic- 

tus  non  sum  commode.  30 

XXVII  (XLVI)  Exi  tu,  Daue,  age  sparge:  mundum  | 

esse  hoc  uestibulum  uolo: 

Venus  uenturast  nostra:  non  hoc  pul- 

ueret. 

XXVIII  (XLVIII)  In  pellibus  periculum  portenditur. 

XXIX  (XLIX)  Cilix,  Lycisce,  Sdsio,  Stic<h>e,  Par- 

meno, 
Exite  et  ferte  fiistes  priuos  in  manu.  35 
XXX  (XLVII)    Dulcia  Plautus  ait   grandi    minus 

apta  lieni. 
XXXI  (L)  Glirium  examina. 
XXXII  (LI)  Quid  murmurillas  tecum  et  te  discrucias. 

XXXIII  (LII)  Leuior  es  quam  tippiila. 

XXXIV  (LIII)  Nec  machaera[m]   aildes  dentes  fren- 

dere.  40 

XXXV  (LIV)  Inimicus  esto,  ddnicum  ego  reuenero. 

XXXVI  (LVI)  ^  siqua  forte  cdntiost  ubi  eum  hietare 

ndndum 
In  mentem  uenit. 
XXXVII  (LVII)  Ego  iUi  uenear. 

XXXVIII  (LVIII)    Vinum    precamur:    nam    hic    deus 

praesens  adest.  45 

XXVI  Gellius  N.  A.  XVIII 12,  3  (pers  sign  BuecheUrns)  \\ 
XXVII  Idem  ibidem  §4  \  uestra  vel  nostra  ||  XXVm  Por- 
phyrio  ad  Hor.  Serm.  I  6,  22  \  inpellis  vel  inpellibus  ||  XXIX 
Pseudoacro  ad  Hor.  Serm.  II  5,  11  ||  XXX  Serenics  Satnmonieus 
de  med.  v.  425  ed.  Baehr.  \\  XXXI  Nonius  }).  119  \  glirium  vel 
gliuium  II  XXXn  Idem  p.  143  \\  XXXHI  Idem  p.  180  \\  XXXIV 
Idem  p.  447  \  del  Bo  \\  XXXV  Charisius  p.  197,  IS  {ex  lulio 
Bomano)  \\  XXXVI  Diomedes  p.  345,  5  \  mente  vel  mentem  || 
XXXVn  Idem  p.  36S,  24  \  uindar  ||  XXX^^n  Diomedes 
p.  458,  25  et  Servius  ad  Aen.  I  724  et  Donatus  Art.  gramm, 
p.  400,  14  et  Pompei  Comm.  p.  307, 10  et  Isidorus  Orig.  I  36,  B  \ 


150  PLAVTI  Fab.  inc.  46—65 

XXXIX  fLIX)  Cette  patri  meo. 

XL  (LX)  Haec  praesepes  meast. 
XLI  (LXI)  Neque  ego  ad  mensam  publicas  res  clamo 

neque  leges  crepo. 
XLU  (LXII)  Et  ego  te  conculcabo  ut  sus  catuldssuos. 
XLIII  (XLIII)  Hunc  sermonem  institi.  .50 

XLIV  (LXIV)  Properate  prandium. 
XLV  ( LXV)  Corpus  tuom  uirgis  ulmeis   inscribam. 
XLVI  iLX\T!)  Paupera  est  haec  mulier. 
XLVII  (LX^TI)  Ipsa  sibi  auis  mortem  creat. 
XLVUI  (LXVIU)  Pro  laruato  te  circumferam.  55 

XLIX  (LXIX)  Castruni  Poenorum. 
L  (XXX)  dissipabo 

Te  tamquam  folia  farfari. 
LI  (LXXI)  Faciles  oculos  habet. 
LII  (LXXIU)  Mecum"habetpatagusniorbusaes.  GO 
LIII  ( LXXIV)  Qui  talis  est  de  gnatabus  suis. 
LIV  I  LXXIX)  Probus  quidem  antea  iaculator  eras. 
LV  (LXXX)  Linna  coopertast  ^testrio  gallia. 
LVI  (LXXXI)  w  ±  siquid  facturus  es,    appende  in 

umeris  pallium 
Et  Tpergat    quantum    ualet    tuorum 
pedum  pernicitas.  65 

pracamur  Diomedis  B:  precatur  Donati  S:  precemur  Servius 
et  maior  pars  codicum  Pompei  \\  XXXIX  Cledoniiis  p.  59,  22  et 
Pompei  Comm.  p.  240,  23  et  Marius  Plotius  Sacerdos  p.  490,  20 
(Cette)  et  Phocas  p.  436, 15  (item)  \\  XL  Marius  Plotius  Sacerdos 
p.  472,  26  =■  Prohi  Caih.  p>.  8,  4  \\  XLI  Servins  Dan  ad  Aen. 
I  738  II  XLH  Idem  ad  Aen.  II357\\  XLEI  Idem  ad  Aen.  IV  .533  \\ 
XLIV  Idem  ad  Aeri.  IX  399  {cf.  Additamentum  ad  Georg. 
IV  170  [properant])  ||  XLV  Servius  ad  Aen.  I  478  \\  XLVI 
Idem  ad  Aen.  III  539  et  XII  519  ||  XLVII  Idem  ad  Aen. 
VI  205  II  XLVin  Id^m  ad  Aen.  VI 229  \\  XLIX  Idem  ad  Aen. 
VI  775  I  poenarum;  corr  ex  r  ||  L  Idem  ad  Aen.  VII  715  ||  LI 
Idem  ad  Aen.  VIII 310  \\  LII  Macrobius  Sat.  V  19,  11  \  pgagus: 
corr  Canterus  \\  LIII  Priscianus  I  {G.  L.  II)  p.  293,  19  \  qui 
vel  quin  ||  LIV  Isidorus  Chig.  XIX  5,  2  \\  LV  Idem  Orig.  XIX 
23,  3  {unde  jiendet  liher  glossarum)  \  cooperata  est  liber  glossa- 
rum  (cooperta  vulgo)  \\  LVI  Idem  Orig.  XIX  24,  1  \\ 


Fab.  inc.  66—88  FRAGMENTA  151 

LVII  (LXXXII)  aeneis 

Coculis  mihi  excoctast  oranis  miseri- 
cdrdia. 
LVIII  (LXXVI)  Acieris. 
LIX  (IV)  Addues. 

LX  (IX)  Ad  exitam  aetatem.  70 

LXI  (VI)  Adfabrum. 
LXII  (VIII)  Aeneolo. 
LXIII  (LXXV)  Aequiter. 
LXIV  (XI)  Aerumnula(s). 
LX\'  (VII)  Alimodi. 

LXVI  (X)  Angina(ni)  uinaria(m).  75 

LXVII  (V)  Aristophorum. 
LXVIII  (LXXV)  Asperiter. 
LXIX  (XIV)  Bellitudinem  (?). 
LXX  (XVI)  Bellule. 

LXXI  (XV)  Binominis.  80 

LXXII  (XII)  Bitienses. 
LXXIII  (XIII)  Blandicella. 
LXXIV  (LV)  Butubatta. 
LXXV  (XX)  Custoditio. 

LXXVI  (LXXVII)  Glos.  85 

LXXVII  (XXVII)  Herbam  do. 
LXXVIII  Interluere  mare. 
LXXIX  (XXXV)  PuUaria(m). 


LVII  Idem  Orig.  XX  S8, 1  {cf.  Placidus  C.  G.  L.  V p.  14,  36 
=  55,  32)  II  LVm  PseudopMoxenus  C.  G.  L.  II  jj.  13,  9  \\  LIX 
Paulus  2).  37,  14  \\  LX  Idem  p-  28,  5  \\  LXI  Idem  p.  28, 1  ||  LXU 
Ideni  p.  28,  3  \\  LXIH  Priscianus  II  {G.  L.  III)  p.  71,  1  \\ 
LXR"  Paulus  p.  24,  1  \\  LXV  Idem  ix  28,  2  jj  LXVI  Idem 
p.  28,  7  II  LX^^I  Idem  p.  27,  15  \\  LXVIII  Priscianus  II 
{G.  L.  III)  p.  71,  1  II  LXIX  Paulus  p).  35,  11  \\  LXX  Idem 
p.  36,  4  II  LXXI  Idem  p.  36,  1  ||  LXXII  Idem  p.  35,  7  \\ 
LXXni  Idem  p.  35,  9  ||  LXXW  Charisius  p.  242,  10  {ex 
lulio  Bomano)  ||  LXXV  Paulus  p.  61,  15  \\  LXXVI  Pseudo- 
philoxenus  C.  G.  L.  II  p.  34,  29  {cf.  ibid.  32)  \\  LXXVH  PaHhts 
p.  99,  7  II  LXXVIII  Isidorus  Orig.  V  26,  18  ||  LXXIX  Paulus 
p.  243,  3  II 


152  PLAVTI     Fab.inc.89— 91.  Fragm.dub.l— 12 

LXXX  (LXXII)  Scelerare. 

LXXXI  (XL)  Thocum.  90 

LXXXII  (XLI)  Vesperna. 


3  FRAGMENTA  DVBIA  ET  SVSPECTA 

I  (IV)  amoris  imber  grandibus  guttis 

Non  uestem   modo  permanauit,   sed  in  me- 
dullam  ultrd  fluit. 
II  (VI)  Pilleum    quem    habuit   deripuit  eiimque   ad 

caelum  <^sus^tulit. 

III  (IX)  Numquam  ad  ciuitatem  uenio  nisi  quom  in 

fertur  peplum. 

IV  (XI)  Fortasse  te<(d)>  amare  suspicarier.  5 
V  (XII)  Argentum  hinc  facite. 

VI  (XIII)  Flocci  peudo  quid  rerum  geram. 
VII  (XIV)  Cistellam  mihi  oifers  cum  crepundiis. 

VIII  (XVI)  Quid  tu  o  momarsicule  homo  praesumis? 
IX  (!)  Coquitare.  10 

X  (III)  Essentia,  queentia. 
XI  (II)  Fucilis. 

LXXX  Servius  ad  Aen.  III  42  ||  LXXXI  Paulus  p.  367,  8  || 
LXXXII  Idern  p.  368,  S  \\  I  Fronto  II  2  p.  27  ed.  Naber  \ 
Cf.  Most.  V.  142  II  II  Nonius  p.  220  (Plautus  Captiuis)  |  diripuit 
et  tollit:  corr  Bo  \  Cf.  ad  Capt.  ed.  maior.  p.  95  \\  III  Servius 
ad  Aen.  I  4S0  \  Cf  Merc.  v.  66  sqq.  \\  IV  Donatus  ad  Ter. 
Hec.  III  1,  33  I  add  Bi  '  suspicabere:  corr  Ri  \  Cf.  Bacch. 
fragm.  XXI  \\  V  Idem  ad  Ter.  Phorm.  IV  3,  30  \  Cf  Bacch. 
fragm.  XXII  \\  VI  Fulgentius  p.  XIX  ed.  L.  \\  VII  Idem 
p.  XXII.  XXIII  ed.  L.  ]  affers  cod.  Brux.  9172  \  Cf.  Cist. 
655  sq.  709  ||  VIII  (Mernus  p.  332  {cf  p.  360,  ubi  quid  ais 
momarsicule  homo  hahet  cod.  Regin.  1392)  \  Cf.  Paulus  p.  140, 1  \\ 

IX  Paidus  p.  61,  18  \  Cf  AuL  v.  40S  \\  X  Quintilianus  II  14,  2 
{cf  III  6,23):  sed  VIII 3,  3  haec  intcrpretatio  Sergio  Flavo 
addicitur,  eadem  a  Seneca  ep.  58,  6  Fahiano  ||  XI  Paulus  p.  92, 13 
(cf  Placidus  C.  G.  L.  V  p.  21,  36  =  p.  68,  12)  \\ 


Fragm.  dub.  13— 17  FRAGMENTA  153 

XII  (Inc.  XLII)    Hannibalem,    Hasdrubalem,    Hamil- 

carem. 

XIII  (VIII)  Memineus. 

XIV  (X)  Reboo.  15 
XV  (V)   [Posticam  feminino   genere   consuetudine  ap- 

pellamus.     Lucilius    .    .    .    Varro    Tucpfj   MsvCjinov. 
Perrexit  <in)>   interioris   partis   domuis   posticae,   ut 
ait  Plautus,]  penitissumae. 
XVI  (VII)    (Plautus)    inducit    inter    multos   amatorem 
positum  dicentem  quod  solus  sit. 


Xn  Gellius  N.  A.  IV  7,  1  {ex  Probo)  \  Cf.  Poen.  v.  997  \\ 
XIII  Servii  [Sergii]  comm.  in  Don.  p.  441,2  (ex  eodem  ut  videtur 
fonte  cum  Prisciano  G.  L.  II  p.  560,  qxu  Laevio  tribuit)  ||  XIY 
Marius  Plotius  Sacerdos  p.  491,  3  =  Probi  Cath.  p.  .38,  31  \ 
Cf.  Amph.  V.  232  ||  XV  Konius  p.  217  \  penitissime:  corr  Mer- 
cerus  I  Cf  Pers.  v.  522  \\  XVI  Servius  ad  Aen.  IV  82  \  Cf 
Amph.  640  \\ 


COKSPEOTVS  METRORYM 


I  1.  lambici  senarii:  Amph.  1—152.  463—498.  861—955.  974— 
983.  1006—1008.  fragm.  XI— XIII.  1131—1143.  Asiu. 
1—126.  746—829.  Aul.  1—119.  280—392.  394—405.  475— 
586.  661—712.  832.  fragm.  I— III.  V?  Bacch.  1—5.  10—12. 
26—30.  32—34.  109—367.  500—525.  573—611.  669.  761— 
924.997—1075.  Oapt.  1—194.202.361— 384.659— 767.  Cas. 
1—143.  309—352.  424—514.  563—620.  710—712(1).  759— 
797.  847—854.  Cist.  120—202.  267— .304.  374—433.  456. 
536—630. 747—773.  Curc.  1—95.  216—279. 371— 461. 635— 
678.  Epid.  24.46.47.  186.  306— 319.382— 525.  Men.l— 109. 
226—350.  356.  466—570.  586.  701—752.  872—898.  Merc. 
1—110.  134.  225—334.  544—587.  667—829.  Mil.  Gl. 
1—155.  481—595.  813—873.  1094—1136.  1284—1310. 
1378—1393.  Most.  1—84.  409—689.  747—782.  899.  900. 
993—1040.  Pers.  53—167.  329—469.  501—512.  520—527. 
673—752.  Poen.  1—209.  410—503.  615—816.  930—1173. 
1196.  1304—1397.  Pseud.  1—132.  193.  394— ^^^^^.  767— 
904.  998—1102.  Rud.  1—184.  254.  450—558.  593—614. 
780—905.  1191—1204.  1227—1264.  1338—1356.  Stich. 
48—57.  155—273.  288^.  300.  402—504.  641—673.  762—768. 
Trin.  1—222.  392—601.  729—819.  998—1007.  1093—1114. 
Truc.  1—94.  210?  224—227.  241—247.  251.  322—447. 
631—698.  722.  724.  Vid.  1—55.  69—91.  100—103.  110— 
113.  115.  117.  118.  Fragm.  fab.  cert.  3.  4.  13.  15.  21— 
30.  37.  39.  41.  42?  46.  47.  48.  52.  66.  67.  72—74.  83— 
87.  92.  94.  95.  97.  100—103.  106—108.  112.  Fab.  inc.  3. 
5.  15.  16.  18—20.  23  32?  33—35.  41.  45.  49.  66.  67.  Dub. 
et  susp.  5  [=  Bacch.  fr.  XX]  (=  8253). 

I  2.  lambici  septenarii:  Asin.  381 — 503.  545 — 745.  Aul.  803 — 807. 
Bacch.  668?  989»?  Capt.  200.  223.  231.  837.  Cas.  715  — 
718  (1).  825.  Cist.  38—58.  305.  306—372.  697.  705—746. 
Curc.  103.    104.    110.    123.    487—532.     Epid.  9.  179.  180. 


156  CONSPECTVS 

332.  3:^6—381.  Men.  133.  134.  980.  Merc.  499—543.  Mil. 

Gl.  354—425.  874-946.  121G— 1283.  Most.  157—247.  746. 

Pers.  1?  2V  7.  8.   19—22.  43—46.  49—51.  52?  279—328. 

Poen.  239.821.  822.  1199?  1200.  1227—1273.  Pseud.  153. 

155.   156.   159.   160.  172.  219.  264.    589.  915.   1257.   1272. 

Rud.    219.    290—413.    682—705.    945?   946?   962.    1281— 

1337.  Stich.  275?  674—682.  770.  771.  774.  775.  Trin.  233. 

234.  Truc.  130—209.  217—223.  237—240.  252—255.  Vid. 

114.    Fragm.  fab.  cert.  6.  43?  44?  77.    Fab.  inc.  39.  57. 

58  (=  1376). 
13.   lambici   octonarii:    Amph.    153—158.    180—218.  248—262. 

984—1005.    1053—1061.   1063.  1066.   1069—1071.   1073— 

1085.    Asin.  830—850.    Aul.  412—414.  fragm.  IV.  Bacch. 

925—952.    957—962.   965—968.  973— 978.  987.  988.  995. 

Capt.  195.  196.   198.   199?   203.    224.  225.  516—524.  533. 

536—540.   770  sq.  773.   776—780.  833  sq.  909—921.    Cas. 

229—231.  251.  637—640  (2).  930—933.  Cist.  33?  450—455. 

457.  460.  462.  463.     Epid.  7.  8.   18—22.  25—28.  37—43. 

48.  49.  58.  61—63.  185.  188.  193—195.  331.  334.  531.  5.S2. 

Men.   128.   129.  131.  .132.   585.  979.  986.  987.  995  —  1002. 

1060—1062.    Merc.  111—127.  132.  133.   137—140.    Most. 

103.    104.    107.    118.    128.    132.    143.    146—148.    727/728. 

742—745.     Pers.  x,— 6.  9—12.  23—25.  47.  48?  255.  256. 

268?  269.  270.  271?  485/486.  Poen.  817— 820.  1192—1195. 

1197.  1198.  1226.  Pseud'.  146—152.  154    157.  1.58.  169.  170. 

171.   185.   186.   188—192.  227.  576.  600.  919.   1133.   1134. 

Rud.  255.  920.  Stich.   274.  278.  279.  281.  283—287.  289. 

290.  294—299.  301.  303—305.  307.  308.  769.  Trin.  238? 

282.  285.  286.  Truc.  213.  214.  215.  216.  595?  596?  Fragm. 

fab.  cert.  76.     Fab.  inc.  1.  30.  31.  64.  65  (=  426). 
I  4.    lambici    octonarii    hypermetri:    Amph.  1067.    Bacch.  971. 

996.    Pers.  34.  39.    Stich.  291. 
I  5.   lambici   dimetri  acatalecti:    Bacch.   646.    970.    Capt.    197. 

206=*.      Cas.    708/709.    713/714.    733.     Epid.    59— 601-   (3). 

182.    189.     Men.    120—122  (5).    352.    583.    596—600  (11). 

1004—1006  (5\    Merc.  135-136*^  (3).    Most.  902^.    Pers. 

32»».  38.   773".' 774^.  812.  855^.   Pseud.  205—206(3).  923». 

923^.    9-.'4a.    924.^.  1258.   1268».  1277".  1278^  1291.   1305. 

Rud.  20t)^  2061».  676.  938^— 944*»  (13).  Stich.  282?  Trin. 

254.  255».  260».    Truc.  115.  119.  581.    Fragm.  fab.  cert. 

31—33  (=  84).     Cf.  I  14    16.   18.  20. 
I  6.   lambici  dimetri  catalectici:  Capt.  784.  Bacch.  1121"'.  1139^. 

1140^.    Cas.   161.   162.  724.  729—732.  833.  S38.    Cist.  695. 

696.    Curc.  120».    Men.  355.    Most.  90.   98.  102.  127.  877. 

Pers.  854—855»  (3i.     Pseud.   187.    1268  .     Rud.  197.  265. 

284.  289  (=  31).     Cf.  I  7.   15.   17.  21.  V  11. 


METRORVM  157 

I    7.   lambicus  dimeter  catalecticus  bis  positus:  Pseud.  1254. 

Cf.  I  6. 
I    8.   lambici  dimetri  hy]iercatalecti :   Most.  794?    Pseud.  922. 
I    9.   lambica  tripodia  acatalecta:  Pers.  856"*.    Cf.  I  15.  22. 
T  10.   lambici  monometri  acatalecti:  Cas.  153.  154.  898.  899.  Cf. 

VI  5. 
I  11.   lambici  monometri  catalectici:  Cas.  900.    Cist.  464.    Cf. 

I  14.  III  10. 
I  12.   lambici    monometri    liypercatalecti :    Pseud.  207.    Triu. 

255»^.     Cf.  I  13.   IG.  19.  V  12—14. 
I  13.   lambici  monometri  hypercatalecti  bis  positi:  Capt.  215*^. 

Most    784?  794?  870. 
I  14.    lambici    dimetri    acatalecti    cum    iambicis    monometris 

catalecticis :  Cas.  236.  826.  Sticb.  9.  12—14  (2). 
I  15.   lambica  tripodia  acatalecta  cum  iambico  dimetro  cata- 

lectico:  Rud.  218? 

I  16.   lambici  dimetri  acatalecti  cum  clausula  Reiziana:   Aul. 

153—160.  415—446.    Bacch.  1124.    Cas.  755.  756    758. 

Most.    330.    346.    347.    858.    892.     Rud.    !85.  195.  675^. 

Stich.  3.  4.  5.  7b.  8?  772.  773.    Trin.  236?  284.    Truc. 

128.  129  (=  63).     Cf.  I  12.  17.  IIl  12. 
I  17.   lambicus    dimeter   catalecticus   cum  clausula  Reiziana: 

Rud.  285. 
I  18.   lambicus  dimeter  acatalectus  cum  trochaica  tripodia  aca- 

talecta:  Curc.  102.     . 
I  19.   lambicus  monometer    hypercatalectus    cum   anapaestico 

monometro  hyiiercatalecto :  Stich.  7*.  15. 
I  20.   lambicus  dimeter  acatalectus  cum  trochaico  monometro 

acatalecto:  Trin.  280. 
I  21.   lambicus    dimeter    catalecticus    cum   trochaica  tripodia 

acatalecta:  Truc.  100—102  (2)? 
I  22.    lambica  tripodia  acatalecta  cum  cretbchaicis   tripodiis 

lecto  (?):  Rud.  264.  o50?    Epid.  50?    Cas. 

I  23.   lambici  incerti  generis:   Cist.  45^627.  628.    Fragm.  fab. 

Pers.  849/850.    Truc.  595.  728/ 

II  1.   Trochaici    septenarii:    Amph.    -um    trochaicis   tripodiis 

585—632.     654—860.     956- ruc.  626? 

ni V     VII X     XIV     "^^^ci   cum  trochaicis   tripodiis 

1068.  1086— 1130.*  1144'V[en.  111.    Most.  882.  893.  894. 

544.    851 947.     Aul.  Jecticus  cum  trochaica  tripodia 

587—660.    730— 80-2.  • 

3fi8 499    ^og 57-_>  atalecticus   cum  trochaico   mono- 

984.  986.  991.  994    Truc.  122? 

Capt.  201?    242-    catalectica   cum  trochaico   dimetro 

541—658.  768.  't-  138. 


158  CONSPECTVS 

930—1036.  Cas.  1C3.  252—308.  353—423.  515—562. 
798  71)9.  801—807.  809—814.  910.  963—1018.  Cist.  5. 
7.  22.  59—119.  231—266.465-535.631—670.774—787. 
Curc.  158—215.  280—370.  462—486.  533—634.  679—729. 
Epid.  1.  2.  10.  12—17.  23.  30.  32—36.  44.  45.  51—56. 
64—66.  71.  72.  79—84.  86.  88.  90=».  91.  93.  95.  99—165. 
190—192.  196—305.  326.  333.  537?  543.  545.  547—733. 
Men.  123—127.  130.  135—225.  369—465.  595.  604—700. 
775—871.  899—965.  988—994.  1003.  1008—1059.  1063— 
1162.  Merc.  128—131.  141—224.  364—498.  588—666. 
830—1026.  Mil.  Gl.  156—353.  426—480.  596—812. 
947—1010.  1137—1215.  1311—1377.  1394—1437.  Most. 
115.  117.  145.  154—156.  248—312.  325.  348—408.  737. 
740.  804—857.  883.  884.  897.  898.  904—992.  1041—1181. 
Pers.  18.  28.  30.  32^  35.  37.  41.  42.  183—191.  194. 
195.  198.  199.  203—250.  260—262.  265?  267.  274—276. 
470.  471.  473.  475—477.  479—484.  489.  513—519. 
528—672.  820—838.  842.  852.  853.  857.  Poen.  261—409. 
504—614.  823—929.  1201—1225.  1274—1303. 1398—1422. 
Pseud.  138.  140.  145.  196.  199.  200.  204.  208?  214.  220. 
223.  226.  229.  265—393.  576.  578.  584—585''  (3).  604— 
766.  914.  925.  951—997.  1107.  1113.  1123—1125.  1136— 
1245.  1279.  1313.  Kud.  256.  257.  283?  414—449.  559—592. 
615—663.  706—779.  963—1190.  1205—1226.1265—1280.. 
1357—1423.  Stich.  58—154.  293.  306.  330—401.  505— 
(340.  683—761.  Trin.  253.  301—391.  602—728.  843—997. 
1008—1092.  1120—1189.  Truc.  228—236.  256—321. 
465—550.  561—565.  575—580.  586.  587.  620.  629?  630. 
699—710.  719.  727.  730—968.  Vid.  56—68.  94.  95.  96—99. 
104—108.  Fragm.  fab.  cert.  1.  9—12.  49.  50  53—56. 
60.  62.  65.  68.  69.  71.  82.  90?  91.  93.  110.  113—115. 
^*'!,'.j^iM9.  120?  Fab.  inc.  6.  7.  8.  10.  17.  21  (=  Amph. 
J^^^"iY^X).     22.     26.     48.       Dub.    et    susp.     1.    2.    3 

f=°8832). 

TT  o     T      i^^w;    ^r.tnn''rii :   Aul.   406—410.   727—729.  819—822. 
112.    Trochaici   octon,      ^ 

Qj,- aoQ     Bacc^  —  642.  9o3 — 9o5.  9<9 — 

q«1  9  q82  983  '^^^-  '-^^-  ^9^-  ^^Pt-  "^^O-  241.  928.  929. 
r*  ■'UO-246'  67.  '06.  707.  859.  Cist.  6.  18.  19.  Epid. 
fiq  "0  77  78  526  '^^-  ^*^-  ^^^-  ^l^  ^^^-  ^^^  ^^^- 
591  '.594  1007.  Merc  341.  356.  359.  362.  363.  Pers. 
13-16  26  36  40.  I9i  193.  196.  200-202.  257-259. 
263  -'G^  266.  272.  273  472.  474.  478.  487.  488.  819. 
839-841  851.  Pseud.  12-144.  161-164.  173.  194. 
197  198  201  203.  209.  JO.  215.  218.  221.  225.  228. 
243'  249  255/256?  590.  12^-  1260.  1269.  1273-1275. 
1283    1284.  Rud.  217.  922.  9i    Stich.  276.  277.  280.  292. 


METRORVM  159 

30'2.  Trin.  252.  Truc.  G21.  720.   Fragm.  fab.  cert.  109. 

(==  147). 
n    3.   Trochaici  dimetri  acataleeti:  Cas.  674.    Curc.  134.  137. 

Pers.  31.    Pseud.  139.     Cf.  II  14.  15.  IV  7. 
II    4.    Trochaici  dimetri  catalectici:  Amph.  1072.  Aul.  824—826. 

Bacch.  20.     Cas.  158.   800.  808.    914.    941.    953—955. 

Cist.  24.  32.  Curc.  111.  Epid.  3—6.  ll''.  ll^.  31».  31*>. 

73.    74.    Most.  333.   885*.   885^.   886^.    Pers.   27.  197. 

Poen.  259.     Pseud.   195».    lOb^.  202».  202^.    211—213. 

216.  217.  222.  224.  577.  579.  1135«>.  Stich.  288»  (=  48). 

Cf.  II  5.  16.  17.   18.  20.  IV  6.  13. 
II    5.   Trochaici  dimetri  catalectici  bis  positi:  Epid.  97.    Men. 

985''. 
II    6.   Trochaicae  tripodiae  acatalectae:  Capt.  207^.   Cas.  152. 

818.  824.  830.  956.  Most.  721.  886»?  Pers.  774"?  Poen. 

260  (bis)?  Cf.  I  18.  21.  II  14.  16.  IV  9.  VI  8.  VIII. 
n    7.   Trochaicae  tripodiae  catalecticae:  Rud.  200.  201^».     Cf. 

II  8.  9.  15.  17.  19.  21.  22.  IV  8. 
II    8.   Trochaicae  tripodiae  catalecticae  bis  positae:    Bacch. 

620.    643.    645.     Cas.   248.  911.  942.     Cist.  692.     Curc. 

117.    Most.   315.   345.    872.     Poen.   258.     Pseud.   259. 

1109.   1267.  1280».  1280»>.  1293.  1302.  1308.  1310.   Rud. 

231.  924  (3).    Truc.  116.  593  (=  27). 
II    9.    Trochaica  tripodia  catalectica  ter  posita:  Trin.  276. 
n  10.   Trochaicae   pentapodiae  acatalectae:    Cas.  645?    Most. 

317.  318. 
II  11.   Trochaicae  pentapodiae  catalecticae:  Rud.  229.  230.  232. 
n  12.   Trochaicae   hexapodiae  catalecticae:    Epid.  166».  16&^. 

Most.  703?  704.  705. 
II  13.    Trochaici  monometri  acatalecti:  Amph.  247.  Rud.  681''. 

Cf.  I  20.  IV  10.  12. 
n  14.   Trochaici    dimetri    acatalecti    cum    trochaicis   tripodiis 

acatalectis:    Bacch.  670  ?   979—980?    Epid.  50?    Cas. 

630—636.  913.    Pers.  30.    Truc.  627.  628.    Fragm.  fab. 

cert.  81? 
11  15.   Trochaici    dinietri    acatalecti    cum    trochaicis  tripodiis 

catalecticis :  Pseud.  954?    Truc.  626? 
U  16.   Trochaici    dimetri    catalectici   cum  trochaicis  tripodiis 

acatalectis:  Cas.  894.    Men.  111.    Most.  882.  893.  894. 
II  17.   Trochaicus  dimeter  catalecticus  cum  trochaica  tripodia 

catalectica:  Cist.  694. 
n  18.   Trochaicus   dimeter   catalecticus   cum  trochaico   mono- 

metro  catalectico:  Truc.  122? 
II  19.   Trochaica   tripodia  catalectica  cum  trochaico  dimetro 

catalectico:  Most.  138. 


160  CONSPECTVS 

II  20.   Trochaicus   dimeter    catalecticus    cum   cretico   dimetro 

catalectico:  Most.  880.    Trin.  247? 
n  21.   Trochaica    tripodia    catalectica    cum    cretico    dimetro 

acatalecto:  Most.  111?  733? 
n  22.  Trochaica  tripodia  catalectica  cum  thymelico  (_  >.>  w  ^  _) : 

Most.  344. 
II  23.   Trochaici    incerti    generis:    Epid.   544.    546.    Men.  887. 

Most.  328.  709.    Pers.  29^.    Truc.  590. 
III    1.   Anapaestici  septenarii:  Aul.  720.  Bacch.  640.  641.  1077. 

1079.  1080.  1083.  1085.  1087.  1088.   1091.  1101—1108. 

1149.  1150.  1154.  1156.  1157.  1159—1166.  1168—1171. 

1173.    1174?     1175—1178.     1180.    1181.    1183—1192''. 

1195—1199.  1201.  1202.  1204—1200.    Capt.  209.    Cas. 

220.  221.  228.  237.  238.   723.   725.   744/745.   875—877. 

882.     Cist.    26.    203—205.    671.    675.    678.    702—704. 

Curc.  132.  141—146.    Epid.  541.    Men.  589.  602.  603. 

Mil.  01.  1011—1020.  1022—1093.  Pers.  171.  172.  181? 

182?    492.    495.    754?    768?   770—772.   778.   779.  783. 

784.  788.     Poen.  1179.   1184—1186.     Pseud.  176.  177. 

181.  231.  233—235.  236?  237.  238.  593/594.  908.  937.' 

938.    939^'.    940.  943.  945.  946.  949.   1121.  1132.   1253. 

1295.    1321.    1325—1327.    1330^1331.     Rud.    198.    225. 

226.  228.  962.  Stich.  321/322.  327.  329.  Trin.  288. 
289/290.  834?  836?  Truc.  114.  449/450?  606.  607/608. 
613?  614.  616.  618  (=  249). 

ni  2.  Anapaestici  octonarii:  Aul.  151/152.  713—719.  721—725. 
Bacch.  1076.  1078.  1081.  1082.  1086.  1089.  1090.  1092— 
1100.  1151.  1152?  1153.  1167.  1172.  1182.  1193?  1194. 
Capt.  208.    Cas.  165/166.  182.  210/211.  217—219.  222— 

227.  239.  719—722.  727.  728.  819/820.878—882.  Cist.  25. 
679.  688.  698.  699.  Curc.  126—131  (^5).  138.  139.  Epid. 
170b— 172(1).  Men.  588.  981?  982.  983.  984?  Mil.  01. 
1021?  Most.  862.  878.  888.  895/JS96?    Pers.   168—170. 

173.  174.  491.  493.  494.  496—500.  753.  755—757.  760— 
767.  769.  780.  781.  782.  785—787.  789/790—793.  794? 
795.  796.  843—847.  Poen.  1174—1178.  1180.  1181? 
1182.  1187.  1188.  1191''.    Pseud.  133—137.  165—168. 

174.  175.  178—180.  182—184.  230.  232.  574.  575.  580. 
583.  588.  592.  595—598.  601.  603.  905—907.  908. 
910—913.  941.  942.  944.  947.  948.  1103.  1104.  1111/1112. 
1120.  1261.  1315.  1316.  1322—1324.  1328  1329.  Rud. 
187»?  220—224.  227.  912—914  (2).  921.  928—932. 
Stich.  309—311.  312?  319/320.  328.  Trin.  290/291. 
292.  299/300.  820—830.  832.  833.  835.  837—839.  Truc. 
103—108  (3)?  109—112.  553.  558?  559.  571.  603. 
604/605.  609?  610—612.  615?  617.  711  (=  257). 


METRORVM  161 

in    3.   Anapaestici    octonarii    hypennetri:    Amph.   1062.    Cas. 

821/822.    Poen.  1183.  1191»?    Pseud.  602.  939».    Truc. 

572/573? 
III    4.   Anapaestici  dimetri  acatalecti:  Aul.  146.  149.  150.  Capt. 

206».  Bacch.  616.  1084.  1116.  1158.  1179.    Capt.  215«. 

Cas.   167.  205—208.  (546.  647.  660.   661.   734—736  (2). 

741.    751.   823.   841.   890—892.     Cist.   8.   10.   207,   209. 

214—216.  221.  223.  225.  226.  689.    Curc.  97*^.  114.  140 

Men.  351.    353.    354.    361—365.    367.  368.     Merc.  337. 

339.  340.  Most.  89''.  94.  331.  332.  876.  889.  902».  Pers. 

175—180.   773».    Poen.  1191^'.    Pseud.  239».  240».  241''. 

242*.  591.  1131.    Rud.  919.  933^—937»  (8).  956»— 961'^ 

(12).    Stich.  6.   18—27.  29—31.  33—37  (4).  39—43.  45. 

46.  326».  326^  Trin.  237».  242^.  242^.  256—259.  262— 

268  (10).  274.    275.    278».    278^.    294.    296.   298.    840— 

841  (3).  1115—1119.  Truc.  124—126.  568.  Fragm.  fab. 

cert.    34  (=  162). 
in    5.    Anapaestici   dimetri   catalectici:   Amph.  177.  574.    Aul. 

726.  Bacch.  626»— 627^.  (4).  1155».  1155^.  1192»».  1200. 

1203.    Cas.  204.  209.  250.  742.  743.  749.  751.  836.  893. 

Cist.    210.   213.   218—220.    222.    224.    229.     Men.   360. 

Most.  859.  861.  901.  903.  Pers.  490.  IbS^.  759^?  Pseud. 

239^?  242*'.  599?   909».   Q09^.    916—918.    1110.    1278^. 

1297.  1317—1319.  Rud.   187*'.  216*'.  933».  937^.   Stich. 

16.   17.  28.  32.  38.  44?  47.  313—318.  323—325.    Trin. 

237^.  261.  269.  842.    Truc.  113».  113b.  567  (=  78). 
III    6.   Anapaestici    dimetri    hypercatalecti :     Cas.    829.     Trin. 

287»?  287^? 
in    7.    Anapaesticae  tripodiae  acatalectae:   Cas.  249.  746.  747. 

752.    Cist.  206.    Men.  366.    Truc.  448. 
in    8.   Anapaesticae  hexapodiae  acatalectae:  Truc.  96?  98?  99? 

451.  452/453.  566. 
III    9.   Anapaesticae  hexapodiae  catalecticae :  Truc.  95?  97? 
III  10.   Anapaestici  monometri  catalectici:  Cas.  740».  740*".  900. 

Cf.  I  11. 
III  11.   Anapaestici  monometri  acatalecti:  Cas.  897.    Cist.  208. 

Pseud.  1122. 
lU  12.   Anapaestici    monometri  hypercatalecti :    Cas.    160.   753. 

754».  7541'.  757a    757^    843—846.  874.  958.    Cist.  211. 

212.    217.     Epid.    167.    170».     Pseud.    141.    936.     Trin. 

277.    Cf.  I  16.   19.  m  13. 
III  13.    -•Vnapaestici  monometri  hypercatalecti  bis  positi:  Cist.  4. 

Most.  874.    Poen.  238.  240. 
in  14.   Anapaestici  incerti  generis:    Cas.    726.   902.     Cist.  700. 

701.    Men.  985.    Most.  860?    Pseud.  240^.  241».    Truc. 

569.  619. 

PLA\TI    COMOKDIAE   VII  11 


162  CONSPECTVS 

jy    1.   Cretici  tetrametri  acatalecti:  Araph.  219—221.  224—226. 

227?    228—232.    234?    235.    236.    238—241.   243.    244. 

246.    Asin.   127—129.  131.  132.  134.   136.  137.   Bacch. 

8.   22?   23.    644.    647—649.    1109—1111.    1113—1115. 

Capt.    204.    205.    206^.   210.    213.   216—222.  235—239. 

835.      Cas.    150.     157.    168/169.    186—194.    199—202. 

232—235.    247.    621—627.    641—643.    883.    950.    951. 

Cist.    690.     Curc.    99.    100.    105—109.    118.    119.    133. 

135.    147  —  154.      Epid.    168.     173  —  176.    178.    320  — 

323.  538.     Men.  112.  113.   115—118.  578.     Most.   105. 

106.    110.    112.    114.    139.    140?    144.    334.    713.    715. 

716.  718—720.  741.  722.  724.  729—731.  734—736.  738. 

879.  881.    Pers.  17.  758^.  759».  804.    Pseud.  260.  261. 

920.  921.  926—930.  932—935.  1118.  1289.  1290.  1298. 

1299.    1303.    1304.    1306.    1307.     Eud.    199».    202.  207. 

208.  211.  213.  214.  233—236.  237?  238—252.  266—272. 

274—277.  664.  665.  666?  669—673.  678*?  678''.  679— 

68 1=*.  949.  950.     Trin.  243.  281.     Truc.  582.  585.  588. 

591.   599—602.  622—625.  723.  725  (=  255). 
IV    2.   Cretici  tetrametri  catalectici:  Cas.  214.  216.    Men.  358. 

Most.    329.    Kud.  273?    Trin.  244.  246.  248/249?  250. 

251.  279.  283.  293.  295.  297. 
IV    3.   Cretici  trimetri  acatalecti:  Cas.  151.   Most.  338.    Pseud. 

1119.    Rud.  199^.  201=*. 
IV    4.   Cretici  dimetri  acatalecti:    Capt.  207^.   211.    Cas.  952. 

Curc.  113t>.      Epid.    75.    76.    85.    87.   89.    90^.    92.    94. 

96.  98.  Pseud.  1108.    Truc.  594.    Cf.  I  22.  II  21. 
rV'    5.   Creticus  dimeter  catalecticus :  Truc.  123.    Cf.  II  20. 
I^'    6.   Cretici  dimetri  acatalecti  cum  trochaicis  dimetris  cata- 

lecticis:  Amph.  223.  233.  Cas.  628.  Most.  137.  Rud.  677. 
IV    7.   Creticus    dimeter    acatalectus     cum    trochaico    dimetro 

acatalecto:  Pseud.  1314.    Cf.  IV  8—11. 
IV    8.    Cretici  dimetri  acatalecti  cum  trochaicis  tripodiis  cata- 

lecticis:  Amph.  242.    Asin.  130.  135.    Bacch.  21.  621. 

622?    623.    624?   650.   663—667.     Cas.    750.    817.    873. 

Epid.  169.     Mo.st.  108.    109.    113.  116.  133—136.  141. 

149.  150?  326.  337.  342.  343.  690—692.  694.  695.  698— 

701.  707.   708.  710.    711.    712.    714.    717.    739.    Pseud. 

262.  1116.  1117.  1285.    1286?   1287.  1288.  1292.   1294. 

1296.    1300.    1308.    1309.    1311.   1312.    Rud.  210?  951. 

Truc.  118.  589.  590?  Fragm.  fab.  cert.  110  (=  71). 
IV    9.    Cretici   dimetri  acatalecti  cum  trochaicis  tripodiis  aca- 

talectis:  Cas.  147.  149.  195.  213.    Pseud.  1248.  1249? 
IV  10.   Cretici    dimetri    acatalecti    cum  trochaicis   monometris 

acatalectis:  Capt.  214.    Trin.  271.  272.  273? 
IV  11.    Cretici   dimetri   acatalecti   cum  thymeUcis  {^  ^  u  ^  -): 


METRORVM  163 

Ainph.   245.    Bacch.  1112.    Most.  336.  339—341.  693. 

696.  697.   702.  703?  706.    Pseud.  1301.    Rud.  203.  209. 

212.  215.  216»? 
IV  12.   Creticus    monometer  cum  trochaico   monometro   acata- 

lecto:  Amph.  237. 
IV  13.   Creticus  monometer  cum  trochaico  dimetro  catalectico: 

Truc.  592? 
IV  14.   Cretici  incerti  generis:  Cas.  884.  885.    Most.  327.  725? 

726.    Rud.  210.    Fragm.  fab.  inc.  37. 

V  1.   Bacchiaci  tetrametri  acatalecti:    Amph.  173 — 176.  178. 

551—573.  Aul.  120—130.  147.  148.  Bacch.  15—19. 
618.  619.  1121='.  1122.  1123.  1125.  1126.  1128—1136. 
1138.  1139«.  1140'».  Capt.  226—230.  781—783.  785— 
790.  922—927.  Cas.  144—146.  155.  648—653.  654? 
655.  657.  664.  606-673.  675.  676.  684.  686—690.  691?— 
693.  696—701.  704.  737—739.  827.  828.  832.  835.  837. 
842.  855—858.  860—863.  Cist.  1—3.  11.  12.  20.  21.  23. 
30.31.  34.  36.  37.  673.  674.  680—687.  Curc.  113^  115. 
Men.  587.  753—761.  764—772.  966—968.  970.  Merc. 
335.  336.  342—355.  357.  358.  360.  361.  Mo.st.  85.  87.  88. 
89^.  91—93.  95—97.  99—101.  120—122.  124.  126.  316. 
785—789.  791.  793.  795—803.  871.  875.  Pers.  253. 
805?  807.  808?  810.  813—816.  Poen.  210.  212.  213. 
215—217.  219—229.  234—237.  241.  243.  246?  248—250. 
252.  255—257.  Pseud.  244—248.  250—254.  257.  258. 
581.  582.  1105.  1106.  1126.  1128—1130.  1246.  1247. 
1251.  1252.  1265.  1266.  1270.  1271.  1276?  1281.  1282. 
Rud.  190—192.  196.  204.  258—262.  278—282.  286. 
288.  667?  668?  674.  906—911.  915—917.  918?  Trin. 
223—231.  Trac.  211.  212.  454—457.  458?  459.  460— 
464.  569.  570?  574.  712.  713.  715?  716?  720  (=  378). 

V  2.   Bacchiaci  tetrametri   catalectici:    Cas.   656.  867.    Men. 

969.  971.    Most.  313.    Poen.  244. 

V  3.   Bacchiacus  trimeter  acatalectus:  Poen.  245. 

V  4.   Bacchiaci  dimetri  acatalecti:  Men.  582.  Most.  127.  Poen. 

247.    Rud.  263?  675^    Trin.  232.    Truc.  552.  717. 

V  5.   Bacchiacus  dimeter  catalecticus :  Bacch.  1137.    Cf.  V  6. 

V  6.   Bacchiaci  dimetri  catalectici  bis  positi:  Pers.  809.  811. 

V  7.   Bacchiaci  hexametri  acatalecti:  Amph.  633 — 640.  Truc. 

551?  718? 

V  8.   Bacchiacus  hexameter  catalecticus :  Truc.  554? 

V  9.   Bacchiaci  octonarii:  Pseud.  1330—1335  (3). 

V  10.   Bacchiaci  continui:  Men.  571 — 577. 

V  11.  Bacchiacus    dimeter  acatalectus   cum  iambico   dimetro 

catalectico:  Cas.  831. 
y  12.   Bacchiaci  dimetri  acatalecti  cum  iambicis  monometris 

11* 


164  CONSPECTVS 

hypercatalectis :  Bacch.  1127.  Cas.  658.  662.  663.  665. 
685.  694.  695.  705.  840.  Cist.  35.  Curc.  116.  Most. 
86.   125.  313.  314.   783.  790.  792.    Poen.  242. 

V  13.   Bacchiacus  tetrameter  catalecticus  cum  iambico  mo- 

nometro  hypercatalecto :  Bacch.  1120. 

V  14.   Bacchiacus   dimeter  acatalectus  cum  iambico  mono- 

metro  hypercatalecto :  Cist.  13?  Cf.  V  12. 

V  15.    Bacchiaci  incerti  generis :  Cas.  659.  702.  703.  Men.  584. 

Most.  890.    Rud.   205^ 
VI    1.   Dactylici  hexametri  catalectici  in  syllabam:  Cas.  644. 

Curc.  96.  97^ 
VI    2.  Dactylici  tetrametri  catalectici  in  syllabam:  Cas.  937 — 

940.    Curc.  136.    Cf.  VI  5—8. 
VI    3.   Dactylici  tetrametri  catalectici  in  syllabam  bis  positi: 

Cas.  748.     Men.  114. 
VI    4.  Dactylici  trimetri  catalectici  in  syllabam:  Curc.  120''. 

121». 
VI    5.   Dactylicus  trimeter  catalecticus  in  syllabam  cum  iam- 

bico  monometro  acatalecto:  Curc.  101. 
VI    6.  Dactylici  trimetri  catalectici  in  syllabam  cum  'basibus': 

Bacch.  989^^— 990*=  (4). 
VI    7.  Dactylici  trimetri  catalectici  in  syllabam  et  adonii  cum 
'basibus':     Cas.    959/960.     961/962.     Rud.    952/953. 
954/955. 
VI    8.   Dactylicus   trimeter  catalecticus  in   syllabam   et  tro- 

chaica  tripodia  acatalecta  cum  'basi':  Men.  111. 
VII   Thymelici  monometri  (_w^w_):  Truc.  120.  121.  Cf.  11  22. 

IV  11. 
Vm  Choriambici  dimetri  cum  trochaicis  tripodiis  acatalectis: 
Asin.  133?  Cas.  629.  Men.  110  [sies]? 
IX  Versus  incertiores  quorum  ictus  plerumque  omisimus: 
Amph.  159—172.  179  (iamb.?).  575—584  (troch.?).  641— 
653  (bacch. ?).  fragm.  I  (troch.  ?)  II.  VI.  XV— XIX.  Asin.  133 
(choriamb.  dim.  cum  trip.  troch.).  Aul.  131 — 145.  832 
(iamb.).  Bacch.  6.  9.  13.  14.  24.  25.  31.  617  (anap.).  625. 
629—639.  651—662.  Capt.  212. 232—234(2).  497—515.  (14). 
836  (cret.?).  Cas.  156  (cret.?).  159.  164  (iamb.  penthem. 
bispos.?).  170—181.  183—185(2).  196—198(2).  203.  215 
(cret.).  678—683.  815/816.  834.  839  (bacch.).  864/865.  866. 
868—872  (3).  886.  888—889.  895.  896.  901.  903—909. 
912».  912^  915—929  (13).  934—936.  943—949.  957. 
Cist.  9.  14—17  (2).  27—29  (2).  227/228  (anap.?).  230. 
373  (iamb.  sept.?).  434—449.  458.  459  (iamb.).  672 
(anap.?).  676.  677.  691.  693.  697  (iamb.  sept.?).  Curc. 
98^  98^.  112  (cret.  monom.  cum  troch.  trip.  catal.). 
12lb.  122  (anap.?).  124.  125.  155—157.    Epid.  29  (iamb.) 


METRORVM  165 

57.  67.  68.  177  (iamb.  sen.?).  183/184.  187.  324.  325. 
.S27— 330(3).  335.527—530.  533—535.  539— 540<=(4).  Men. 
110.  (choriamb.  dim.  cum  troch.  trip.  cat.  [sies]?)  579 — 
581  (2).  592.  593.  601  (iamb.).  762—763  (4).  773/774. 
972—978  (8).  981.  Merc.  338.  Most.  119.  (troch.?).  123. 
129—131.  151—153  (2)  [cret.  dim.  cum  troch.  dip.  cat.J. 
319—324  (5).  335.  732.  863—869  (6)  [iamb.].  873.  887. 
891.  Pers.  29"  (troch.).  33.  251.  252.  254.  277—278''  (3). 
775—777  (2)  [iamb.].  797—803  (5).  806.  817.  818.  848. 
855b  (iamb.).  856i>.  Poen.  211.  214.  218  (bacch.).  230— 
233.  251.  253/254.  1189—1190  (anap.).  Pseud.  263". 
263''.  586.  587.  931.  950.  1114.  1115.  1127.  1136"  (troch.). 
1250.  1255/1256.  1262  1263.  1264.  1320.  Rud.  186.  188— 
189  (anap.).  193.  194.  205''.  253".  253^  287.  925—927. 
947.  948.  Stich.  1—2''  (3).  45  (anap.).  Trin.  239"— 241 
(4).  245.  260''.  270.  831  (anap.).  Truc.  117.  127.  248— 
250  (2).  555—557.  583.  584.  597.  598.  714.  721  (bacch.). 
Fragm.  passim. 


I 


..^ 

» 

>■  ^ 

P  -^ 

• 

\     t 

o 

H 

'      r^ 

o 

H 

co 

to 

o 

^ 

lO 

o 

-■)'«-. 

o: 

"^' 

'-/^ 

73 

i 

§• 

^« 

N 

+3 

Q) 
O 
O 

a  ^ 

CQ 

1 

• 

P 

>. 

•H 

^ 

O 

CJ 

• 

[rjVi; 

cd 

t:? 

y1 

£i 

iD 

w 

•  •\ 

Pcr^' 

P 

QJ 

V 

-P 

csj 

•H 

•H 

jM^ 

E-t 

'O 

.» 

0) 

,^< 

•\ 

o 

'^3 

to 

E  O 

(5 

p 

o<  1 

43 

O  Uj 

P 

• 

Oj 

H 

'^'l' 

iH 

o 

^ 

• 

Ph 

> 

^^ 

>i: 

^ 

O 

o^^ 

o 

X"- 

H 

v\[ ' 

kJ 

t>- 

h:5 

(^ 

S 

^ 

^o:;^ 


University  of  Toronto 
Library 


DO  NOT 

REMOVE 

THE 

CARD 

FROM 

THIS 

POCKET 


Acme  Library  Card  Pocket 
LOWE-MARTIN  CO.  Limited 


■:^^f'"^^,v  yrii 


v^    -..        . 


.'..  h^ 


-J^    '